Document · PDF

Programmabegroting 2025-2028 VERVALLEN

Raadsvergadering 12 november 2024, gemeente BeekdaelenBij agendapunt: Begroting 2025-202826.973 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Programmabegroting 2025

Begroting 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................3 1. Welkom ...............................................................................................................6 1.1 Inleiding ......................................................................................................7 1.2 Kerngegevens ...............................................................................................8 1.3 Leeswijzer ..................................................................................................11 2.

Begrotingsresultaat en vermogen .....................................................................12 2.1 Inleiding .....................................................................................................13 2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer ............................................................14 2.3 Bijstelling budgetten en nieuw beleid ..............................................................16 2.4 Verbeteringsmaatregelen ..............................................................................19 2.5 Resultaat begroting 2025 ..............................................................................22 2.6 Toekomstige ontwikkelingen die geld gaan kosten ............................................23 2.7 Reëel en structureel evenwicht ......................................................................24 2.8 Reserves en voorzieningen............................................................................25 3.

Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid................................................28 3.1 Inleiding .....................................................................................................29 3.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................32 3.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................33 3.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Inwoners, bestuur en veiligheid' .......33 3.3.2 Uitgavenverlagingen die geen of beperkt maatschappelijke effecten hebben (besluitvorming in deze begroting) .................................................................34 3.3.3 Uitgavenverlagingen met maatschappelijke effecten (besluitvorming in begroting 2026) ...........................................................................................34 4.

Programma 2 | Sociale leefomgeving ................................................................37 4.1 Inleiding .....................................................................................................38 4.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................43 4.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................44 4.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Sociale leefomgeving' .....................44 4.3.2 Beleidsontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................45 4.3.3 Uitgavenverlagingen die geen of beperkte maatschappelijke effecten hebben (besluitvorming in deze begroting) .................................................................46 4.3.4 Uitgavenverlagingen met maatschappelijke effecten (besluitvorming in begroting 2026). ..........................................................................................47

Begroting 2025

5. Programma 3 | Fysieke leefomgeving ...............................................................51 5.1 Inleiding .....................................................................................................52 5.2 Wat willen we bereiken .................................................................................56 5.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................57 5.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Fysieke leefomgeving' .....................57 5.3.2 Beleidsontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd in deze begroting ....................................................................................................57 5.3.3 Beleidsontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................57 5.3.4 Uitgavenverlagingen die geen of beperkte maatschappelijke effecten hebben (besluitvorming in deze begroting). ................................................................59 5.3.5 Uitgavenverlagingen met maatschappelijke effecten (besluitvorming in begroting 2026) ...........................................................................................59 6.

Programma 4 | Bestuurlijke samenwerking en financiën...................................63 6.1 Inleiding .....................................................................................................64 6.2 Wat willen we bereiken? ...............................................................................66 6.3 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................67 6.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Bestuurlijke samenwerking en financiën' ....................................................................................................67 6.3.2 Ontwikkelingen waarvan de middelen worden gevraagd via een apart raadsvoorstel ...............................................................................................67 6.3.3 Inkomsten verhogende maatregelen .......................................................67 6.3.4 Uitgavenverlagingen met maatschappelijke effecten (besluitvorming in begroting 2026) ..........................................................................................68 7.

(Verplichte) paragrafen .....................................................................................71 7.1 Inleiding paragrafen .....................................................................................72 7.2 Lokale heffingen ..........................................................................................73 7.3 Weerstandsvermogen ...................................................................................81 7.4 Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................98 7.5 Financiering ..............................................................................................105 7.6 Verbonden partijen ....................................................................................110 7.7 Grondbeleid ..............................................................................................115 7.8 Bedrijfsvoering ..........................................................................................117 7.9 Wet open overheid .....................................................................................121 7.10 Duurzaamheid .........................................................................................122 8 Bijlagen ............................................................................................................125 8.1 Begroting in één oogopslag

.........................................................................126 8.2 Begroting per taakveld ...............................................................................128 4

Begroting 2025

8.3 Overzicht baten en lasten cf. BBV ................................................................131 8.4 Specificatie algemene uitkering gemeentefonds (septembercirculaire 2024) .......134 8.5 Toelichting op Verbonden Partijen ................................................................137 8.6 Overzicht van incidentele baten en lasten ......................................................148 8.7 Overzicht structureel en reëel evenwicht inclusief specificatie algemeen dekkingsmiddel ...............................................................................................150 8.8 Overzicht investeringen economisch en maatschappelijk nut ............................153 8.9 Overzicht reserves en voorzieningen.............................................................154 8.10 Rente-overzicht .......................................................................................157 8.11 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ...............................158 8.12 Meerjaren investeringsplan ........................................................................159 8.13 Beleidsindicatoren ....................................................................................162

Begroting 2025

1. Welkom

Begroting 2025

1.1 Inleiding Woord vooraf In deze begroting 2025 presenteren we onze plannen voor het komende jaar, wat deze gaan kosten, en welke inkomsten we verwachten. We kijken ook vooruit naar de daaropvolgende jaren. De begroting 2025 is structureel en reel in evenwicht. Daarmee voldoet deze aan de eisen van onze toezichthouder, de provincie Limburg. We bouwen voort op de ambities uit het coalitieprogramma 'Ons thuis, ons Beekdaelen' en sluiten hiermee aan bij de strategische visie van de gemeente richting 2040. Dit betekent dat we inzetten op excellent wonen en vitale kernen, landschappelijke ontwikkeling, duurzame economische groei en een vernieuwde samenwerking tussen de gemeenschap en gemeente. In lijn hiermee zullen we verder werken aan projecten binnen onze kernen, realiseren we onderwijshuisvesting en evalueren we lopende pilots zoals buurtgezinnen en straatcoaches. Deze ambities vragen om investeringen in de toekomst van Beekdaelen. Om een financieel duurzaam beleid te voeren, zullen we het OZB-tarief voor zowel woningen als niet-woningen geleidelijk verhogen, naast de jaarlijkse inflatiecorrectie. Ook zullen de leges worden aangepast, zodat de kosten voor diensten zoals vergunningen beter gedekt worden. Deze maatregelen stellen ons in staat om onze doelen te realiseren en Beekdaelen vitaal en aantrekkelijk te houden.

In de komende maanden zullen we onderzoeken of aanvullende maatregelen nodig zijn om onze financiële positie te versterken. De gemeenteraad zal hierbij nauw worden betrokken, onder andere door raadsbijeenkomsten in de aanloop naar de begroting van 2026. Zo blijven we samen werken aan een toekomstbestendig Beekdaelen.

Begroting 2025

1.2 Kerngegevens Kerngegevens per 1 januari 2025

Begroting 2025

Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen Omschrijving

aantal

A. Sociale structuur Aantal inwoners

35.802

· 0 tot en met 18 jaar

6.032

· 19 tot en met 64 jaar

19.721

· 65 jaar en ouder

10.049

Aantal periodieke bijstandsgerechtigden

426

· personen jonger dan 21 jaar

· personen van 21 tot en met 64 jaar

371

· personen van 65 jaar en ouder

· uitkeringsgerechtigden ingevolge de IOAW

IOAZ

Aantal tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening (in arbeidsjaren) Aantal personen tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening

127,0 151

B. Fysieke structuur Oppervlakte land (hectare)

7.831

Oppervlakte binnenwater (hectare)

Aantal woonruimten

16.805

Lengte van de wegen (kilometers)

379

Openbaar groen (hectare)

C. Financiële structuur (x € 1.000) Uitgaven gewone dienst

116.461

Opbrengst belastingen en recht

22.882

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

71.984

Boekwaarde investeringen

127.973

Vaste schuld · langlopende leningen

29.994

Reserves en voorzieningen: · algemene reserve

18.438

· reserves

64.663

· voorzieningen

20.630

D. Financiële structuur per inwoner Per inwoner: Uitgaven gewone dienst

3.253

Opbrengst belastingen en recht

639

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

2.011

Boekwaarde investeringen

3.574

Begroting 2025

Langlopende leningen

838

Algemene reserve

515

Bestemmingsreserves

1.806

Voorzieningen

576

Begroting 2025

1.3 Leeswijzer In deze begroting wordt allereerst stilgestaan bij de gemeentefinanciën. Hierin wordt enerzijds de ontwikkeling van het begrotingsresultaat beschreven. Anderzijds vindt een toelichting plaats op het verloop van het vermogen en de voorzieningen van de gemeente. Het begrotingsresultaat schetst de structurele middelen waarover de gemeente de komende jaren kan beschikken. In de paragraaf reserves en voorzieningen wordt aangegeven welke zaken de komende jaren worden opgepakt die een effect hebben op de eenmalige middelen die de gemeente heeft. Na het financiële deel worden de programma's beschreven. De informatie die daarin staat heeft een meer beleidsinhoudelijk karakter. De gemeente heeft vier programma's die zijn gevormd op basis van de hoofdstukindeling van het coalitieprogramma: Programma 1: Inwoners, bestuur en veiligheid Programma 2: Sociale leefomgeving Programma 3: Fysieke leefomgeving Programma 4: Bestuurlijke samenwerking en financiën Per programma zijn de doelstellingen beschreven die zijn verankerd in het coalitieprogramma 'OnsThuis, Ons Beekdaelen' 2022-2026. Dat document vormt immers de kapstok voor het beleid dat de komende jaren wordt gevoerd. De doelstellingen zijn toegelicht in het programmaonderdeel 'Wat willen we bereiken'.

In het programmaonderdeel 'Wat gaan we daarvoor doen' zijn de beleidsinitiatieven vermeld die voor een groot deel al via de kadernota 2025 zijn aangekondigd. Die beleidsinitiatieven dragen bij aan de doelstellingen die in het coalitieprogramma zijn vermeld. Tenslotte wordt in deze begroting ingegaan op de zogenaamde 'paragrafen'. Naast de programma’s zijn gemeenten namelijk verplicht om zeven programma-overstijgende paragrafen in de begroting op te nemen. De paragrafen beschrijven onderwerpen die zich vaak niet laten vangen in een enkel programma.

Begroting 2025

2. Begrotingsresultaat en vermogen

Begroting 2025

2.1 Inleiding Zoals aangekondigd in de kadernota 2025 staat de financiële huishouding van de gemeente onder druk. Met name door de kortingen van rijkswege zijn de lasten hoger dan de inkomsten die daar tegenover staan. Om die reden is de voorliggende begroting beleidsarm. In de kadernota 2025 zijn diverse maatregelen geïnventariseerd die bijdragen aan een verbetering van het (meerjarige) begrotingsbeeld. In de kadernota zijn geen keuzes gemaakt aangezien deze voor kennisgeving is aangenomen. Dat betekent dat, voor de beschrijving van de structurele financiële positie van de gemeente, als startpunt de eerste bestuursrapportage 2024 wordt genomen. Normaliter is dat startpunt de kadernota. De uitkomsten van de beraadslagingen bij de kadernota hebben als input gediend voor een raadsbijeenkomst die in het teken stond van de 'aanpak van de ravijnjaren vanaf het jaar 2025'. Tijdens de raadsbijeenkomst werd een drietal scenario's aan de raad voorgelegd. De raad heeft aangegeven te kiezen voor het scenario dat erin voorziet dat enerzijds inkomstenverhogingen en anderzijds uitgavenverlagingen worden doorgevoerd voor zover deze laatste een beperkt maatschappelijk effect hebben. Dat scenario is in de voorliggende begroting 2025 uitgewerkt. Daarnaast worden, zoals gebruikelijk, de lopende budgetten waar nodig bijgesteld.

Ook zijn de effecten van de septembercirculaire 2024 in deze begroting verwerkt. In deze begroting wordt inzicht gegeven in een aantal beleidsontwikkelingen die, na de begroting, ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. Als de raad besluit in te stemmen met die raadsvoorstellen dan sluit het meerjarig perspectief, ondanks de getroffen maatregelen om het resultaat te verbeteren, met rode cijfers. In dat geval komt de gemeente er niet onderuit om ook te kiezen voor bezuinigingen die grotere maatschappelijke gevolgen (kunnen) hebben. De mogelijke aanvullende besparingen worden de komende maanden verder uitgewerkt. Een nadere toelichting op die aanvullende besparingen is opgenomen in de programmatoelichtingen in deze begroting. Begin 2025 wordt een nieuwe raadsbijeenkomst georganiseerd waarin de raad wordt gevraagd om aan te geven welke aanvullende bezuinigingen al dan niet bespreekbaar zijn.

Begroting 2025

2.2 Financiële samenvatting en leeswijzer Als startpunt voor de presentatie van het meerjarig perspectief van de gemeente is het gebruikelijk dat het resultaat van de kadernota wordt genomen. Aangezien deze voor kennisgeving is aangenomen geldt nu als startpunt de eerste bestuursrapportage 2024. Dat betekent dat een aantal van de in de kadernota beschreven financiële mutaties in deze begroting opnieuw worden toegelicht. Onderstaand treft u een samenvatting aan van de opbouw en de financiële uitkomst van de begroting 2025. Per regel wordt verwezen naar een hoofdstuk. In dat hoofdstuk treft u een uitgebreide toelichting aan. Een verkorte toelichting volgt na de onderstaande tabel (+ = positief voor het resultaat, -/- = negatief voor het resultaat). Begrotingsresultaat 2025-2028 (in duizenden €)

Resultaat eerste burap 2024 Bijstelling lopende budgetten

2.3.1

Nieuw beleid begroting 2025

2.3.2

Begrotingsresultaat zonder maatregelen

2025

2026

2027

2028

-1.166,3

-3.349,4

-3.149,3

-3.062,3

-1.837,6

478,0

563,3

942,7

0,0

-35,1

-3.003,8

-2.906,6

-2.621,2

-2.154,7

1.415,5

1.934,5

2.202,1

2.201,5 543,2

Maatregelen Inkomensverhogende maatregelen

2.4.1

Uitgavenverlagende maatregelen

2.4.2

280,9

382,0

459,8

Aanwending deel algemene reserve

2.4.3

1.307,4

0,0

2.5

0,0

-590,1

40,8

590,0

Begrotingsresultaat 2025-2028

In paragraaf 2.3 wordt het begrotingsbeeld geactualiseerd. De meicirculaire en de septembercirculaire 2024 worden daarin onder andere meegenomen alsmede het nieuwe beleid dat wordt gevraagd in de begroting 2025. Zonder maatregelen sluit de begroting met rode cijfers. In paragraaf 2.4 wordt beschreven welke verbetermaatregelen worden voorgesteld om te komen tot een gezondere financiële huishouding. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in ‘inkomensverhogende maatregelen’ en ‘uitgavenverlagende’ maatregelen. Zoals besproken in de raadsbijeenkomst op 23 september jl. beperken de uitgavenverlagende maatregelen zich in deze begroting tot de maatregelen die nauwelijks maatschappelijke effecten tot gevolg hebben. De bezuinigingen met maatschappelijke effecten worden de komende periode uitgewerkt. Voordat daar keuzes in worden gemaakt vindt een raadsbijeenkomst plaats die wordt gepland in het voorjaar van 2025. Na de maatregelen resteren tekorten in de jaren 2025 en 2026. Het rijk staat, onder voorwaarden, toe dat gemeenten een deel van de beschikbare algemene reserve mogen inzetten ter dekking van structurele tekorten. In 2025 is sprake van een tekort. De algemene reserve wordt ingezet voor het bedrag dat nog als tekort resteert. Hierdoor is het jaar 2025 sluitend. Het begrotingsbeeld is gepresenteerd in paragraaf 2.5. De komende jaren komt een aantal grotere opgaven op de gemeente af.

Die hebben invloed op het toekomstig begrotingsresultaat. Om die reden is in paragraaf 2.6 inzichtelijk gemaakt 14

Begroting 2025

welke raadsvoorstellen de komende periode nog gaan komen, waarvan we weten dat deze financiële gevolgen hebben. Het begrotingsbeeld na de toekomstige beleidsontwikkelingen laat in alle jaren tekorten zien. In onderstaande tabel wordt dit inzichtelijk gemaakt (bedragen in duizenden euro's).

Effect raadsvoostellen op resultaat 2025-2028

Begrotingsresultaat 2025-2028 Toekomstige raadsvoorstellen met financiele impact Begrotingsresultaat raadsvoorstellen

Begroting 2025

2.6

2025

2026

2027

2028

0,0

-590,1

40,8

590,0

-730,5

-1.110,1

-1.316,9

-1.823,4

-730,5

-1.700,2

-1.276,1

-1.233,4

2.3 Bijstelling budgetten en nieuw beleid Algemeen Deze paragraaf is onderverdeeld in twee sub paragrafen. De eerste sub paragraaf gaat nader in op de bijstelling van de lopende begroting. Gedacht kan hierbij worden aan de effecten van de circulaires van het gemeentefonds en aan de indexering van budgetten en lokale lasten. De tweede sub paragraaf beschrijft het nieuwe beleid dat in deze begroting wordt gevraagd.

2.3.1 Bijstelling lopende begroting Als startpunt voor het meerjarig perspectief van de begroting 2025 geldt de eerste bestuursrapportage 2024. Die burap laat in het jaar 2025 een negatief saldo zien van afgerond € 1,2 miljoen. In deze begroting wordt het jaar 2028 toegevoegd. Dat jaar laat, ten opzichte van 2027, een verbetering zien van afgerond € 87.000 (3,06 miljoen negatief in 2028 ten opzichte van € 3,15 miljoen negatief in het jaar 2027). Nu het startpunt helder is, wordt bekeken welke ontwikkelingen het begrotingsbeeld beïnvloeden. Die ontwikkelingen zijn in de onderstaande tabel samengevat. Na de tabel worden de ontwikkelingen nader toegelicht. No Bijstelling lopende begroting (bedragen in duizenden euro')

2025

2026

2027

2028

Saldo eerste bestuursrapportage 2024

-1.166,3 -3.349,4 -3.149,3 -3.062,3

Bijstelling lopende begroting:

-1.837,6

478,0

563,3

942,7

-2.331,7

95,1

84,0

335,1

2 Bijstelling gemeenschappelijke regelingen (exclusief prijsstijgingen)

-368,4

-326,8

-290,1

-241,1

3 Indexering leges en belastingen met inflatie

337,5

350,1

362,0

355,2

4 Voordeel rentedaling en liquiditeitenplan

1.010,6

834,9

849,6

900,6

5 Aanvullende kosten jeugdzorg (exclusief prijsstijgingen)

-738,6

-713,6

6 Inzet ruimte btw-compensatiefonds

500,0

1 Netto effect mei- en septembercirculaire 2024 gemeentefonds

7 Nieuw vijfjarig contract VIDAR

116,7

169,9

173,9

208,3

8 BUIG

-442,0

Overige bijstellingen Begrotingsresultaat na bijstellingen lopende begroting

78,3

10,2

39,5

40,2

-3.003,8

-2.871,5

-2.586,1

-2.119,6

1. Netto effect mei- en septembercirculaire 2024 gemeentefonds Opschalingskorting (structureel voordelig) De belangrijkste positieve uitschieter betreft het vervallen van de zogenaamde opschalingskorting. Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. In de meicirculaire 2024 is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Voor de gemeente Beekdaelen betekent dat een voordelig effect van ruim 1 miljoen euro per jaar vanaf het jaar 2026.

Begroting 2025

Accres De nieuwe financieringssystematiek (op basis van het meerjarig gemiddelde BBP in plaats van “trap op trap af systematiek”) gaat al in per 1-1-2024 in plaats van 1-1-2027. Het nadeel compenseert het Rijk voor 2024 volledig, maar voor 2025 slechts voor de helft aan gemeenten. Dit betekent dat gemeenten in 2025 eenmalig € 675 miljoen minder algemene uitkering ontvangen dan was voorzien in de laatste circulaire. Nominale compensatie Het rijk geeft in de circulaires een compensatie voor toekomstige prijsstijgingen 2025 ten opzichte van 2024. De compensatie die wordt verstrekt bedraagt in de septembercirculaire 3,4%. Naar verwachting komt de prijsstijging op de jeugdzorg rond de 6% uit. De extra bijstelling die op dat onderdeel moet plaatsvinden heeft daarmee een nadelig effect op het begrotingsresultaat. Uiteindelijk effect mei- en septembercirculaire Geconcludeerd moet worden dat van het eerder geraamde voordeel als gevolg van het schrappen van de opschalingskorting in het jaar 2028 'slechts' € 335.000 resteert. 2. Bijstelling gemeenschappelijke regelingen In de raadsvergadering van 11 juni jl. zijn diverse begrotingen en begrotingswijzigingen van verbonden partijen aan de gemeenteraad voorgelegd. Een groot deel van de stijging van de bijdragen kan de gemeente dekken door inzet van de stelpost die in de begroting is opgenomen voor loon- en prijsstijgingen.

Voor zover de stijging daar niet door wordt veroorzaakt komen de hogere bijdragen ten laste van het begrotingsresultaat. 3. Indexering leges en belastingen met inflatie De beheerders van het gemeentefonds rekenen met een prijsstijging van 3,4% voor het jaar 2025. Het is gebruikelijk dat de opbrengsten van de leges en van de lokale belastingen met hetzelfde percentage worden geïndexeerd. Dat leidt tot een stijging van de inkomsten met een bedrag van ruim € 350.000. 4. Voordeel rentedaling en liquiditeitenplanning In de gemeentebegroting werd gerekend met een rente die hoger is dan de markrente op dit moment. Om die reden kunnen die rentekosten structureel worden afgeraamd met ongeveer € 900.000. Daarnaast is kritisch bekeken welke investeringen op welk moment kunnen worden gerealiseerd. De nieuwe planning leidt tot een extra incidenteel rentevoordeel in het jaar 2025. 5. Aanvullende kosten jeugdzorg De kosten binnen Jeugdhulp zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Ook voor 2025 wordt een verdere kostenstijging verwacht. Er is sprake van een stijging in de kosten doordat het aantal jeugdigen in zorg een lichte stijging laat zien. De problematieken en ontwikkelingsachterstanden van jeugdigen zijn complex en nemen toe waardoor dit een verzwaring van de te leveren zorg met zich mee brengt. Dit zien we terug in zowel ambulante jeugdhulp als ook in verblijf.

Denk aan: de Gesloten en Intensieve Klinische Jeugdhulp (GIK-J), Crisishulp en Leefhuizen. De bedoeling is dat de implementatie van de maatregelen opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd leidt tot een meer beheersbare kostenontwikkeling . De afbouw van residentiële jeugdhulp is één van de thema in de Hervormingsagenda Jeugd. Hiervoor worden we deels gecompenseerd met additionele middelen, die regionaal beschikbaar worden gesteld. Monitoring van de kostenontwikkeling is essentieel om goed sturing te kunnen geven binnen de Jeugdhulp. 17

Begroting 2025

6. Inzet ruimte btw- compensatiefonds Gemeenten kunnen projecten indienen voor het btw- compensatiefonds. Ieder jaar wordt bekeken of de declaraties die gemeenten hebben ingediend bij het btw- compensatiefonds hoger of lager zijn dan van tevoren door het rijk ingeschat. Als meer wordt gedeclareerd dan vindt op macro- niveau een korting plaats in de algemene uitkering. Als er minder wordt gedeclareerd dan krijgen gemeenten extra geld in de algemene uitkering. In het jaar 2023 is geld over op het btw- compensatiefonds. De provincie staat toe dat het extra geld dat gemeenten hebben gekregen in het jaar 2023 structureel wordt geraamd. 7. Nieuw vijfjarig contract Vidar Recentelijk is er een nieuwe Tripartiteovereenkomst afgesloten tussen GR Vidar WSW, Gemeente Sittard-Geleen en gemeente Beekdaelen voor de jaren 2025 t/m 2029. Als gevolg van een vereenvoudigde kosten-verdelingssystematiek alsmede een afname van het aantal WSW-medewerkers neemt de bijdrage af. 8. BUIG Net als vrijwel alle Zuid-limburgse gemeenten ontvangt Beekdaelen in 2025 minder BUIGuitkering van het Rijk. De bepaling van de hoogte van de BUIG-uitkering vindt sinds 2 jaar grotendeels plaats op basis van het zogenaamde objectief verdeelmodel. Een belangrijke parameter in dit model is de bijstandskans op basis van huishoudkenmerk. Dit valt voor vrijwel alle Limburgse gemeenten nadelig uit.

De te verwachten inkomsten BUIG 2025 liggen nu in lijn met de te verwachte uitgaven aan uitkeringen. Tot en met 2024 houdt de gemeente jaarlijks ongeveer € 0,5 miljoen over. De BUIG-inkomsten van het Rijk zijn in die jaren hoger dan de werkelijke uitgaven.

2.3.2 Nieuw beleid begroting 2025 De beleidsontwikkelingen waarvoor middelen worden gevraagd zijn in aantal beperkt. in de onderstaande tabel zijn deze vermeld (bedragen in duizenden euro's). Een nadere toelichting op het nieuwe beleid is opgenomen in de paragraaf 5.3.2 van de begroting. Inventarisatie beleid (duizenden €)

Verlichting op DeWeverplein in Nuth

5.3.2

Eenmalig 20,0

0,0

Strategische grondaankopen

5.3.2

500,0

0,0

Ruimen graven

5.3.2

40,0

0,0

18,0

0,0

17,1

0,0

35,1

Rentekosten Totalen

560,0

Begroting 2025

2025

2026 0,0

2027 0,0

2028 0,0

2.4 Verbeteringsmaatregelen Algemeen Er bestaan diverse mogelijkheden om de financiële situatie van de gemeente te verbeteren. Deze paragraaf start met een opsomming van de inkomensverhogende maatregelen die wij willen doorvoeren. Vervolgens volgt een opsomming van de kostenbesparingen die worden voorgesteld.

2.4.1 Inkomstenverhogende maatregelen Inkomstenverhogende maatregelen leiden tot een stijging van opbrengsten van bijvoorbeeld de lokale lasten of van leges. In de onderstaande tabel is samengevat welke van deze maatregelen wij doorvoeren in de begroting 2025. In hoofdstuk 6.3.3 is een nadere toelichting opgenomen. Inkomstenverhogingen (bedragen in duizenden euro's)

2025

2026

2027

2028

Kostendekkend maken afvalstoffenheffing

400,0

Leges 75% kostendekkend maken

585,8

588,1

589,1

588,4

0,0

250,0

266,7

533,3

800,0

Inkomensafhankelijke bijdrage WMO (hbh) OZB meer in lijn met inflatie (3,3% per jaar bovenop inflatie) Verhogen toeristenbelasting tot tarieven in regio Totaal bedrag inkomstenverhogingen

163,0

1.415,5

1.934,5

2.202,1

2.201,5

2.4.2 Uitgavenverlagende maatregelen Een andere mogelijkheid om de gemeentefinanciën te verbeteren is het verlagen van de uitgaven. De afgelopen periode is kritisch bekeken welke budgetten beïnvloedbaar zijn, en of het acceptabel is om die budgetten te verlagen. In de onderstaande tabel zijn die besparingsmogelijkheden opgenomen (bedragen in duizenden euro's). Met het vaststellen van de begroting besluit de raad om de betreffende bezuinigingen door te voeren. In hoofdstuk drie van deze begroting worden de besparingen nader toegelicht. De exacte vindplaats is vermeld in de tabel. Uitgavenverlagingen (bedragen in duizenden euro's)

2025

2026

2027

2028

Verminderen formatie

3.3.2

0,0

85,0

127,5

170,0

Stoppen met preventielessen jeugd en veiligheid

4.3.3

9,0

Verlagen budget muziekonderwijs met 10%

4.3.3

0,0

10,0

Verlenging afschrijvingstermijn wegrehabilitaties van 40 nr 60 jaar

5.3.4

170,2

227,2

258,4

291,9

Verlenging afschrijvingstermijn gebouwen van 40 nr 50 jaar

5.3.4

53,6

39,5

Hanteren restwaarde van 20% bij bedrijfsauto's

5.3.4

48,1

11,3

15,4

22,9

280,9

382,0

459,8

543,2

Totaal bedrag uitgavenverlagingen

Daarnaast is geïnventariseerd welke andere uitgavenverlagingen kunnen worden doorgevoerd die maatschappelijke gevolgen (kunnen) hebben. Deze zijn in de onderstaande tabel opgenomen (bedragen in duizenden euro's). Het betreft een informatieve 19

Begroting 2025

inventarisatie. De raad wordt via deze begroting niet gevraagd in te stemmen met de betreffende besparingen.

Nog uit te werken besparingen

Afschaffen bezorging reisdocumenten

3.3.3

Geen activiteiten meer in het kader van week van respect

4.3.4

Uitvoeringskosten participatiewet

4.3.4

Onderhoud terreinmeubilair op C-niveau

5.3.5

Risicoregeling uniforme administratieve voorwaarden (UAV)

5.3.5

Beëindiging beheeractiviteiten op terreinen derden

5.3.5

Halveren uitvoeringsbudget Duurzaamheid

5.3.5

Voordelen investeringen in duurzaamheid naar gemeente

5.3.5

Temporiseren/ rekening houden met afstoten gebouwen: DMJOP

5.3.5

Temporiseren/ rekening houden met afstoten gebouwen: accommodaties

5.3.5

Meer werkzaamheden in eigen beheer uitvoeren

5.3.5

Bezuinigen op toekomstige projecten

5.3.5

Huidige ambtelijke capaciteit duurzaamheid tlv resterende middelen CDOKE

5.3.5

Verlagen bijdrage gemeenschappelijke regelingen met 5%

6.3.4

2.4.3 Tijdelijke maatregelen: inzet algemene reserve In het verleden heeft de gemeente regelmatig ‘technische’ maatregelen doorgevoerd die uiteraard passen binnen de financiële spelregels die gelden. Zo zijn kapitaallasten betaald uit reserves en zijn afschrijvingstermijnen van activa verlengd. Het rijk biedt gemeenten sinds kort nog een nieuwe mogelijkheid om het begrotingsresultaat op een ‘technische’ wijze te verbeteren. Het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) heeft namelijk de notitie ‘incidenteel – structureel’ vastgesteld waarin de mogelijkheden worden geschetst om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel. De notitie beschrijft dat vanaf nu het vrij aanwendbare deel van de reserves (dus exclusief het weerstandsvermogen van de gemeente) voor maximaal 10% per jaar mag worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Als voorwaarde daarbij geldt dat de solvabiliteit¹ van de gemeente niet minder mag bedragen dan 20%. De reserve nog te bestemmen van de gemeente bedraagt, voordat een extra aanwending ten behoeve van het tekort plaatsvindt, afgerond € 13,8. Zoals beschreven mag hiervan maximaal 10% per jaar worden aangewend. Dat betekent dat deze oplossing kan leiden tot een maximale besparing van € 1,3 miljoen per jaar. De inzet van de algemene reserve tbv de tekorten is een tijdelijke oplossing.

Als de reserve niet meer toereikend is of als de solvabiliteit te ver daalt dan is dit geen oplossing meer. Bovendien zorgt de systematiek ervoor dat een relatief groot deel van de algemene reserve geblokkeerd is. De omvang van de aanwending van de algemene reserve is afhankelijk van het nog resterende begrotingstekort. Dat begrotingstekort wordt gepresenteerd in het volgende hoofdstuk. 20

Begroting 2025

¹ De solvabiliteit van de gemeente is de verhouding tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Hoe lager de solvabiliteit, hoe hoger het vreemd vermogen van de gemeente. De solvabiliteit van onze gemeente bedraagt bij de begroting 2025 afgerond 56%.

Begroting 2025

2.5 Resultaat begroting 2025 Algemeen Nadat de budgetten zijn bijgesteld, de kosten van het nieuwe beleid zijn opgevoerd, en de voordelen van de maatregelen zijn verwerkt ontstaat het nieuwe begrotingsbeeld. Dat ziet er als volgt uit (bedragen in duizenden euro's): Begrotingsresultaat 2025-2028 (in duizenden €)

2025

2026

2027

2028

Resultaat eerste burap 2024

-1.166,3

-3.349,4

-3.149,3

-3.062,3

Bijstelling lopende budgetten

-1.837,6

478,0

563,3

942,7

Nieuw beleid begroting 2025

0,0

-35,1

Maatregelen

1.696,4

2.316,4

2.661,9

2.744,7

Aanwending algemene reserve

1.307,4

0,0

Begrotingsresultaat 2025-2028

0,0

-590,1

40,8

590,0

Nadat alle maatregelen zijn doorgevoerd resteert naar de huidige inzichten alleen nog een tekort in het jaar 2026. Daarbij dient te worden bedacht dat nog een aantal beleidsontwikkelingen op ons afkomen die grote financiële gevolgen hebben. Als die bij het begrotingsbeeld worden betrokken dan ontstaan relatief grote meerjarige tekorten. In paragraaf 6 van dit hoofdstuk gaan we hier nader op in.

Begroting 2025

2.6 Toekomstige ontwikkelingen die geld gaan kosten Algemeen Dit hoofdstuk gaat in op de beleidsinitiatieven met een financiële impact die, na de vaststelling van de begroting, via aparte voorstellen aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Onderstaand treft u een overzicht aan van het betreffende beleid (bedragen in duizenden euro’s). Voor de goede orde wijzen wij erop dat hier geen besluitvorming over wordt gevraagd. Het overzicht is derhalve puur informatief 1). Toekomstige ontwikkelingen met financiele impact

§ Jaar

Eenmalig (D)

Dekking (E)

Onderwijshuisvesting school middengebied

4.3.2 2025

6.600,0

Onderwijshuisvesting school Puth

4.3.2 2027

4.300,0

Gemeenschapsvoorziening Sweikhuizen

4.3.2 2024

750,0

Uitrol pilot straatcoaches

4.3.2 2026

Uitrol pilot buurtgezinnen Meerjarig onderhoud culturele kunstwerken

Netto (D- 2025 E)

2026

2027

2028

0,0

4.300,0

0,0

750,0

0,0

100,0

4.3.2 2026

0,0

20,0

5.3.3 2024

0,0

18,0

Cofinanciering centrumplan Schimmert

5.3.3 2024

250,0

0,0

250,0

0,0

Meerjarig onderhoudsplan gebouwen duurzaamheid

5.3.3 2025

pm 700,0

700,0

Uitbreiding standplaatsen woonwagens

5.3.3 2025

320,0

0,0

320,0

0,0

Renovatie verduurzaming Bloemenbuurt Schinveld

5.3.3 2025

1.000,0

0,0

Ontwikkelplan Nuth

5.3.3

Gemeentehuis Beekdaelen

6.3.2 2027

17.308,0

5.000,0

12.308,0

0,0

206,8

30,5

272,1

778,6

Totale rentekosten bovenstaande projecten Totalen

30.528,0

16.900,0

13.628,0 730,5 1.110,1 1.316,9 1.823,4

¹ ten behoeve van het inzichtelijk maken van de kosten voor het gemeentehuis Beekdaelen is het krediet weer opgevoerd dat de gemeenteraad in de raadsvergadering van 23 april 2024 onder het agendapunt ‘huisvesting gemeentelijke organisatie’ heeft laten vrijvallen. Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat de status quo- variant eveneens leidt tot meerkosten in verband met noodzakelijke investeringen.

Begroting 2025

2.7 Reëel en structureel evenwicht Berekening Om vast te kunnen stellen dat er sprake is van structureel evenwicht dient het begrotingsresultaat gecorrigeerd te worden voor incidentele lasten en baten. Voor een specificatie van de incidentele lasten baten wordt verwezen naar de bijlage "Overzicht van incidentele baten en lasten". Structureel evenwicht (bedragen x € 1.000) Begrotingsresultaat

2025

2026

2027

2028

0,0

-590,1

40,8

590,0

Correctie incidentele lasten en baten

3.027,4

0,0

Resultaat na correctie incidentele lasten en baten

3.027,4

-590,1

40,8

590,0

Begroting 2025

2.8 Reserves en voorzieningen Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op de reserves en voorzieningen van de gemeente Beekdaelen voor het begrotingsjaar 2025. Voor het jaar 2025 worden de mutaties beschreven van achtereenvolgens de algemene reserve, de bestemmingsreserves en de voorzieningen. Voor een meerjarig overzicht wordt verwezen naar de bijlage ‘staat van reserves en voorzieningen’. Het deel van de reserves waar de gemeente nog vrij over kan beschikken bedraagt naar de huidige inzichten afgerond € 12,5 miljoen ultimo 2025. Daar is de afgelopen jaren flink op ingeboet. Mede gelet op de grotere opgaven in de toekomst komt de reservepositie ernstig in gevaar. Dat in combinatie met de tekorten die eerder zijn beschreven in de paragraaf 'begrotingsresultaat en vermogen' maakt dat de gemeente nog behoedzamer dan normaal moet omgaan met nieuwe initiatieven die aanvullende middelen kosten.

Algemene reserve De algemene reserves van de gemeente bestaat uit de reserve weerstandcapaciteit en de reserve nog te bestemmen. De algemene reserves worden nu toegelicht. •

Reserve weerstandscapaciteit Beleid over de omvang van de reserve weerstandscapaciteit ligt vast in de nota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen. De omvang van deze reserve is gekoppeld aan de noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen.

•

Reserve nog te bestemmen Deze reserve kent weliswaar een bufferfunctie maar hoeft bij een toereikende reserve weerstandscapaciteit niet als zodanig te functioneren. De reserve is daarom vrij besteedbaar.

Algemene reserve (bedragen x € 1.000)

begin 2025

bij 2025

af 2025

eind 2025

Reserve weerstandscapaciteit

4.402,0

210,4

4.612,5

Reserve nog te bestemmen

14.036,0

25,6

1.577,8

12.483,8

Totaal algemene reserve

18.438,1

236,1

1.577,8

17.096,3

Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen: In de paragraaf weerstandsvermogen is becijferd welk bedrag in de reserve weerstandscapaciteit moet worden gestort om de in de genoemde paragraaf onderkende risico's te kunnen ondervangen. Op 8 oktober 2019 is het raadsvoorstel verduurzamen gemeentelijke gebouwen aangenomen. De toevoeging aan de reserve nog te bestemmen komt voort uit dit raadsvoorstel en betreft de terugbetaling van verstrekte duurzaamheidsleningen. Onttrekkingen: 25

Begroting 2025

De reserve nog te bestemmen neemt af met € 1,577 miljoen. Van dit bedrag wordt € 1,3 miljoen aangewend om de begroting 2025 sluitend te maken. Verder wordt € 210.000 toegevoegd aan de reserve weerstandscapaciteit. Tenslotte wordt € 60.000 toegevoegd aan de bruteringsreserve. De bruteringsreserve wordt aangewend ter dekking van kredieten die in deze begroting worden gevoteerd.

Bestemmingsreserves Het totaal van de bestemmingsreserves bedraagt per 1 januari 2025 € 64,7 miljoen. Bestemmingsreserve (bedragen x € 1.000)

begin 2025

bij 2025

af 2025

eind 2025

Bruteringsreserve

48.853,5

60,0

4.795,7

44.117,8

Reserve niet bestede middelen voorg.dienstjaren

2.009,2

Reserve organisatie ontwikkeling

500,0

Reserve landschapsfonds

315,8

Geclaimde reserve

324,6

4,7

319,9

Reserve onderwijshuisvesting asielzoekerskinderen

549,9

Reserve prijstijging projecten

1.469,6

Reserve onderwijshuisvesting

10.640,0

3.500,0

167,0

13.973,0

Totaal bestemmingsreserves

64.662,7

3.560,0

4.967,4

63.255,3

Gedurende 2025 nemen de bestemmingsreserves per saldo af met € 1,2 miljoen. De geraamde aanwendingen zijn groter dan de geraamde toevoegingen. De belangrijkste toevoegingen en aanwendingen worden hieronder toegelicht. Toevoegingen Bruteringsreserve De bruteringsreserve wordt verhoogd met € 60.000 ten laste van de reserve nog te bestemmen. Reserve onderwijshuisvesting Aan de reserve onderwijshuisvesting wordt in 2025 € 3,5 miljoen toegevoegd om de toekomstige onderwijshuisvesting te kunnen financieren. De besluitvorming hierover heeft al in eerdere begrotingen plaatsgevonden. Onttrekkingen Bruteringsreserve Om kapitaallasten te dekken wordt de bruteringsreserve voor € 4,8 miljoen aangewend. Geclaimde reserve Voor de periode 2023 tot en met 2027 wordt de wensbus gesubsidieerd ter hoogte van het verwachte exploitatietekort. Hiermee wordt de wensbus financieel ondersteund om de functie ter invulling van een algemeen voorliggende vervoersvoorziening in stand te houden. Binnen het beschikbare budget wordt in in de periode 2023-2024 € 54.600 gereserveerd via een toevoeging aan de geclaimde reserve. Voor de periode 2025 tot en met 2027 vindt een aanwending plaats. Reserve onderwijshuisvesting 26

Begroting 2025

De reserve wordt aangewend om de huur van tijdelijke leslokaalunits te bekostigen.

Voorzieningen Onderstaand treft u een overzicht aan van de voorzieningen. Voorzieningen (bedragen x € 1.000)

begin 2025

Voorziening pensioenen wethouders Voorziening openbare verlichting Voorziening onderhoud gebouwen MOP Voorziening onderhoud gebouwen niet in MOP

bij 2025

af 2025

eind 2025

1.211,8

546,0

205,0

1.211,8 751,0

2.511,7

1.013,5

878,7

2.646,5

292,7

173,5

466,1

Voorziening riolen

4.734,7

451,1

4.283,6

Voorziening onderhoud wegen

4.441,5

1.793,6

299,1

5.936,1

Voorziening civiele kunstwerken

251,3

6,0

251,3

Voorziening asbestsanering

27,2

Voorziening oninbare debiteuren BsGW

404,6

135,0

539,6

Voorziening oninbare debiteuren privaat/publiekrechtelijk

328,3

Voorziening spaarverlof

100,1

Voorziening afvalverwerking

663,7

330,0

333,7

0,1

5.116,6

20.630,3

3.326,6

1.964,8

21.992,1

Voorziening rehabilitatie wegen Voorziening masterplan 2.0 Schinveld Totaal voorzieningen

Hierna worden de belangrijkste toevoegingen en onttrekkingen toegelicht: Toevoegingen Aan diverse voorzieningen worden bedragen toegevoegd die, op grond van onderhoudsplannen, de komende jaren nodig zijn om onderhoud te kunnen plegen aan kapitaalgoederen. Het gaat om de voorziening openbare verlichting, de voorzieningen onderhoud gebouwen, de voorziening civiele kunstwerken en de voorziening wegen. Voor oninbaarbaarheid van belastingdebiteuren wordt € 135.000 toegevoegd. Onttrekkingen Voor onderhoud gebouwen, wegen en civiele kunstwerken wordt respectievelijk € 878.000, € 299.000 en € 6.000 aangewend. De aanwendingen stroken met de onderhoudsplannen die voor de kapitaalgoederen zijn opgesteld. Om de lastenstijging van de afvalstoffenheffing te dempen wordt de voorziening afvalverwerking voor € 330.000 aangewend. Het saldo op de exploitatiebudgetten voor riolering wordt geëgaliseerd door de voorziening riolen voor een bedrag van € 451.100 aan te wenden.

Begroting 2025

3. Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid

Begroting 2025

3.1 Inleiding Anders besturen Om tot de beste plannen en uitvoering te komen, werken wij aan een bestuurscultuur die gebaseerd is op collegiaal bestuur, op samenwerken en samen leren, en zeker ook om dit met onze inwoners te doen. We staan ten dienste van onze inwoners, ondernemers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere partners. Het college is toegankelijk, zichtbaar en geïnformeerd. We communiceren helder en transparant over wat wel en niet kan, zodat iedereen weet wat er verwacht kan worden. We werken met elkaar samen op basis van gelijkwaardigheid en we investeren in elkaar. We nemen elkaar serieus en luisteren goed naar elkaar en denken met de ander mee. We houden vast wat goed gaat en staan open voor vernieuwing; met respect voor elkaars verschillende rollen en verantwoordelijkheden.

Burgerparticipatie Het is wenselijk om bewoners en belanghebbenden in een vroeg stadium bij beleidsvorming te betrekken en om het draagvlak voor beleid te vergroten en de kennis in de samenleving te benutten. Hiertoe is de participatieverordening op 1 juli 2023 in werking getreden. Dat begint met duidelijke communicatie en informatievoorziening over wat er speelt. Hierbij hoort ook het actief benaderen van onze inwoners met een luisterende houding en terugkoppeling over wat er is gebeurd met de ingewonnen informatie bij het formuleren van het definitieve beleid. De afgelopen vijf jaar hebben wij de eerste stappen gezet inzake Burgerparticipatie. In de komende jaren continueren wij de burgerinitiatief- en de duurzaamheidstafel, Beekdaelen B(l)oeit!, waarbij burgers zelf initiatieven op het vlak van actieve burgerinitiatieven en innoverende duurzaamheidsprojecten kunnen subsidiëren. Vanaf 1 juli 2023 is hier het uitdaagrecht/right to challenge aan toegevoegd. Sinds het ontstaan van de nieuwe gemeente is geïnvesteerd in een gebied georiënteerde aanpak binnen Beekdaelen. Denk hierbij bv. aan het masterplan Schinveld, de gebiedsontwikkeling De Gijselaar, het ontwikkelplan Nuth en de Nuinhofwijk. Hierbij zijn diverse participatieve initiatieven ontstaan en is samen met ondernemers en burgers een gebiedsontwikkeling op gang gebracht.

Een ander instrument om invulling te geven aan burgerparticipatie is de ontwikkeling van dorpsplannen. Besloten is om dit proces vorm te geven door gebruik te maken van objectieve data. Hiermee kunnen aandachtspunten per kern of zelfs per deelgebied in een kern zichtbaar gemaakt worden, waardoor het mogelijk is om interventies daar in te zetten waar deze het grootste effect zullen hebben. Door de gemeente worden gebiedsanalyses (foto’s) opgesteld op basis van de beschikbare data. De afgelopen periode is gewerkt aan het verzamelen van openbare en niet direct openbare (gemeentelijke) data op het gebied van armoede en participatie, gezondheid, jeugdhulp, Wmo en mantelzorg, eenzaamheid, verenigingsleven, vrijwilligerswerk en veiligheid. Deze data worden gecombineerd met data vanuit de fysieke leefomgeving, waarbij thema’s als wonen (aansluiting op woonvisie), verkeer, waardering buitenruimte, natuur en recreatie aan bod komen. Een projectleider gaat aan de slag met de gebiedsanalyses, het bespreken van de analyses met de kernen, het samen met communicatie opzetten van een communicatietraject, het organiseren van de open uitvragen richting de kernen + het bewerkstelligen van de 29

Begroting 2025

vertaalslag naar burgerinitiatieven en het op basis van dit alles opstellen van dorpsplannen, te beginnen met Schimmert en Doenrade. De raad zal in 2025 regelmatig meegenomen worden in het proces. Vanaf 2024 zijn er 2 fte dorpscoördinatoren structureel in dienst van de gemeente. De dorpscoördinatoren worden gemeente breed ingezet en werken nauw samen met ketenpartners zoals maatschappelijk werk, welzijnswerk en jeugd- en jongerenwerkers, boa’s en straatcoaches.

Dienstverlening en communicatie Onder dienstverlening verstaan wij al onze contacten met inwoners, ondernemers en bezoekers via onze dienstverleningskanalen (website, telefonie, post, e-mail of persoonlijk op afspraak). Beekdaelen maken we samen: digitaal waar mogelijk en persoonlijk waar nodig. Wij zorgen voor persoonlijk contact als dit leidt tot beter resultaat. Juist deze menselijke maat van dienstverlening waarmee wij het verschil kunnen maken verliezen wij in een digitaliserende omgeving niet uit het oog. Waar op een innovatieve manier diensten aangeboden kunnen worden, wordt dit opgepakt. We werken toe naar passende dienstverlening voor elke Beekdaelenaar: klantgericht, dichtbij, duidelijk en transparant. Beekdaelen is als gemeente relatief groot qua oppervlakte, maar voelt toch vertrouwd en nabij. In een omgeving waarin wij taken uitbesteden, is en blijft onze ambitie om hét aanspreekpunt te zijn. Wij zijn de regisseur en verbindende schakel. Hierbij vinden wij betrokkenheid en participatie in onze dienstverlening belangrijk en het hebben van een transparante en open werkwijze. Dit betekent zowel onze organisatie hierop inrichten als continu in verbinding staan met inwoners, ondernemers en andere doelgroepen. We zetten dan ook in 2025 in op het verder ontwikkelen van onze communicatie en dienstverlening.

Hierbij zorgen we enerzijds dat de basis op orde is en blijft en anderzijds dat er projectmatig gewerkt wordt aan de ontwikkeling van onze communicatie en dienstverlening.

Strategische personeelsplanning De wereld om ons heen is constant in beweging. Onze interne organisatie moet hierop inspelen door wendbaar en toekomstbestendig te zijn. Om de kwaliteit van de dienstverlening aan onze burgers en de opgaven en ambities waar we voor staan, nu en in de toekomst, waar te kunnen maken vindt er een continue afstemming plaats tussen de koers van de organisatie en sturing op de samenstelling van ons personeelsbestand. We maken het verschil tussen het benodigd en beschikbaar personeel in de toekomst, zowel in kwaliteit als kwantiteit, heel concreet en sturen op basis van de uitkomsten proactief op de bezetting van functies en de inzet van HR-beleid en instrumentarium. Hierdoor blijft de slagkracht van de organisatie behouden. Waar nodig investeren we gericht in opleiding en ontwikkeling waardoor kennis, continuïteit en innovatie geborgd zijn. Dit is een geheel en vormt een doorlopend en cyclisch planningsproces.

Openbare orde en veiligheid Veiligheid is een belangrijk aspect in de leefomgeving in onze kernen. Diverse vormen van overlast, high impact crimes en ondermijning hebben inbreuk op het subjectieve 30

Begroting 2025

veiligheidsgevoel van de burgers. Op de eerste plaats zetten we in op preventie en een multidisciplinaire aanpak in de interventieteams en maken we indien nodig gebruik van de diensten van het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad. Ook zetten wij in op preventie van digitale criminaliteit door het verhogen van de weerbaarheid van inwoners. Met de Parkstadgemeenten, politie en het openbaar ministerie werken wij regionaal samen. Ook zetten we specifiek in op de verdere intensivering van de integrale aanpak van de georganiseerde criminaliteit binnen onze politieregio, zoals de regio brede toepassing van de Integrale Ondermijningsbeelden, de integrale casusaanpak via de Ondermijningstafels en het operationeel maken van een Regionaal Interventie Team dat ondersteund wordt door een regionaal Informatieknooppunt en (gezamenlijke) preventie (campagnes). Ook de meervoudige aanpak van ondermijning in de Beekstraat in Schinveld krijgt- mede via de uitvoering van de regiodeal Parkstad- prioriteit. Op het gebied van toezicht & handhaving focussen wij ons meer op projectmatig werken. Dit betekent dat in bepaalde periodes onze aandacht meer is gericht op bepaalde thema’s, zoals schoolroutes, blauwe zones en hondenpoep, in plaats van enkel fixi-meldingen.

Begroting 2025

3.2 Wat willen we bereiken? Wij staan voor een gemeente waar gemeenschap en gemeente samen optrekken en onderling verbonden zijn. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten:

•

Beekdaelen bestaat uit 15 kernen met hun eigen identiteit; een goed instrument om maatwerk per kern te realiseren of te actualiseren is het in samenwerking met de burger opstellen van dorpsontwikkelingsplannen.

•

Wij gaan uit van korte lijnen tussen inwoners en overheid en een goede samenwerking tussen inwoners, raad, college en werkorganisatie.

•

Goede communicatie, samenwerking en feedback leiden tot een optimale dienstverlening, die digitaal is waar mogelijk en persoonlijk waar nodig.

•

Gemeente Beekdaelen is een prettige werkgever, waar mensen zich kunnen blijven ontwikkelen, ideeën worden gewaardeerd en in een goed samenspel een bijdrage aan de samenleving wordt geleverd.

•

Inzake de openbare orde en veiligheid zetten we in op het vergroten van zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid en op bestrijding en voorkómen van ondermijning.

Begroting 2025

3.3 Wat gaan we daarvoor doen? 3.3.1 Algemene ontwikkelingen programma 'Inwoners, bestuur en veiligheid' Dienstverlening In de dagelijkse uitvoering van onze baliedienstverlening vindt er een piek plaats in de aanvragen van reisdocumenten. Dit heeft te maken met de geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten die in 2014 is aangepast van 5 naar 10 jaar. Veel mensen zullen hun documenten vernieuwen en hierdoor neemt de drukte aan onze balies toe. Deze piek wordt gecombineerd met toenemende strengere regelgeving om fraude tegen te gaan en de integriteit van Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten te waarborgen. Op dit moment bezorgen wij nog als service de reisdocumenten bij inwoners thuis. Zodra de toeloop vermindert kan dit vanuit kosten perspectief worden heroverwogen. Gelijktijdig werken wij projectmatig aan de kwaliteitsverbetering van onze dienstverlening. Door doorlopend te investeren in vaardigheden van medewerkers, maar ook in processen en systemen bouwen wij verder aan onze interne en externe dienstverlening. Juist hierbij zien wij dat digitalisering, besluitvorming op basis van meer data en het inzetten van AI er toe kan leiden tot verandering van functies.

Beleidsregel Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) De reikwijdte (zgn. toepassingsbereik) van de wet Bibob is uitgebreid (o.a. op het gebied van de ‘vastgoedtransacties’, ‘aanbestedingen’, ‘subsidies’, ‘onderzoek’ ‘omgevingswet’ en ‘informatiedeling’) in het kader van de bestrijding van criminaliteit. Bij de herziening van het bibob-beleid wordt onderzocht of en in hoeverre deze uitbreiding van integriteitsonderzoeken bij onze dienstverlening dient te worden toegepast. Uitbreiding is slechts aan de orde indien onderzoek naar criminogeniteit dat aannemelijk maakt. Daarnaast is beschikbare capaciteit ook een afwegingskader binnen deze autonome taak.

De Limburgse norm Op 26 oktober 2023 is tijdens het Informerend Riec Overleg (IRO) door alle burgemeesters van de 31 Limburgse gemeenten, de Provincie Limburg en het Waterschap de ‘Limburgse Norm, handreiking voor een weerbare overheid’ aangenomen. De Limburgse Norm is een gezamenlijk afgesproken niveau voor een weerbare overheid. Het biedt gemeenten, de provincie en het Waterschap handvaten om de weerbaarheid in hun eigen organisatie te bekijken en te versterken. Bestuurlijke weerbaarheid zorgt ervoor dat een gemeente als organisatie zowel haar bestuurders, ambtenaren als inwoners zoveel mogelijk probeert alert te maken en te beschermen tegen ondermijnende criminaliteit. De Limburgse norm is een groeimodel. De handreiking bestaat uit verschillende normen die vervolgens zijn onderverdeeld in specifieke thema’s. Er worden aanbevelingen gedaan om te werken aan: bewustwording rondom ondermijning, integriteit, een veilige werkomgeving, een veilige publieke taak, de informatiepositie in combinatie met informatiebeveiliging, ondermijningsbeleid, handhaving en communicatie. De komende periode worden de aanbevelingen binnen onze organisatie uitgevoerd.

Begroting 2025

3.3.2 Uitgavenverlagingen die geen of beperkt maatschappelijke effecten hebben (besluitvorming in deze begroting) Verminderen formatie Binnen een aantal teams zijn in de afgelopen periode flinke efficiencyslagen gemaakt (o.a. van papier naar digitaal).

3.3.3 Uitgavenverlagingen met maatschappelijke effecten (besluitvorming in begroting 2026) Afschaffen bezorging reisdocumenten Op dit moment worden reisdocumenten gratis bezorgd. Er kan voor worden gekozen de bezorging af te schaffen. Dat leidt enerzijds tot een besparing van de bezorgkosten. Anderzijds is sprake van meerkosten wegens het feit dat een formatie-uitbreiding nodig is in verband met een toename van de baliebezoeken. Het voorstel is om vanaf het jaar 2028 te stoppen met de bezorging in verband met de huidige piek in de aanvragen van de documenten.

3.4 Het programma in beeld

Begroting 2025

Voor een definitieoverzicht en overige beleidsindicatoren verwijzen wij naar hoofdstuk 8.13.

3.5 Wat gaat het programma kosten?

Begroting 2025

Inwoners, bestuur en veiligheid (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

lasten per taakveld: 0.1 bestuur

-1.884

-1.873

-1.952

0.2 burgerzaken

-1.000

-1.154

-1.302

-997

0.4 overhead

-9.541

-9.380

-9.098

-9.033

1.1 crisisbeheersing en brandweer

-3.109

-3.110

-3.107

-3.104

1.2 openbare veiligheid

-1.697

-1.595

-1.581

-1.577

-17.232

-17.112

-17.041

-16.584

0.2 burgerzaken

709

836

934

697

0.4 overhead

1.1 crisisbeheersing en brandweer

1.2 openbare veiligheid

824

951

1.049

812

-16.407

-16.161

-15.991

-15.772

totale lasten

-1.873

baten per taakveld:

totale baten Saldo van baten en lasten bestaand beleid Resultaatbestemming: 0.10 Toevoeging reserves

0.10 Onttrekking reserves

465

349

Saldo resultaatbestemming

465

349

-15.942

-15.813

-15.893

-15.703

Resultaat programma

Begroting 2025

4. Programma 2 | Sociale leefomgeving

Begroting 2025

4.1 Inleiding Gezond Beekdaelen Om te bevorderen dat onze inwoners zo weinig mogelijk zorg nodig hebben en zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen verblijven, zetten we verder in op preventie onder de noemer ‘Positieve Gezondheid Beekdaelen’ Vanuit SPUK-GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Positieve Gezondheid is een brede kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, kwaliteit van leven, zingeving, meedoen, dagelijks functioneren. Door het in kaart brengen van de situatie vanuit Positieve Gezondheid benaderen we gezondheid in de breedte en kijken we niet alleen meer naar het oplossen van klachten. De focus wordt gelegd op het krachtige en gezonde deel van de inwoner, zonder daarbij het probleem uit het oog te verliezen. Het geeft de inwoner en professional inzicht op welke levensgebieden de inwoner stappen kan en wil zetten om problemen op te lossen en de veerkracht en eigen regie te herpakken. In het contact met de inwoner staat hetgeen de inwoner wèl kan centraal. We zetten daarbij in op het versterken van de leefomgeving en het sociale netwerk, zodat er een balans is tussen draagkracht en draaglast.

Beekdaelen kent veel laagdrempelige voorzieningen waar mensen terecht kunnen voor activiteiten, ontmoeting (Hoeskamers) en advies met als doel dat inwoners op eigen kracht actief blijven en niet terecht komen in levenssituaties die tot zorgvragen leiden. Het vrijwilligerswerk en de eerstelijnsvoorzieningen, zoals het maatschappelijk werk (GRIB) en de cliëntondersteuning, zijn goed ontwikkeld in Beekdaelen. Samen met onze partners kijken wij naar de specifieke situatie (de vraag achter de vraag) van inwoners en leveren zoveel mogelijk maatwerk. Een snelle start van de benodigde zorg is belangrijk om te voorkomen dat mensen dieper in de problemen raken. Als we daar invloed op kunnen uitoefenen in lokaal of regionaal verband doen we dat. We geven onze professionele en vrijwilligersorganisaties ruimte en vertrouwen en maken afspraken om met de ingezette gemeenschapsgelden optimale (zowel kwantitatieve als kwalitatieve) resultaten te halen zonder onnodige bureaucratie. We stimuleren het werken in de geest van de regels in plaats van een rigide toepassing van de regels.

Decentrale taken: participatie - jeugd - Wmo Gemeenten, de zorgsector en de gemeenschap staan als gevolg van maatschappelijke en demografische ontwikkelingen, bezuinigingen en de enorme grote druk op de zorgconsumptie voor grote uitdagingen in het sociaal domein. Om het sociaal domein beheersbaar en betaalbaar te houden hebben wij in de in 2023 en 2024 afgesloten nieuwe contracten met onze professionele partners een gezamenlijke visie en doelen opgenomen zoals: normalisering, van individueel naar collectief, innovatie en integraliteit. Wij gaan samen met onze partners de Sociale basis versterken. De "sociale basis" verwijst naar het geheel van voorzieningen, netwerken, en relaties in Beekdaelen die mensen ondersteunen in hun dagelijks leven, en die bijdragen aan hun welzijn, participatie, en sociale cohesie. Om integraal beleid verder te ontwikkelen zijn wij in 2024 begonnen om betrouwbare openbare en interne data, vanuit de jeugdzorg, Wmo, participatie en maatschappelijk werk integraal / gestapeld per kern /wijk / buurt in kaart te brengen. Op basis van deze data welke begin 2025 volledige beschikbaar zijn, zijn wij in staat om: 38

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Beekdaelen&id=c4c4dce6-e437-430b-b5e8-2733ebf3598d