Bijlage: jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

1

Inhoudsopgave Jaarstukken 2023 ......................................................................................................1 Inhoudsopgave ..........................................................................................................2 Voorwoord ................................................................................................................3 Onderdeel A: Jaarverslag 2023 ....................................................................................4 Inleiding ...................................................................................................................4 Kerngegevens ...........................................................................................................5 Programma's .............................................................................................................7 Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid .............................................................7 Programma 2 | Sociale leefomgeving ..........................................................................15 Programma 3 | Fysieke leefomgeving .........................................................................27 Programma 4 | Bestuurlijke samenwerking en financiën ................................................38 Overzicht algemene dekkingsmiddelen

........................................................................43 (Verplichte) paragrafen .............................................................................................44 Lokale heffingen ......................................................................................................44 Weerstandsvermogen ...............................................................................................51 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................61 Financiering ............................................................................................................66 Bedrijfsvoering ........................................................................................................70 Wet Open Overheid ..................................................................................................73 Verbonden partijen...................................................................................................73 Grondbeleid.............................................................................................................75 Duurzaamheid .........................................................................................................77 Global Goals

............................................................................................................79 Onderdeel B: Jaarrekening 2023 ................................................................................84 Overzicht van baten en lasten ....................................................................................84 Balans ....................................................................................................................85 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................................87 Toelichting op balans per 31 december 2023 ...............................................................93 Recapitulatie per taakveld .......................................................................................114 Resultaat uit bedrijfsvoering en resultaatbestemming ..................................................118 Verschillenanalyse gerealiseerd resultaat ...................................................................119 Rechtmatigheid ......................................................................................................127 Onvoorziene uitgaven en incidentele baten en lasten ...................................................127 Voorstel resultaatbestemming ..................................................................................134 Single information Single Audit

(SISA) ......................................................................136 Wet normering Bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ..............143 Besluit vaststelling jaarrekening 2023 .......................................................................144 Bijlagen ................................................................................................................144 Bijlage 1: Overzicht van restantkredieten ..................................................................144 Bijlage 2: Toelichting mutaties .................................................................................151 Bijlage 3: Kerncijfers Verbonden partijen ...................................................................157 Bijlage 4: Landelijke taakvelden en indicatoren ..........................................................165

2

Voorwoord Woord vooraf Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de gemeente Beekdaelen. Zoals u van ons gewend bent leggen wij in deze jaarstukken zowel financieel als beleidsmatig verantwoording af over de uitvoering van het beleid dat via de kadernota en de programmabegroting voor 2023 is vastgesteld. In het jaar 2023 hebben wij als college gewerkt aan de verdere uitvoering van het coalitieprogramma 2022-2026 ‘Ons thuis, ons Beekdaelen’. In deze jaarrekening geven wij aan hoeveel geld er binnen kwam, hoeveel geld we hebben uitgegeven en welke activiteiten en plannen we hiervoor hebben uitgevoerd. Op mondiale schaal was het jaar 2023 een jaar dat gekenmerkt werd door aardbevingen, overstromingen door noodweer en meerdere oorlogen en het daarmee samenhangend menselijk leed. De aanvallen van Rusland in Oekraïne en het conflict tussen Israël en Hamas springen hierbij in het oog. Ook op economisch vlak voelt de hele wereld, in meer of mindere mate, de effecten van deze gebeurtenissen. In mei 2023 verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie dat de coronapandemie niet langer een bedreiging vormt voor de wereldwijde gezondheid. Dat betekent weliswaar dat de pandemie en de bijbehorende maatregelen (zoals de lockdowns) tot het verleden behoren; dagelijks ervaren sommige mensen nog het leed hiervan. In Nederland vond in 2023 een tweetal verkiezingen plaats.

Op 15 maart 2023 waren de Provinciale Statenverkiezingen en op 23 juni 2023 is het nieuwe college van Gedeputeerde Staten in Limburg benoemd door Provinciale Staten. Het college wordt gevormd door BBB, VVD, PvdA, SP en CDA en geeft uitvoering aan het coalitieakkoord ‘Elke Limburger telt!’. Op 21 juni 2023 heeft de Gouverneur een officieel bezoek gebracht aan onze gemeente. Nadat het kabinet in de zomer was gevallen, stond november 2023 in het teken van de Tweede Kamerverkiezingen. Na de verkiezingen zijn de besprekingen over het vormen van een nieuw kabinet opgestart; ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening zijn de gesprekken tussen de PVV, BBB, NSC en VVD nog gaande. Natuurlijk raken bovenstaande gebeurtenissen ook onze gemeente. Dat neemt echter niet weg dat er in het jaar 2023 ook successen gevierd en resultaten behaald zijn. We noemen onderstaand een aantal voorbeelden. De gemeenteraad heeft eind december 2023 een motie aangenomen en het college verzocht een positieve grondhouding aan te nemen en te onderzoeken of de negen schutterijen uit Beekdaelen het OLS 2024 kunnen organiseren. Op 27 december 2023 heeft de OLS-federatie het besluit genomen dat Beekdaelen in 2024 het OLS gaat organiseren. Op die manier geven wij daadwerkelijk invulling aan de woorden ‘Beekdaelen maken wij samen’.

In 2023 hebben we flinke vooruitgang geboekt in de ontwikkelingen van de kern Schinveld, de Nuinhofwijk en de nieuwbouwplannen in Schimmert en zijn er met diverse initiatieven verspreid over de dorpen in Beekdaelen- goede bijdragen geleverd aan de totstandkoming van de in de woondeal gemaakte afspraken. Het strategische accommodatiebeleid is vastgesteld en de inzet van dorpscoördinatoren vormt onderdeel van ons beleid. Eind 2023 is afscheid genomen van het oude ruimtelijke regime om in 2024 ruimte te maken voor de nieuwe omgevingswet. Gelet op de klimaatsveranderingen en de daarmee gepaard gaande wateroverlast in onze gemeente hebben wij -als voorbeeld- de intentieovereenkomst over de aanpak wateroverlast in Wijnandsrade en Aalbeek ondertekend en is de transitievisie

3

warmte 2.0 vastgesteld. De perikelen met de (jeugd)zorgaanbieders baart ons zorgen. De ontwikkelingen rondom de bouw van het kindcentrum in Amstenrade verlopen positief en in 2023 is er een besluit genomen over de realisatie van een nieuw kindcentrum in het middengebied (Merkelbeek). Ook in 2023 hebben wij panden aangepast, zodat een veilige en adequate opvang van Oekraïense vluchtelingen verspreid over onze kernen heeft kunnen plaatsvinden. Conform onze 360 graden visie hebben wij een bijdrage geleverd aan zowel de Regiodeal Zuid-Limburg als de regiodeal Parkstad; beide aanvragen zijn door het rijk met miljoenensubsidies gehonoreerd. Daarnaast hebben wij een actieve bijdrage geleverd aan danwel het voortouw genomen bij de totstandkoming van Panorama Zuid-Limburg, de notitie ‘Perspectief in Zuid-Limburg, een gemeentelijke visie op de transitie van het landelijk gebied’, de concept agenda Zuid-Limburg en het concept ontwikkelperspectief NOVEX. Eind 2023 hebben wij het ingezette traject ‘doorontwikkeling gemeentelijke organisatie Beekdaelen’ geëvalueerd. We hebben de afgelopen jaren succesvol geïnvesteerd in de kwaliteit en kwantiteit van onze medewerkers, de managementinformatie, de organisatiestructuur en het cultuurtraject. Dit maakt ons een stabiele, wendbare en weerbare organisatie.

Zoals bekend heeft er de afgelopen jaren een meerjarig extern onderzoek naar de effecten van de herindeling in Beekdaelen plaatsgevonden. Met gepaste trots kunnen wij concluderen dat het onderzoek laat zien dat de herindeling van de drie relatief kleine gemeenten tot de nieuwe middelgrote gemeente Beekdaelen volop is geslaagd. De visitatiecommissie spreekt haar waardering hiervoor uit. Ook geeft zij aan dat door de herindeling Beekdaelen -ondanks haar ‘jonge leeftijd’- inmiddels een stevige rol en positie in de regio heeft verworven en dat de lokale democratie in Beekdaelen boven verwachting goed functioneert. Het jaar 2023 wordt afgesloten met een positief resultaat van afgerond 1,9 miljoen euro. Duidelijk is dat het zogenoemde ravijnjaar 2026 langzaam dichterbij komt. Mede gelet op het feit dat er nog geen nieuw kabinet is gevormd, is er nog steeds veel onduidelijkheid over wat er over een paar jaar gaat gebeuren. Het gemeentefonds, waar een groot deel van onze middelen vandaan komt, wordt vanaf 2026 aanzienlijk kleiner. Zoals reeds aangekondigd in de begroting 2024 werken wij aan een plan om de financiële situatie in onze gemeente gezond te houden. Wij houden constant vinger aan de pols en zullen -met uw steun- de uitvoering van de ambities en plannen in Beekdaelen creatief en innovatief in de pas laten lopen met de financiële mogelijkheden. U kunt op ons rekenen!

Onderdeel A: Jaarverslag 2023 Inleiding Intro In deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het in 2023 gevoerde inhoudelijke en financiële beleid. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag enerzijds en de jaarrekening anderzijds. Onderdeel A van deze jaarstukken, het jaarverslag, richt zich op de beleidsinhoudelijke realisatie van beleidsinitiatieven en projecten. Per programma wordt beschreven welke beleidsmatige doelstellingen vanuit de begroting 2023 zijn gerealiseerd. Het betreft de doelstellingen die zijn verwoord in het coalitieprogramma 2022-2026 'Ons thuis, ons Beekdaelen'. Aan het eind van ieder programma wordt een recapitulatie van de oorspronkelijke en bijgestelde begroting 2023 en de gerealiseerde uitgaven 2023 gegeven. Voor een analyse van de financiële verschillen tussen de bijgestelde raming 2023 en de realisatie 2023 per programma verwijzen wij naar onderdeel B van de jaarstukken. In dit onderdeel zijn de meer financiële aspecten beschreven. Een nadere inhoudelijke toelichting op die verschillen is in bijlage 2 is opgenomen.

4

De rekening van baten en lasten over 2023 sluit met een positief saldo van afgerond € 1,9 miljoen. Voor een nadere analyse van het rekeningresultaat verwijzen wij naar de jaarrekening 2023 waarin in de paragraaf 'verschillenanalyse gerealiseerd resultaat' per programma een verschillenanalyse is opgenomen. Leeswijzer In de jaarstukken 2023 wordt zowel financieel als beleidsmatig verantwoording afgelegd over het jaar 2023. In de inleiding van de programma's worden algemene beleidsontwikkelingen beschreven. In diezelfde programma's wordt onder het kopje 'wat hebben we ervoor gedaan' de projecten beschreven die bijdragen aan de doelstellingen van het coalitieprogramma. De jaarstukken zijn opgebouwd uit: • een overzicht van een aantal kerngegevens; de betreffende kerngegevens laten • de beleidsmatige en financiële verantwoording op programmaniveau; In de inleiding van de programma's worden algemene beleidsontwikkelingen beschreven. In diezelfde programma's wordt onder het kopje 'wat hebben we ervoor gedaan' de projecten beschreven die bijdragen aan de doelstellingen van het coalitieprogramma. • de zogenaamde verplichte paragrafen aangevuld met de paragrafen 'Global Goals' en 'Duurzaamheid'. De paragrafen beschrijven het beleid dat dwars door de programma's loopt. • de (financiële) jaarrekening 2023: deze bevat onder andere een overzicht van baten en lasten en de balans.

In de bijlagen bij de jaarstukken is daarnaast een overzicht opgenomen van de restantkredieten per 31-12-2023 met een toelichting van opvallende verschillen ten opzichte van de ramingen. Daarnaast treft u in die bijlagen een uitgebreide verschillenanalyse aan met afwijkingen in baten en lasten in de jaarstukken 2023 ten opzichte van de (bijgestelde) begroting 2023. Het totaal van die afwijkingen vormt het jaarrekeningresultaat. Ook is in de bijlagen een uitgebreide toelichting opgenomen van de Verbonden Partijen van de gemeente Beekdaelen per 31 december 2023. Tenslotte zijn de landelijk verplicht gestelde beleidsindicatoren als bijlage bij de jaarstukken opgenomen.

Kerngegevens Tabel kerngegevens

5

Kerngegevens per 1 januari gemeente Beekdaelen omschrijving

2023 begroot

2023 realisatie

A. Sociale structuur Aantal inwoners

35.922

35.894

· 0 tot en met 18 jaar

5.699

6.066

· 19 tot en met 64 jaar

20.655

19.878

· 65 jaar en ouder

9.568

9.950

419

426

totaal aantal periodieke bijstandsgerechtigden · personen jonger dan 21 jaar

8

21

377

371

8

18

- IOAW

22

16

- IOAZ

4

· personen van 21 tot en met 64 jaar · personen van 65 jaar en ouder · uitkeringsgerechtigden ingevolge de

Aantal tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening (in arbeidsjaren)

151,1

150,0

171

169

7.831

7.831

18

18

16.722

16.858

Lengte van de wegen (kilometers)

379

399

Openbaar groen (hectare)

251

251

Uitgaven gewone dienst

100.687

121.679

Opbrengst belastingen en recht

18.964

19.068

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

65.115

68.230

Boekwaarde investeringen

98.520

119.385

20.067

15.067

Aantal personen tewerkgestelden in de sociale werkvoorziening B. Fysieke structuur Oppervlakte land (hectare) Oppervlakte binnenwater (hectare) Aantal woonruimten

C. Financiële structuur (x € 1.000)

Vaste schuld · langlopende leningen Reserves en voorzieningen: · algemene reserve

11.354

8.752

· reserves

59.135

80.737

· voorzieningen

15.928

14.622

2.803

3.390

D. Financiële structuur per inwoner Per inwoner: Uitgaven gewone dienst Opbrengst belastingen en recht Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

6

528

531

1.813

1.901

Boekwaarde investeringen Langlopende leningen Algemene reserve Bestemmingsreserves Voorzieningen

2.743

3.326

559

420

316

244

1.646

2.249

443

407

Programma's Inleiding programma's De programma indeling in de jaarstukken hebben wij gebaseerd op de hoofdstukindeling van het coalitieakkoord 'Ons thuis, ons Beekdaelen': 1. Inwoners, bestuur en veiligheid 2. Sociale leefomgeving 3. Fysieke leefomgeving 4. Bestuurlijke samenwerking en financiën Uw raad heeft in het duale stelsel een kaderstellende, budgetbepalende en controlerende taak. Doel van de programma’s is om de raad te ondersteunen bij het invullen van die taken. Ieder programma start met een algemene beschouwing over het jaar 2023. Daarnaast wordt, per programma, antwoord gegeven op de 3 w-vragen: Wat willen we bereiken De basis voor de beantwoording van die vraag komt uit het coalitieakkoord 'Ons thuis, ons Beekdaelen'. De doelstellingen uit het programma zijn overgenomen. Wat hebben we daarvoor gedaan Om antwoord te geven op de tweede w- vraag hebben wij projecten en activiteiten benoemd die bijdragen aan de doelstellingen die zijn beschreven onder het kopje ‘wat willen we bereiken’. Wat heeft het gekost Ieder programma wordt afgesloten met een overzicht van de totale lasten, de totale baten en de resultaatbestemming.

Programma 1 | Inwoners, bestuur en veiligheid Inleiding Het programma Inwoners, bestuur en veiligheid bestaat uit de taakvelden bestuur, personeel, burgerzaken, crisisbeheersing en brandweer en openbare veiligheid. Anders besturen De afgelopen jaren zien wij het vertrouwen van de burgers in de overheid langzaam afbrokkelen. Het gebrek aan vertrouwen is een landelijke trend en kent meerdere oorzaken. Lijdzaam toekijken is echter geen optie; wij willen het vertrouwen tussen burgers en overheid herstellen. Een betrouwbare overheid is rechtvaardig, deskundig, integer en heeft een luisterend en empathisch vermogen. Alle geledingen in de gemeente Beekdaelen (gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders en ambtelijke organisatie) zijn samen verantwoordelijk voor het zijn van een betrouwbare overheid. We staan ten dienste van onze inwoners, ondernemers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het college is toegankelijk, zichtbaar en geïnformeerd en beslist op basis van collegiaal besturen. We communiceren helder en transparant over wat wel en niet kan, zodat iedereen weet wat er verwacht kan worden. We werken met elkaar samen op basis van

7

gelijkwaardigheid en we investeren in elkaar. We nemen elkaar serieus en luisteren goed naar elkaar en denken met de ander mee. We voorkomen polarisatie. We houden vast wat goed gaat en staan open voor vernieuwing; met respect voor elkaars standpunten. Het afgelopen jaar hebben wij in onze organisatie de week van de integriteit georganiseerd, waarin we met elkaar de dialoog gevoerd hebben over wat ‘integer-zijn’ is en hoe we hier in Beekdaelen mee omgaan. In 2023 hebben wij de verordening participatie en uitdaagrecht Beekdaelen 2023 vastgesteld. Daarnaast werken wij aan een cultuur van ‘regels en moeten’ naar ‘regelen en ontmoeten’. Burgerparticipatie De gemeente Beekdaelen heeft de ambitie om een ontwikkeling door te maken op het gebied van burgerparticipatie, zelfsturing en zelforganisatie. De inzet van deze burgerparticipatie moet daarbij aansluiten bij de huidige tijd, de behoefte van de samenleving en de ambitie van het bestuur. Verder zien we dat door huidige maatschappelijke ontwikkelingen in het dagelijkse leven van inwoners veel verandert. Ook dit aspect leidt tot een grotere behoefte bij inwoners om invloed uit te oefenen op de democratische besluitvorming.

De afgelopen jaren zijn stappen gezet op het gebied van burgerparticipatie, zoals bijvoorbeeld het Adviesorgaan sociaal domein, de Dorpscoördinatoren, de Burgerinitiatieftafel, de Coöperatieve aanpak, de Werkgroep eenzaamheid, de Duurzaamheidstafel en de Energiecoöperatie. Daarnaast staat de gemeente open voor diverse initiatieven vanuit de samenleving. Met het uitdaagrecht (ook wel bekend als right to challenge) kunnen inwoners de gemeente verzoeken om de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen, al dan niet met bijhorend budget, omdat zij denken deze taak beter en goedkoper te kunnen uitvoeren. Denk hierbij aan het onderhoud van een park, het beheer van sportvelden of andere maatschappelijke voorzieningen. Om de spelregels van een en ander vast te leggen is in 2023 de Verordening participatie en uitdaagrecht Beekdaelen 2023 opgesteld. Daarnaast is bij het de totstandkoming van het in 2023 vastgestelde speelruimtebeleid met toepassing van de betreffende Verordening een “participatienota speelruimtebeleid” op- en vastgesteld. Dienstverlening en communicatie Onder dienstverlening verstaan wij al onze contacten met inwoners, ondernemers en bezoekers via onze dienstverleningskanalen (website, telefonie, post, e-mail of persoonlijk op afspraak). In 2023 is onze nieuwe dienstverleningsvisie herijkt, gepresenteerd en vastgesteld.

Hierin zijn reeds bekende inrichtingsprincipes voor onze dienstverlening gecombineerd met nieuwe invloeden. Beekdaelen maken we nog steeds samen: digitaal waar mogelijk en persoonlijk waar nodig. Gelijktijdig is er een groeiende behoefte aan een open en transparante overheid en een wens om zelf te kunnen bepalen op welk moment en via welk kanaal men contact opneemt. Dit betekent zowel aan de voorkant als achterkant dat wij onze organisatie hierop moeten inrichten. Met als doel toe te werken naar een passende dienstverlening voor elke Beekdaelenaar: klantgericht, dichtbij, duidelijk en transparant. Naast de dagelijkse uitvoering van onze dienstverlening werken wij projectmatig aan de kwaliteitsverbetering van onze dienstverlening. In 2023 is onze vernieuwde website live gegaan, hebben wij een welkomstpakket voor nieuwe inwoners geïntroduceerd en is een trainingsprogramma voor onze KCC medewerkers (gericht op communicatieve en servicegerichte vaardigheden) ontwikkeld en uitgevoerd. Bovendien is de inkoop van een aantal nieuwe systemen uitgevoerd en zijn nieuwe contracten afgesloten. Denk hierbij aan de inkoop voor een nieuw telefoniesysteem, verkiezingensysteem en afsprakensysteem. Bovendien hebben wij ervoor gezorgd dat het structureel meten van de tevredenheid 8

geborgd is, waarmee wij in de praktijk dagelijks werken aan de verbetering van onze dienstverlening. Door dus blijvend en doorlopend te investeren in vaardigheden van medewerkers, maar ook in processen en systemen bouwen wij verder aan onze interne en externe dienstverlening. Strategische personeelsplanning Ondanks de krappe arbeidsmarkt, de toenemende vergijzing en ontgroening binnen de publieke sector en de steeds snellere veranderende maatschappelijke ontwikkelingen, zijn wij het afgelopen jaar erin geslaagd om een evenwichtig personeelbestand op te bouwen. Door het toepassen van strategische personeelsplanning konden we tijdig en effectief inspelen op de veranderde vraag naar capaciteiten en kwaliteiten van medewerkers en zijn er gaten in personele bezetting te voorkomen Openbare orde en veiligheid Ook in 2023 hebben we ingezet op preventie en een multidisciplinaire aanpak in de interventieteams. De vraag naar zichtbare handhaving en toezicht neemt verder toe. Daarnaast wordt een extra beroep op onze boa’s gedaan waar calamiteiten en overlast worden geconstateerd of verwacht. Vanwege de grootte van ons buitengebied en de problemen die zich daar kunnen voordoen is er meer inzet nodig in het buitengebied; dit wordt onderzocht en er worden voorstellen gedaan.

Daarnaast vinden wij dat –naast de eigen verantwoordelijkheid van de inwoners om mee te helpen aan een veilige leefomgeving- de wijkagenten zichtbaar en benaderbaar moeten zijn. We willen in overleg met inwoners, straatcoaches (lopende pilot) en politie komen tot wijkagenda’s voor veiligheid. Met de SVBBL-gemeenten (Simpelveld, Voerendaal, Beekdaelen, Brunssum en Landgraaf), politie en het openbaar ministerie werken wij regionaal samen. Ook in 2023 hebben we specifiek ingezet op de verdere intensivering van de integrale aanpak van de georganiseerde criminaliteit binnen onze politieregio, zoals via de Hennep Aanpak Parkstad, de regio brede toepassing van de Integrale OndermijningsBeelden, de gezamenlijke bespreking en aanpak casussen via de ondermijningstafel en de inzet van het Keurmerk Veilig Ondernemen. Ondermijning/BIBOB (wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) Het jaar 2023 heeft wederom in het teken gestaan van het beleidsuitgangspunt; 'verdere intensivering van de integrale aanpak van de georganiseerde criminaliteit’. De meeste aandacht is uitgegaan naar de aanpak van zgn. 'handhavingsknelpunten' t.w. de Beekstraat in Schinveld ('Meervoudige aanpak van ondermijning in de Beekstraat - Schinveld') en het 'Buitengebied' (RegioDeal / Veilig Ondernemen Parkstad / KVO Buitengebied).

Onderdeel van deze 'intensivering' is ook een regio brede toepassing van de Integrale OndermijningsBeelden. Binnen dit thema zijn voorbereidingen getroffen voor 'Preventie door voorlichting aan publiek-private partijen'. Naast de verdergaande samenwerking met het bankwezen wordt voor alle woningcorporaties in onze regio resp. de samenwerking in deze, in 2024 een voorlichtingsbijeenkomst 'aanpak ondermijning' gehouden. Een geheel nieuwe ontwikkeling is de invoering van de 'Limburgse Norm'. Binnen de provincie Limburgs is afgesproken dat alle gemeente in de komende periode gaan toewerken naar een 'basisniveau' binnen de bestuurlijke en geïntegreerde aanpak van ondermijning. Een uitvoeringsplan en handelingskader is als handreiking hiervoor ontwikkeld. Ten behoeve van de Integriteitsbeoordelingen op basis van de wet Bibob is in 2023 binnen de Driehoek SVBBL nieuw concept Bibob-beleid uitgewerkt. De implementatie is voorzien in 2024. Binnen dit verband is tevens een informatiebijeenkomst gehouden met als thema 'Ondermijning binnen het Vastgoed'.

9

Bestuurlijke aanpak (van ondermijnende criminaliteit) De bestuurlijke aanpak bestond in 2023 voornamelijk uit het ontwikkelen en uitvoeren van maatregelen tegen (vormen van ondermijnende) criminaliteit. Signalen en meldingen waren veelal de aanleiding hiertoe. Deze monodisciplinaire aanpak is vaak opgevolgd door een integrale casusaanpak binnen de oov-keten waaruit vervolgens multi-disciplinaire maatregelen zijn ontplooid. Naast de bestrijding d.m.v. bestuursrechtelijke (en fiscaalrechtelijke en strafrechtelijke) maatregelen is verder gewerkt aan onderzoek en planvorming. Onderzoek in de zin van; het ontwikkelen van analysemethoden, onderzoek naar criminogeniteit binnen bepaalde branches en fenomenenhet aanwenden van hulpmiddelen/tools t.b.v. onze informatiepositie. Planvorming in de zin van; het ontwikkelen van handelingskaders t.b.v. de onderliggende ondermijningsthema's zoals de 'georganiseerde hennepteelt', 'mensenhandel- en smokkel', 'criminele motorbendes', 'misbruik en fraude binnen de vastgoedsector', 'witwassen en gerelateerde vormen van financieel-economische criminaliteit'. Preventie, zowel intern als extern in de vorm publicaties (dashboard), signalenboekjes, taakkaarten, informatiebijeenkomsten en trainingen, hebben wederom bijgedragen aan de doelstelling om te komen tot een bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning.

Project meervoudige aanpak Beekstraat Schinveld In 2023 lag de hoofdfocus op het inrichten van de (tijdelijke) projectorganisatie en de voorbereiding van de uitvoering van het project middels informatieverzameling- en analyse door het RIEC. Er is voorgekozen om zorgvuldigheid boven snelheid te prevaleren, waardoor de daadwerkelijke uitvoering pas gestart is in 2024. Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad In 2023 is het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad doorontwikkeld naar een gemeenschappelijke regeling. Net als voorgaande jaren is intensief samengewerkt bij de persoonsgerichte aanpak van kwetsbare personen die voor overlast zorgen en/of met een veiligheidsrisico. Woonoverlast, jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit, digitale criminaliteit Ten aanzien van sociale veiligheid is integraal casuïstiek opgepakt door de gemeente en haar samenwerkingspartners. Daarnaast zijn in regionaal verband voorbereidingen getroffen voor de uitrol van Preventie met Gezag in de Parkstadgemeenten, waarmee wordt ingezet op het voorkomen én aanpakken van jeugdcriminaliteit. Op het gebied van digitale criminaliteit zijn zeven voorlichtingsbijeenkomsten verzorgd voor ca. 220 burgers op het gebied van digitale oplichting. Daarnaast is in 2023 gestart met het project HackShield voor jongeren van 8 t/m 12 jaar. Met dit project wordt ingezet op preventie op het gebied van digitale veiligheid.

Rampenbestrijding, crisisbeheersing, brandweerzorg en lokale crisisorganisatie In het kader van de rampenbestrijding & crisisbeheersing wordt er veel samengewerkt met de Veiligheidsregio Zuid Limburg. Om de gemeentelijke processen in tijden van rampen en crisissen (bevolkingszorg) in voldoende mate te borgen, is aan de hand van een projectvoorstel en implementatieplan de lokale crisisorganisatie in 2023 intern sterker gepositioneerd. In diverse opleidingstrajecten zijn medewerkers meegenomen in wat de organisatie in tijden van een crisis, ramp of grote calamiteit van de medewerkers verwacht Het traject wordt in 2024 herhaald c.q. verdiept. Keurmerk Veilig Ondernemen en Platform Veilig Ondernemen

10

Het samenwerkingsverband Veilig Ondernemen Parkstad is na 2023 geëindigd. Dit samenwerkingsverband had als doel: - het opzetten en revitaliseren van gebiedsgerichte samenwerkingsverbanden tussen ondernemers, gemeente, politie en andere relevante instanties. - vergroten van bewustzijn van ondernemers met betrekking tot de ondermijnende criminaliteit en cybercrime. Dit heeft geresulteerd in diverse samenwerkingsverbanden zoals 'KVO Buitengebied gemeente Beekdaelen' waarin maatregelen genomenzijn in overeenstemming met de projectvoorwaarden. Als onderdeel van preventie is de meldingsbereidheid gestimuleerd als ook het ondermijningsbewustzijn vergroot. De campagne 'horen, zien, melden' is verbreed naar 14 gemeenten en loopt in ieder geval nog door tot 2025. Aanpak regionaal aanpak ondermijning, vorming regionaal interventieteam (IBH) Binnen deze doelstelling wordt sinds 2022 gewerkt aan de realisatie van een ‘Regionaal Interventieteam’ (RIT). Door de inzet van een RIT ontstaat meer expertise en slagkracht, in te zetten om gezamenlijke ondermijningsthema’s (zoals beschreven in onze gezamenlijke Integraal Ondermijnings Beelden (IOB’s)) in de regio aan te gaan pakken. Met een integrale, gemeentegrens-overschrijdende aanpak voorkom je ook het zgn. ‘waterbedeffect’. Een ander uitgangspunt (lees: voorwaarde) is een ‘goede informatiepositie’.

Voor deze ondersteuning wordt ingezet op de realisatie van een ‘Regionaal Informatieknooppunt’. Dit alles wordt ontwikkeld onder de naam ‘ACT! Interventieteam Parkstad’. Het ACT! biedt ondersteuning, ontzorgt en heeft een aanjagende functie van de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit in de regio Parkstad. Aanpak ‘autobranche’. In de tussenliggende periode is (bij wijze van proef) aan aanvang gemaakt van de aanpak van ondermijning binnen ‘de automotive branche’. Met een fenomenen-onderzoek en uitvoeringsplan als onderlegger zijn meer dan 30 bedrijven in Parkstad integraal gecontroleerd op naleving van wet- en regelgeving en op vormen van criminaliteit. Daarnaast is ook ingezet op preventie door de plaatselijke ondernemer goed te informeren over het weerbaar worden dan wel weerbaar zijn tegen criminogeniteit binnen de branche. Ten behoeve van verdergaande implementatie is binnen regionaal verband een handelingskader in deze uitgewerkt. Wat willen we bereiken? Wij staan voor een gemeente waar gemeenschap en gemeente samen optrekken en onderling verbonden zijn. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten: • Beekdaelen bestaat uit 15 kernen met hun eigen identiteit; een goed instrument om maatwerk per kern te realiseren of te actualiseren is het in samenwerking met de burger opstellen van dorpsontwikkelingsplannen.

• Wij gaan uit van korte lijnen tussen inwoners en overheid en een goede samenwerking tussen inwoners, raad, college en werkorganisatie. • Goede communicatie, samenwerking en feedback leiden tot een optimale dienstverlening, die digitaal is waar mogelijk en persoonlijk waar nodig. • Gemeente Beekdaelen is een prettige werkgever, waar mensen zich kunnen blijven ontwikkelen, ideeën worden gewaardeerd en in een goed samenspel een bijdrage aan de samenleving wordt geleverd. • Inzake de openbare orde en veiligheid zetten we in op het vergroten van zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid en op bestrijding en voorkómen van ondermijning. Wat hebben we ervoor gedaan in 2023?

11

Dorpscoördinator In Q1 2023 heeft de gemeenteraad besloten de dorpscoördinator structureel in te bedden in de gemeentelijke organisatie. In 2023 is de werkwijze nog voortgezet zoals in de pilotfase. Eind oktober heeft de werving plaatsgevonden om de dorpscoördinatoren in dienst van de gemeente te nemen. Verder is er een start gemaakt met de inbedding in de hele gemeente. Daarvoor zijn communicatievoorbereidingen getroffen. Dorpsplannen De gemeente heeft als lokale overheidsorganisatie die dichtbij de burger staat de ambitie om inwoners en belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken bij (beleids-)plannen. Dit enerzijds om het draagvlak voor beleid te vergroten en anderzijds ook om de aanwezige kennis in de samenleving te benutten. Een instrument om dit te doen is het werken met dorpsplannen. Om te komen tot dorpsplannen is medio 2023 besloten dit proces vorm te geven door gebruik te maken van objectieve data. Hiermee kunnen aandachtspunten per kern of zelfs per deelgebied in een kern zichtbaar gemaakt worden, waardoor het mogelijk is om interventies daar in te zetten waar deze het grootste effect zullen hebben.

Verder bekijken we - door de vitaliteit van onze kernen te onderzoeken samen met de inwoners - welke lange termijn strategie gevolgd dient te worden, we halen input op over waar daadwerkelijk behoefte aan is en welke prioriteiten gesteld moeten worden voor de toekomst. In 2023 is voornamelijk gewerkt aan de voorbereidingen om gemeente breed aan de slag te kunnen gaan met data gedreven werken. Er is een start gemaakt met het samenstellen van een 'foto' per kern, te beginnen met Schimmert en Doenrade. De foto wordt gemaakt aan de hand van een gebiedsmonitor die - naast demografische cijfers van de kern - tevens zal bestaan uit gegevens over de sociale leefomgeving van de kernen. Te denken valt aan gegevens over armoede en participatie, gezondheid, jeugdhulp, Wmo en mantelzorg, eenzaamheid, verenigingsleven, vrijwilligerswerk en veiligheid. Daarnaast zal in de monitor ook aandacht besteed worden aan de fysieke leefomgeving, waarbij thema’s als wonen (aansluiting op woonvisie), verkeer, waardering buitenruimte, natuur en recreatie aan bod zullen komen. De focus ligt nu op het verzamelen van de noodzakelijke data en het aanstellen van een projectleider voor verdere voorbereiding van de eerste 2 dorpsplannen. Pilot Straatcoaches en wijkagenda’s voor veiligheid In 2023 heeft de gemeenteraad besloten de pilot straatcoaches met twee jaar te verlengen.

Reden voor de verlenging waren de positieve resultaten van de pilot ten opzichte van de vooraf gestelde doelen, waardoor geconcludeerd kon worden dat de pilot grotendeels succesvol is gebleken. De jeugdoverlast is in iedere kern beheersbaar. Daarnaast is de capaciteit nu afdoende om overlastmeldingen, met name in de zomermaanden, op een adequate manier op te pakken en af te handelen.

Plan van aanpak doorontwikkeling gemeentelijke organisatie Om een nieuwe organisatiesprong te kunnen maken heeft het college opdracht gegeven om een plan van aanpak ‘doorontwikkeling organisatie’ op te stellen en uit te voeren. In het najaar 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de benodigde financiën. Vervolgens zijn wij aan de slag gegaan met de uitvoering (5 pijlers) hiervan en is afgesproken de transitie van onze organisatie na 2 jaar te evalueren. Onderstaand treft u enkele resultaten per pijler

12

aan: Ad 1 Span of support Bij de vorming van de nieuwe gemeente Beekdaelen is bewust gekozen voor een ‘platte’ organisatie. Dit betekent dat de meeste verantwoordelijkheid direct bij de medewerkers ligt en aansturing voor een groot deel binnen teamverband gebeurt. Gelet op de grootte en complexiteit zijn teamleiders (bij de afdeling ruimte) en teamregisseurs aangesteld, die een coachende en begeleidende functie hebben. Ad 2 Kwantiteit van personeel In samenspraak met de raad is een prioriteitenkader (de zogeheten 7 ‘p’s’) vastgesteld zodat de balans tussen willen en kunnen meer in evenwicht is gekomen. Daarnaast zijn extra middelen ter beschikking gesteld om de kwantitatieve formatie op orde te brengen. Ad 3. Kwaliteit van personeel Om de kwaliteit van ons personeel verder te versterken is ingezet op de in-, door- en uitstroom van de collega’s. Zo hebben wij uitvoering gegeven aan een positieve arbeidsmarktcommunicatie, een vernieuwde werving, stageprogrammering en zijn intensieve contacten met opleidingen gelegd. We hebben de HR-gesprekscyclus geïntroduceerd, we zijn gestart met het opstellen van een vitaliteitsbeleid en de groep ‘Jong Beekdaelen’ is opgericht. Ad 4. Managementinformatie De P&C-stukken worden sinds 2022 zowel fysiek als digitaal via een webbased omgeving aangeboden en uw raad heeft de nieuwe financiële verordening vastgesteld.

Inmiddels zijn de meest essentiële (werk)processen beschreven, is de wettelijke verplichting van de rechtmatigheidsverklaring ingevoerd en zijn wij in het kader van datagedreven werken begonnen met het ontwikkelen van KPI’s en prestatie-indicatoren. Ad 5. Cultuurtraject Naast kwalitatieve en kwantitatieve interventies op het terrein van personeel en processen is arbeidsvreugde misschien wel het allerbelangrijkste onderdeel om een organisatie succesvol te laten zijn. We hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in het project tijdelijke herhuisvesting, het traject rondom samenwerken in teams, ODC-metingen, kennismaking met projecten, hoe we samen successen kunnen vieren en de redactieraad van het personeelsblad ‘Ut Benkske’ is opgericht. Veiligheid Beekdaelen De capaciteit op het gebied van (preventieve) veiligheid moet in overeenstemming zijn met de taken van de gemeente en de ambities die we op dit vlak hebben. Er wordt onderzoek uitgevoerd naar de voor veiligheid benodigde capaciteit (inclusief innovatieve technische hulpmiddelen) in Beekdaelen inclusief een structurele financiële vertaling in de begroting. 'Op 7 maart 2023 heeft uw raad het Integraal Veiligheidsplan SVBBL 2023-2026 vastgesteld. De hierin benoemde acties worden met de huidige capaciteit uitgevoerd.

In het veiligheidsplan zijn de thema’s veilige woon- en leefomgeving en integriteit en veiligheid geprioriteerd, net als voorgaande jaren. Daarnaast is er ook ruimte voor nieuwe ontwikkelingen en ambities zoals de meervoudige aanpak van ondermijning in de Beekstraat, waarvoor extra capaciteit wordt ingezet. De komende periode zal bezien worden of een verdere verdieping/uitbreiding van de huidige ontwikkelingen nodig en mogelijk is, zowel qua capaciteit als financieel.' De komend jaren wij in samenwerking met partners de meervoudige problematiek in de Beekstraat in Schinveld aanpakken. Een integrale aanpak op het gebied van openbare orde

13

en veiligheid, sociaal en ruimte, met als doel; het bevorderen van het sociaalmaatschappelijk functioneren met als gevolg een leefbare en (objectieve en subjectieve) veilige omgeving.' 'Het jaar 2023 heeft voornamelijk in het teken gestaan van besluitvorming, onderzoek, planvorming en organisatie. Nu de voorbereidingsfase is afgerond is een aanvang gemaakt met de uitvoeringsfase.' Deze ziet voornamelijk toe op integrale controles op naleving van wet- en regelgeving, vanuit de pijlers 'Ondermijning', 'Sociaal' en 'Omgevingsrecht'. Vernieuwing communicatie In 2023 zijn wij gestart met het uitvoeren van het plan van aanpak voor het vernieuwen van onze communicatie. In de eerste helft van 2023 is een behoeftenonderzoek uitgevoerd onder inwoners waarin onderzocht is welke communicatiewijzen passen bij Beekdaelen. De resultaten hiervan zijn in mei 2023 in de raadscommissie gepresenteerd. Vervolgens zijn in de tweede helft van 2023 deze resultaten vertaald in een nieuwe communicatievisie met uitvoeringsprogramma welke in december 2023 wederom in de raadscommissie is toegelicht. Gelijktijdig zijn wij al gestart met het uitvoeren van een aantal verbeteringen, zoals de implementatie van een digitale nieuwsbrief, pro actieve persmomenten en een interne beeldbank. Nieuwbouw gemeentelijke huisvesting Op 31 januari 2023 heeft de raad besloten tot nieuwbouw op de locatie de Horsel.

Er is nader onderzoek gedaan in 2023 waaruit blijkt dat de nieuwbouw niet te realiseren is op de gewenste locatie. In 2024 zal een nieuw locatie voorstel voorgelegd worden aan de Raad. Wat heeft het gekost?

14

Inwoners, bestuur en veiligheid (bedragen x € 1.000)

Primitief

Bijgesteld

Rekening

Verschil

lasten per taakveld: 0.1 bestuur

-1.814

-2.008

-1.969

39

-863

-1.088

-976

113

0.4 overhead

-8.847

-10.363

-9.452

912

1.1 crisisbeheersing en brandweer

-2.599

-2.895

-2.896

-0

1.2 openbare veiligheid

-1.265

-1.538

-1.467

71

totale lasten

-15.388

-17.893

-16.759

1.134

0.2 burgerzaken

288

423

418

-6

0.4 overhead

49

49

254

205

1.1 crisisbeheersing en brandweer

56

82

144

61

0.2 burgerzaken

baten per taakveld:

1.2 openbare veiligheid totale baten Saldo van baten en lasten bestaand beleid

5

5

393

555

821

266

-14.995

-17.338

-15.939

1.400

Resultaatbestemming 0.10 Toevoeging reserves

-53

-130

-130

-

0.10 Onttrekking reserves

307

2.113

1.085

-1.028

Saldo resultaatbestemming

253

1.983

955

-1.028

-14.742

-15.355

-14.984

371

Resultaat programma

Programma 2 | Sociale leefomgeving Inleiding Het programma Sociale leefomgeving bestaat o.a. uit de taakvelden onderwijs, sport, cultuur, sociaal domein en volksgezondheid . Gezond en Actief Leven Akkoord / Integraal Zorgakkoord (GALA / IZA) In het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben de VNG, GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederlanden het ministerie van VWS afspraken gemaakt over: • het bevorderen van gezondheid en welbevinden van alle Nederlanders • de lokale en regionale aanpak/werkstructuur van preventie, gezondheid en sociale basis Doel van GALA is het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid van inwoners vanaf het prille begin waarbij speciale aandacht uitgaat naar mensen in kwetsbare situaties. Hiermee draagt GALA bij aan de beweging van ziekte en zorg, naar gezondheid en preventie, de zogenaamde ‘beweging naar de voorkant’. Gemeenten moeten dit vormgeven via dertien GALA thema’s Na positief advies van de kerngroep VNG/VSG is het plan van aanpak van Beekdaelen eind augustus 2023 goedgekeurd inclusief definitieve toekenning van de GALA middelen. De 16 Zuid-Limburgse Plannen van Aanpak zijn in nauwe samenwerking met GGD ZL opgesteld. Zo sluit de regio aan bij de Trendbreuk-aanpak, de solide basis voor samenwerking tussen zorg-, preventie- en sociale partijen die Zuid-Limburg al kent, precies zoals GALA en IZA beogen.

De inhoudelijke coördinatie en procesregie van GALA is daarom

15

ook bij de GGD belegd. In 2023 is met de GGD intensief samen gewerkt aan regionale uitvoeringsplannen - met voldoende ruimte voor lokale uitvoering - voor alle GALA thema's. In Q1 2024 zijn deze regionale en lokale plannen gereed. Daar waar mogelijk is lokale inzet in 2023 gestart (leefomgeving, terugdringen gezondheidsachterstanden, opgroeien in een kansrijke omgeving) of voortgezet/geïntensiveerd (bij bestaande interventies zoals Beweegdaelen, Sportakkoord, Kansrijke Start, Mantelzorg enz.). In 2024 ligt de focus op de integrale aanpak van de dertien thema's. Speelruimtebeleid Het speelruimtebeleid is samen met speeltuinstichtingen en vrijwilligers die betrokken zijn bij (semi)openbare speellocaties tot stand gekomen. Op 31 oktober 2023 is dit beleid vastgesteld. Het is gericht op behoud en ondersteuning van de vijf speeltuinen en het omvormen van (semi) openbare speellocaties naar sport- spel en ontmoetingsplekken op het moment dat locaties aan vervanging toe zijn. De bijbehorende participatienota is gericht op het stimuleren van omwonenden en gebruikers om een actieve bijdrage te leveren aan ontwikkeling, inrichting en/of toezicht op de - om te vormen - speellocaties.

Bibliotheekwerk De drie organisaties die de bibliotheken – van oudsher - runnen in de 3 voormalige gemeenten hebben in 2020 samen een bibliotheekvisie geschreven en geprobeerd deze te vertalen naar een gezamenlijk aanbod voor onze inwoners. Dit traject verliep niet naar wens o.a. door de eigenheid op organisatorisch en financieel gebied, aldus de drie organisaties. Hun voorstel was om één organisatie aan te wijzen die het proces gaat trekken om tot één bibliotheekorganisatie te komen en een kwartiermaker aan te stellen die de keuze voor de trekker objectiveert.Eind mei 2023 is de kwartiermaker aangesteld. Begin oktober heeft de kwartiermaker het eindproduct van de 1e fase van zijn werkzaamheden opgeleverd: een geobjectiveerd en gedragen advies voor de keuze van bibliotheek Landgraaf Onderbanken als trekker van het proces (fase 2) om te komen tot één bibliotheekorganisatie voor Beekdaelen . Bibliotheek Landgraaf Onderbanken heeft samen met de andere twee organisaties in een bestuurlijke stuurgroep en werkgroepen uit de organisaties een meerjarig Dienstverleningsplan, een organisatieplan (incl. inpassen van mensen en middelen van de huidige stichtingen) uitgewerkt plus een meerjarenbegroting met een transitieplan incl. eventuele project- en frictiekosten. De eindrapportage hierover wordt in maart 2024 verwacht.

Koersdocument-Hervormingsagenda Het college van B&W heeft op 21 maart 2023 ingestemd met het Koersdocument Jeugdhulp Beekdaelen 2023-2024 waarin maatregelen zijn geformuleerd om goed uitvoering te kunnen geven aan de transformatiedoelen op het gebied van jeugdhulp. : normaliseren, eigen kracht versterken en integraal werken. Deze transformatiedoelen zijn afgestemd op de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 en opgenomen in de opdracht ambulante jeugdhulp n.a.v. de in september 2023 afgeronde subregionale aanbesteding ambulante jeugdhulp. Samen met de Westelijke Mijnstreek gemeenten gaan we in 2024 verder met uitvoering geven aan dit ontwikkelcontract met de drie gegunde samenwerkingsverbanden van jeugdhulpaanbieders, maatschappelijke dienstverlening, onderwijs en andere partners in het sociaal domein om de transformatiedoelen verder te realiseren. Er is in 2023 gewerkt aan maatregelen ter beheersing van de huisartsenroute en de capaciteit van de Praktijkondersteuners Jeugd is uitgebreid. Verder is in het kader van normaliseren in 2023 de pilot Buurtgezinnen gestart.

16

WMO (uitvoering en beleid ind. voorzieningen) In 2023 is de aanbesteding Wmo begeleiding afgerond. De nieuwe opdracht is per 2024 gegund aan 3 hoofdaannemers. Om het volledige zorgpallet te kunnen bieden maken zij gebruik van een aantal onderaannemers. In de nieuwe situatie vragen we van de zorgaanbieders zich de komende jaren in te zetten om de transformatiedoelen te realiseren, o.a. gericht op kwalitatief goede ondersteuning, zelfredzaamheid, beweging naar lichtere vormen van zorg, maatwerk en kostenbeheersing. Woonzorgvisie In het wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting is opgenomen dat gemeenten vanaf 2026 verplicht een volkshuisvestingsprogramma moeten opstellen, waar de woonzorgvisie voor aandachtsgroepen en ouderen in opgaat. In de woonzorgvisie worden de woon- en zorgbehoeften en de woonopgaven voor aandachtsgroepen en ouderen in kaart gebracht. Het koploperstraject “Toekomstvisie wonen en zorg Parkstad” is begin 2023 gestart. Het streven is dat dit per 1 januari 2025 is afgerond. In 2023 is voornamelijk gewerkt aan het netwerk(en). Beekdaelen en de overige Parkstadgemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, provincie, zorgkantoor en Stadsregio hebben allen een eigen rol en verantwoordelijkheid welke zijn vastgelegd in een governance structuur. In 2024 wordt voornamelijk gewerkt aan betrokkenheid, vertrouwen en gezamenlijkheid.

In 2023 is ook gestart met een essentieel onderdeel van het traject: de woonzorganalyse. Deze wordt uitgevoerd door onderzoeksbureau Companen. De definitieve rapportage wordt medio 2024 opgeleverd. Het streven is om december 2024 de eerste contouren voor de uitvoeringsagenda gereed te hebben. Opvang en beschermd wonen Om de doordecentralisatie Beschermd Wonen vanaf 2023 verder vorm te kunnen geven is in 2022 de uitwerkingsnotitie "Samen Thuis" vastgesteld. In 2023 is een aanzet gemaakt voor invoering van de doordecentralisatie beschermd wonen vanaf 1 januari 2024. Hiervoor is op 27 juni 2023 door de Raad ingestemd met een raadsvoorstel (zienswijze procedure) betreffende wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Binnen dit voorstel is als risico benoemd dat invoering van de doordecentralisatie mogelijk weer uitgesteld wordt door de rijksoverheid. Dit is gebeurd, de nieuwe streefdatum is 1 januari 2025. Het aanbod Beschermd Wonen is herijkt, de toegang is in 2023 opnieuw ingericht (Loket Opvang en Beschermd Wonen Parkstad) en met ingang van 1 januari 2023 is het samenwerkingsverband Beschermd Thuis Parkstad verantwoordelijk voor het bieden van Beschermd Wonen aan alle inwoners van Parkstad die deze vorm van ondersteuning nodig hebben.

In 2023 is de uitvoeringsagenda 2023-2025 vastgesteld welke tot stand is gekomen in afstemming met de betrokken instellingen en adviesraden van de Parkstadgemeenten. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. Naast de regionale opgaven in het kader van de aanstaande doordecentralisatie beschermd wonen leidt de uitvoeringsagenda specifiek voor de gemeente Beekdaelen tot een opgave om te komen tot een nieuw zorgpension te Nuth+ de realisatie van 3 skaeve huse. In 2023 is de zoektocht naar een nieuwe locatie voor het zorgpension, zo mogelijk te combineren met 3 skaeve huse, voortgezet. Een initiatief van Levantogroep met betrekking tot een nieuwe locatie voor het zorgpension is na diverse verkennende onderzoeken, trajecten en gesprekken door Levantogroep onvoldoende haalbaar geacht. Daarmee zijn de opgaven voor de gemeente Beekdaelen nog steeds actueel.

17

Uitvoeringsagenda Opvang en Beschermd Wonen 2021-2022 In 2023 is de uitvoeringsagenda 2023-2025 vastgesteld welke tot stand is gekomen in afstemming met de betrokken instellingen en adviesraden van de Parkstadgemeenten. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. Naast de regionale opgaven in het kader van de aanstaande doordecentralisatie beschermd wonen leidt de uitvoeringsagenda specifiek voor de gemeente Beekdaelen tot een opgave om te komen tot een nieuw zorgpension te Nuth+ de realisatie van 3 skaeve huse. In 2023 is de zoektocht naar een nieuwe locatie voor het zorgpension, zo mogelijk te combineren met 3 skaeve huse, voortgezet. Een initiatief van Levantogroep met betrekking tot een nieuwe locatie voor het zorgpension is na diverse verkennende onderzoeken, trajecten en gesprekken door Levantogroep onvoldoende haalbaar geacht. Daarmee zijn de opgaven voor de gemeente Beekdaelen nog steeds actueel. Algemeen maatschappelijk werk De aanbestedingsprocedure maatschappelijke dienstverlening is in augustus 2023 afgerond en gegund aan hoofdaannemer CMWW met onderaannemer PIW. Samen bieden zij onder de naam Grib (Groeien in Beekdaelen) vanaf 1 januari 2024 maatschappelijke dienstverlening in de gemeente Beekdaelen.

We hebben met Grib een innovatieve partner gevonden die passende ondersteuning en hulp biedt aan inwoners waarbij zij een spilfunctie vervullen binnen het sociaal domein in Beekdaelen. Grib biedt maatschappelijk werk, jeugden gezinswerk, welzijnswerk en onafhankelijke cliëntondersteuning waarbij de professionals integraal samenwerken met de Wmo- en Jeugdconsulenten, ISD Kompas en andere samenwerkingspartners in Beekdaelen. Participatie In 2023 is er een benchmark onderzoek uitgevoerd door Divosa bij onze sociale dienst ISDKompas. Dit is een onderzoek waaraan het merendeel van de sociale diensten in Nederland deelneemt. Door intensief te focussen op kansen en mogelijkheden heeft Kompas haar doel met betrekking tot het uitstroomcijfer naar werk voor 2023 weten te behalen. Alle inwoners die recht hadden op de energietoeslag 2023 zijn in december ambtshalve uitbetaald via ISD-Kompas (Begin 2024 kan de groep die onbekend is de energietoeslag voor 2023 aanvragen bij ISD-Kompas). De RooO (Regeling opvang ontheemden Oekraïne) is nog steeds van kracht. In deze regeling is een maandelijkse financiële toelage geregeld voor vluchtelingen voor de oorlog in Oekraïne. In 2023 zijn wij aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Dit fonds zorgt ervoor dat het lesgeld en/of materialen worden betaald voor volwassenen die leven rond het bestaansminimum.

In 2023 is via ISD kompas een handhavingsbeleidsplan vastgesteld met daarin opgenomen de te voeren aanpak op het gebied van handhaving, bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik. Uw raad heeft in 2023 de gewijzigde participatieverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2023 aangenomen. Evenementensubsidie Eind 2023 hebben wij de Uitvoeringsregel evenementensubsidie ingaande 2024 aangepast. Naast incidentele grootschalige evenementen en onderscheidende evenementen komen vanaf 2024 ook kleinschalige en gangbare evenementen die de leefbaarheid bevorderen voor een klein evenementensubsidie in aanmerking

18

Sportakkoord II à Sportakkoord In 2023 is het aantal aanvragen - mede door de inspanningen van het kernteam - significant toegenomen. Daarnaast is het sportakkoord herijkt, hetgeen geresulteerd heeft in het Sportakkoord 2.0, waarin de ambities voor de komende jaren zijn geborgd. Eén van die ambities is meer structurele aandacht voor het sportakkoord, waardoor de naamsbekendheid toeneemt. Het belangrijkste initiatief dat hiervoor in werking wordt gezet is het Sportgala, dat georganiseerd wordt op 6 juni 2024. Beweegdaelen Naar aanleiding van de evaluatie Beweegdaelen 2022 is het afgelopen jaar geïnvesteerd op sturing (contractmanagement), visie en samenwerking. In 2023 heeft een herformulering van visie en uitgangspunten plaatsgevonden en is gestart met het schrijven van het uitvoeringsplan 2024, waarin ook vooruitgekeken wordt op het schijven van een nieuw projectplan voor 2025-2026 Het jaar 2023 heeft, naast de lopende uitvoeringsprogramma's, in het teken gestaan van doorontwikkeling om in 2024 en verder, op een effectieve manier invulling te geven aan de inzet van SPUK-GALA middelen m.b.t. de Brede regeling combinatiefunctionaris en het terugdringen van gezondheidsachterstanden in de gemeente Beekdaelen. Preventie Jeugd&Alcohol In Q4 van 2023 is een nalevingsonderzoek uitgevoerd door Spot-Nine. De uitslag van het nalevingsonderzoek wordt in Q2 van 2024 gepresenteerd.

Met de afloop van het regionale Preventie- en Handhavingsplan 'Jeugd, Alcohol & Omgeving' in 2024, is eind 2023 een werkgroep opgestart om het nieuwe Preventie- en Handhavingsplan 'Jeugd, Alcohol & Omgeving' te schijven. Beekdaelen neemt actief deel aan dit proces. Wat willen we bereiken? Wij staan voor een gemeente die bevordering en behoud van vitale en gezonde burgers in Beekdaelen nastreeft. Voor ons gelden de volgende uitgangspunten: • Wij willen een inclusieve samenleving in Beekdaelen. Iedereen hoort erbij en iedereen moet kunnen meedoen. We staan open voor initiatieven vanuit de bevolking. • Inwoners zorgen primair voor zichzelf, maar kunnen op ons rekenen als ze zich niet meer helemaal zelf of met behulp van hun omgeving kunnen redden. • We stimuleren onze inwoners om actief mee te doen en bevorderen de (samen) zelfredzaamheid in de samenleving. Onze dienstverlening sluit daarop aan door het hanteren van de ‘menselijke maat’ en een integrale en laagdrempelige aanpak. • We hebben de ambitie om in meer kernen een ‘hoeskamer’ te faciliteren. • Het bestrijden van armoede en eenzaamheid onder kinderen, jongeren en ouderen zijn speerpunten. • De lichamelijke en psychische gezondheid en het sociaal welbevinden van kinderen, volwassenen en ouderen worden verder versterkt.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Herijking armoedebeleid In december 2022 heeft uw raad de herijking van het armoedebeleid vastgesteld ingaande 2023. Het vergroten van het bereik van de minimaregelingen is een belangrijk aandachtspunt in het nieuwe armoedebeleid. Hiertoe is in 2023 een communicatieplan opgesteld in samenwerking met ISD Kompas en de gemeente Voerendaal en Simpelveld.

19

Medio 2023 is ISD Kompas aangesloten bij het Volwassenenfonds Limburg. Dit naar aanleiding van een door uw raad aangenomen motie. De voorzieningenwijzer is eind 2023 voor drie jaar gecontinueerd vanuit de regiodeal. De gemeente Beekdaelen heeft in samenwerking met de woningcorporaties en ISD Kompas de werkgroep betaalbaarheid opgericht met als doel huisuitzettingen te voorkomen. Voor wat betreft de verzachting van de gevolgen van de energiecrisis hebben wij mensen met een minimuminkomen in de gelegenheid gesteld kleine energiebesparende maatregelen te treffen. ISD Kompas heeft de energietoeslag 2023 uitgevoerd die mensen nog tot 1 juli 2024 kunnen aanvragen. Daarnaast hebben wij in 2023 een aantal mensen ondersteund via het lokale noodfonds energie, dat dient als vangnet indien de landelijke ondersteuningsmaatregelen niet toereikend zijn.

Middengebied Zuid-Limburg – Vitale Samenleving In 2023 is de programmalijn Vitale Samenleving opgepakt als thematische samenwerking, waarin de gemeenten Beekdaelen en Eijsden-Margraten samen opgetrokken zijn binnen het project Gezonde groene school. In 2023 zijn we voor Beekdaelen aan de slag geweest met 3 groene schoolprojecten. Inmiddels is het schoolplein van de school in Wijnandsrade vergroend. Verder is er in samenspraak met scholen en partners gewerkt aan de voorbereidingen voor het vergroenen van de schoolpleinen in Oirsbeek, Hulsberg en Schinnen. Ook in Amstenrade wordt gekeken naar een groene speelvoorziening en onderwijsconcept, dit loopt parallel met de ontwikkeling van de school. Nieuwe onderwijsvoorziening Middengebied Beekdaelen Ten behoeve van kwalitatief hoogwaardig onderwijs en een goede spreiding van onderwijsvoorzieningen in Beekdaelen, is samen met schoolbesturen, leerlingen en ouders een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Beekdaelen opgesteld (vastgesteld door de raad in december 2020). De nieuwe onderwijsvoorziening voor het middengebied Doenrade/Jabeek/Bingelrade/Merkelbeek ter vervanging van de bestaande scholen in Bingelrade en Merkelbeek vloeit voort uit het Integraal Huisvestingsplan. In samenwerking met de betrokken schoolbesturen is in 2022 de locatiestudie naar een nieuwe onderwijsvoorziening voor het middengebied afgerond.

De twee huidige schoollocaties in Merkelbeek en Bingelrade zijn overgebleven uit de shortlist van 5 . Voor de twee overblijvende locaties zijn de consequenties gedetailleerd in kaart gebracht. Via leerlingenprognoses en afstanden is de bereikbaarheid en aantrekkingskracht van de beide plekken vanuit het hele verzorgingsgebied beoordeeld. Ook is er gekeken naar beschikbare ruimte, verkeer en veiligheid, investeringskosten en naar hergebruik van gebouwen en voorzieningen. Vanuit deze detailinformatie is er een definitieve keuze gemaakt om de nieuwe school op of in de nabije omgeving van de huidige school van Merkelbeek te realiseren. Op basis van dit besluit zijn INNOVO en Movare gestart met de fusie tussen de huidige scholen, de Zeveneik in Bingelrade en de Sint-Josef in Merkelbeek. Er is een project- en stuurgroep ingericht waar schoolbesturen en voorschoolse voorzieningen deelnemen om te komen tot realisatie van de nieuwe onderwijsvoorziening van het middengebied. De verwachting is dat de fusie gereed zal zijn voor het nieuwe schooljaar 2024/2025. Naast het kindcentrum zal ook gekeken worden naar de inrichting voor de langere termijn.

Visie en uitvoeringsplan accommodatiebeleid 20

Ten behoeve van duurzame en toekomstbestendige accommodaties in Beekdaelen is in 2023 gewerkt aan strategisch accommodatiebeleid met als uitgangspunten: verenigingen werken samen op inhoud en het delen van faciliteiten; verenigingen worden aangesproken op de vitaliteit binnen de kernen, duurzame exploitatie, ondernemerschap en toekomstbestendigheid. Eind 2023 heeft gemeente Beekdaelen het strategisch accommodatiebeleid vastgesteld. Daarmee gaat de ambtelijke blik op het op te stellen uitvoeringsrapport in 2024, dat in Q3 2024 ter kennisgeving wordt aangeboden. Uitbreiding padelbanen TPV De Dassenburcht Conform het visiedocument 'De toekomst van tennis in Beekdaelen' heeft gemeente Beekdaelen medewerking verleend aan de uitbreiding van het aantal padelbanen in Hulsberg, die eind 2023 zijn opgeleverd. SES Nuinhofwijk Nuth In Nuth en meer specifiek de Nuinhofwijk hebben bewoners bovengemiddeld te maken met sociaal-economische problematiek en ongelijke kansen. Het project Sociaal Economische Structuurversterking Nuinhof-Nuth is erop gericht die achterstand terug te dringen. Het project kent een vliegende start. Er wordt samen met de inwoners werk gemaakt van alle elementen die opgenomen zijn in het projectplan (denk aan gezondheid, participatie, aanpakken schulden, eenzaamheid, werken aan veerkracht, taalvaardigheid, kansrijk opgroeien in een groene omgeving .......).