Document · PDF

Programmabegroting 2026 na nota van wijziging

Raadsvergadering 13 november 2025, gemeente BeekdaelenBij agendapunt: Programmabegroting 202626.508 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Programmabegroting 2026 Na nota van wijziging

Begroting 2026

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................ 3 1. Welkom ............................................................................................................... 6 1.1 Inleiding ....................................................................................................... 7 1.2 Kerngegevens ............................................................................................... 8 1.3 Leeswijzer ................................................................................................... 11 2. Begrotingsresultaat en vermogen...................................................................... 12 2.1 Inleiding ..................................................................................................... 13 2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer ............................................................ 14 2.3 Actualisatie begrotingsbeeld .......................................................................... 16 2.4 Toekomstige raadsvoorstellen en bezuinigingsopties ........................................ 22 2.5 Reëel en structureel evenwicht ...................................................................... 24 2.6 Reserves en voorzieningen ............................................................................ 25 3.

Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid ............................................... 29 3.1 Inleiding ..................................................................................................... 30 3.2 Wat willen we bereiken? ............................................................................... 33 3.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................ 34 3.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Inwoners, bestuur en veiligheid' ...... 34 3.3.2 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd in deze begroting .. 35 3.3.3 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ............................................................................................... 35 3.3.4 Bezuingingsmogelijkheden..................................................................... 35 4. Programma 2 | Sociale leefomgeving ................................................................ 38 4.1 Inleiding ..................................................................................................... 39 4.2 Wat willen we bereiken? ............................................................................... 43 4.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................

44 4.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Sociale leefomgeving' ..................... 44 4.3.2 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd in deze begroting .. 46 4.3.3 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ............................................................................................... 46 4.3.4 Bezuinigingsmogelijkheden .................................................................... 48 5. Programma 3 | Fysieke leefomgeving................................................................ 52 5.1 Inleiding ..................................................................................................... 53 5.2 Wat willen we bereiken ................................................................................. 59 3

Begroting 2026

5.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................ 60 5.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Fysieke leefomgeving' .................... 60 5.3.2 Ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting ... 62 5.3.3 Ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ............................................................................................... 62 5.3.4 Bezuinigingsmogelijkheden .................................................................... 67 6. Programma 4 | Bestuurlijke samenwerking en financiën .................................. 72 6.1 Inleiding ..................................................................................................... 73 6.2 Wat willen we bereiken? ............................................................................... 76 6.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................ 77 6.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Bestuurlijke samenwerking en financiën' ..................................................................................................... 77 6.3.2 Bezuinigingsmogelijkheden .................................................................... 77 7. (Verplichte) paragrafen .....................................................................................

81 7.1 Inleiding paragrafen ..................................................................................... 82 7.2 Lokale heffingen .......................................................................................... 83 7.3 Weerstandsvermogen ................................................................................... 93 7.4 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................... 107 7.5 Financiering .............................................................................................. 115 7.6 Verbonden partijen .................................................................................... 121 7.7 Grondbeleid .............................................................................................. 125 7.8 Bedrijfsvoering .......................................................................................... 127 7.9 Wet open overheid ..................................................................................... 131 7.10 Duurzaamheid ......................................................................................... 132 8 Bijlagen ............................................................................................................ 135 8.1 Begroting in één oogopslag .........................................................................

136 8.2 Begroting per taakveld ............................................................................... 137 8.3 Overzicht baten en lasten cf. BBV ................................................................ 138 8.4 Specificatie algemene uitkering gemeentefonds (septembercirculaire 2025) ...... 141 8.5 Toelichting op Verbonden Partijen ................................................................ 144 8.6 Overzicht van incidentele baten en lasten ..................................................... 154 8.7 Overzicht structureel en reëel evenwicht inclusief specificatie algemeen dekkingsmiddel ............................................................................................... 158 8.8 Overzicht investeringen economisch en maatschappelijk nut ........................... 160 8.9 Overzicht reserves en voorzieningen ............................................................ 161 8.10 Rente-overzicht ....................................................................................... 164 8.11 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .............................. 165 4

Begroting 2026

8.12 Meerjaren investeringsplan........................................................................ 166 8.13 Beleidsindicatoren .................................................................................... 167

Begroting 2026

1. Welkom

Begroting 2026

1.1 Inleiding Woord vooraf Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de Begroting Beekdaelen 2026. We zijn er trots op dat wij u een sluitende begroting kunnen aanbieden. Zeker in tijden waarin de wereld snel verandert, veel onduidelijkheid is als het gaat om de plannen van het demissionaire kabinet en het komende half jaar zowel landelijke als gemeentelijke verkiezingen voor de deur staan. Desondanks zijn wij als college blij dat we reeds bij het aanbieden van de kadernota 2026 een duidelijke koers voor Beekdaelen hebben ingezet. Zoals bekend staan wij als gemeente Beekdaelen voor een aantal belangrijke keuzes. In de begroting voor 2026 laten we zien waar we naartoe willen: een fijne leefomgeving in onze dorpen, goede ondersteuning voor wie dat nodig heeft, en een gezonde financiële basis voor de toekomst. De afgelopen jaren hebben we veel bereikt, en we weten ook dat geld niet onbeperkt is. Daarom kiezen we voor een aanpak die ambitieus én realistisch is. We investeren gericht en houden onze uitgaven goed in de gaten. We blijven investeren in wat écht belangrijk is: nieuwe basisscholen, goed onderhouden wegen en gebouwen, en voorzieningen die bijdragen aan het dagelijks leven in onze dorpen. De plannen in deze begroting zijn gebaseerd op de kadernota die u in juli 2025 heeft vastgesteld.

We hebben die aangevuld met de nieuwste inzichten en leggen de focus op onderwerpen zoals privacy, meedenken met inwoners, sociaal beleid en de inrichting van onze leefomgeving. Meer specifiek bereiden we diverse woningbouwlocaties voor, blijven we aan de slag met straatcoaches voor het verbeteren van de veiligheid en de leefbaarheid en zetten we middelen in voor de bouw van een kindcentrum. Tegelijkertijd vragen onderhoud en beheer van de openbare ruimte, groenbeheer en verlichting om extra financiële aandacht. De prijsstijgingen maken het noodzakelijk om hiervoor extra financiële middelen in te zetten. Daarnaast zijn wij ons bewust van de rol die wij als gemeente hebben op het terrein van de weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau. Structurele versterking van het gemeentefonds en realistische financiering van taken blijven belangrijke voorwaarden vanuit de rijksoverheid. Daarnaast pleiten wij in het kader van het Nationaal Programma Vitale Regio’s (waar Zuid-Limburg één van de elf naar voren geschoven regio’s vormt) voor meer aandacht voor onze regio én meer regie en samenwerking tussen rijk en gemeenten. Met lef én realisme houden we de financiën op orde. Zo kunnen we blijven investeren in wat echt telt voor Beekdaelen. We houden koers en bieden u vol vertrouwen en vol realistische ambities de Begroting Beekdaelen 2026 aan.

Begroting 2026

1.2 Kerngegevens Kerngegevens per 1 januari 2026

Begroting 2026

Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen Omschrijving

aantal

A. Sociale structuur Aantal inwoners

35.952

· 0 tot en met 18 jaar

6.088

· 19 tot en met 64 jaar

19.605

· 65 jaar en ouder

10.259

Aantal periodieke bijstandsgerechtigden

426

· personen jonger dan 21 jaar

· personen van 21 tot en met 64 jaar

405

· personen van 65 jaar en ouder · uitkeringsgerechtigden ingevolge de IOAW

IOAZ

Aantal tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening (in arbeidsjaren)

91,0

Aantal personen tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening

118

B. Fysieke structuur Oppervlakte land (hectare)

7.831

Oppervlakte binnenwater (hectare)

Aantal woonruimten

16.822

Lengte van de wegen (kilometers)

379

Openbaar groen (hectare)

C. Financiële structuur (x € 1.000) Uitgaven gewone dienst

120.549

Opbrengst belastingen en recht

23.775

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

77.064

Boekwaarde investeringen

125.663

Vaste schuld · langlopende leningen

35.517

Reserves en voorzieningen: · algemene reserve

21.773

· reserves

70.425

· voorzieningen

20.626

D. Financiële structuur per inwoner Per inwoner: Uitgaven gewone dienst

3.353

Opbrengst belastingen en recht

661

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

2.144

Boekwaarde investeringen

3.495

Begroting 2026

Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen Langlopende leningen

988

Algemene reserve

606

Bestemmingsreserves

1.959

Voorzieningen

574

Begroting 2026

1.3 Leeswijzer In deze begroting wordt allereerst stilgestaan bij de gemeentefinanciën. Hierin wordt enerzijds de ontwikkeling van het begrotingsresultaat beschreven. Anderzijds vindt een toelichting plaats op het verloop van het vermogen en de voorzieningen van de gemeente. Het begrotingsresultaat schetst de structurele middelen waarover de gemeente de komende jaren kan beschikken. In de paragraaf reserves en voorzieningen wordt aangegeven welke zaken de komende jaren worden opgepakt, die een effect hebben op de eenmalige middelen die de gemeente heeft. Na het financiële deel worden de programma's beschreven. De informatie die daarin staat heeft een meer beleidsinhoudelijk karakter. De gemeente heeft vier programma's die zijn gevormd op basis van de hoofdstukindeling van het coalitieprogramma: Programma 1: Inwoners, bestuur en veiligheid Programma 2: Sociale leefomgeving Programma 3: Fysieke leefomgeving Programma 4: Bestuurlijke samenwerking en financiën Per programma zijn de doelstellingen beschreven die zijn verankerd in het coalitieprogramma 'Ons Thuis, Ons Beekdaelen' 2022-2026. Dat document vormt immers de kapstok voor het beleid dat de komende jaren wordt gevoerd. De doelstellingen zijn toegelicht in het programmaonderdeel 'Wat willen we bereiken'.

In het programmaonderdeel 'Wat gaan we daarvoor doen' zijn de beleidsinitiatieven vermeld die voor een groot deel al via de kadernota 2026 zijn aangekondigd. Die beleidsinitiatieven dragen bij aan de doelstellingen die in het coalitieprogramma zijn vermeld. Tenslotte wordt in deze begroting ingegaan op de zogenaamde 'paragrafen'. Naast de programma’s zijn gemeenten namelijk verplicht om zeven programma-overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. De paragrafen beschrijven onderwerpen die zich vaak niet laten vangen in een enkel programma.

Begroting 2026

2. Begrotingsresultaat en vermogen

Begroting 2026

2.1 Inleiding In de kadernota 2026 is aangekondigd dat het begrotingsbeeld kantelt. Vooral als gevolg van keuzes die al bij de vaststelling van de begroting 2025 zijn gemaakt schrijft Beekdaelen weer zwarte cijfers. De in deze begroting gepresenteerde resultaten liggen in lijn met de resultaten die eerder in de kadernota 2026 zijn gepresenteerd. Toch is sprake van een tweetal grotere mutaties. Een voordelig effect wordt veroorzaakt doordat de septembercirculaire 2025 voor de gemeente gunstig uitpakt. Dat heeft vooral te maken met een foutieve aanname die is gehanteerd bij de hoeveelheden die de basis vormen voor de omvang van de algemene uitkering. Daarnaast zien we dat het afgesloten CAO voor gemeenteambtenaren leidt tot een extra belasting van het resultaat. De stijging van de loonkosten kan niet worden opgevangen binnen de compensatie die het rijk daarvoor biedt in de algemene uitkering. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt de financiële positie van de gemeente verder uitgewerkt. Gestart wordt met een samenvatting. Daarna volgt een meer gedetailleerde uiteenzetting.

Begroting 2026

2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer Als startpunt voor de presentatie van het meerjarig perspectief van de gemeente wordt de eerste bestuursrapportage 2025 genomen. Vanaf het moment van vaststelling van de eerste burap 2025 hebben ontwikkelingen plaatsgevonden die het noodzakelijk maken het perspectief te actualiseren. Deze ontwikkelingen zijn samengevat in de onderstaande tabel. Onderstaand treft u een samenvatting aan van de opbouw en de financiële uitkomst van de begroting 2026. Per regel wordt verwezen naar een hoofdstuk. In dat hoofdstuk treft u een uitgebreide toelichting aan. Een verkorte toelichting volgt na de onderstaande tabel (+ = positief voor het resultaat, -/- = negatief voor het resultaat). Verwachte ontwikkeling resultaat 2026-2029 (in duizenden €)

2026

Bijstellingen lopende budgetten

2.3

Nieuw beleid begroting 2026

2.3

-142,3

Resultaat begroting 2026

3.3

3.497,6

3.549,8

2.303,2

2.296,5

2.4

-1.222,0

-1.440,1

-1.771,1

-1.818,3

2.275,6

2.109,8

532,1

478,3

Resultaat na eerste burap 2025

2027

2028

2029

-518,0

534,5

1.355,3

496,4

4.157,9

3.157,6

1.090,3

1.942,4

Indicatief toekomstig verloop resultaat door: Toekomstige raadsvoorstellen Resultaat begroting na toekomstige raadsvoorstellen Geinventariseerde bezuinigingen

2.4

Resultaat als alle bezuinigingen worden doorgevoerd

225,0

698,5

735,5

2.500,6

2.808,3

1.230,6

1.213,8

In paragraaf 2.3 wordt het begrotingsbeeld geactualiseerd. De meicirculaire en de septembercirculaire 2025 worden daarin onder andere meegenomen alsmede het nieuwe beleid dat wordt gevraagd in de begroting 2026. Het begrotingsbeeld laat in alle jaren positieve bedragen zien. De komende jaren komt een aantal grotere opgaven op de gemeente af. Die hebben invloed op het toekomstig begrotingsresultaat. Om die reden is in paragraaf 2.4 inzichtelijk gemaakt welke raadsvoorstellen de komende periode nog gaan komen, waarvan we weten dat deze financiële gevolgen hebben. Diezelfde paragraaf beschrijft welke aanvullende bezuinigingen kunnen worden doorgevoerd om het begrotingsresultaat te verbeteren. Zowel de toekomstige raadsvoorstellen alsook de inventarisatie van mogelijke bezuinigingen zijn puur informatief opgenomen in deze begroting. Hierover wordt (nu nog) geen besluitvorming gevraagd. Voordat de financiële positie verder wordt toegelicht treft u onderstaand een infographic aan die laat zien hoe de financiën van de gemeente zijn opgebouwd.

Begroting 2026

2.3 Actualisatie begrotingsbeeld Algemeen Dit hoofdstuk is onderverdeeld in twee paragrafen. De eerste paragraaf gaat nader in op de bijstelling van de lopende begroting. Gedacht kan hierbij worden aan de effecten van de circulaires die we in 2025 van de beheerders van het gemeentefonds hebben ontvangen of aan de indexering van budgetten en lokale lasten. De tweede paragraaf beschrijft het nieuwe beleid dat in deze begroting wordt gevraagd.

2.3.1 Bijstelling lopende begroting Als startpunt voor het meerjarig perspectief van de begroting 2026 geldt de eerste bestuursrapportage 2025. Die burap laat in het jaar 2026 een negatief saldo zien van afgerond € 518.000. In deze begroting wordt het jaar 2029 toegevoegd. Dat jaar laat een positief resultaat zien van € 496.000. Nu het startpunt helder is, wordt bekeken welke ontwikkelingen het begrotingsbeeld beïnvloeden. Die ontwikkelingen zijn in de onderstaande tabel samengevat. Na de tabel worden de ontwikkelingen nader toegelicht. Nr Bijstelling lopende begroting (x € 1.000) Resultaat 1e burap 2025

2026

2027

2028

2029

-518,0

534,5

1.355,3

496,4

Bijstelling lopende begroting 1 Vastgestelde begrotingswijzigingen in raad september 2025

-41,6

2 Bijstelling meerjarige investeringsplannen en rentevoordelen

502,6

354,2

-32,2

162,7

3 Bijraming achterstallig onderhoud wegen agv prijsstijgingen

0,0

Hogere toevoeging aan voorziening achterstallig onderhoud

-2.000,0

0,0

Aanwending reserve nog te bestemmen

2.000,0

0,0

4 Tekort beheersintensieve verlichting

-111,0

-18,0

5 Bijdrage gemeenschappelijke regelingen

328,4

290,8

181,7

98,6

6 Indexering belastingen

282,7

292,4

286,3

7 Bijstellling groen budgetten

-507,0

-457,0

-362,0

-332,0

8 Reele effecten mei- en septembercirculaire 2025

4.623,5

4.191,8

2.313,7

2.885,9

9 Jaar uitstel doordecentralisatie beschermd wonen

-226,8

-511,6

-114,6

0,0

10 Wijziging toerekening perceptiekosten BsgW

-229,0

-228,9

11 Bijstelling personeelslasten

-747,7

-365,6

-664,4

-738,3

12 Verlagen budget duurzaamheid in verband met onderuitputting

25,0

13 Dienstverleningsovereenkomst Historisch Centrum Limburg (HCL)

-34,0

-48,3

-68,9

-92,7

-89,2

-26,7

-111,8

-55,0

3.639,9

3.692,1

2.445,5

2.438,8

Overig: Resultaat begroting na bijstellingen

Begroting 2026

1. Vastgestelde begrotingswijzigingen in raad september 2025 Zoals aangegeven is het startpunt voor de toelichting van het meerjarig perspectief de eerste bestuursrapportage 2025. Deze is vastgesteld in de raadsvergadering van juli 2025. Sindsdien heeft de raad in de raadsvergadering van september 2025 een voorstel aangenomen dat verband houdt met aanvullende kredieten die nodig zijn door een actualisatie van een aantal projecten op het meerjarig infrastructuur programma (MIP). De jaarlijkse kosten van dat voorstel bedragen ruim € 41.000. 2. Bijstelling meerjarige investeringsplannen en rentevoordelen Het meerjarig infrastructuur programma (MIP) is, zoals afgesproken met de gemeenteraad, tussentijds (ambtelijk) geëvalueerd in het voorjaar van 2025 en in het najaar 2025 voor een deel geactualiseerd. Uit deze tussentijdse evaluatie en actualisatie komen projecten naar voren waarvoor extra middelen nodig zijn. Daarnaast is kritisch bekeken wanneer de betreffende investeringen tot uitvoering komen. Die meer realistische planning leidt tot rentevoordelen die de eerder genoemde nadelen als gevolg van de actualisatie van de MIPprojecten nagenoeg neutraliseren. 3. Bijraming achterstallig onderhoud wegen agv prijsstijgingen In het eerste kwartaal 2025 hebben tweejaarlijkse weginspecties plaatsgevonden naar het onderhoudsniveau van de gemeentelijke wegen.

Geconstateerd is dat de staat van de wegen aanmerkelijk is verbeterd ten opzichte van eerdere inspecties. Meer informatie hierover is terug te vinden in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die als hoofdstuk 7.4 is opgenomen in deze begroting. Tegelijktijdig moet worden geconstateerd dat het bedrag dat voor achterstallig onderhoud beschikbaar is gesteld bij de vaststelling van het IBOR beleidsplan moet worden geïndexeerd. Ook voor wat betreft het aanpakken van het achterstallig onderhoud worden we geconfronteerd met extreme prijsstijgingen van ruim 40% ten opzichte van het bij het IBOR gehanteerde prijspeil jaar 2021. Het bedrag dat daar extra voor nodig is bedraagt eenmalig € 2.000.000. Dat bedrag wordt onttrokken uit de reserve nog te bestemmen en gestort in de voorziening achterstallig onderhoud voor wegen. 4 .Tekort beheersintensieve verlichting Er zijn extra middelen voor ‘beheerintensieve verlichting’ nodig. Het betreft enkele objecten die in verhouding tot de reguliere openbare verlichting onderhoudsgevoelig zijn en meer kosten met zich meebrengen. Voorbeelden zijn de objecten op Vogelsvalderenweg (heiligenbeelden) en Echterbaan (tunnel met ledwand). Beide plekken zijn onderdeel van de Beekdaelenroute. Voor een aantal objecten is groot onderhoud nodig. 5.

Bijdrage gemeenschappelijke regelingen In de raadsvergadering van 15 april en 27 mei jl zijn diverse begrotingen en begrotingswijzigingen van verbonden partijen aan de gemeenteraad voorgelegd. Een groot deel van de bijdragen kan de gemeente dekken door inzet van de stelpost die in de begroting is opgenomen voor loon- en prijsstijgingen. Per saldo bedraagt het voordeel in 2029 nog ongeveer € 100.000. 6. Indexering belastingen De beheerders van het gemeentefonds rekenen met een prijsstijging van 2,3% voor het jaar 2026. Het is gebruikelijk dat de opbrengsten van de leges en van de lokale belastingen met hetzelfde percentage worden geïndexeerd. Dat leidt tot een stijging van de inkomsten met een bedrag van afgerond € 290.000.

Begroting 2026

7. Bijstelling groen budgetten De kwaliteitsniveaus voor het beheer en onderhoud van het groen zijn in 2022 vastgelegd in het Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR)-beleidsplan. Voor Groen is de differentiatie in onderhoudsniveaus het grootst: centra en gemeentelijke begraafplaatsen op niveau A, sportaccommodaties en woonkernen op B, en onder andere het buitengebied en holle wegen op C. Om te kunnen voldoen aan verschillende wettelijke taken (denk aan het beheer van bomen) en het door de gemeenteraad vastgestelde onderhoudsniveau zijn (zoals aangekondigd in de kadernota 2026) extra middelen nodig. In totaliteit is een bijstelling van de begroting nodig van afgerond € 900.000. Van dat bedrag kan € 560.000 worden gedekt door inzet van het budget dat de gemeente in de begroting beschikbaar heeft voor prijsstijgingen. De netto bijraming bedraagt dus nog afgerond € 340.000. Het grootste deel (ca € 590.000) is nodig om aan de wettelijke zorgplicht voor het beheer van bomen te voldoen. Daarnaast zijn er extra middelen nodig (€ 100.000) voor het op orde brengen van de cyclus van het snoeien van het huidige areaal bosplantsoenen. Voor het onderhoud van gemeentelijke begraafplaatsen zijn ook extra middelen nodig (€ 120.000) in verband met fors gestegen loonkosten van de aldaar werkzame WSP-medewerkers.

Daarnaast zijn er voor de gemeentelijke begraafplaatsen, om kwaliteitsniveau A te kunnen borgen, middelen nodig voor kleinschalige renovaties en ontwerp- en beplantingsplannen (samen € 65.000). Tot slot, in de openbare ruimte rond waterbuffers en bij accommodaties bestaat uit veiligheidsoogpunt de noodzaak om hekwerken en de afrasteringen te herstellen of te vervangen. Tot op heden is dit niet apart opgenomen in de begroting, maar incidenteel gedekt. Dat is een onwenselijke situatie, het benodigde bedrag betreft € 25.000. Met de door de raad vastgestelde middelen voor het groenonderhoud vindt het groenonderhoud op kwaliteitsbeeld plaats. De aannemers voldoen in algemene zin aan hetgeen is overeengekomen. Er zijn echter mogelijkheden voor inhoudelijke verbeteringen. Om die reden onderzoeken we of we vanaf 2028 opnieuw met het huidige systeem van aannemers willen werken of niet. Het “inbesteden” van het groenonderhoud wordt nadrukkelijk bekeken. Dit betreft zowel een inhoudelijke toets als een financiële doorrekening. De raad is uiteindelijk in positie om te bepalen of we dit vanaf 2028 in eigen beheer gaan doen, of, al dan niet in aangepaste vorm, in de markt wegzetten.

In beantwoording van technische vragen rondom de Kadernota is door het college het volgende aangegeven: “We streven ernaar om dit gesprek tussen raad en college over dit onderdeel bij de begrotingsbehandeling in het najaar al aan te gaan.” Dit is niet haalbaar; de business case is op dit moment nog in ontwikkeling. De eerste indicatie is dat er geen financiële besparing mee gerealiseerd kan worden, maar dat er wel degelijk een kwaliteitsverbetering kan zijn voor onze inwoners. Uitgangspunt is dat we dit proberen te realiseren met het totaal aan middelen voor groenonderhoud zoals dat nu in de meerjarenbegroting is opgenomen. Zodra er een sluitende business case is, zal het college deze met de gemeenteraad bespreken.

Begroting 2026

8. Reële effecten mei- en septembercirculaire 2025 Meicirculaire 2025 De meicirculaire geeft de gemeente een compensatie voor de kortingen die het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden in de algemene uitkering. Die compensatie bedraagt voor de gemeente afgerond € 800.000. Het accres bedraagt in de meicirculaire ongeveer € 600.000 structureel. Samen met een aantal kleinere positieve mutaties bedraagt het structureel voordelige effect van de meicirculaire in totaal ongeveer € 1,6 miljoen per jaar. Ook voor de taakstellingen op jeugd worden gemeenten deels gecompenseerd, maar die compensatie is slechts tijdelijk voor de jaren 2026 en 2027. Het bedrag dat daarmee is gemoeid bedraagt afgerond € 2,0 miljoen. Vanaf het jaar 2028 komen de ingecalculeerde bezuinigingen die door de zogenaamde hervormingsagenda moeten worden gerealiseerd weer terug. Daarmee blijft de gemeentelijke bezuinigingsopgave op jeugd grotendeels gelijk, al krijgen gemeenten meer tijd om deze te realiseren. Septembercirculaire 2025 De septembercirculaire 2025 leidt tot voordelen voor de gemeente. Dat heeft vooral te maken met een foutieve aanname die is gehanteerd bij de hoeveelheden die de basis vormen voor de omvang van de algemene uitkering. 9. Jaar uitstel doordecentralisatie beschermd wonen De decentralisatie van de rijksmiddelen t.b.v. Beschermd Wonen is weer uitgesteld.

De ingangsdatum was gepland per 1 januari 2026. We gaan er voorshands van uit dat invoering per 1 januari 2027 mogelijk is. Het grillige verloop van de mutaties heeft te maken met het feit dat bij de overheveling (decentralisatie) van de rijksbijdrage bescherm Wonen door het Rijk een ingroei variant wordt gebruikt. Na 4 jaar gaat het volledige budget naar de individuele gemeenten. In deze vier jaar ontvangt de centrumgemeente Heerlen ook nog een gedeelte van de rijksgelden. Onderstaand de geraamde bedragen voor de gemeente Beekdaelen (bedragen * € 1.000): Omschrijving

2026

2027

2028

2029

A. Begroting 2025

227

738

853

B. Begroting 2026

227

738

853

C=B-A Verschil (nadeel)

- 227

-511

-114

Begroting 2026

10. Wijziging toerekening perceptiekosten BsgW Recent hebben wij informatie ontvangen van BsgW waarin zij informatie geven over de manier waarop de exploitatiebijdrage die wij aan hen betalen het best kan worden toegerekend naar de verschillende belastingtaken. De kosten van waarderen worden hierbij helemaal toegerekend aan de onroerend zaakbelasting en de overige kosten naar rato van de opbrengst per belastingsoort. Het vorenstaande heeft tot gevolg dat, ten opzichte van de eerder door de gemeente gehanteerde systematiek, nu meer wordt toegerekend aan onroerend zaakbelasting, en juist minder aan rioleringen en aan afval. Dat heeft een negatief gevolg voor het begrotingsresultaat, maar juist een gunstig effect op de tarieven afvalstoffenheffing en rioolheffing. 11. Bijstelling personeelslasten Per 1 april 2025 is een nieuw CAO voor gemeenten van kracht. De looptijd is twee jaar met een loonafspraak van 6,7% en € 35 nominaal. Dit betekent een geleidelijke loonstijgingen van ongeveer 7% tot 8,5% in de lagere loonschalen in de periode tot en met 31 maart 2027. De betreffende stijging heeft tot gevolg dat de personeelskosten dienen te worden bijgeraamd. 12. Vrijval niet benutte deel budget voor duurzaamheid In de gemeentebegroting is een post voor duurzaamheid opgenomen die is bedoeld voor het opstellen van plannen en communicatie.

Gebleken is dat dit budget de afgelopen jaren slechts voor de helft wordt aangesproken. Die betreffende budgettaire ruimte wordt weggehaald. 13. Dienstverleningsovereenkomst Historisch Centrum Limburg (HCL) De gemeente Beekdaelen sluit een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) met het Historisch Centrum Limburg (HCL) voor het beheer en toezicht op haar archieven. Het HCL draagt daarmee in ieder geval de komende acht jaar zorg voor het veilig bewaren en toegankelijk maken van zowel fysieke als digitale archieven van de gemeente. De kosten voor de gemeente stijgen om twee redenen: Ten eerste wordt er vanaf 1 januari 2026 door het HCL een risico-opslag gehanteerd voor DVO-partners, wat leidt tot hogere tarieven ten opzichte van deelnemers aan de Gemeenschappelijke Regeling. Over deze ontwikkeling en over de meerkosten die dit tot gevolg heeft is de raad geïnformeerd via een RIB met wensen en bedenkingen op 29 maart 2024. Ten tweede zal de gemeente gebruik moeten gaan maken van het eDepot van het HCL voor het duurzaam beheren van digitale archieven. Dit brengt extra structurele kosten met zich mee, onder andere door de initiële opname van grote hoeveelheden digitale data. Het betreft hier een wettelijke verplichting. Door deze twee afzonderlijke oorzaken nemen de structurele lasten voor archiefbeheer toe.

Begroting 2026

2.3.2 Nieuw beleid begroting Er is geïnventariseerd welk nieuw beleid de komende jaren op ons afkomt. De beleidsontwikkelingen zijn in aantal beperkt. In de onderstaande tabel zijn deze vermeld (bedragen in duizenden euro's). De eenmalige kosten worden, met uitzondering van de voorbereidingskosten kindercentrum Puth, gedekt uit de reserve nog te bestemmen. De kosten voor het kindcentrum komen uit de reserve onderwijshuisvesting. In deze begroting wordt de raad gevraagd in te stemmen met het betreffende nieuwe beleid. Nieuw beleid begroting 2026

Eenmalig

2026

2027

2028

Weerbaarheid/veerkracht

3.3.2

-100,0

-3,7

Uitrol pilot straatcoaches

4.3.2

0,0

-106,0

Uitvoeringskosten economie

5.3.2

0,0

-24,5

Voorbereidingskosten kindcentrum Puth

5.3.2

-120,0

-4,4

Werkkrediet ontwikkelen woningbouwlocaties

5.3.2

-100,0

-3,7

-320,0

-142,3

Totaalbedrag nieuw beleid begroting 2026

Begroting 2026

2029

2.4 Toekomstige raadsvoorstellen en bezuinigingsopties 2.4.1 Toekomstige raadsvoorstellen Onderstaande tabel bevat een opsomming van de beleidsinitiatieven die binnenkort worden verwacht en die een relatief grote financiële impact hebben. In de tabel is bij ieder beleidsinitiatief vermeld in welke paragraaf van deze begroting een nadere toelichting is opgenomen. De bedragen in de tabel zijn in duizenden euro's. Toekomstige ontwikkelingen met financiele impact

Jaar

Datagedreven werken

Eenmalig (D)

Dekking (E)

2026 3.3.2

183,6

0,0

Onderwijshuisvesting school Merkelbeek (rente)

2025 4.3.3

7.300,0

Onderwijshuisvesting school Puth (rente)

2027 4.3.3

4.900,0

Uitvoeren accommodatiebeleid

2026 ev 4.3.3

Netto (D-E)

2026

2027

2028

2029

183,6

110,1

137,6

163,3

189,5

7.300,0

0,0

269,4

4.900,0

0,0

180,8

2026

3.100,0

500,0

2.600,0

0,0

175,0

2025/2026

800,0

0,0

24,4

Waaronder: Park de Oirsprong Waaronder: transitie accommodatiebeleid gemeenschapshuizen

Gemeenschapsvoorziening Sweikhuizen (rente)

2026 5.3.3

825,0

0,0

825,0

30,4

Meerjarig onderhoudsplan gebouwen duurzaamheid

2025 5.3.3

700,0

Uitbreiding standplaatsen woonwagens

2025 5.3.3

320,0

0,0

320,0

11,8

Ontwikkelplan Nuth (rente)

2027 5.3.3

6.100,0

3.385,0

2.715,0

0,0

100,2

Gebiedsontwikkeling Doenrade

2025 5.3.3

Waaronder: voorbereidingskrediet 2026 5.3.3

Gebiedsontwikkeling Maatschappelijke hart Merkelbeek Mobiliteitsplan 2026-2030

150,0

0,0

4,6

2026 ev 5.3.3

0,0

10,7

26,3

50,7

71,6

Aanleg parkeerplaatsen Quabeeksweg 1 Bingelrade

2025 5.3.3

157,0

0,0

157,0

10,6

Intensiveren ongediertebestrijding

2026 5.3.3

0,0

50,0

Beperkte ondersteuning beheer parochiële kerkhoven

2026 5.3.3

0,0

Totalen

23.835,6 17.035,0

6.800,6 1.222,0 1.440,1 1.771,1 1.818,3

2.4.2 Potentiële besparingen Zoals in de kadernota 2026 aangegeven kunnen nog aanvullende bezuinigingen worden getroffen om ervoor te zorgen dat de financiële positie verbetert. In de onderstaande tabel treft u een overzicht aan van die aanvullende bezuinigingsopties. In de vermelde paragrafen is een nadere toelichting opgenomen.

Begroting 2026

Overzicht bezuinigingsmogelijkheden

2026

2027

2028

2029

Kostendekkend tarief bezorging reisdocumenten

3.3.3

0,0

37,0

Uitvoeringskosten participatiewet

4.3.4

0,0

Onderhoud terreinmeubilair op C-niveau

5.3.4

0,0

14,8

Beëindiging beheeractiviteiten op terreinen derden

5.3.4

0,0

8,7

Voordelen investeringen in duurzaamheid naar gemeente

5.3.4

0,0

5.3.4

225,0

5.3.4

0,0

450,0

0,0

175,0

175,0 pm

Temporiseren/ rekening houden met afstoten gebouwen in het duurzaam meerjarig onderhoudsplan gebouwen (DMJOP). Temporiseren/ rekening houden met afstoten gebouwen: accommodaties Waarvan: mogelijk nodig voor investeringen in Park de Oirsprong Verlagen bijdrage gemeenschappelijke regelingen met 5%

6.3.2

Kostendekkend maken begraafrechten

6.3.2

225,0

698,5

735,5

Totaal effect bezuinigingen

Begroting 2026

2.5 Reëel en structureel evenwicht Berekening Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van structureel evenwicht dient het begrotingsresultaat gecorrigeerd te worden voor incidentele lasten en baten. Voor een specificatie van de incidentele lasten baten wordt verwezen naar de bijlage 8.6 "Overzicht van incidentele baten en lasten". Structureel evenwicht (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Begrotingsresultaat

3.497,6

3.549,8

2.303,2

2.296,5

Correctie incidentele lasten en baten

-173,5

0,0

3.324,1

3.376,3

2.303,2

2.296,5

Resultaat na correctie incidentele lasten en baten

Begroting 2026

2.6 Reserves en voorzieningen Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op de reserves en voorzieningen van de gemeente Beekdaelen voor het begrotingsjaar 2026. Voor het jaar 2026 worden de mutaties beschreven van achtereenvolgens de algemene reserve, de bestemmingsreserves en de voorzieningen. Voor een meerjarig overzicht wordt verwezen naar bijlage 8.9 ‘staat van reserves en voorzieningen’. Het deel van de reserves waar de gemeente nog vrij over kan beschikken bedraagt naar de huidige inzichten afgerond € 15,3 miljoen ultimo 2026.

Algemene reserve De algemene reserves van de gemeente bestaat uit de reserve weerstandcapaciteit en de reserve nog te bestemmen. De algemene reserves worden nu toegelicht. 

Reserve weerstandscapaciteit Beleid over de omvang van de reserve weerstandscapaciteit ligt vast in de nota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen. De omvang van deze reserve is gekoppeld aan de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen.



Reserve nog te bestemmen Deze reserve kent weliswaar een bufferfunctie maar hoeft bij een toereikende reserve weerstandscapaciteit niet als zodanig te functioneren. De reserve is daarom vrij besteedbaar.

Algemene reserve (bedragen x € 1.000)

begin 2026

bij 2026

af 2026

eind 2026

Reserve weerstandscapaciteit

4.612,5

304,8

4.307,7

Reserve nog te bestemmen

17.160,2

330,5

2.200,0

15.290,7

Totaal algemene reserve

21.772,7

330,5

2.504,8

19.598,3

Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen: In de paragraaf weerstandsvermogen is becijferd welk bedrag in de reserve weerstandscapaciteit moet worden gestort om de in de genoemde paragraaf onderkende risico's te kunnen ondervangen. Op grond van de meest actuele berekeningen kan een bedrag van € 304.800 vrijvallen uit de reserve weerstandscapaciteit. Dat bedrag wordt, samen met nog een aantal andere kleinere mutaties, toegevoegd aan de reserve nog te bestemmen.

Begroting 2026

Onttrekkingen: De reserve nog te bestemmen neemt af met € 2,2 miljoen. Die aanwending betreft voor een bedrag van € 2,0 miljoen een overboeking van de reserve nog te bestemmen naar de voorziening voor achterstallig onderhoud wegen. Die extra toevoeging is nodig in verband met prijsstijgingen. Een nadere toelichting is terug te vinden in paragraaf 2.3.1 van deze begroting. Daarnaast worden de middelen van een tweetal nieuwe beleidsontwikkelingen overgeboekt van de reserve nog te bestemmen naar de bruteringsreserve. Het betreft een werkkrediet ten behoeve van de ontwikkeling van woningbouwlocaties ad € 100.000 en een krediet voor weerbaarheid/ veerkracht ad € 100.000. Meer informatie over dat nieuwe beleid is respectievelijk terug te vinden in de paragrafen 5.3.2 en 3.3.2 van de voorliggende begroting.

Bestemmingsreserves Het totaal van de bestemmingsreserves bedraagt per 1 januari 2026 € 70,4 miljoen. Bestemmingsreserve (bedragen x € 1.000)

begin 2026

bij 2026

af 2026

eind 2026

Bruteringsreserve

48.573,6

200,0

3.030,4

45.743,2

Reserve niet bestede middelen voorg.dienstjaren

2.381,6

36,0

2.345,6

Reserve organisatie ontwikkeling

500,0

Reserve landschapsfonds

315,8

Geclaimde reserve

62,7

18,8

43,9

Reserve onderwijshuisvesting asielzoekerskinderen

512,2

48,0

464,2

17.910,0

287,0

17.623,0

169,1

173,5

200,0

142,5

70.425,1

373,5

3.620,2

67.178,3

Reserve onderwijshuisvesting Reserve onderhoud gebouwen niet in MJOP Totaal bestemmingsreserves

Gedurende 2025 nemen de bestemmingsreserves per saldo af met € 3,2 miljoen. De geraamde aanwendingen zijn dus hoger dan de geraamde toevoegingen. De belangrijkste toevoegingen en aanwendingen worden hieronder toegelicht. Toevoegingen Bruteringsreserve De bruteringsreserve wordt verhoogd met € 200.000 ten laste van de reserve nog te bestemmen ten behoeve van een tweetal nieuwe beleidsinitiatieven. Het betreft een werkkrediet ten behoeve van de ontwikkeling van woningbouwlocaties ad € 100.000 en een krediet om maatregelen te kunnen uitvoeren ten behoeve van dreigende crises ad € 100.000. Daarnaast wordt een bedrag van € 173.500 toegevoegd aan de reserve die is gevormd voor onderhoud aan gebouwen die op termijn worden afgestoten.

Begroting 2026

Grootste onttrekkingen Om kapitaallasten te dekken wordt de bruteringsreserve voor een bedrag van ruim € 3,0 miljoen aangewend. Daarnaast vindt een aanwending plaats van de reserve onderwijshuisvesting voor een bedrag van € 167.000 ten behoeve van tijdelijke klaslokaalunits in Merkelbeek (raadsbesluit juni 2025) en voor een bedrag van € 120.000 ten behoeve de voorbereidingskosten voor de school in Puth waarvoor in deze begroting middelen worden gevraagd, De reserve voor onderhoud van gebouwen die op termijn worden afgestoten wordt aangewend ten behoeve van gepland onderhoud in 2026.

Voorzieningen Onderstaand treft u een overzicht aan van de voorzieningen. Voorzieningen (bedragen x € 1.000)

begin 2026

Voorziening pensioenen wethouders Voorziening openbare verlichting Voorziening onderhoud gebouwen MOP Voorziening onderhoud gebouwen niet in MOP

bij 2026

af 2026

eind 2026

1.332,6

701,6

210,0

1.332,6 911,6

3.388,4

1.013,5

1.349,5

3.052,4

173,5

Voorziening riolen

4.575,2

310,4

4.264,8

Voorziening onderhoud wegen

3.486,2

3.801,6

4.228,6

3.059,2

Voorziening civiele kunstwerken

348,0

6,0

348,0

Voorziening asbestsanering

27,2

Voorziening oninbare debiteuren BsGW

438,7

103,0

541,7

Voorziening oninbare debiteuren privaat/publiekrechtelijk

363,5

Voorziening spaarverlof

151,8

Voorziening afvalverwerking

689,5

330,0

359,5

Voorziening masterplan 2.0 Schinveld

4.700,0

Voorziening BP centrum III Schimmert

250,0

2.500,0

20.625,9

7.634,1

6.224,4

22.035,5

Leefbaarheidsfonds AWACS Totaal voorzieningen

Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen Aan diverse voorzieningen worden bedragen toegevoegd die, op grond van onderhoudsplannen, de komende jaren nodig zijn om onderhoud te kunnen plegen aan kapitaalgoederen. Het gaat om de voorziening openbare verlichting, de voorzieningen onderhoud gebouwen, de voorziening civiele kunstwerken en de voorziening wegen. Voor oninbaarbaarheid van belastingdebiteuren wordt € 103.000 toegevoegd. Zoals beschreven in paragraaf 5.3.1 hebben het ministerie van Defensie en de gemeenten Beekdaelen en Brunssum op 7 februari 2025 een bestuurlijke overeenkomst gesloten met bijbehorende "Afspraken op hoofdlijnen". Onderdeel van deze overeenkomst is dat het ministerie een bedrag van vijf miljoen euro - gelijkelijk te verdelen over beide gemeenten ter beschikking stelt voor een leefbaarheidsfonds AWACS. Het aandeel van de gemeente Beekdaelen wordt gestort in een nieuwe voorziening leefbaarheidsfonds AWACS.

Begroting 2026

Onttrekkingen Voor onderhoud gebouwen, wegen en civiele kunstwerken wordt respectievelijk € 1.349.500, € 4.228.600 en € 6.000 aangewend. De aanwendingen stroken met de onderhoudsplannen die voor de kapitaalgoederen zijn opgesteld. Om de lastenstijging van de afvalstoffenheffing te dempen wordt de voorziening afvalverwerking voor € 330.000 aangewend. Het saldo op de exploitatiebudgetten voor riolering wordt geëgaliseerd door de voorziening riolen voor een bedrag van € 310.400 aan te wenden.

Begroting 2026

3. Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid

Begroting 2026

3.1 Inleiding Anders besturen In Beekdaelen zijn we gewend om samen te bouwen aan onze landelijke gemeente. Met onze inwoners willen wij Beekdaelen elke dag een beetje beter maken: tot in al onze kernen, wijken en in de haarvaten van ons platteland. Aandacht voor leefbaarheid en vitaliteit staat daarbij centraal. We staan ten dienste van onze inwoners, ondernemers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere partners. Om tot de beste plannen en uitvoering te komen, werken wij aan een bestuurscultuur die gebaseerd is op collegiaal bestuur, op samenwerken en samen leren. Het college is toegankelijk, zichtbaar en geïnformeerd. We communiceren helder en transparant over wat wel en niet kan, zodat iedereen weet wat er verwacht kan worden. We werken met elkaar samen op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen. We nemen elkaar serieus en luisteren goed naar elkaar en denken met de ander mee. We houden vast wat goed gaat en staan open voor vernieuwing; met respect voor elkaars verschillende rollen en verantwoordelijkheden.

Burgerparticipatie Als Beekdaelen willen we inwoners en belanghebbenden in een vroeg stadium betrekken bij ontwikkelingen en beleidsvorming , om het draagvlak te vergroten en ook om de kennis in de samenleving te benutten. Een luisterende houding en terugkoppeling over wat we doen met de ingewonnen informatie zijn hierbij belangrijk. De participatieverordening vormt de basis voor ons handelen. We zetten diverse instrumenten in om invulling te geven aan burgerparticipatie. Te denken valt aan bv. Beekdaelen B(l)oeit, het uitdaagrecht, de burgerinitiatieftafel en de duurzaamheidstafel. Daarnaast investeren we in participatie bij diverse gebiedsontwikkelingen. Denk hierbij aan het masterplan Schinveld, de gebiedsontwikkeling De Gijselaar, het centrumplan Nuth en de Nuinhofwijk. Hierbij zijn intensieve participatietrajecten gevolgd en is samen met inwoners en ondernemers een gebiedsontwikkeling op gang gebracht. Verder hebben we 2 dorpscoördinatoren in dienst. Zij worden gemeente breed ingezet en werken nauw samen met inwoners, ketenpartners zoals maatschappelijk werk, welzijnswerk en jeugd- en jongerenwerk, boa’s en straatcoaches. Zij zijn de ogen en oren in de kernen, weten wat er speelt, leggen hiervoor de benodigde verbindingen tussen partijen, stimuleren en ondersteunen initiatieven van inwoners.

Een ander instrument om invulling te geven aan burgerparticipatie is de ontwikkeling van dorpsplannen. We geven dit proces vorm op basis van objectieve data. Hiermee kunnen we aandachtspunten per kern of zelfs per deelgebied in een kern zichtbaar maken, waardoor het mogelijk is om interventies daar in te zetten waar deze het grootste effect hebben. Op dit moment werken we samen met de inwoners aan een DOP voor Wijnandsrade, waarbij door middel van thematafels diverse onderwerpen bij de kop worden gepakt en waarbij gebruik wordt gemaakt van een data-dashboard.

Begroting 2026

Dienstverlening Onze dienstverlening is digitaal waar dat efficiënt is en persoonlijk waar dat effect oplevert. We houden de basis op orde en ontwikkelen projectmatig communicatie en dienstverlening verder, met als doel duidelijke, toegankelijke en transparante dienstverlening die dichtbij voelt, ook in een gemeente met een grote oppervlakte. Participatie en betrokkenheid blijven uitgangspunten in hoe we diensten vormgeven en uitvoeren.

Toekomstbestendige organisatie Om de ambities uit ons coalitieprogramma en deze begroting te realiseren, investeren we in een wendbare, toekomstbestendige organisatie. Strategische personeelsplanning, interne mobiliteit en gerichte scholing zorgen dat kennis en continuïteit geborgd blijven en dat medewerkers de vaardigheden ontwikkelen die aansluiten bij de technologische en maatschappelijke veranderingen. Bekend is dat er sprake is van druk op de arbeidsmarkt; dit wordt onder meer veroorzaakt door vergrijzing, personeelskrapte in diverse sectoren en toenemende druk op medewerkers. In Beekdaelen proberen wij ons personeelsbestand zo evenwichtig mogelijk op te bouwen. Dit zorgt voor een goede mix tussen ervaring en vernieuwing enerzijds en instroom- en doorstroommogelijkheden anderzijds. In het algemeen spelen secundaire arbeidsvoorwaarden tegenwoordig ook een grote rol zoals huisvesting, flexwerken, scholingsmogelijkheden en teambuilding. We zijn verheugd over het door uw raad genomen besluit met betrekking tot de huisvesting. Tevens geven wij medewerkers ruim baan voor het volgen van opleidingen. In 2024/205 hebben wij in samenwerking met UMIO (Universiteit Maastricht) een cursus ‘strategie’ georganiseerd. Daarnaast speelt digitalisering van werkprocessen een cruciale rol.

Dit vermindert aan de ene kant administratieve lasten, maakt processen sneller en geeft professionals ruimte voor strategische en persoonlijke begeleiding. Aan de andere kant zien wij een verandering in de benodigde functies, waarbij enerzijds datagedreven werken naar voren komt in een goede mix met het in contact blijven met de inwoner. Dit vergt ook weer nieuwe competenties en inzichten van alle collega’s. Dat onze organisatie wendbaar is, komt duidelijk naar voren bij het aanpakken van grote evenementen en in de samenwerking met andere gemeenten in Zuid-Limburg. Belangrijk te vermelden is dat we bij het ontwerpen en inrichten van systemen privacy en gegevensbescherming meenemen vanaf het eerste ontwerpstadium mee (privacy by design en by default).

Begroting 2026

Cultuur en Leiderschap In het voorjaar 2025 hebben wij onze organisatievisie aangepast. Op basis van onder meer de leermomenten uit het proces van de Beste Overheidsorganisatie 2024, waar we in de top 10 zijn geëindigd, hebben wij vier kernwaarden voor onze organisatie geformuleerd, nl lef, vertrouwen, verbinding en wendbaarheid. De primaire processen zijn de afgelopen jaren succesvol op orde gebracht en onze filosofie van ‘regels en moeten’ naar ‘regelen en ontmoeten’ begint steeds beter te beklijven. De kunst is nu om dit vast te houden en niet te laten verslappen. Bevoegdheden liggen zo dicht mogelijk bij de professionals, die werken vanuit een informele aanpak. Het blijven behouden van werkplezier van medewerkers is een continu aandachtspunt binnen onze organisatie. Het vitaliteitsbeleid en onze spelregels rondom integriteit en een veilige werkomgeving maken hier zeer zeker deel van uit. Een greep uit de mogelijkheden binnen Beekdaelen: iedereen in de organisatie kan gebruik maken van het zogeheten ‘coachkwartier’, ODC-meting, vertrouwenspersoon, preventief spreekuur bij onze bedrijfsarts en wij werken met een 360 graden feedback. Voorbeeldgedrag van leidinggevenden, gedeeld leiderschap op alle niveaus en investeringen in (elke vorm van) veiligheid maken onze kernwaarden zichtbaar in de dagelijkse praktijk.

In het komende jaar zullen we dan ook kris-kras in onze organisatie -in lijn met onze nieuwe organisatievisie- verdere stappen zetten. Zo ontstaat een organisatie die dichtbij inwoners staat, bestuurlijk slagkrachtig is en met eigenaarschap en veerkracht kan inspelen op toekomstige uitdagingen.

Begroting 2026

3.2 Wat willen we bereiken? Wij staan voor een gemeente waar gemeenschap en gemeente samen optrekken en onderling verbonden zijn. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten:



Beekdaelen bestaat uit 15 kernen met hun eigen identiteit; een goed instrument om maatwerk per kern te realiseren of te actualiseren is het in samenwerking met de burger opstellen van dorpsontwikkelingsplannen.



Wij gaan uit van korte lijnen tussen inwoners en overheid en een goede samenwerking tussen inwoners, raad, college en werkorganisatie.



Goede communicatie, samenwerking en feedback leiden tot een optimale dienstverlening, die digitaal is waar mogelijk en persoonlijk waar nodig.



Gemeente Beekdaelen is een prettige werkgever, waar mensen zich kunnen blijven ontwikkelen, ideeën worden gewaardeerd en in een goed samenspel een bijdrage aan de samenleving wordt geleverd.



Inzake de openbare orde en veiligheid zetten we in op het vergroten van zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid en op bestrijding en voorkómen van ondermijning.

Begroting 2026

3.3 Wat gaan we daarvoor doen? 3.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Inwoners, bestuur en veiligheid' Workflow automatisering In lijn met ons jaarplan 2025, zetten we ook de komende jaren in op het efficiënter maken van onze werkprocessen. Dit doen we o.a. door workflows te definiëren en vervolgens te automatiseren om zo onze processen beter te stroomlijnen. Workflow automatisering helpt ons om de administratieve last te verlichten voor inwoners én medewerkers, processen sneller uit te voeren en de nauwkeurigheid te vergroten. Het betreft o.a. processen voor het aanvragen, behandelen en verwerken van aanvragen, het wervingsproces (inclusief sollicitaties en onboarding) en het verwerken van betalingen. Dit levert efficiency- en kwaliteitsvoordelen op. Besparingen in administratieve processen bieden ruimte om nieuwe functies die ontstaan uit de bestaande formatieruimte te financieren. Hiermee kunnen wij de krapte op de arbeidsmarkt deels ondervangen. Bij de aanbesteding voor nieuwe softwarepakketten is workflow automatisering een basiseis.

Dienstverlening Op basis van onze dienstverleningsvisie ontwikkelen en verbeteren wij onze interne en externe dienstverlening in een continu proces. Een integraal klantbeeld in combinatie met een klantgerichte houding zijn de basis voor een passende dienstverlening. Een passende dienstverlening waarin digitalisering een grote rol speelt. We realiseren ons dat technologische ontwikkelingen niet alleen sneller gaan, maar dat de effecten ervan ook ingrijpender zijn. Dit geldt zowel voor de maatschappij als voor onze organisatie. We zetten stappen om onze medewerkers blijvend mee te nemen in deze ontwikkelingen. En we zetten stappen om nog verder te digitaliseren, nog transparanter te werken en in pilots te ontdekken welke innovaties bij ons passen. Met investeringen in onze processen en systemen bouwen wij verder aan onze dienstverlening. In onze dagelijkse dienstverlening hanteren wij altijd de menselijke factor als uitgangspunt. We bieden onze dienstverlening digitaal aan waar dat mogelijk is en we kiezen voor fysiek contact of maatwerk waar dat nodig is. Hierbij zorgen wij ervoor dat onze telefonische bereikbaarheid gegarandeerd is en onze fysieke dienstverlening toegankelijk blijft. Ook in 2026 kennen wij een piek in het aantal aanvragen van reisdocumenten. Dit zorgt voor extra drukte bij de balies burgerzaken.

Begroting 2026

Openbare orde en veiligheid Toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen en het grotere risico op langdurige stroomuitval vragen om het integraal versterken van zowel de maatschappelijke weerbaarheid als de veerkracht van de samenleving. De gevolgen van een (langdurige) crisis worden uiteindelijk lokaal gevoeld, bij inwoners, bedrijven en instellingen en juist daarom spelen wij (lokale overheid) een rol in het versterken van de weerbaarheid en veerkracht. Ook op het terrein van crisiscommunicatie, preventieve en nazorgfase spelen wij een rol. Samen met de veiligheidsregio Zuid-Limburg wordt bekeken welk specifiek programma voor de gemeenten ontwikkeld dient te worden met betrekking tot de rampenen crisisbestrijding van de Wet Veiligheidsregio’s, bedrijfscontinuïteitsmanagement en weerbaarheidsopgave bij langdurige crisis. Inmiddels hebben wij onze eigen lokale crisisorganisatie ingericht.

3.3.2 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd in deze begroting Maatregelen dreigende crises Zoals vermeld in paragraaf 3.3.1. van deze begroting hebben wij inmiddels onze eigen lokale crisisorganisatie ingericht. Als gemeente hebben wij taken in alle fasen van een crisis, te weten: ontwikkelen van onze eigen interne crisisorganisatie, in stand houden vitale voorzieningen (door middel van bijvoorbeeld noodstroom), creëren van sociaal weefsel, versterken van zelfredzaamheid van onze samenleving en waarborgen van de continuïteit van onze eigen organisatie. Om de voorbereidingen van deze taken te kunnen bekostigen wordt in deze begroting een voorbereidingskrediet gevraagd van € 100.000.

3.3.3 Ontwikkelingen waarvoor de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel Datagedreven werken Gezien de toenemende complexiteit van de vaak gemeente overstijgende opgaven en de druk om efficiënter te werken, is datagedreven werken en het gebruik van AI onvermijdelijk. AI is onmisbaar bij het analyseren van data en het identificeren van trends voor datagedreven besluitvorming. Ook bedrijven integreren AI steeds verder in hun ICTsystemen. De AI-verordening (AI-Act) verplicht gemeenten om passende maatregelen te nemen voor de inzet van AI-systemen en verantwoord om te gaan met het gebruik van AI om ethische en privacy-risico’s en risico’s op het gebied van informatieveiligheid te vermijden. Op 1 juli 2025 heeft het College het juridisch beleidskader voor de invoering en gebruik van AI vastgesteld, samen met de tips/spelregels voor verantwoord en slim gebruik van AI. Op 8 oktober 2025 vindt een informatiebijeenkomst plaats gevolgd door een evaluatievoorstel ter behandeling door de commissie Bestuur en Middelen op 3 december 2025 en ter behandeling tijdens de raadsvergadering op 16 december 2025.

3.3.4 Bezuingingsmogelijkheden

Begroting 2026

Kostendekkend tarief bezorging reisdocumenten Op dit moment worden reisdocumenten gratis bezorgd. Er kan voor worden gekozen een bezorgingstarief te hanteren dat bij burgers in rekening wordt gebracht. Verwacht wordt dat ook sprake is van meerkosten wegens het feit dat een formatie-uitbreiding nodig is in verband met een toename van de baliebezoeken.

3.4 Het programma in beeld

Voor een definitieoverzicht en overige beleidsindicatoren verwijzen wij naar hoofdstuk 8.13.

Begroting 2026

3.5 Wat gaat het programma kosten? Inwoners, bestuur en veiligheid (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

lasten per taakveld: 0.1 bestuur

-1.946

-1.980

-1.901

0.2 burgerzaken

-1.863

-2.011

-1.800

0.4 overhead

-9.458

-9.251

-9.272

-9.687

1.1 crisisbeheersing en brandweer

-3.190

-3.183

-3.201

-3.223

1.2 openbare veiligheid

-2.748

-2.121

-2.117

-19.206

-18.546

-18.291

-18.729

0.2 burgerzaken

797

898

655

0.4 overhead

1.828

1.1 crisisbeheersing en brandweer

164

1.2 openbare veiligheid

508

1.497

1.092

848

2.648

-17.708

-17.455

-17.443

-16.081

-1.800

totale lasten baten per taakveld:

totale baten Saldo van baten en lasten bestaand beleid Resultaatbestemming: 0.10 Toevoeging reserves

0.10 Onttrekking reserves

447

Saldo resultaatbestemming

447

-1.701

-17.261

-17.357

-17.376

-17.782

Resultaat programma

Begroting 2026

4. Programma 2 | Sociale leefomgeving

Begroting 2026

4.1 Inleiding Gezond Beekdaelen Er zijn diverse zorgakkoorden met als doel de gezondheid van onze inwoners te versterken. Het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) maakt de beweging van zorg naar preventie en zet in op een gezonde leefomgeving, versterken van de sociale basis en een gezonde generatie in 2040. Via 13 GALA-thema's en ketenaanpakken werken we hieraan. Het IZA (Integraal Zorg Akkoord) moet de zorg voor de toekomst goed, betaalbaar en toegankelijk houden. Hierbij is – op regionaal niveau – aandacht voor het invoeren van ‘het verkennend gesprek’, het realiseren van mentale gezondheidscentra, cruciale ggz-zorg beschikbaar houden, het terugbrengen van wachttijden, de krapte op de arbeidsmarkt en digitalisering van zorg. Het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijns- Akkoord) borgt de toegankelijkheid van de zorg voor iedereen die het nodig heeft. Speerpunten hierbij zijn preventie, mentale gezondheid en een sterke verbinding tussen zorg en sociaal domein op lokaal niveau. In de regio Zuid-Limburg hebben twee – goedgekeurde - IZA transformatieplannen flinke impact voor Beekdaelen: 1. IZA plan PlusWijken: in Q3 2025 zijn de kernen Nuth en Schinveld als pilotwijken gestart. Doel is om in deze kernen de druk op de zorg te verlagen en positieve gezondheid van inwoners te verhogen door de samenredzaamheid, eigen regie en kracht van de gemeenschap te vergroten.

Ook de samenwerking met informele zorg en welzijn wordt versterkt. Daarvoor gaan we betrokken partijen (huisartsen, welzijnsorganisaties, gemeente) in de wijk samenbrengen, de ‘Pluswijkaanpakken’ invoeren (Welzijn op Recept, Doorbraakmethode, Kernteam Ouderen) en draagvlak creëren voor een wijknetwerk. 2. IZA plan Mentale Gezondheid: alle ZL-gemeenten voeren, samen met het medische domein, het uniform instroommodel in om cliënten sneller naar geschikt (hulp)aanbod te verwijzen, werken aan preventie en geven ruimte aan ervaringsdeskundigheid. In Beekdaelen zijn we gestart met investeren in en intensiveren van contact tussen gemeente, zorg en medische wereld. Hierop laten we de onderdelen van beide IZA plannen aanhaken. Het uitgangspunt daarbij is: aansluiten bij hetgeen er al is (laagdrempelige voorzieningen, vrijwilligersorganisaties, bestaande netwerken), het voorkomen van extra overlegstructuren en het werken vanuit het gedachtengoed Positieve Gezondheid.

Begroting 2026

Decentrale taken: participatie - jeugd - Wmo Gemeenten staan door maatschappelijke en demografische ontwikkelingen en de toenemende druk op zorg voor grote uitdagingen in het sociaal domein. In Beekdaelen versterken we samen met onze partners de sociale basis en werken we vanuit de principes van normaliseren en integraliteit. Dat betekent dat we inwoners zoveel mogelijk ondersteunen binnen hun eigen netwerk en tegelijk domein overstijgend samenwerken om maatwerk te bieden waar dat nodig is. Op basis van integraal verzamelde data brengen we sinds 2024 de belangrijkste opgaven per wijk en kern in beeld. Daarmee kunnen we beleid gerichter bijstellen, het ondersteuningsaanbod beter afstemmen en inwoners effectiever ondersteunen. In maart 2025 is onze Toekomstvisie Sociaal vastgesteld door de gemeenteraad; momenteel werken we aan de inrichting van wijkgericht werken. Daarnaast zetten we de Doorbraakmethode in waar dat nodig is. Na een succesvolle beginfase in 2025, waarin Beekdaelen koploper was, starten we in 2026 met de coachfase. Het Instituut voor Publieke Waarden begeleidt daarbij onze consulenten, zodat we ook in complexe situaties samen met inwoners en partners tot duurzame doorbraken komen. In 2026 zullen we tevens de toegang tot het sociaal domein nog centraler gaan inregelen, zodat inwoners vanuit één loket de juiste zorg en ondersteuning ontvangen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Beekdaelen&id=9a315151-a3db-40d9-8e79-d48b634da70d