Notitie rioolheffing hemelwaterdeel oktober 2022
Tekst van het document
21-09-2022
Notitie Beekdaelen Rioolheffing maatstaven
Versie C1 Auteur Karst Jan van Esch Projectnummer 51009754 Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022 Klant Gemeente Beekdaelen Projectleider Karst Jan van Esch Gecontroleerd door Lucas Nieweboer Vrijgegeven door
1
Elwin LEusink
Inleidend
In Beekdaelen is na de herindeling een nieuwe heffingsmaatstaf voor de rioolheffing ingevoerd. De huidige heffingsmaatstaf is:
Een gemiddeld huishouden met een watergebruik van 105 m3 per jaar betaalt in 2022 aan rioolheffing € 285,42. De totale geraamde opbrengst in 2022 is ruim € 4,9 miljoen. In januari 2022 is deze heffingsmaatstaf met de Raad geëvalueerd, met name op de staffeling van het waterverbruik. Besloten is deze maatstaf vooralsnog niet aan te passen. Na die evaluatie is een motie ingediend (die later weer is ingetrokken) waarin werd opgeroepen om ook voor het ‘hemelwaterdeel’ te onderzoeken of het mogelijk was daarin meer het principe ‘de vervuiler/gebruiker betaalt’ tot uiting te brengen door bijvoorbeeld de WOZ of het aangesloten dakoppervlak als maatstaf te gebruiken. In deze notitie gaan we in op alternatieven voor de heffingsmaatstaf rioolheffing voor wat betreft het ‘hemelwaterdeel’. In de samenwerkingsregio afvalwaterketen Parkstad Limburg is een onderzoek gaande met de vraag of met behulp van de rioolheffing afkoppelen kan worden gestimuleerd. Onder andere in een werksessie met diverse betrokkenen is de optie naar voren gekomen van een vuilwaterdeel waarbij het tarief afhankelijk wordt gesteld van het aantal m3 drinkwatergebruik en een hemelwaterdeel dat bestaat uit twee componenten: a. een vast bedrag voor de verwerking van hemelwater dat valt op openbaar verhard oppervlak en b. een bedrag afhankelijk van het aantal m2 dakoppervlak van een perceel.
Hiermee kan wellicht, vooral voor grotere lozers, afkoppelen worden gestimuleerd en wordt het principe “de gebruiker betaalt” meer recht gedaan. Voor Beekdaelen is doorgerekend hoe deze alternatieve heffingsmaatstaf voor het ‘hemelwaterdeel’ uit kan werken. Ook is gekeken om de WOZ-waarde als maatstaf te gebruiken voor het hemelwaterdeel. Sweco
De Holle Bilt 22
Sweco Nederland B.V.
T +31 (0) 88 811 6600
NL 3732 HM De Bilt
Handelsregister 30129769
www.sweco.nl
Netherlands
Statutair gevestigd te De Bilt
Document referentie
1/6
21-09-2022
Let wel: -
2
Versie C1
de hierna volgende berekeningen zijn voorbeelden die de richting duiden van hoe het uitwerkt. Alle bedragen zijn afkomstig uit het GRP en op prijspeil 2020.
Projectnummer 51009754 Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022
Redeneertrant
Om de rioolheffing te relateren aan het al dan niet afgekoppeld zijn, kan de volgende redeneertrant worden aangehouden: a. de inzameling en afvoer van het vuile water (huishoudelijk afvalwater) wordt betaald door alle gebruikers die water huishoudelijk afvalwater of bedrijfsafvalwater lozen op de riolering. Dit deel is niet beschikbaar voor het stimuleren van afkoppelen; b. het hemelwaterdeel dat op de openbare ruimte valt wordt ingezameld en getransporteerd ten bate van alle inwoners en bedrijven in de gemeente. De kosten hiervan kunnen via een soort vastrecht worden verhaald. c. de inzameling en verwerking van het hemel- en grondwater vanaf particuliere percelen wordt betaald door de gebruikers of eigenaren met een differentiatie naar wel of niet afgekoppeld zijn van het dakoppervlak. Hiermee kan het afkoppelen van hemelwater worden gestimuleerd.
3
Verdeling kosten vuilwater-hemelwater
Er zijn vele manieren om het aandeel van hemelwater in de rioleringskosten te bepalen. Een van die manieren is het gebruik maken van een verdeelsleutel die in 2005 in opdracht van het ministerie van VROM is opgesteld voor de verdeling van kosten voor afvoer van vuilwater en hemel- en grondwater1. Als deze verdeelsleutel wordt toegepast op de situatie in Beekdaelen, is ongeveer 40% van de rioleringskosten te relateren aan de inzameling en afvoer van vuilwater en 60% van de rioleringskosten te relateren aan de inzameling en verwerking van hemelwater. Op een particulier perceel valt hemelwater op dakoppervlak en op overige verharding. Het niet afgekoppelde dakoppervlak loost via dakgoten en regenpijpen op de riolering. Voor het overige verharde perceelsoppervlak is dat lastiger te bepalen. Een deel zal afstromen naar de openbare ruimte en via kolken door de riolering worden afgevoerd, een deel zal afstromen naar de tuin en daar infiltreren. De omvang van deze twee stromen vaststellen is lastig, tijdrovend en subjectief en daarmee duur en gevoelig voor bezwaar en beroep. Daarom kan voor het verharde oppervlak beter worden uitgegaan van het aangesloten dakoppervlak. Dit is relatief eenvoudig en eenduidig te bepalen uit openbare databronnen (Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT)).
Voor Beekdaelen is op basis van deze databronnen het volgende bepaald:
1
Voorstel toerekeningssystematiek kosten voor vuilwater- en hemelwaterafvoer, Grontmij, 31 oktober 2005
Document referentie
2/6
21-09-2022 Versie C1 Projectnummer 51009754 Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022
Er zijn percelen met 0 m2 aangesloten verhard oppervlak, het perceel met het grootste dakoppervlak heeft in totaal 21.808 m2 dak van waaraf het hemelwater wordt geloosd. De mediaan ligt op 109 m2. Een verdeling van de aantallen is in de figuur hierna aangegeven. Verreweg de meesten, ruim 85%, vallen in de categorie 0-200 m2.
4
Enkele voorbeelden
Er zijn enkele rioolheffingsberekeningen uitgevoerd voor alleen het hemelwaterdeel. Uitgangspunt voor dit moment is dat de maatstaf voor het vuilwaterdeel (drinkwatergebruik gerelateerd), ongewijzigd blijft. Voor het hemelwaterdeel (anno 2022 een vast bedrag van € 165,-) is hierna een viertal alternatieven doorgerekend. Deze alternatieven geven een richting aan, er zijn natuurlijk (oneindig) veel meer mogelijkheden voor heffingsmaatstaven die, als je ze afpelt, qua uitkomst min of meer zullen lijken op de hier gegeven mogelijkheden.
Document referentie
3/6
Er zijn twee hoofdrichtingen onderzocht: -
Dakoppervlakgerelateerd; WOZ-gerelateerd.
21-09-2022 Versie C1 Projectnummer 51009754 Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022
In deze hoofdichtingen zijn weer enkele varianten onderscheiden.
Dakoppervlak Hierin zijn drie voorbeelden doorgerekend. Wat voor alle drie de voorbeelden geldt, is dat als iemand volledig is afgekoppeld, de betreffende perceeleigenaar het aan het dakoppervlak gerelateerde deel van de rioolheffing niet hoeft te betalen, dat is 40-50 euro voor een doorsnee woning. Afkoppelen wordt hierbij gezien als het infiltreren van het hemelwater op eigen terrein of het direct lozen op oppervlaktewater. Er wordt dan voor het hemelwater van het eigen perceel géén gebruik meer gemaakt van de gemeentelijke riolering. Doordat de uitgaven voor de gemeente voor beheer van de hemelwatervoorzieningen pas op langere termijn zullen dalen, zullen diegenen die aangesloten blijven een hoger tarief moeten betalen om het totaal aan inkomsten te behouden. Dat effect moet goed in de gaten worden gehouden en zo nodig moet daarop worden ingegrepen. Niet iedereen is immers in staat om af te koppelen. In deze voorbeelden is nog geen rekening gehouden met afgekoppelde percelen. De volgende voorbeelden zijn doorgerekend: 1. een vast bedrag voor het ‘openbare ruimte deel’ en een bedrag per m2 aangesloten verhard dakoppervlak. 2. een vast bedrag voor het ‘openbare ruimte deel’ en een tarief per 200 m2 (voorbeeldomvang) aangesloten verhard oppervlak. 3.
een vast bedrag voor het ‘openbare ruimte deel’ en (degressief) tarief per 200 m2 aangesloten verhard oppervlak volgens een staffelverdeling (naar analogie van het waterverbruik gerelateerde deel).
Document referentie
4/6
21-09-2022 Versie C1 Projectnummer 51009754 Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022
Tot een waterverbruik van 300 m3 geldt in 2022 een bedrag van € 120,42 voor het ‘vuilwaterdeel’.
WOZ-waarde In Beekdaelen is anno 2021 een totale WOZ-waarde van 4,425 miljard euro. Als de kosten voor het particuliere hemelwaterdeel (circa 1,2 miljoen euro) hierover worden omgeslagen, kom je uit op een tarief van 0,025% van de WOZ-waarde. Enkele voorbeelden:
Ook hiervoor geldt: Tot een waterverbruik van 300 m3 geldt in 2022 een bedrag van € 120,42 voor het ‘vuilwaterdeel’.
Document referentie
5/6
5
Voor- en nadelen
21-09-2022 Versie C1 Projectnummer 51009754
-
-
-
-
Op basis van de Waterwet is iedere perceeleigenaar in principe aan zet om hemelwater dat op zijn perceel valt, zelf te verwerken, tenzij dat redelijkerwijs niet mogelijk is. Gedrag van mensen kan worden gestimuleerd door financiële prikkels, dus ook afkoppelen. Dat kan via de rioolheffing, zoals hiervoor aangegeven. ‘Vervuiler/gebruiker betaalt’ geldt in deze voorbeelden voor vuilwater én hemelwaterdeel. Het kan een aanleiding zijn voor communicatie met bewoners en bedrijven over afkoppelen. Afkoppelen moet wel strak worden gedefinieerd: zolang voor hemelwater gebruik wordt gemaakt van gemeentelijke infrastructuur zoals bij afkoppelen naar gemeentelijke hemelwaterriolering, lijkt het niet logisch om korting op de rioolheffing te geven. Dat kan leiden tot discussies. Om af te koppelen, zal een perceeleigenaar moeten investeren. Met het voordeel van de rioolheffing zou die investering binnen afzienbare tijd moeten worden terugverdiend om mensen tot afkoppelen te verleiden. De terugverdientijd zal in veel gevallen (veel) langer zijn dan 25 jaar, hetgeen vaak te lang is om interessant te zijn. In de korting op de rioolheffing zit dus wel een beloning voor afkoppelen, maar geen stimulans. Door afkoppelen nemen de uitgaven voor de gemeente pas op langere termijn echt af.
Dat betekent dat vooralsnog de te dekken uitgaven gelijk blijven en dat voordeel in de rioolheffing voor de één opgebracht moet worden door de ander. Niet iedereen kán afkoppelen, dat hangt onder andere af van locatie en grondslag. Mensen die niet kunnen afkoppelen, kunnen ook dus geen rioolheffingsvoordeel verkrijgen. Er zal een administratie moeten worden opgezet van het wel- of niet afgekoppeld zijn. Dat zal de perceptiekosten doen stijgen en dus zal de totale rioolheffing ook stijgen. Bij het toevoegen van het dakoppervlak aan de maatstaf rioolheffing is een eerste staffel van voldoende grootte (bijvoorbeeld 200 m2) aan te bevelen om de administratieve lasten beheersbaar te houden. Als gekeken wordt naar de heffingsbedragen in de voorbeelden is te zien dat de verschillen voor het overgrote deel van de belastingplichtigen relatief gering is. Daar staat tegenover dat er een administratieve last bijkomt om bij te houden of percelen afgekoppeld zijn of niet. Die lasten kunnen aanzienlijk zijn.
Onderwerp Beekdalen Rioolheffing 2022
Als de huidige maatstaf op criteria wordt vergeleken met de twee nieuwe voorbeelden uit deze notitie, dan ontstaat de volgende tabel.
Document referentie
6/6