Document · PDF

Water- en rioleringsprogramma 2024-2027

Raadsvergadering 31 oktober 2023, gemeente BeekdaelenBij agendapunt: Voorstel inzake Water- en rioleringsprogramma 2024-2027, hemelwaterverordening en aansluitverordening riolering16.400 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Water- en rioleringsprogramma Beekdaelen 2024-2027 Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater

Verantwoording Titel:

Water- en Rioleringsprogramma Beekdaelen 2024-2027

Onderwerp:

Beekdaelen WRP

Projectnummer:

51011618

Klant:

Gemeente Beekdaelen

Referentienummer:

NL23-648800269-58469

Versie:

Ontwerp

Datum:

01-09-2023

Auteur:

Renske ter Horst, Karst Jan van Esch

E-mailadres:

renske.terhorst@sweco.nl of karstjan.vanesch@sweco.nl

Gecontroleerd en vrijgegeven door: Elwin Leusink Paraaf:

Document referentie:

NL23-648800269-58469

2/75

Inhoudsopgave Voorwoord ...............................................................................................................................4 1 Een nieuw water- en rioleringsprogramma voor Beekdaelen .......................................5 1.1 Aanleiding ...........................................................................................................5 1.2 Water in Beekdaelen ...........................................................................................5 1.3 Zorgplichten ........................................................................................................6 1.4 Proces .................................................................................................................7 1.5 Leeswijzer ...........................................................................................................7 2

Evaluatie: wat hebben we gedaan? ..............................................................................8 2.1 Wat hebben we uitgevoerd .................................................................................8 2.2 Ontwikkeling van de rioolheffing .......................................................................10 2.3 Wat nemen we mee ..........................................................................................11

Visie: wat willen we bereiken? ....................................................................................12 3.1 Stedelijk afvalwater ...........................................................................................13 3.2 Afvloeiend hemelwater ......................................................................................14 3.3 Grondwater .......................................................................................................17 3.4 Oppervlaktewater ..............................................................................................20 3.5 Samenwerken ...................................................................................................20

Plan: wie doet wat? .....................................................................................................21 4.1 Wat doet de gemeente ......................................................................................21 4.2 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven? .....................................21 4.3 Zorgplicht lozers (burgers en bedrijven) ...........................................................22 4.4 Vergunningen en verordeningen .......................................................................23

Huidige situatie: waar staan we nu? ...........................................................................24 5.1 Totaal overzicht voorzieningen .........................................................................24 5.2 Stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater .................................................25 5.3 Grondwater .......................................................................................................25 5.4 Oppervlaktewater ..............................................................................................26 5.5 Samenwerken ...................................................................................................26

Aanleg, onderzoek en maatregelen: wat gaan we doen? ...........................................30 6.1 Aanleg ...............................................................................................................30 6.2 Stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater .................................................30 6.3 Grondwater .......................................................................................................32 6.4 Oppervlaktewater ..............................................................................................33 6.5 Bewustwording en stimuleren ...........................................................................33

Middelen: wat hebben we nodig? ................................................................................34 7.1 Personele capaciteit ..........................................................................................34 7.2 Kosten en kostendekking ..................................................................................35

8 Besluit .........................................................................................................................40 Bijlage 1 Algemene begrippenlijst .........................................................................................41 Bijlage 2 overstorten ..............................................................................................................47 Bijlage 3 maatregelentabel gebiedsdossier drinkwaterwinning Schinveld ............................48 Bijlage 4 uitgangspunten kostendekkingsberekening ...........................................................49 Bijlage 5 Inventarisatie en financiële tabellen .......................................................................52

3/75

Voorwoord Voor u ligt het Water- en rioleringsprogramma 2024-2028. In dit Wrp geven wij aan hoe wij onze gemeentelijke watertaken in de planperiode invullen. We zetten in op gezond, schoon en voldoende water. Onze riolering is een belangrijke voorziening, volgens vooraanstaande wetenschappers in Het British Medical Journal de belangrijkste medische doorbraak in 150 jaar, vóór de uitvinding van antibiotica en narcose. Daarom moeten we de rioleringsvoorzieningen goed beheren. Ook gaan we voor een klimaatbestendig Beekdaelen. Water speelt een steeds grotere rol in onze leefomgeving, door de huidige veranderingen in het klimaat. Daar moeten we ons de komende jaren steeds meer op gaan richten. Zodat we in 2050 ook een klimaatrobuust Beekdaelen hebben waar het goed wonen en werken is. Dit doen we niet alleen, we werken samen in de waterketen. Het waterschap en provincie, maar ook inwoners en bedrijven zijn belangrijke partners om de doelen voor water- en riolering te behalen. Samen werken we aan waterbewustzijn en treffen we maatregelen om de waterstromen in goede banen te leiden. Jan Hermans Wethouder Openbare Ruimte

Sweco | Water- en rioleringsprogramma Beekdaelen 2024-2027 Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater Projectnummer 51011618 Datum 01-09-2023 Document referentie NL23-648800269-58469

Versie ontwerp 4/75

1 Een nieuw water- en rioleringsprogramma voor Beekdaelen 1.1 Aanleiding Goed stedelijk waterbeheer is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Dit water- en rioleringsprogramma (Wrp) is de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2021-2024. In dit water- en rioleringsprogramma kijken we naar de waterketen. Dit plan geeft aan hoe we als gemeente met de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwatermaatregelen omgaan. Daarmee dragen we bij aan een duurzame waterketen.

1.2 Water in Beekdaelen Water is overal. Ook in Beekdaelen is veel water te vinden. Het stroomt onder ander door de Platsbeek, Hulsbergerbeek, Bissebeek, Geleenbeek, Kakkert, Merkelbekerbeek, Quabeeksgrub en Roode beek. In de hele gemeente liggen drinkwaterleidingen om iedereen te voorzien van schoon drinkwater. Het stedelijk afvalwater wordt ingezameld in het rioolstelsel en getransporteerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties in Hoensbroek, Susteren en Limmel. Het overtollige hemelwater wordt zoveel mogelijk naar plaatsen gebracht waar het geen schade oplevert, waar het kan infiltreren in de bodem of waar het geloosd wordt op oppervlaktewater. Wethouder Jan Hermans: “De inzameling en transport van het afvalwater gaat vaak ongemerkt aan de inwoners voorbij. Toch worden dagelijks veel inspanningen verricht om deze kostbare infrastructuur goed te beheren. Naast de zorg voor afvalwater heeft de gemeente Beekdaelen ook een zorgplicht voor het hemelwater en grondwater. In onderliggend Water- en rioleringsprogramma geeft de gemeente Beekdaelen aan welke inspanningen voor de komende periode nodig zijn om het water op de juiste plek te houden of te krijgen.” De waterketen en het watersysteem zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit betekent dat we, op vele vlakken samenwerken met de overige (water)partners.

Figuur 1 waterketen en watersysteem

Versie ontwerp 5/75

1.3 Zorgplichten In dit Wrp geven we aan hoe we onze wettelijke zorgplichten invullen: Stedelijk afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlaktewater

Drinkwater

Besluit kwaliteit leefomgeving

Op grond van de Wet milieubeheer artikel 10.33 (per 1-1-2024 Omgevingswet artikel 2.16 lid 1a-3) is elke gemeente verantwoordelijk voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de in de gemeente gelegen percelen. Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn daarom aangesloten op (vrijverval)riolering. Buiten de bebouwde kom zijn alle percelen aangesloten op vrijvervalriolering, mechanische riolering, IBA of een geoorloofd alternatief. Het waterschap heeft op grond van artikel 2.4 uit de Waterwet de verplichting om het afvalwater te zuiveren (of te laten zuiveren door een andere partij). Vanuit de Waterwet artikel 3.5 (per 1-1-2024 Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a1) zijn gemeenten verplicht om zorg te dragen voor een doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater, maar alleen als degene die zich ervan wil ontdoen niet redelijkerwijs het water zelf kan verwerken op het eigen perceel, door het in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen. In de Waterwet, artikel 3.6 (per 1-1-2024 Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a2), is bepaald dat de gemeente de zorg heeft om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.

Dit doet de gemeente door maatregelen te treffen in het openbaar gemeentelijke gebied voor zover deze doelmatig zijn en niet tot de zorg van de (grondwater)beheerder of de provincie behoort. Vanuit de Waterschapswet, artikel 1, is de zorg voor het watersysteem aan het waterschap opgedragen. Onderdeel van deze taak is het zoveel mogelijk voorkomen van wateroverlast en zorg dragen voor de waterkwaliteit. Het waterschap voert in principe ook het beheer (inclusief onderhoud) van het stedelijk oppervlaktewater dat een verbinding heeft met het regionale watersysteem en die in de legger zijn opgenomen. In de Kaderrichtlijn Water (KRW) zijn doelen gesteld om de verslechtering van de toestand van waterlichamen te stoppen en een goede oppervlaktewater toestand te bereiken. Rijk, waterschappen, provincies en gemeenten hebben hierin een gedeelde taak. De gemeente draagt gezamenlijk met andere partijen zorg voor een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (samen met Rijk, provincie en waterschap, Drinkwaterwet, artikel 2). Ook volgt uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 3.16) dat de gemeente zorgdraagt dat een openbaar vuilwaterriool zo wordt ontworpen, gebouwd en onderhouden dat: 1. het zoveel mogelijk berekend is op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid van het afvalwater, 2. lekkage zoveel mogelijk wordt voorkomen, en 3.

het aantal overstortingen zo beperkt is als voor een doelmatig beheer van afvalwater mogelijk is.

Versie ontwerp 6/75

Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet treedt 1 januari 2024 in werking. Onder de Omgevingswet vervalt de verplichting om een GRP op te stellen. In de memorie van toelichting bij de omgevingswet is echter wel aangegeven dat het opstellen van een omgevingsprogramma voor riolering en water belangrijk is. Gemeenten zijn onder de Omgevingswet nog steeds verplicht om invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken en de financiën voor de rioolheffing te verantwoorden. In dit programma houden we rekening met de invoering van de Omgevingswet. De opbouw (visie, programma, plan) van het Wrp is anders dan het voormalige GRP en sluit aan bij de planstructuur van de Omgevingswet, zoals ook weergegeven in onderstaande figuur 2.

1.4 Proces Dit Wrp is tot stand gekomen in samenwerking tussen onze gemeente, Waterschap Limburg en ingenieursadviesbureau Sweco.

1.5 Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven we wat we de afgelopen periode hebben gedaan en wat we meenemen naar de komende planperiode. In hoofdstuk 3 bevat de visie voor omgang met stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. Hoofdstuk 4 beschrijft de verdeling van de verantwoordelijkheden in de waterketen en in hoofdstuk 5 gaan we in op de huidige situatie. Hoofdstuk 6 beschrijft de maatregelen die we de komende jaren voorzien en hoofdstuk 7 beschrijft de middelen die nodig zijn om dat te kunnen uitvoeren. Hoofdstuk 8 tenslotte vat het besluit samen.

Algemeen

H1: Een nieuw water- en rioleringsprogramma voor Beekdaelen H2: Evaluatie: wat hebben we gedaan?

Structuu r Wrp

Visie

H3: Visie: wat willen we bereiken?

Plan

H4: Plan: wie doet wat? H5: Huidige situatie: waar staan we nu?

Programma

H6: Beheer, onderzoek en maatregelen: wat gaan we doen? H7: Middelen: wat hebben we nodig? H8: Besluit

Besluit Figuur 2 Structuur Wrp

Versie ontwerp 7/75

2 Evaluatie : wat hebben we gedaan? We evalueren het huidige gemeentelijk rioleringsplan en de werkzaamheden die we de afgelopen jaren hebben uitgevoerd. Vanuit de evaluatie leren we op welke punten we het beleid actualiseren en of we werkzaamheden volgens plan hebben uitgevoerd.

2.1 Wat hebben we uitgevoerd In de periode van 2021-2023 waren diverse werkzaamheden gepland. In onderstaande tabel hebben we opgenomen of deze zijn uitgevoerd en geven we een toelichting op de werkzaamheden. Tabel A: Uitgevoerde werkzaamheden Project Uitgevoerd?

Toelichting

Stelsel reinigen en inspecteren

Doorlopend

Voor het vrijverval is een reinigings- en inspectiecyclus opgesteld. Dit betreft een cyclus van 10 jaar waarin het gehele areaal is geïnspecteerd. De reinigings- en inspectiecyclus verloopt volgens planning. In 2027 is de cyclus rond en zijn alle vrijvervalriolen geïnspecteerd. Op bedrijventerrein de Horsel worden nog een aantal strengen geïnspecteerd.

Vervangingen op relinen o.b.v. inspecties

Op basis van inspecties heeft op diverse locaties binnen de gemeente (lokale) vervanging of relining plaatsgevonden (waaronder Holleweg Schinnen, Stationstraat Nuth,

(Hoofd)gemalen voormalige gemeenten Nuth, Onderbanken en Schinnen vervangen

In Onderbanken zijn de gemalen niet vervangen, dit was niet nodig. In Schinnen is het elektromechanische deel van een aantal gemalen is vervangen. In Nuth is van alle gemalen het elektromechanische deel vervangen.

Vergroten bewustwording duurzame drinkwatervoorziening verankerd in dagelijks werkproces

Deels

Het belang van een duurzame drinkwatervoorziening wordt steeds meer erkend. De komende periode krijgt dit steeds meer aandacht, bijvoorbeeld in het uitvoeringsprogramma gebiedsdossier drinkwaterwinning Schinveld.

Databeheer op orde brengen

Doorlopend

De afgelopen jaren zijn de databestanden geactualiseerd en gegevens vanuit de voormalige gemeenten samengebracht. Daarmee hebben we een beter beeld van de objecten die we beheren. Afgelopen planperiode zijn onder andere de bijzondere voorzieningen in kaart gebracht. Daarnaast zijn door de inspectiecyclus onbekende riolen in beeld gekomen en in kaart gebracht.

Basisrioleringsplan voor Schinnen e.o.

Het BRP is geactualiseerd.

Onderhoudscontracten vernieuwen

In 2020 is een nieuw onderhoudscontract afgesloten voor klein onderhoud, reinigen en inspecteren en relinen binnen het samenwerkingsverband Westelijke Mijnstreek. In 2023 is een nieuw bestek opgesteld voor reinigen, inspecteren en relinen als voorbereiding op een nieuw onderhoudscontract.

Versie ontwerp 8/75

Beheerplan opstellen voor onderhoud buffers, greppels en watergangen

Deels

In 2023 zijn de voorbereidingen voor het beheerplan gestart.

Aanvullende maatregelen treffen voor behalen KRW doelstellingen

Deels

Voor Schinnen is dit meegenomen in het BRP, voor Onderbanken en Nuth moet het BRP nog geactualiseerd worden. De voorbereidingen zijn in afgelopen planperiode uitgevoerd en eind 2023 wordt gestart met het actualiseren van het BRP.

In regionaal verband (werkregio Parkstad) metingen in het stelsel uitvoeren

Door WBL wordt het afstroomgebied van de Kakkert en Geleenbeek gemeten, dit is vastgelegd in meetplan Oirsbeek. Voor overstorten en debietmetingen is een meetplan opgesteld dat vanaf eind 2023 wordt uitgevoerd.

Regenwaterbuffers aanleggen, onder andere in het kader van het programma Water in Balans

Buffers Klein Haasdal, Aalbeek en Oirsbeek zijn gerealiseerd.

Afkoppelen verhard oppervlak in Nuth, Onderbanken en Schinnen

Doorlopend

Er is op diverse locaties verhard oppervlak afgekoppeld. Onder andere als onderdeel van blauwe ader.

Stimuleren afkoppelen particulieren middels subsidieregeling

Van 2019-2022 is gebruik gemaakt van de regeling. In 2022 is de regeling verlengd t/m 2023.

Grondwatermonitoring meten in Schinveld om invloed van afkoppelen op grondwaterstand te onderzoeken

WML voert monitoring uit voor de gemeente. Na aanleg van drainagesysteem zijn geen meldingen meer binnengekomen en hebben zicht geen problemen voorgedaan op het gebied van grondwater.

Water in Balans trajecten samen met Waterschap Limburg / Op orde brengen van Blauwe Aders

Doorlopend

Vanuit Water in Balans zijn projecten opgepakt in Oirsbeek, Hegge en Schimmert en is een verkenning gaande in Wijnandsrade-Aalbeek-Hulsberg.

Aanpak kleine maatregelen water- en modderoverlast (conform geamendeerd raadsbesluit van 27 oktober 2020)

Op basis van meldingen van water- en modderoverlast zijn maatregelen getroffen t.a.v. lokale knelpunten. Meer complexe knelpunten worden nader onderzocht op haalbaarheid en binnen (integrale) projecten opgepakt.

Daarnaast hebben we de afgelopen planperiode een aantal projecten uitgevoerd die in 2019 nog niet bekend waren. In onderstaande tabel is aangegeven welke projecten we extra hebben uitgevoerd. Tabel B: Extra uitgevoerde projecten Project Klimaatkwetsbaarheden in beeld, regio Parkstad Reinigen en inspecteren stelsel in natura 2000 gebied Onderzoeken onbekende riolen, zoals foutaansluitingen Pachtdael en Tiber. Werkzaamheden naar aanleiding van overstromingen Oude markt Aanpassingen in het hemelwaterstelsel in Amstenrade Ombouwen van IBA’s

Toelichting In de regio hebben we de kwetsbaarheden voor wateroverlast, hitte en droogte in beeld gebracht.

Vervangen van leiding naast de Geleenbeek, in kaart brengen van riolering Oude markt en reinigen duiker De IBA’s zijn aangepast voldoen weer aan geldende de vereisten. Zie bijlage 5 voor overzicht van de IBA’s.

Versie ontwerp 9/75

Figuur 3 buffer in Aalbeek

2.2 Ontwikkeling van de rioolheffing De rioolheffing heeft de lijn van de uit het GRP 2021-2024 aangehouden, maar is niet jaarlijks volledig gecorrigeerd voor de inflatie die is opgetreden voor de rioleringswerken. In onderstaande grafiek is de werkelijke rioolheffing weergegeven in de grijze lijn. De benodigde rioolheffing op prijspeil 2021 zoals uitgerekend in het GRP 2021-2024 is weergegeven in de groene stippellijn. Ten slotte is in de gele lijn de berekende rioolheffing inclusief inflatiecorrectie op basis van de indexcijfers van het CBS voor rioleringswerken weergegeven.

Versie ontwerp 10/75

ontwikkeling van de rioolheffing € 400 € 350 € 300

€ 362

€ 331 € 284

€ 250

€ 284

€ 285

€ 284

€ 300

€ 292

€ 301

2022

2023

€ 200 € 150 € 100 € 50 €-

2021 werkelijke rioolheffing

inflatiecorrectie

GRP 2021-2024

Figuur 4: Ontwikkeling rioolheffing 2021-2023

2.3 Wat nemen we mee De afgelopen planperiode hebben we gemerkt dat een aantal zaken duidelijker of anders moet worden omschreven in het Wrp. Bijvoorbeeld de hoeveelheid water (in mm) dat bij afkoppelen op eigen terrein moet worden geborgen is nu op meerdere manieren uitlegbaar. Daarnaast waren er geen onderhoudsinspanningen en -kosten opgenomen voor druk- en persleidingen. Omdat deze druk-en persleidingen het einde van de levensduur bereiken, is dit nu wel noodzakelijk en wordt hier in dit Wrp invulling aan gegeven

Versie ontwerp 11/75

3 Visie: wat willen we bereiken? In dit hoofdstuk beschrijven we wat we willen bereiken. Het bevat de visie voor de omgang met stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater en gaat in op hoe wij met anderen willen samenwerken. In het kader van de Omgevingswet zullen deze elementen een plaats in de omgevingsvisie krijgen. We houden de speerpunten vanuit het GRP 2021-2024 aan, onder andere voortkomend uit de gemeentelijke zorgplichten wet milieubeheer en waterwet, landelijk beleid, Bestuursakkoord Water en Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA): -

Gezond, schoon en voldoende water Dagelijks hebben we te maken met water. We drinken water en gebruiken het in huis en in bedrijfsprocessen. We zien water om ons heen. Water heeft het landschap gevormd, heeft belangrijke natuur- en beleefwaarde. Daarom is het van belang dat we gezond, schoon en voldoende water hebben. Dit raakt alle waterstromen in de waterketen: stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater en oppervlaktewater.

Een klimaatbestendig Beekdaelen Het klimaat verandert. Dit heeft als gevolg dat weersextremen vaker voorkomen. Het wordt warmer, de jaarlijkse neerslagsom wordt groter, buien worden heviger en lange periodes van droogte komen vaker voor. We hebben in Beekdaelen deze weersextremen al vaker meegemaakt. In 2010 en 2014 zijn hevige buien gevallen, in 2018 zijn in het voorjaar hevige buien gevallen en was de zomer erg droog, ook de zomers van 2019 en 2020 waren droog. In het voorjaar van 2020 heeft neerslag tot wateroverlast geleid, ook in de zomer van 2021 is in een korte tijd veel neerslag gevallen en was sprake van uittreden van de Geleenbeek. Een hoeveelheid neerslag van 140 mm in 2 dagen (terwijl het jaargemiddelde circa 900 mm is), dit heeft tot veel overlast en schade geleid. Ook in 2022 en 2023 hebben hevige buien tot wateroverlast geleid. Vanuit de waterketen gaan we in dit plan in op het vergroten van het inzicht d.m.v. een neerslag meetnet in de optredende neerslag en daaruit voorkomende overlast en het beperken van de gevolgen van hevige buien en lange perioden van droogte. Dit raakt de waterstromen afvloeiend hemelwater, grondwater en oppervlaktewater.

Samenwerken in de waterketen Water houdt zicht niet aan bestuurlijke grenzen. Gemeente Beekdaelen ligt grotendeels in het stroomgebied van de Geleenbeek en in het zuiden grenzend aan het stroomgebied van de Geul. We werken samen met onze partners in de waterketen: Waterschap Limburg, omliggende gemeenten en Waterleidingmaatschappij Limburg. Dit komt verder aan bod in paragraaf 3.5.

Werken aan waterbewustzijn Als gemeente kunnen we de opgaven waar we voor staan niet alleen oplossen, daar hebben we onze inwoners en bedrijven bij nodig. We betrekken inwoners en bedrijven om onze doelen te realiseren door verschillende participatievormen. Ook verwachten we eigen inzet van onze inwoners en bedrijven. Dit komt aan bod in paragraaf 3.5 en hoofdstuk 4.

Versie ontwerp 12/75

Water en bodem sturend Het kabinet wil water en bodem sturend laten zijn bij beslissingen over de inrichting van ons land, volgend uit de kamerbrief ‘Water en Bodem Sturend’ van minister Harbers en Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat van 25 november 2022. Lange tijd konden we in Nederland het water- en bodemsysteem aan onze wensen aanpassen. Maar nu lopen we steeds vaker tegen de grenzen aan van dit systeem. Water en bodem sturend is daarom het nieuwe motto voor alles wat met de ruimtelijke inrichting te maken heeft. Het kabinet baseert het beleid is gebaseerd op zeven uitgangspunten: 1. Niet afwentelen: niet op toekomstige generaties, andere gebieden of functies en ook niet afwentelen van privaat naar publiek. 2. Meer rekening houden met extremen: extreme weersituaties die nog niet eerder zijn voorgekomen zijn door het veranderende klimaat veel vanzelfsprekender geworden. Daar moeten we ons nog beter op voorbereiden. 3. In samenhang omgaan met wateroverlast, droogte en bodem: Nederland moet van een vergiet weer een spons worden. Niet meer zo snel mogelijk al het water afvoeren, maar het vasthouden en bergen. Dit biedt ook kansen voor de kwaliteit van water en bodem. 4.

Meerlaagsveiligheid: naast dijken en keringen aanleggen, wil het Rijk ook meer aandacht voor de ruimtelijke inrichting om gevolgen van een overstroming te beperken en voor crisisbeheersing en herstel van schade. 5. Bodem minder afdekken, minder vergraven, niet verontreinigen: zo worden bodems beter bestand tegen verdroging, slaan ze CO2 beter op en helpen ze ook om stikstof vast te leggen. 6. Integrale aanpak in de leefomgeving: de water- en bodemopgaven hangen samen met alle andere opgaven in de leefomgeving. Daarom is het heel belangrijk om deze opgaven integraal aan te pakken, waarbij het water- en bodemsysteem sturend is. 7. Comply or explain (pas toe of leg uit): Als er van een structurerende keuze wordt afgeweken, moet dat expliciet uitlegbaar en toetsbaar zijn. En doelen moeten hierbij nog steeds wel gehaald worden. Hierbij wordt van belang om niet meer te bouwen op plaatsen die nodig zijn voor het bergen en afvoeren van water, en dient de bodem minder bedekt te worden. denk hierbij aan minder stenen in de kernen. Minder bodemafdekking zorgt voor een gezondere bodem, minder hitte en minder wateroverlast. De gemeente Beekdalen onderschrijft de benadering van water en bodem sturend. Deze benadering vraagt om een goede samenwerking met Provincie, waterschap, buurgemeenten en talrijke andere partijen.

In de onderstaande paragrafen geven we invulling aan de benoemde speerpunten.

3.1 Stedelijk afvalwater Stedelijk afvalwater is huishoudelijk afvalwater of een mengsel van huishoudelijk afvalwater met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Gezond, schoon en voldoende water De inzameling, transport en zuivering van (afval-)water is van groot belang voor een gezonde, veilige en comfortabele leefomgeving. Via het gemeentelijk rioolstelsel en het transportsysteem van WBL wordt het afvalwater getransporteerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI) Hoensbroek, Limmel en Susteren.

Versie ontwerp 13/75

In de RWZI’s wordt het afvalwater gezuiverd en vervolgens geloosd op het oppervlaktewater. Een aantal verspreid liggende panden zijn voorzien van een lokaal behandelingssysteem (IBA). Huishoudelijk afvalwater zamelen we in, bedrijfsafvalwater nemen we alleen in als het qua samenstelling en hoeveelheid het doelmatige beheer niet in de weg staat. Bij voorkeur houden we het huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater gescheiden van afvloeiend hemelwater. Echter hebben we nog gemengde riolering waarin zowel het vuile water als afvloeiend hemelwater wordt afgevoerd. De riolering heeft een maximale capaciteit. Bij een zwaardere bui dan waar het stelsel op is berekend, kan afvalwater in woningen terechtkomen. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen, hebben we riooloverstorten. Via de riooloverstorten wordt het overtollige stedelijk afvalwater verdund met hemelwater op oppervlaktewater geloosd. Dit heeft negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit en willen we daarom zoveel mogelijk voorkomen. In het buitengebied wordt het huishoudelijk afvalwater veelal ingezameld via drukriolering. Hier zamelen we alleen huishoudelijk en bedrijfsafvalwater in. Hemelwater moet lokaal verwerkt worden. Nieuwbouw Bij nieuwbouw zamelen we huishoudelijk- en bedrijfsafvalwater en afvloeiend hemelwater gescheiden in. Daarom moet dit gescheiden aan de perceelgrens worden aangeleverd.

Het afvalwater brengen we naar een RWZI waar het gezuiverd wordt door het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL).

3.2 Afvloeiend hemelwater Hemelwater is relatief schoon water. We hebben de verplichting om afvloeiend hemelwater in te zamelen en te verwerken, zolang een perceeleigenaar het hemelwater redelijkerwijs niet op eigen terrein kan verwerken. Gezond, schoon en voldoende water Hemelwater is relatief schoon water. Bij de verwerking van hemelwater volgen we de voorkeursvolgorde ‘schoonhouden-scheiden-zuiveren’. We zamelen bij voorkeur hemelwater gescheiden van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater in. Wanneer onze gemengde stelsels aan vervanging toe zijn, leggen we daar een gescheiden rioolstelsel voor terug of ontwerpen het openbaar gebied zo dat hemelwater lokaal verwerkt wordt, bijvoorbeeld met infiltratievoorzieningen. Het hemelwater brengen we naar bergings- en infiltratievoorzieningen of oppervlaktewater. We voorkomen verontreiniging door zo min mogelijk uitlogende materialen toe te (laten) passen (zoals lood en zink) en bij afstroming van hemelwater van verontreinigde oppervlakken treffen we maatregelen, voordat we het water infiltreren of lozen op oppervlaktewater (in dat geval geldt de Keur van het Waterschap). Hiermee voorkomen we een negatief effect op de (grond)water- en bodemkwaliteit. Als dit niet haalbaar is, voeren we het water af naar de RWZI.

Versie ontwerp 14/75

Een klimaatbestendig Beekdaelen Hemelwater verwerken we het liefst lokaal. We volgen hierbij de trits ‘vasthouden-bergenafvoeren’. Bij voorkeur houden we de druppel vast waar deze valt en infiltreren we het water in de bodem, waarmee we ook verdroging tegengaan. Als dit niet of slecht mogelijk is, bijvoorbeeld door de grondslag löss die in gemeente Beekdaelen veel voorkomt, hoge grondwaterstanden of mogelijk aanwezige vervuiling, dan bergen we het hemelwater. Bergingsvoorzieningen treffen we bij voorkeur bovengronds. Hier geven we het hemelwater de tijd om te infiltreren of voeren we het vertraagd af, bijvoorbeeld door oppervlak te ontstenen en te vergroenen. Wanneer vasthouden en bergen niet mogelijk is, wordt het afvloeiende hemelwater (vertraagd) afgevoerd naar oppervlaktewater. Wanneer we vanuit onze systemen lozen op oppervlaktewater in beheer van het waterschap, volgen we de eisen van Waterschap Limburg die in de Keur zijn opgenomen.

Figuur 5 buffer Provincialeweg Zuid Oirsbeek

Op locaties van mijndrempels (locaties waar intensieve mijnbouw heeft plaatsgevonden), hebben we extra aandacht voor het effect van het infiltreren van hemelwater. Afkoppelen We streven naar het afkoppelen van 25% van het verhard oppervlak. Door af te koppelen wordt een duurzamer rioolstelsel gecreëerd, dat alleen het vuile water nog afvoert naar de RWZI en het relatief schone hemelwater loost op oppervlaktewater of infiltreert in de bodem. Dit voorkomt lozingen van vervuild water op oppervlaktewater, verbetert het zuiveringsproces van de RWZI, vermindert de wateroverlast en levert bij infiltratie van het regenwater een bijdrage tegen de verdroging. Uit een haalbaarheidsonderzoek voor het programma Water in Balans blijkt dat de ondergrond in het gebied Oirsbeek/Amstenrade minder geschikt is voor het infiltreren van regenwater. Ook in andere delen van de gemeente is een vergelijkbare minder geschikte ondergrond voor infiltratie aanwezig. Dit betekent dat in delen van de gemeente Beekdaelen het afkoppelen van regenwater moet plaatsvinden middels het aanbrengen van een regenwaterstelsel (blauwe ader) en een vertraagde afvoer naar oppervlaktewater. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de haalbaarheid van het ambitieniveau van afkoppelen (en de effecten hiervan) mede bepaald wordt door de hoeveelheid afgekoppeld particulier oppervlak. Het klimaat verandert.

Dit zorgt voor extreme weersomstandigheden, zoals hevige buien die vaker zullen optreden. Bij hevige neerslag in korte periode en langdurige neerslag kunnen we het water niet altijd verwerken met de voorziening die we hebben. Water stroomt in dat geval naar het laagste punt en kan zorgen voor hinder of overlast: -

Waterhinder is kortdurend beperkte hoeveelheden ‘water op straat’, waarbij water binnen de trottoirbanden blijft. Waterhinder accepteren we.

Versie ontwerp 15/75

Waterschade is langdurige en op grotere schaal ‘water op straat’ met ondergelopen tunnels en opdrijvende putdeksels wat het (economische) verkeer ernstig belemmerd en/of waarbij water over de trottoirbanden heen loopt en in winkels en/of woningen materiële schade tot gevolg heeft.

Ons stelsel is in het verleden ontworpen om ‘bui 8’ (19,8 mm in één uur) van de Kennisbank Stedelijk Water ondergronds te kunnen verwerken. Dit betreft een bui die theoretisch 1 keer per 2 jaar voorkomt. Bij nieuwe doorrekeningen maken we een doorkijk naar ‘bui 10’ (1 keer per 5 jaar) om meer veiligheid tegen wateroverlast te krijgen, waarbij gekeken wordt of de benodigde extra investering doelmatig is. Bij extreme neerslag is afvoer van hemelwater via het rioolstelsel niet langer mogelijk en vindt afstroming over maaiveld plaats. Het hemelwater verzamelt zich veelal op de laagste delen van de gemeente en geeft daar mogelijk overlast. De ambitie is om waterschade (het intreden van water in de woongedeelten van panden) bij afstroming over maaiveld te voorkomen. Voor het grootste deel van Beekdaelen geldt de norm om schade bij een neerslaggebeurtenis met een herhalingstijd van meer dan 1 keer per 25 jaar te voorkomen. We streven waar mogelijk om schade te voorkomen bij een neerslaggebeurtenis met een herhalingstijd van 1 keer per 100 jaar. Daar waar geen doelmatige maatregelen getroffen kunnen worden, wordt een beroep gedaan op de zelfredzaamheid van bewoners en/of ondernemers. Hierin speelt de gemeente een adviserende rol. Naar de toekomst toe zullen we ons bewust moeten zijn dat wateroverlast op bepaalde locaties binnen de gemeente niet te voorkomen is.

De zorgplicht voor het voorkomen van wateroverlast richt zich voor de gemeente met name op het stedelijk gebied. Het waterschap is verantwoordelijk voor de wateroverlast vanuit het regionale watersysteem. Door de Zuid-Limburgse hellingen stroomt bij hevige neerslag vanuit het landelijk gebied water over maaiveld af naar het stedelijk gebied. Met betrekking tot de overlast van dit afstromende water uit het landelijk gebied is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeenten en waterschap afgesproken. Wettelijk gezien is het waterschap alleen verantwoordelijk voor wateroverlast die ontstaat ten gevolge van inundatie vanuit het oppervlaktewatersysteem en de gemeente heeft een zorgplicht voor wateroverlast afkomstig uit het stedelijk gebied. In Zuid-Limburg bestaan echter droogdalen en wegwatergangen die alleen tijdens (hevige) neerslag watervoerend zijn. Ook ontstaat bij extreme neerslag diffuse afstroming van hellingen, waarbij geen duidelijke stroombaan is aan te geven. Om duidelijkheid te krijgen in dit grijze gebied maken gemeenten en Waterschap Limburg in projecten (zoals Blauwe aders) afspraken wie waarvoor verantwoordelijk is. De beleidsregels in de Legger zijn hierbij het uitgangspunt.

Naast het zoveel mogelijk afkoppelen van verhard oppervlak moeten we de openbare ruimte zó inrichten dat de oppervlakkige afvoer van extreme neerslag niet of zo min mogelijk tot knelpunten leidt. Ook bij burgers en bedrijven ligt een opgave om hun pand en perceel zoveel mogelijk zelf te beschermen tegen afstromende neerslag (zelfredzaamheid).

Versie ontwerp 16/75

Figuur 6 aanleg infiltratievoorziening Holleweg Schinnen

Nieuwbouw Bij nieuwbouw, verbouw en herontwikkelingen is water- en bodemsysteem sturend. Hemelwater wordt zoveel mogelijk op eigen terrein verwerkt. Hierbij geldt ook de voorkeursvolgorde vasthouden-bergen-afvoeren. Het liefst infiltreren we het hemelwater, is dit niet mogelijk dan bergen we het hemelwater, waarna het vertraagd wordt afgevoerd. We hanteren een minimale bergingseis van 60 mm ten opzichte van het verhard oppervlak in 1 uur. Dit is ook opgenomen in de Hemelwaterverordening. Op termijn kan deze eis worden aangescherpt op basis van klimaatontwikkelingen. Ook is aandacht nodig voor een voldoende hoog vloerpeil, zodat de omgeving een bergende functie voor teveel aan hemelwater kan vervullen, zonder dat dit tot schade in panden leidt. Daarnaast gelden de waterschapseisen die in de Keur en de Legger zijn opgenomen.

3.3 Grondwater Grondwater is al het water dat zich in de bodem bevindt. Het grondwater wordt gevoed met hemelwater en vanuit het oppervlaktewater. In dit plan hebben we het over het ondiepe/freatisch grondwater in het stedelijk gebied. Grondwater is lokaal lastig te beïnvloeden, maar kan grote invloed hebben op de functie van een locatie. Bij langdurige droogte kan het grondwater wegzakken, bij langdurig natte perioden kan het grondwaterpeil stijgen. Gezond, schoon en voldoende water We dragen bij aan het beschermen van de kwaliteit van onze drinkwaterbronnen. Het bevoegd gezag voor de drinkwaterbronnen is de provincie en WML is hierbij de uitvoerende partij. Een verontreiniging van het grondwater kan problemen geven voor de kwaliteit van het drinkwater. Als gemeente zijn we rondom drinkwaterwinningen extra alert op een goede grond- en oppervlaktewaterkwaliteit. Op onderstaande kaart zijn de beschermde grondwaterzones weergegeven. In deze gebieden hebben we extra aandacht voor het beheer van onze riolering en de kwaliteit van het grondwater.

Versie ontwerp 17/75

Figuur 7 grondwaterbeschermingszones Gemeente Beekdaelen

Doelstellingen gebiedsdossiers drinkwaterwinningen Limburg Waterkwaliteitsdoelstelling: -

Geen achteruitgang van de waterkwaliteit Streven naar verbetering waterkwaliteit met oog op vermindering zuiveringsinspanning

Waterkwantiteitsdoelstelling De drinkwatervoorziening mag geen gevaar lopen vanwege kwantiteitsproblemen: -

Voor grondwaterwinningen moet hiervoor worden getoetst of de vergunde hoeveelheid te onttrekken grondwater kan worden benut. Bij oppervlaktewaterwinning moet er rekening mee worden gehouden dat bij verminderde kwantitatieve beschikbaarheid de kwaliteit van het water sterk kan verslechteren vanwege een toename van concentraties van stoffen.

De Europese Kaderrichtlijn Water stelt kwaliteitseisen aan het grondwater. Zij stellen als doel dat achteruitgang van de kwaliteit van het grondwaterlichaam moet worden voorkomen en streven naar verbetering van de grondwaterkwaliteit met oog op vermindering van de uitvoeringsinspanning. Om dit doel te behalen moet inzichtelijk worden gemaakt waar de knelpunten en risico’s liggen. Dit is vastgelegd in de zogenaamde gebiedsdossiers. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van gebiedsdossiers ligt bij de Provincie. Het doel van de gebiedsdossiers is om in een gezamenlijk proces met stakeholders (gemeenten, Waterschap Limburg, WML en eventuele overige organisaties) de problemen en risico’s met betrekking tot grondwater als bron voor de drinkwatervoorziening in beeld te brengen, die een duurzame veiligstelling van de drinkwaterwinning mogelijk in de weg staan. In bijlage 3 is het de maatregelentabel van het gebiedsdossier voor drinkwaterwinning Schinveld opgenomen. Sweco | Water- en rioleringsprogramma Beekdaelen 2024-2027 Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater Projectnummer 51011618 Datum 01-09-2023 Document referentie NL23-648800269-58469

Versie ontwerp 18/75

Grondwaterover- en onderlast Als gemeente dienen we ons in te spannen om vanuit de zorgplicht onder voorwaarden maatregelen tegen structurele grondwateroverlast te treffen, mits dat doelmatig kan. Onze taken liggen in de openbare ruimte en bij coördinatie en advisering in onderzoek. De aanpak van grondwateroverlast is een samenspel van de grondeigenaar, gemeente, waterschap en provincie. Op particulier terrein is de perceeleigenaar zelf verantwoordelijk voor het tegengaan van grondwateroverlast en/of –onderlast. Dit geldt ook voor funderingsproblemen. Ondergrondse verblijfsgebieden van panden, zoals een kelder of een souterrain, moeten volgens de bouwregelgeving waterdicht zijn. Van de perceeleigenaar verwachten wij dat hij de vereiste (waterhuishoudkundige en/of bouwkundige) maatregelen neemt om grondwaterproblemen te voorkomen of te bestrijden, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van een ander; particulier of overheid. Hinder of structurele overlast Als gevolg van de natuurlijke dynamiek kunnen grondwaterstanden fluctueren. Bij incidenteel hoge grondwaterstanden voorzien wij voor ons geen taak; dit zal de perceeleigenaar moeten accepteren of zal zelf maatregelen moeten nemen om de hinder te beperken.

De gemeentelijke zorgplicht treedt pas in werking wanneer er sprake is van structurele nadelige gevolgen als gevolg van te hoge grondwaterstanden in bestaand stedelijk gebied. Er is sprake van een te hoge grondwaterstand als de ontwateringsdiepte (gedefinieerd als het verschil tussen maaiveld en de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG)) hoger is dan 0,9 m tot maaiveld. Van structurele grondwateroverlast is sprake als de gewenste grondwaterstand (ontwateringsdiepte) langdurig wordt overschreden waarbij aantoonbaar nadelige gevolgen optreden als gevolg van deze afwijking. Onder structureel nadelige gevolgen verstaan we gevolgen die: • • • •

ten minste jaarlijks terugkeren, en tenminste 6 weken continu aanhouden, en toenemend zijn, en van significante omvang zijn, dus aantoonbaar optreden in een groter gebied en dus niet van individuele aard zijn.

We spreken van nadelige gevolgen als de gebruiksmogelijkheden en/of de waarde van een terrein of pand worden verminderd door een te hoge grondwaterstand. Nadelige gevolgen kunnen zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein optreden. Voorbeelden zijn gezondheidsklachten voor bewoners/gebruikers van panden, schade aan vloeren en/of wanden, schade aan wegconstructies of kabels en leidingen. Bij optredende structurele grondwateroverlast, waarbij de particulier redelijkerwijs zelf niet in staat is om de problemen te verhelpen, treedt de gemeente als regisseur op. We zoeken dan een doelmatige oplossing om overlast te verminderen. Wanneer het ontvangen en verwerken van overtollig grondwater een doelmatige oplossing is, ontvangen we dit alleen wanneer dit gedraineerd is van een diepte van maximaal 1,0 m tot maaiveld.

Versie ontwerp 19/75

Nieuwbouw Bij nieuwbouwlocaties willen we grondwaterproblemen voorkomen. Via de watertoets en de omgevingsvergunning sturen we hierin. We willen het natuurlijke grondwatersysteem zo min mogelijk beïnvloeden, dit betekent dat nieuwbouwlocaties hydrologisch neutraal ingericht moeten worden. Indien toch overtollig grondwater moet worden afgevoerd voor het verkrijgen van de benodigde ontwateringsdiepte kiezen we ervoor om het grondwater af te (laten) voeren naar het nabij gelegen oppervlaktewater al dan niet via een regenwatersysteem.

3.4 Oppervlaktewater In Beekdaelen hebben we als gemeente maar een beperkt deel van het oppervlaktewater in eigendom. We beheren in verschillende kernen bergingsvijvers. Het meeste oppervlaktewater is in beheer van het waterschap, waaronder de Platsbeek, Hulsbergerbeek, Geleenbeek, Kakkert en Roode beek stromen van de hogere plateaus door de beekdalen naar beneden. Deze beken zijn van grote waarde voor de beleving van het landschap en voor de natuur. Gezond, schoon en voldoende water Het oppervlaktewater is onderdeel van het hemelwaterstelsel. Het bergt (tijdelijk) water en voert het teveel aan water af uit de bebouwde omgeving. Daarnaast is het een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte die bijdraagt aan een prettige leefomgeving. Het oppervlaktewater is van belang voor het openbaar groen en kan helpen tegen droogteproblematiek in de zomer.

3.5 Samenwerken Samenwerken in de Waterketen De riolering en het stedelijk water van de gemeente Beekdaelen maken onderdeel uit van de waterketen en het watersysteem. Elke schakel in deze keten heeft effect op de andere. Hierdoor werken wij al vele jaren samen met de andere waterpartners. Door deze samenwerking verbeteren we de kwaliteit, verminderen we de kwetsbaarheid, wisselen we kennis uit en beperken we de kosten. Hierdoor spelen we effectiever in op het dagelijks beheer, de klimaatverandering en overige ontwikkelingen. We participeren onder andere in de waterwerkregio’s Westelijke Mijnstreek en Parkstad Limburg. Werken aan waterbewustzijn Om het waterbewustzijn te vergroten werken is het belangrijk om bewustwording te verankeren in de dagelijkse werkprocessen, ook van andere vakgebieden. Daarnaast wordt ook de samenwerkingen met particulieren van steeds groter belang. Samenwerking is verder uitgewerkt in paragraaf 5.5.

Versie ontwerp 20/75

4 Plan: wie doet wat? 4.1 Wat doet de gemeente Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede invulling van onze gemeentelijke watertaken. En omdat riolering niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van onze gemeentelijke infrastructuur, stemmen we ons beleid af met andere overheden. Zoals in de Wet milieubeheer is aangegeven, zijn dat in ieder geval de beheerder van de zuiveringen waarop we het door ons ingezamelde (afval)water lozen, voor onze gemeente is dat Waterschap Limburg.

Figuur 8: verdeling verantwoordelijkheden

Versie ontwerp 21/75

4.2 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven? Wij kunnen als gemeente veel regelen en sturen in het functioneren van de riolering, maar kunnen niet alles zelf uitvoeren. Onze inwoners en bedrijven hebben ook een belangrijke invloed op het functioneren van het water en rioleringssysteem.

Versie ontwerp 22/75

Wij willen dat onze inwoners zelfredzaam zijn en helpen bij het goed laten functioneren van de riolering. Daarom spreken we ook in dit Wrp een aantal verwachtingen uit. Wij verwachten: 1. Dat inwoners en bedrijven het riool, de IBA’s en septic tanks verstandig gebruiken (o.a. geen doekjes, verfresten, medicijnresten, zwerfafval of vet door het riool spoelen); 2. Dat rioolaansluitingen zorgvuldig worden aangelegd en onderhouden (o.a. aansluiten op het juiste riool, voldoende diep en voldoende afschot); 3. Dat inwoners en bedrijven hemelwater van dak en het verhard oppervlak van eigen perceel zelf opvangen en bergen en verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is, bijvoorbeeld door te ontstenen en te vergroenen; 4. Dat hinder (water-op-straat), binnen marges, wordt geaccepteerd; 5. Dat inwoners en bedrijven bij grondwateroverlast controleren of hun woning of bedrijf voldoende waterdicht is. In het Bouwbesluit 2012 is opgenomen dat een kelder waterdicht moet zijn als dit een verblijfsruimte is. 6. Dat inwoners zich bewust zijn van de risico’s tijdens extreme weersomstandigheden. Hieronder valt dat ze zich bewust zijn van het risico dat ze lopen op wateroverlast en zelfredzaam worden in geval van extreme neerslag. Binnen de planperiode willen wij hierover ook actief communiceren met de omgeving (hierbij gebruikmakend van platform Waterklaar).

We streven altijd naar lokale maatwerkoplossingen voor optredende problemen.

4.3 Zorgplicht lozers (burgers en bedrijven) In de Omgevingswet staat in artikel 17 een algemene zorgplicht en in de bruidsschat bij de Omgevingswet (die van rechtswege per 1-1-2024 overgaat in het gemeentelijke omgevingsplan) een specifieke ‘zorgplicht’ die zich onder andere richt op de lozers op riolering. De zorgplichtbepaling komt neer op:

• Waarborgen van de veiligheid, • Beschermen van de gezondheid; en • Het beschermen van het milieu, waaronder Het doelmatig beheer van afvalstoffen; Een en ander betekent dat de gemeente maatwerkvoorschriften kan stellen aan (veranderde) lozingen op bijvoorbeeld mechanische riolering, om er voor te zorgen dat de doelmatige werking wordt beschermd.

Bruidsschat artikel 22.44 Specifieke zorgplicht 1) Degene die een activiteit verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de belangen, bedoeld in artikel 22.42 is verplicht: a) alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen; b) voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; en c) als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd.

Versie ontwerp 23/75

4.4 Vergunningen en verordeningen We hebben drie verordeningen in onze gemeente die te maken hebben met stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. -

In de Verordening rioolheffing leggen we jaarlijks de hoogte van de rioolheffing vast; In de Hemelwaterverordening stellen we eisen aan verwerken van hemelwater op particulier terrein (vast te stellen in 2023); In de Aansluitverordening liggen de eisen omtrent aansluiten op het gemeentelijk rioolstelsel vast (vast te stellen in 2023).

Versie ontwerp 24/75

5 Huidige situatie: waar staan we nu? In dit hoofdstuk beschrijven we welke objecten we beheren en wat de toestand van de objecten is. De objecten samen vormen het systeem, hiervan beschrijven we het functioneren. Dit vormt de basis om te bepalen welke onderzoeken en maatregelen nodig zijn.

5.1 Totaal overzicht voorzieningen Om onze gemeentelijke watertaken goed te kunnen doen, hebben we riolering, duikers, gemalen, etc. In onderstaande tabel zijn de objecten die we beheren weergegeven. Tabel C: Overzicht voorzieningen

Object vrijvervalriool Gemengd riool Hemelwaterriool vuilwaterriool infiltratieriool

Hoeveelheid 299 217 52 24 6

eenheid km km km km km

Pers- en drukriool Drainage

Duikers

Object Gemalen Drukrioolunits IBA’s Randvoorzieningen Buffers Vijvers Infiltratie voorzieningen Watergangen beheer gemeente

Hoeveelheid 28 128 18 17

eenheid stuks stuks stuks stuks

65 6 15

stuks stuks stuks

Het Gegevenshuis beheert de statische rioleringsgegevens voor de gemeente Beekdaelen. Een compleet en juist databeheer is belangrijk omdat dit de basis vormt voor veel van onze werkzaamheden. In onderstaande tabel is aangegeven welke gegevens we goed in beeld hebben, en welke gegevens we nog niet goed in beeld hebben. Tabel D: Status data

Object Vrijvervalriolen Drukriool Persriool Drainage Duikers Gemalen Drukrioolunits IBA’s Randvoorzieningen Buffers Vijvers Infiltratievoorzieningen Watergangen beheer gemeente Afwaterend verhard oppervlak

Status data (bijna) compleet beeld geen compleet beeld geen compleet beeld (bijna) compleet beeld (bijna) compleet beeld Compleet beeld Compleet beeld Compleet beeld Compleet beeld Compleet beeld Bijna compleet beeld geen compleet beeld beeld uit 2021, actualisatie is continue proces

Versie ontwerp 25/75

5.2 Stedelijk afvalwater en afvloeiend hemelwater 5.2.1

Technische staat van de objecten

We hebben goed inzicht in de toestand van ons vrijvervalstelsel. Afgelopen jaren hebben we riolering gereinigd en geïnspecteerd. De maatregelen die hieruit naar voren komen, zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsprogramma MIP. We hebben nog geen goed inzicht in de staat van de druk- en persriolen. Deze worden ook niet periodiek gereinigd. De afgelopen jaren is in de voormalige gemeente Schinnen van een deel van de gemalen het mechanisch elektrische deel vervangen. De gemalen in de voormalige gemeente Onderbanken zijn nog niet aan vervanging toe. Het mechanische elektrische deel van de gemalen in de voormalige gemeente Nuth zijn eind 2023 allemaal vervangen. De IBA’s zijn constructief in goede staat en van een groot deel zijn de elektromechanische onderdelen vervangen. Van 3 IBA’s moeten de elektromechanische onderdelen nog worden vervangen.

5.2.2

Functioneren van het systeem

De percelen binnen ons grondgebied waar afvalwater vrijkomt, zijn aangesloten op de riolering of hebben een IBA. Voor de voormalige gemeente Schinnen is in 2019 het basisrioleringsplan (BRP) geactualiseerd. Het systeem is hydraulisch en milieutechnisch getoetst en de veranderende omstandigheden door klimaatverandering zijn in dit onderzoek meegenomen. Voor dit deelgebied van de gemeente is goed inzicht in het functioneren van het stelsel en het watersysteem. Voor de locaties waar het systeem niet voldoet aan de eisen zijn maatregelen opgenomen in het MIP. Voor de delen Onderbanken en Nuth moet het BRP (tegenwoordig SSW – systeemoverzicht stedelijk water) nog geactualiseerd worden. De afgelopen planperiode is benut om het databeheer op orde te krijgen om het BRP te kunnen opstellen.

5.3 Grondwater 5.3.1

Technische staat van de objecten

De peilbuizen en drainage in eigendom van de gemeente werken naar behoren. De peilbuizen zijn geregistreerd in de BRO. In de Vonderstraat en Breijenrode ligt particuliere drainage, deze werkt niet naar behoren.

5.3.2

Functioneren van het systeem

Met name in Onderbanken en Schinnen kennen we enkele locaties met grondwaterknelpunten. In Schinnen is sprake van hoge grondwaterstanden in de Vonderstraat en omgeving. In Nuth treden wel op veel plaatsen kwellen en bronnen aan de oppervlakte, bijvoorbeeld in de Platsbeekdal, maar deze leiden, zover bekend, niet tot knelpunten. Rondom de Roode Beek is naar aanleiding van structurele grondwateroverlast een dynamisch ondergronds drainagesysteem aangelegd, waarmee overtollig grondwater onder vrijverval naar de Roode Beek wordt afgevoerd. Na aanleg van het drainagesysteem heeft geen structurele grondwateroverlast meer plaatsgevonden.

Versie ontwerp 26/75

Op verschillende plekken in de gemeente hebben we peilbuizen om het grondwater te monitoren. Dit geeft ons inzicht in de werking van het grondwatersysteem.

5.4 Oppervlaktewater 5.4.1

Technische staat van de objecten

De vijvers in Nierhoven en Wijnandsrade zijn een aantal jaar geleden gerenoveerd en in goede staat.

5.4.2

Functioneren van het systeem

De vijvers zijn onderdeel van het hemelwatersysteem, we hebben geen klachten of meldingen ontvangen over het functioneren van de vijvers.

5.5 Samenwerken 5.5.1

Externe samenwerking

In de waterketen Vanuit het Bestuursakkoord Water zijn in het verleden de waterwerkregio’s ingericht. In deze regio’s werken gemeenten, waterschap, zuiveringsschap, drinkwaterbedrijf en provincie samen aan de opgaven in de waterketen. De werkregio’s zijn later ook aangewezen als samenwerkingsverband voor de regionale opgaven van de deltaprogramma ruimtelijke adaptatie DPRA). We zijn onderdeel van twee samenwerkingsregio’s, Parkstad Limburg en Westelijke Mijnstreek. We werken met de gemeenten in regio Parkstad samen in de beleidsontwikkeling en onderzoek en met regio Westelijke Mijnstreek realiseren we gezamenlijke bestekken t.a.v. onderhoudswerkzaamheden. Komende planperiode zal blijken of de huidige situatie behouden zal blijven, de aandacht meer gericht zal zijn naar één werkregio of de samenwerking tussen Regio Parkstad en Westelijke Mijnstreek wordt geïntensiveerd. Om de samenwerking tussen de werkregio’s te stimuleren en te werken aan bovenregionale opgaven is het Ambtelijk en Bestuurlijk Regio Overleg Limburg opgericht (AROL/BROL). Bestuurlijke vertegenwoordigers van de provincie Limburg, waterschap Limburg, WML en de (vice-)voorzitters van de werkregio’s vormen samen het BROL. De betrokkenheid van de gemeente Beekdaelen hierbij verloopt enkel via de werkregio’s.

Het BROL heeft gelet op de multidisciplinaire en breed maatschappelijke opgaven van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) het initiatief genomen tot de oprichting van de klimaattafels (Ambtelijke / bestuurlijke klimaattafel Limburg (AKAL/BKAL)). De opzet is gericht op kennisdeling en afstemming rondom water- en klimaatopgave waarvoor een bredere afstemming gewenst of zelfs noodzakelijk is Een belangrijk kenmerk van de klimaattafel is het feit dat naast publieke partijen, waaronder alle Limburgse gemeenten, ook ngo’s zijn uitgenodigd om te participeren. Ook in Limburg wordt gewerkt aan de opgaven in het landelijke gebied (LPLG). De Limburgse gebiedsprocessen vinden plaats in 4 regio’s. Gemeente Beekdaelen maakt deel uit van regio Zuid-Limburg.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Beekdaelen&id=0b30283e-d0f3-4bc1-bd5f-de534d811c1f