Raadsvoorstel Grondstoffenplan 2022-2026

Onderwerp: Raadsvoorstel Grondstoffenplan 2022-2026

Vergaderdatum:

01-02-2022

Registratienr:

Z/20/151748 287960

Portefeuillehouder:

John Essers

Steller:

Mobers, Maria (Beekdaelen)

Aan de Raad Voorstel: Het Grondstoffenplan 2022-2026 Rd4-gemeenten vast te stellen. Inleiding: Het ‘Grondstoffenplan 2022-2026’ beschrijft hoe we ons gaan inzetten voor een nog beter beheer van grondstoffen en afval. De circulaire economie staat hierbij centraal. De Rijksoverheid heeft als doel gesteld dat de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair is. Dat betekent een scheidingspercentage van 100% en geen restafval meer. Van 2004 tot 2050 ziet de ontwikkeling er dan als volgt uit: Jaar 2004 2020 2026 2030 2050

Afvalscheidings percentage 42% 72% 80% 90% 100%

Rest (fijn en grof) per inwoner 334 kg (gerealiseerd) 147 kg (gerealiseerd) 100 kg 55 kg 0kg

Deze ambitie is niet alleen belangrijk om de milieudoelstellingen te halen, maar heeft ook een financiële noodzaak. Bij gelijkblijvend beleid zullen in de komende jaren de kosten voor afvalverwerking flink stijgen. Door het nemen van maatregelen zorgen we ervoor dat deze kostenstijging in de toekomst zal worden afgevlakt. Een van de sleutels tot succes zal, net als in de voorgaande jaren, liggen in de betrokkenheid van onze inwoners om een bijdrage te willen leveren aan de scheiden van grondstoffen. Inzet zal zijn om inwoners bewust maken van het belang van schone grondstoffen en de eigen rol die zij daarbij kunnen hebben. Participatie is van grote waarde. Om dit te bereiken wordt de inzameling van grondstoffen geoptimaliseerd. Ook zal gezocht worden naar oplossingen om makkelijk schone grondstoffen gescheiden aan te kunnen bieden. Met een positieve stimulans zal de kwantiteit én de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen worden verhoogd. Aan welke global goals draagt dit voorstel bij? Dit voorstel draagt bij aan de volgende Global Goals: 8. Eerlijk werk en economische groei. 9. Industrie, innovatie en infrastructuur. 11. Duurzame steden en gemeenschappen. 1

12. Verantwoorde consumptie en productie. 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken. Argumenten: 1.1 Gezien de ontwikkelingen de komende jaren is het huidige beleidsplan niet meer actueel. Het Grondstoffenplan is het logische vervolg op het Afvalinzamelplan 2004 en het Afvalbeheersplan 2014-2020 en sluit aan bij onze duurzaamheidsvisie 'Beekdaelers samen aan zet!’ (2020). De komende jaren zal blijvend worden ingezet op een verdere toename van de inzameling van schone grondstoffen waarbij het voorkomen van afval nadrukkelijk aandacht krijgt en restafval teruggedrongen wordt. Hiermee wordt een weg ingeslagen in de richting van een duurzamere en afvalvrije gemeente in 2050. Het uitgevoerde beleid in de periode 2004-2020 heeft de basis gelegd voor het huidige inzamelsysteem en het restafval is gedaald met 187 kilogram per Rd4inwoner. Het scheidingspercentage is gestegen met 33%. De inzamelkosten zijn met €47,00 per inwoner afgenomen. Met deze resultaten presteren de Rd4gemeenten bij de top 25% van Nederland op het gebied van kosten, scheidingsresultaat en dienstverlening. Uit recente enquêtes onder bewoners en raadsleden en het raadplegen van de Denktank Duurzaamheid is gebleken dat het huidige diftarsysteem kan rekenen op hun steun; al zien zij zeker wel ruimte voor verbeteringen. In het Grondstoffenplan zijn geen grootschalige wijzigingen in het inzamelsysteem voorzien.

Wel worden bestaande structuren verbeterd of aangevuld om meer en schonere grondstoffen te verkrijgen. Het Grondstoffenplan bouwt voort op het succes naar minder afval maar ook naar meer én schonere herbruikbare grondstoffen. Naast de kwantiteit gaat de kwaliteit een nog grotere rol spelen in de toekomst. De kaders voor het Grondstoffenplan komen voort uit wettelijke verplichtingen, landelijk beleid en marktontwikkelingen, de gemaakte systeemkeuzes en de recente enquêtes. Vanuit die kaders is het doel gesteld om in 2026 een afvalscheidingspercentage te bereiken van 80% met een gemiddeld aanbod van 100 kg restafval per inwoner. 1.2 Het Grondstoffenplan legt de basis voor een transitie naar een circulaire economie. De kern van het nieuwe Grondstoffenplan is vooral gelegen in de gewijzigde benadering van de focus. Spraken we in de vorige beleidsplannen over afval; nu richten we ons geheel op grondstoffen. Dit heeft geleid de volgende speerpunten: • • •

Minder restafval en schonere grondstoffen; Betrokkenheid en participatie van de inwoners; Instandhouding/optimalisatie van het huidige inzamelsysteem.

Bovenstaande speerpunten vormen de basis voor een uitvoeringsprogramma met maatregelen verdeeld over vier thema’s:

2

THEMA 1 Iedereen doet mee. Onze inwoners vinden het normaal en makkelijk om schone grondstoffen op de juiste manier aan te bieden. THEMA 2 Duurzame dienstverlening en voorzieningen We sturen op meer service op de inzameling van afzonderlijke grondstoffen. THEMA 3 Kostenbeheersing Duurzaam omgaan met grondstoffen zorgt niet altijd voor een besparing. THEMA 4 Schone buurt Grondstoffenbeleid en een schone openbare ruimte gaan hand in hand.

De maatregelen richten zich op de sturing van beheersbare en toekomstbestendige afvalkosten, meer en schonere grondstoffen, verbetering van de service richting onze inwoners, het gerichter informeren en enthousiasmeren van de inwoners en daardoor betrokkenheid te bij krijgen de doelstellingen rondom de circulaire economie. In hoofdstuk 6 van het plan staat de planning van de maatregelen gedurende de jaren 2022-2026. 1.3 Het Grondstoffenplan dempt de verwachte kostenstijging. In onderstaande figuur zijn de verwerkingskosten zonder en met beleid weergegeven.

Verwachte ontwikkelingen van de verwerkingskosten (x 1000) Met de rode lijn wordt de autonome ontwikkeling van de verwachte verwerkingskosten weergegeven. De stijging van deze kosten wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwerkingskosten voor rest- en GFT-afval in verband met het afsluiten van nieuwe contracten, de verbrandingsbelasting en na 2025 de invoering van een mogelijke CO2 heffing op het verbranden van afval. Met de groene lijn worden de effecten weergegeven van betere afvalscheiding waardoor minder restafval hoeft te worden verbrand. Deze effecten zijn vanaf 2011 zichtbaar, maar worden vanaf 2019 gedeeltelijk teniet gedaan door het invoeren 3

van de verbrandingsbelasting en stijgende verwerkingstarieven. Door het uitvoeren van de maatregelen uit het Grondstoffenplan, waarbij het verkrijgen van schone grondstoffen en minder aanbod van restafval van sterk belang is, zullen de stijgende kosten worden getemporiseerd. Het Grondstoffenplan beschrijft de continue zoektocht naar slimme en duurzame oplossingen om afval te verminderen, grondstoffen te scheiden, spullen een tweede leven te geven en mensen kansen te bieden. Naast de uitvoering van het Grondstoffenplan werkt Rd4 vanuit haar meerjarenstrategie 2022-2026 aan een verbeterde exploitatie van de op- en overslagvoorzieningen, een investering in de milieuparken (aanpassing tot grondstoffenparken) alsmede een verbetering van de dienstverlening. Mede door deze acties wordt geprognotiseerd dat er in vergelijking met de te verwachten autonome kostenstijging een kostenreductie kan worden gerealiseerd. Gedurende de planperiode 2022-2026 wordt een besparing van €35,- per aansluiting verwacht. Ondanks dat de kosten de komende planperiode toenemen, is er wel voldoende perspectief voor de periode ná 2026. Zodra de markt weer in balans is, kan hier optimaal van geprofiteerd worden. De komende jaren legt het Grondstoffenplan hiervoor de basis. 1.4 Door uitvoering van het Grondstoffenplan worden onze inwoners actief betrokken in de transitie naar een circulaire economie.

Communiceren over grondstoffen en afval verschuift van informeren en instrueren naar activeren. Het Grondstoffenplan zet aan tot bewustwording én activering. Hierdoor gaan we minder afval verbranden en kunnen schone grondstoffen circulair ingezet worden. 1.5 Het Grondstoffenplan draagt bij aan arbeidsparticipatie. De Rd4-gemeenten blijven vasthouden aan de vertrouwde inzet vanuit de sociale werkgelegenheid en mogelijke (nieuwe) circulaire activiteiten worden benut om deze mensen blijvend in te kunnen zetten. Het creëren van mogelijkheden voor de inzet van arbeidsparticipatie past in het gekozen uitgangspunt om bij het grondstoffenbeleid rekening te houden met de Global Goals. Kanttekeningen en risico’s: Er zijn geen kanttekeningen en risico’s. Draagvlak: enquêtes en Denktank Duurzaamheid In de voorbereiding op het Grondstoffenplan hebben we onze inwoners en raadsleden een aantal stellingen en vragen voorgelegd. In totaal hebben 25.000 inwoners deelgenomen aan deze twee enquêtes. Afvalinzameling is bij uitstek een onderwerp dat leeft. Iedereen heeft er nagenoeg dagelijks mee te maken, iedereen is ‘ervaringsdeskundige’. Het succes van het inzamelsysteem berust voor een belangrijk deel bij het draagvlak onder onze inwoners. Dit draagvlak is groter als inwoners al in een vroeg stadium kunnen aangeven wat hun ideeën en voorkeuren zijn.

Hieronder in hoofdlijnen de belangrijkste uitkomsten: -

Onze inwoners zijn tevreden over het huidige inzamelsysteem DIFTAR; Er is ruim draagvlak voor de scheidingsdoelstelling; Men wil meer mogelijkheden/service om grondstoffen te scheiden; Houd het betaalbaar; Blijf ons actief betrekken; 4

-

Aandacht voor ontwijkgedrag en dumpingen.

Deze uitkomsten zijn gebruikt bij het opstellen van het Grondstoffenplan en het uitvoeringsprogramma. Op 18 november is het Grondstoffenplan gepresenteerd aan de Denktank Duurzaamheid. Hoofdconclusie daar was dat het een goed plan is. De Denktank vroeg met name om meer voorlichting over afvalscheiding, grondstoffen, wat hoort waar, wat gebeurt er met de grondstoffen en welke resultaten zijn tot nu toe behaald. Het Grondstoffenplan geeft hier vooral bij de maatregelen van thema 1 uitvoering aan. Financiën: De realisatie/voortgang van het Grondstoffenplan wordt opgenomen in de begrotingscyclus van Rd4. Jaarlijks zal in de begroting Rd4 hierop een vooruitblik worden gegeven en zullen eventuele investeringen en bijbehorende opbrengsten worden verantwoord in de jaarrekening van Rd4. Vervolgtraject en verantwoording: In hoofdstuk 6 ‘Uitvoeringprogramma’ van het Grondstoffenplan zijn de maatregelen met tijdsplanning opgenomen welke in de periode 2022-2026 opgepakt worden. De Rd4-regio is voornemens na goedkeuring van de raden het nieuwe beleid in te zetten. Medio 2024 zal er een tussenevaluatie worden gehouden en zal worden nagegaan in welke mate de genomen maatregelen tot het gewenste resultaat hebben geleid. De tussenevaluatie en eventuele bijsturing zullen aan de raad worden gerapporteerd. Communicatie: We maken het Grondstoffenplan zelf toegankelijk via onze website.

Door berichten via de eigen gemeentelijke media en de pers maken we inwoners hierop attent. Thema 1 van het Grondstoffenplan bevat op pagina 55 13 verschillende maatregelen die allemaal gericht zijn op communicatie met inwoners. Meegestuurd: 1. Grondstoffenplan 2022-2026 2. Concept-raadsbesluit

Burgemeester en wethouders van Beekdaelen, De loco-secretaris,

De burgemeester,

Mevr. Mr. S.M.J. Troisfontaine

Dhr. ing. E. Geurts

5