Bijlage: Clientervaringsonderzoek 2019 Onderbanken

CLIËNTERVARINGSONDERZOEK MINIMABELEID 2019/2020 (VOORMALIGE) GEMEENTE ONDERBANKEN

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Cliëntervaringsonderzoek minimabeleid 2019/2020 (voormalige) gemeente Onderbanken

Colofon Opdrachtgever De (voormalige) gemeente Onderbanken Datum September 2020 Auteurs Bert van Putten Reimer Vonk KWIZ Stavangerweg 23 - 5 9723 JC Groningen 050 - 5252473 contact@kwiz.nl Uitgave Deze publicatie is een uitgave van KWIZ. Het overnemen van cijfers en / of teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt worden in welke vorm dan ook zonder voorafgaande toestemming van KWIZ.

1

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................... 3 Samenvatting................................................................................................................................. 4 1. Kenmerken respondenten ......................................................................................................... 6 2. Kennis en gebruik regelingen .................................................................................................... 7 3. Effect van de regelingen .......................................................................................................... 10 4. Informatie en aanvraag ........................................................................................................... 13 5. Tips en adviezen ..................................................................................................................... 17 6. Conclusies en aanbevelingen ................................................................................................. 18 6.1. Conclusies ........................................................................................................................ 18 6.2. Aanbevelingen ..................................................................................................................

18

2

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Inleiding Gemeenten hebben de zorgplicht om de leefsituatie en het toekomstperspectief van kwetsbare burgers die in armoede verkeren, te verbeteren. Daarnaast hebben zij de taak en het belang om prikkels te geven aan burgers om zoveel zelfstandig in hun levensonderhoud te laten voorzien. De regering heeft extra middelen ter beschikking gesteld voor de intensivering van het armoede- en schuldenbeleid van de gemeenten. Een belangrijk onderwerp hierbij is tevens het voorkomen dat kinderen in gezinnen met armoede of schulden opgroeien. Het minimabeleid is ook in de (voormalige) gemeente Onderbanken een actueel thema. De gemeente heeft de uitvoering van het minimabeleid belegd bij ISD BOL. Het kindpakket wordt uitgevoerd door Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur. De gemeente heeft de wens uitgesproken om een nieuw onderzoek met betrekking tot het minimabeleid uit te laten voeren. Een van de onderdelen hiervan is een enquête onder de doelgroep. In deze enquête staan de volgende thema’s centraal: • • • • •

Kennis en gebruik van de regelingen; Effecten van de minimaregelingen; Beoordeling informatievoorziening; Beoordeling contact en aanvraag bij organisaties; Tips en adviezen voor het minimabeleid.

Doelgroep en opzet van het onderzoek De doelgroep van het onderzoek bestaat uit 156 huishoudens in de voormalige gemeente Onderbanken die in 2019 en/of 2020 een bijstandsuitkering ontvingen, of die nietuitkeringsgerechtigde waren en gebruik hebben gemaakt van de minimaregelingen. De vragenlijsten zijn verstuurd in mei 2020. Eind mei 2020 is er een nog een rappel verstuurd om de respons te verhogen. Respons Van de 156 huishoudens die zijn aangeschreven hebben er 43 de vragenlijst ingevuld. Dat is een respons van 28 procent. Door de relatief kleine doelgroep is dit echter niet genoeg om betrouwbare uitspraken te doen over de gehele bevolking. De resultaten dienen daarom als indicatief te worden beschouwd. Leeswijzer Na de samenvatting wordt per hoofdstuk een thema uit de vragenlijst weergegeven. In hoofdstuk 6 staan de conclusies. In de grafieken wordt het aandeel respondenten per antwoordcategorie weergegeven. Dit is het aantal respondenten dat het antwoord gaf, afgezet tegen alle respondenten die de vraag hebben ingevuld. Daarvoor laten we iedereen die de vraag niet heeft geantwoord en iedereen die geen mening heeft of ‘niet van toepassing’ heeft geantwoord buiten beschouwing.

3

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Samenvatting Kenmerken van de respondenten Van de respondenten is 57 procent alleenstaand, bijna 30 procent van de respondenten heeft thuiswonende kinderen jonger dan 18 jaar. De meeste respondenten werken niet, 7 procent heeft zelf een parttime baan of een gezinslid dat parttime werkt. Vrijwel alle respondenten hebben een bijstandsuitkering, en 81 procent kreeg deze ook al vóór 2019. Kennis en gebruik van minimaregelingen Alle gemeentelijke regelingen zijn bij meer dan de helft van de respondenten bekend. Met name de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen is bij een veel van de respondenten (90 procent) bekend, en is ook de meest gebruikte regeling onder de respondenten. Daarna wordt de individuele inkomenstoeslag het meest gebruikt. Slechts enkele respondenten maken van geen van de regelingen gebruik. De bekendheid van alle regelingen is in 2020 hoger dan in 2017. Voor de meeste regelingen (behalve de bijzondere bijstand en de chronisch zieken en gehandicapten regeling) heeft dit in 2020 ook geleid tot een hoger gebruik. ISD BOL is veruit de belangrijkste bron van informatie over de regelingen: 86 procent kent de regelingen via ISD BOL. Een kwart van de respondenten kent de regelingen via CMWW of Welsun.

Iets meer dan de helft van de respondenten mist één of meerdere regelingen: 30 procent van de respondenten mist een regeling voor zorg- of medische kosten en ruim een kwart mist (eveneens) een regeling voor vrijetijdsactiviteiten voor volwassenen. Effecten van de regelingen Respondenten gebruiken de regelingen vooral om hun kinderen mee te kunnen laten doen op school en om gezond te kunnen leven. In totaal kan driekwart van de respondenten (soms wel en soms niet) rondkomen, 24 procent zegt maandelijks niet rond te kunnen komen. Bij de helft van de respondenten dragen de gemeentelijke regelingen enigszins bij aan dat zij kunnen rondkomen, bij 18 procent dragen de regelingen hier voor een groot deel aan bij. Ruim de helft van de respondenten heeft soms te weinig geld voor sociale behoeften zoals sporten en vrijetijdsactiviteiten. Van de respondenten met kinderen heeft eveneens ruim de helft wel eens te weinig geld waardoor hun kinderen niet altijd leuke dingen kunnen doen. Iets minder dan de helft van alle respondenten heeft wel eens te weinig geld voor goede gezondheidszorg, en een op de drie respondenten heeft in het afgelopen jaar meerdere keren zorg gemeden (geen afspraak bij de huisarts gemaakt) omdat dit te duur was.

Tevredenheid over het contact en de aanvraag bij de organisaties Respondenten zijn over het algemeen tevreden over de informatievoorziening en de bereikbaarheid van de gemeente, ISD BOL en Stichting Leergeld en het Jeugdfonds. Ook zijn zij tevreden over het contact dat zij hebben met deze verschillende organisaties, met name over het telefonisch contact met de gemeente en de folders die zij vanuit de gemeente krijgen. Daarnaast zijn respondenten veelal tevreden over de aanvraag bij ISD BOL, Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur, met name over het gemak van de aanvraag.

4

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Tips en adviezen Respondenten konden tips en adviezen geven voor de gemeente over het minimabeleid. Deze adviezen zijn in te delen in de volgende categorieën: • Meer mogelijkheden qua regelingen en ondersteuning (11 respondenten); • Betere communicatie en informatie vanuit de gemeente (4 respondenten).

Aanbevelingen Op basis van de resultaten van de enquête hebben we een aantal aanbevelingen voor de gemeente en ISD BOL geformuleerd. • •

•

Inzetten op het behouden van positieve resultaten. De regelingen zijn redelijk bekend, en respondenten zijn over het algemeen (zeer) tevreden over het contact met de gemeente en verschillende organisaties en het aanvragen van een regeling; Verbeteren van informatievoorziening rondom het minimabeleid. Niet alle regelingen zijn even bekend. Het (actief) verspreiden van informatie onder de doelgroep, het liefst via meerdere kanalen en organisaties, kan ervoor zorgen dat minima beter weten waar zij recht op hebben en hoe en waar zij deze regelingen aan kunnen vragen. Daarnaast kan dit de vraag naar bepaalde regelingen verminderen, een deel van de respondenten mist nu namelijk een regeling waar zij in principe al gebruik van zouden kunnen maken. Hierbij kunnen bijvoorbeeld Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur worden ingezet, aangezien de meeste respondenten positief zijn over het contact met deze organisaties; Meer aansluiting van de minimaregelingen bij de wensen van de doelgroep. Een regeling voor maatschappelijke participatie en voor zorg- en medische kosten worden het meest gemist, en respondenten hebben relatief vaak juist te weinig geld voor participatie en zorg, terwijl hier al bestaande regelingen voor zijn. De regelingen sluiten mogelijk niet altijd even goed aan bij de behoeften van de doelgroep.

Het betrekken van de doelgroep bij het ontwikkelen van het minimabeleid maakt dan direct duidelijk of de nieuwe middelen aansluiten bij hun behoeften.

5

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

1. Kenmerken respondenten In dit hoofdstuk geven we een aantal kenmerken van de respondenten van de enquête. Het grootste deel van de respondenten woont alleen Meer dan de helft (57 procent) van de respondenten woont alleen. Bijna 30 procent van de respondenten heeft thuiswonende kinderen jonger dan 18 jaar. Figuur 1.1.1. Huishoudsituatie van de respondent (N=42)

Huishoudsituatie Alleenstaande 5% 12%

Alleenstaande ouder

9% 57% 17%

Paar zonder kinderen Paar met kinderen Thuiswonend bij ouders/verzorgers

De meeste respondenten werken niet, en krijgen al langere tijd een bijstandsuitkering Vrijwel alle respondenten werken niet, 5 procent werkt parttime. Vrijwel alle respondenten ontvangen op het moment van invullen een bijstandsuitkering. Ruim 80 procent kreeg ook al vóór 2019 een bijstandsuitkering. Figuur 1.1.2. Werk en inkomen (N=42 & N=43)

Werkt u of iemand in uw huishouden?

Krijgt u een bijstandsuitkering?

2% Nee, ik werk niet

5%

5%

Ja, sinds 2019/2020 Ja, en die kreeg ik ook al vóór 2019/2020 Nee

Ik werk zelf parttime

93%

14%

Iemand in mijn huishouden werkt parttime

81%

6

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

2. Kennis en gebruik regelingen De regelingen zijn bij een ruime meerderheid bekend Alle regelingen zijn bij meer dan de helft van de respondenten bekend. De kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen via BsGW is bij 90 procent van de respondenten bekend. Daarnaast maakt 56 procent van de respondenten ook gebruik van deze regeling. De Maatschappelijke participatieregeling is bij 82 procent van de respondenten bekend, hoewel deze iets minder vaak wordt gebruikt (37 procent). Van de huishoudens met kinderen kent 64 procent het kindpakket, ruim een kwart maakt hier ook gebruik van. Figuur 2.1.1. Gebruik en bekendheid minimaregelingen (N=11~N=39)

Gebruikt of kent u de regelingen? Heb ik gebruikt

Ken ik

Kwijtschelding

Ken ik niet

56%

34%

10%

Maatschappelijke participatieregeling

37%

45%

18%

Individuele inkomenstoeslag

41%

39%

20%

Collectieve zorgverzekering

37%

Bijzondere bijstand Internetregeling

42%

22%

56%

32%

Kindpakket

27%

Chronisch zieken en gehandicapten regeling

24%

21% 22%

42% 37% 37%

26% 36% 39%

Vergelijking bekendheid en gebruik 2017 - 2020 In 2017 heeft KWIZ ook onderzoek gedaan naar de bekendheid en het gebruik van de minimaregelingen in Brunssum. In onderstaande tabel is te zien dat de bekendheid van alle regelingen in 2020 is gestegen ten opzichte van 2017 1. Deze hogere bekendheid heeft ook geleid tot een hoger gebruik: voor de meeste regelingen (behalve de bijzondere bijstand en de chronisch zieken en gehandicapten regeling) is het gebruik in 2020 hoger dan in 2017. Hierbij moet wel genoemd worden dat de groep respondenten in 2020 (relatief veel) kleiner is dan in 2017 (43 in 2017 t.o.v. 83 in 2017), waardoor deze verschillen mogelijk vertekend zijn.

1 Dit betreft alleen de regelingen waar zowel in 2017 als in 2020 naar is gevraagd. Sinds 2017 is

bijvoorbeeld de Schoolkostenregeling afgeschaft, en is het kindpakket veranderd. Daardoor kunnen de bekendheid en het bereik deze regelingen niet worden vergeleken.

7

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Tabel 2.1.2 Vergelijking bekendheid en bereik regelingen 2017-2020 Regeling Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Individuele inkomenstoeslag Bijzondere bijstand Collectieve zorgverzekering Chronisch zieken en gehandicapten Participatieregeling

Bekendheid 2017

Bekendheid 2020

Gebruik 2017

Gebruik 2020

60%

90%

43%

56%

34%

80%

27%

41%

57%

78%

35%

22%

43%

81%

24%

37%

45%

79%

28%

24%

82%

22%2

37%

28%2

De meeste respondenten kennen de regelingen via ISD BOL Het grootste deel (86 procent) van de respondenten kent de regelingen via ISD BOL. Ruim een kwart van de respondenten kent de regelingen CMWW of Welsun. Onder ‘anders, namelijk:’ noemen respondenten nog dat zij de regelingen kennen via hun bewindvoerder. Figuur 2.1.2. Informatiebron regelingen (N=43)

Hoe kent u deze regelingen? Via ISD BOL

86%

Via CMWW of Welsun

28%

Website gemeente

16%

Via familie/ vrienden/ bekenden

14%

Huis- aan huiskrant

12%

Via een folder Via consulent/ontwikkelcoach

5% 2%

Anders, namelijk: Ik ken deze regelingen niet

7% 2%

Redenen om de regelingen niet te gebruiken zijn divers Ruim een kwart van de respondenten maakt van geen enkele regeling gebruik. De redenen hiervoor lopen uiteen. De redenen uit onderstaande grafiek zijn allemaal even vaak aangekruist. Een andere reden die respondenten zelf hebben ingevuld is dat zij onder bewind staan (en waarschijnlijk geen weet hebben van het gebruik).

2 In 2017 was het kindpakket onderdeel van de Participatieregeling en zijn daarom de percentages van

bekendheid en gebruik samengevoegd. Door beleidswijzigingen zijn dit in 2020 twee aparte regelingen en kunnen deze niet worden samengevoegd. Deze percentages betreft de bekendheid en gebruik van alleen de Participatieregeling in 2017.

8

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Figuur 2.1.3. Redenen niet-gebruik (N=12)

Redenen geen gebruik Ik ken deze regelingen niet

8%

Ik denk dat ik niet in aanmerking kom voor deze regelingen

8%

Ik wil mijn hand niet ophouden

8%

Ik schaam me voor mijn financiële situatie

8%

Ik heb deze regelingen niet nodig

8%

Ik vind het aanvragen te veel werk

8%

Anders, namelijk:

25%

Een regeling voor zorg- of medische kosten wordt het meest gemist Ongeveer de helft van de respondenten mist een of meerdere regelingen in het minimabeleid. Een regeling voor zorg- of medische kosten wordt door 30 procent gemist, en 26 procent mist (ook) een regeling voor vrijetijdsactiviteiten voor volwassenen. Onder ‘anders, namelijk’ noemen respondenten nog regelingen voor huishoudelijke apparaten, een tegemoetkoming voor een dierentuinabonnement en een onkostenvergoeding voor vrijwilligerswerk. Figuur 2.1.4. Gemiste regelingen (N=123~N=43)

Zijn er regelingen die u mist? Ja, voor zorg- of medische kosten

30%

Ja, voor vrije tijdsactiviteiten voor volwassenen

26%

Ja, voor woonkosten

21%

Ja, voor vrije tijdsactiviteiten voor kinderen

17%

Ja, voor kosten voor (vrijwilligers)werk

14%

Ja, voor school- of opleidingskosten

12%

Anders, namelijk:

7%

Weet ik niet

19%

Nee

30%

3 Het aandeel respondenten dat een regeling voor vrijetijdsactiviteiten voor kinderen mist is hier berekend

op basis van alleen de huishoudens met kinderen. De overige percentages zijn berekend op basis van de gehele groep respondenten.

9

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

3. Effect van de regelingen Respondenten gebruiken de regelingen vooral voor hun gezondheid en hun kinderen De regelingen worden door 92 procent van de respondenten met kinderen in meer of mindere mate gebruikt om hun kinderen mee te kunnen laten doen aan activiteiten op school. Daarnaast gebruikt 87 procent van alle respondenten de regelingen in meer of mindere mate om gezond te kunnen leven. Figuur 3.1.1. Gebruik geld regelingen (N=5~N=30)

Ik gebruik het geld uit de regelingen om... Veel

Enigszins

Niet/nauwelijks

Mijn kinderen mee te kunnen laten doen aan activiteiten op school

58%

Gezond te kunnen leven

37%

Mijn kinderen mee te kunnen laten doen aan sportieve of culturele activiteiten Naar de dokter/fysiotherapeut/tandarts te kunnen gaan

34% 50%

58%

13% 25%

32%

Naar een baan te zoeken

8%

17%

50%

18%

80%

Sportieve of culturele activiteiten te doen

43%

20% 29%

28%

Vrijwilligerswerk te kunnen doen

18%

41%

41%

Leuke dingen te doen in mijn vrije tijd

19%

38%

43%

Een opleiding te kunnen volgen

29%

28%

43%

De meeste respondenten komen soms wel en soms niet rond Driekwart van de respondenten komt (meestal) rond: 71 procent komt soms wel en soms niet rond, 5 procent komt altijd rond. Een kwart zegt niet rond te kunnen komen. Figuur 3.1.2. Rondkomen (N=42)

Ik kan... rondkomen

5% 24%

soms wel en soms niet rondkomen 71%

niet rondkomen

10

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Bij de meeste respondenten helpen de regelingen deels om rond te komen De regelingen dragen bij twee derde van de respondenten er aan bij dat zij maandelijks rond kunnen komen: volgens 50 procent van de respondenten dragen de regelingen hier enigszins aan bij, volgens 18 procent dragen de regelingen voor een groot deel bij. Figuur 3.1.3. Dragen regelingen bij aan rondkomen? (N=34)

De regelingen dragen... 18% 32%

voor een groot deel bij enigszins bij niet/ nauwelijks bij

50%

Met name sociale behoeften zoals sporten zijn soms te duur Van de respondenten heeft 58 procent wel eens te weinig geld voor sociale behoeften zoals sporten en vrijetijdsactiviteiten en 56 procent van de respondenten heeft wel eens te weinig geld basisbehoeften zoals wonen en eten. Van de respondenten met kinderen heeft 58 procent wel eens te weinig geld waardoor hun kinderen niet altijd leuke dingen kunnen doen. Figuur 3.1.4. Situaties (N=12~N=43)

Komen deze situaties wel eens voor? (Aandeel 'ja') Te weinig geld waardoor mijn kinderen niet altijd de leuke dingen kunnen doen die ze zouden willen Te weinig geld voor sociale behoeften zoals sporten en vrije tijdsactiviteiten Te weinig geld voor basisbehoeften zoals wonen en eten

58% 58% 56%

Te weinig geld voor goede gezondheidszorg

47%

Te weinig geld voor gezonde en afwisselende voeding

44%

Te weinig geld waardoor mijn kinderen niet met alles op school kunnen meedoen

17%

Te weinig geld voor leermiddelen

7%

Te weinig geld voor lesgeld

5%

Ik ervaar bovenstaande situaties niet

9%

11

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Bijna de helft van de respondenten gaat wel eens niet naar de dokter vanwege de kosten 45 procent van de respondenten is het afgelopen jaar wel eens niet naar de dokter geweest omdat de kosten hiervoor te hoog waren. Figuur 3.1.5. Dokterskosten (N=42)

Bent u het afgelopen jaar niet naar de dokter geweest omdat het te duur was?

33%

Ja, meerdere keren Ja, 1 keer

55% Nee 12%

12

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

4. Informatie en aanvraag Respondenten zijn positief over de informatievoorziening rondom het minimabeleid 91 procent van de respondenten vindt dat het loket van ISD goed toegankelijk is. Daarnaast vindt 88 procent de gemeente telefonisch goed bereikbaar, en 85 procent vindt ISD BOL telefonisch goed bereikbaar. Iets minder tevreden zijn ze over de telefonische bereikbaarheid van Stichting Leergeld en het Jeugdfonds. Figuur 4.1.1. Stellingen informatievoorziening (N=8~N=41)

Stellingen informatievoorziening (helemaal) eens

(helemaal) oneens

Het loket van ISD BOL waar ik moet zijn voor het minimabeleid is goed toegankelijk

91%

9%

De gemeente is telefonisch goed bereikbaar

88%

12%

ISD BOL is telefonisch goed bereikbaar

85%

15%

Ik snap de informatie die ik krijg / vind

84%

16%

Ik kan de informatie vinden die ik zoek

83%

17%

Stichting Leergeld is telefonisch goed bereikbaar

75%

Het Jeugdfonds Sport en Cultuur is telefonisch goed bereikbaar

25%

50%

50%

De meeste respondenten zijn tevreden over contact met de gemeente Het overgrote deel van de respondenten is (zeer) tevreden over het contact met de gemeente. Alle respondenten zijn tevreden over het telefonisch contact en de folders van de gemeente. Figuur 4.1.2. Tevredenheid contact met de gemeente Onderbanken (N=21~N=25)

Tevredenheid contact met gemeente (zeer) tevreden

(zeer) ontevreden

Telefonisch contact

100%

Folders die u krijgt

100%

Persoonlijk contact

De website

92%

87%

13

8%

13%

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Respondenten zijn veelal tevreden over het contact en het aanvragen bij ISD BOL Het grootste deel van de respondenten is tevreden over het contact met ISD BOL, zoals de folders en het telefonisch contact. De meeste respondenten zijn ook positief over het aanvragen van een regeling bij ISD BOL: 89 procent vindt het aanvragen van een regeling bij ISD BOL duidelijk, en 88 procent vindt dat de aanvraag snel wordt afgehandeld. Figuur 4.1.3. Tevredenheid contact ISD BOL (N=26~N=34)

Tevredenheid contact met ISD BOL (zeer) tevreden

(zeer) ontevreden

Folders die u krijgt

92%

8%

Telefonisch contact

88%

12%

De website

87%

13%

Persoonlijk contact

87%

13%

Figuur 4.1.4. Aanvraag bij ISD BOL (N=32~N=36)

Een aanvraag bij ISD BOL... (helemaal) eens

(helemaal) oneens

Is duidelijk

89%

11%

Wordt snel afgehandeld

88%

12%

Is gemakkelijk

86%

14%

Kost mij weinig tijd

86%

14%

14

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Respondenten zijn positief over Stichting Leergeld4 De respondenten zijn over het algemeen tevreden over het contact met Stichting Leergeld. Alle respondenten die de vraag hebben ingevuld zijn tevreden over de website. Ook zijn zij positief over het aanvragen bij Stichting Leergeld, hoewel men in iets mindere mate positief is over de snelheid waarmee de aanvraag wordt afgehandeld en de tijd die een aanvraag hen kost. Toch is (bijna) twee derde van de respondenten hier alsnog tevreden over. Figuur 4.1.5. Tevredenheid contact Stichting Leergeld (N=9~N=11)

Tevredenheid contact met Stichting Leergeld (zeer) tevreden

(zeer) ontevreden

De website

100%

Folders die u krijgt

89%

Telefonisch contact Persoonlijk contact

11%

80%

20%

70%

30%

Figuur 4.1.6. Aanvraag bij Stichting Leergeld (N=11)

Een aanvraag bij Stichting Leergeld is... (helemaal) eens

(helemaal) oneens

Is gemakkelijk

91%

9%

Is duidelijk

91%

9%

Kost mij weinig tijd

64%

36%

Wordt snel afgehandeld

64%

36%

Respondenten zijn ook tevreden over het Jeugdfonds Sport en Cultuur 5 De respondenten zijn het meest tevreden over de folders en de website van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Ook het telefonisch en persoonlijk contact worden over het algemeen positief beoordeeld. Respondenten zijn daarnaast positief over het doen van een aanvraag bij Jeugdfonds Sport en Cultuur. Zo vindt 80 procent een aanvraag bij het Jeugdfonds makkelijk en zegt 60 procent dat een aanvraag hem weinig tijd kost.

4 Let op: de stellingen over Stichting Leergeld zijn door maximaal 11 respondenten ingevuld. 5 Let op: de stellingen over het Jeugdfonds zijn door maximaal 10 respondenten ingevuld.

15

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

Figuur 4.1.7. Tevredenheid contact Jeugdfonds Sport en Cultuur (N=8~N=9)

Tevredenheid contact met Jeugdfonds (zeer) tevreden

(zeer) ontevreden

Folders die u krijgt

89%

11%

De website

88%

12%

Telefonisch contact

78%

22%

Persoonlijk contact

75%

25%

Figuur 4.1.8. Aanvraag bij Jeugdfonds (N=10)

Een aanvraag bij het Jeugdfonds is... (helemaal) eens

(helemaal) oneens

Is duidelijk Is gemakkelijk

80% 70%

20% 30%

Kost mij weinig tijd

60%

40%

Wordt snel afgehandeld

60%

40%

16

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

5. Tips en adviezen Aan het eind van de vragenlijst kregen respondenten de gelegenheid om tips en adviezen te geven voor het minimabeleid van de gemeente. 15 respondenten hebben dit gedaan en hun tips en adviezen zijn in te delen in twee categorieën: • •

Meer mogelijkheden qua regelingen en ondersteuning (11 respondenten); Betere communicatie en informatie vanuit de gemeente (4 respondenten).

Hieronder volgt een aantal quotes van de respondenten.

“Dat er eens wat meer gedaan wordt voor oudere mensen. Veel mensen komen in de schuldsanering doordat de uitkering niet toereikend is.” “1 euro per uur voor vrijwilligerswerk.” “Meer geld, je moet echt elk dubbeltje omdraaien en je komt vaker in schulden.” “Mensen die in de schulden zitten worden niet altijd geholpen of gehoord.” “Mijn dochter heeft steunzolen en een beugel. Ik ben hiervoor tot de max verzekerd, maar voor deze 2 dingen alleen al moet ik 350 euro bijbetalen die ik nergens terugkrijg. Daarnaast hebben we een lopende afbetalingsregeling bij C.Z vanwege onze zorgkosten. Dat naast de lopende maandpremie. Dat is heel zwaar financieel maar sommige dingen kan ik niet zomaar afzeggen. Wij proberen zoveel mogelijk de huisarts en ziekenhuis te vermijden, tenzij het echt nodig is.” “Ik heb via de Wmo een scootmobiel, maar ik zou graag willen weten hoe het zit met eventuele elektrische fiets om zo toch wat meer een ‘normaal’ mens te zijn.” “Betere telefonische bereikbaarheid.” “Ik mis op de website de vermelding per welke datum bijstand aangevraagd kan worden. Dit verschilt per gemeente. Ik heb 3 dagen nodig gehad om de aanvraag in te vullen en de bestanden toe te voegen, en de verbinding viel tientallen keren weg. Bij de laatste vragen ontdekte ik dat ik te vroeg was met aanvragen en kon ik alles weer wissen. Zeer stressvol als je wekenlang zonder inkomen zit.”

17

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

6. Conclusies en aanbevelingen In het afsluitende hoofdstuk bespreken we de bevindingen uit de enquêtes. Dit doen we aan de hand van de centrale thema’s van het onderzoek.

6.1. Conclusies De meeste respondenten kennen de regelingen Alle minimaregelingen zijn bij een ruime meerderheid van de respondenten bekend. De respondenten kennen deze regelingen meestal via ISD BOL. De kwijtschelding van gemeentelijke heffing is het meest bekend (bij 90 procent), en wordt ook veel gebruikt. Daarnaast is de maatschappelijke participatieregeling bij 82 procent bekend. De bekendheid en het gebruik van de meeste regelingen is in 2020 ook hoger dan in 2017. De regelingen helpen respondenten deels om rond te komen De meeste respondenten kunnen (meestal) rondkomen. Hierbij geeft het grootste deel aan dat de regelingen veel of enigszins bijdragen aan het kunnen rondkomen. Respondenten besteden het geld uit de regelingen met name aan gezondheidszorg, gezond leven en (waar van toepassing) participatie van hun kinderen binnen en buiten school. Respondenten missen regelingen voor zorgkosten en participatie De regelingen die het meest worden gemist zijn regelingen voor zorg- of medische kosten en voor vrijetijdsactiviteiten voor volwassenen. Daarnaast heeft relatief groot deel van de respondenten wel eens te weinig geld voor vrijetijdsactiviteiten en voor goede gezondheidszorg. Dit is opvallend, aangezien respondenten al gebruik kunnen maken van de Maatschappelijke participatie regeling en de collectieve zorgverzekering.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat deze respondenten ondanks hun situatie niet bekend zijn met de regelingen die zij hiervoor kunnen gebruiken. Een andere mogelijkheid is dat de regelingen bij deze respondenten de kosten niet altijd volledig dekken, zo geeft een deel van de gebruikers aan zorg te mijden door de hoge kosten die zorg met zich meebrengt. Daarnaast geeft een deel van de respondenten ook daadwerkelijk aan dat de regelingen niet of nauwelijks bijdragen aan het kunnen rondkomen. Respondenten zijn positief over het contact met organisaties en het aanvragen van regelingen De meeste respondenten zijn tevreden over het contact dat zij hebben met inkomensondersteunende instanties. Alle respondenten zijn tevreden over het telefonisch contact met de gemeente. Ook zijn de respondenten grotendeels positief over het aanvragen van regelingen bij ISD BOL, Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Hierbij vinden respondenten met name dat het doen van een aanvraag duidelijk en gemakkelijk is.

6.2. Aanbevelingen Op basis van de uitkomsten van de enquête formuleren we een aantal aanbevelingen voor het minimabeleid van de gemeente: • • •

Inzetten op het behouden van positieve resultaten; Verbeteren van informatievoorziening rondom het minimabeleid; Meer aansluiting van de regelingen bij de behoeften van de doelgroep.

6.2.1. Inzetten op het behouden van positieve resultaten Uit de enquête is duidelijk geworden dat heel veel cliënten vinden dat het goed gaat. Het overgrote deel van de respondenten is tevreden over het contact en het doen van een aanvraag bij de gemeente, ISD BOL en de jeugdinstanties. De bekendheid (en het gebruik) van de meeste regelingen is sinds 2017 gestegen. Daarnaast kennen de meeste respondenten de regelingen via ISD BOL zelf en is men tevreden over de informatie die zij krijgen, en dragen de 18

(voormalige) gemeente Onderbanken

Versie 1.0

regelingen voor de meeste respondenten bij aan of zij rond kunnen komen. We adviseren de gemeente en ISD BOL om er samen op inzetten dat deze positieve resultaten worden behouden.

6.2.2. Verbeteren van informatievoorziening rondom het minimabeleid Een tweede aanbeveling voor de gemeente is om minima nog meer en beter te informeren over de regelingen waar zij gebruik van kunnen maken, en deze informatie actief te verspreiden onder de doelgroep. Elke regeling is bij een deel van de respondenten onbekend. Daarnaast kennen de meeste respondenten de regelingen via ISD BOL, terwijl andere bronnen van informatie minder vaak worden genoemd. Andere mogelijke kanalen om de informatie actief te verspreiden zijn bijvoorbeeld Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur. De meeste respondenten zijn positief over de informatievoorziening en het contact met deze organisaties. Deze organisaties zouden kunnen worden ingezet om nieuwe mensen in de doelgroep te bereiken, en de mensen die zij al in beeld hebben ook te informeren over andere mogelijkheden met betrekking tot het minimabeleid. Meer informatie over de minimaregelingen via meerdere kanalen (zoals via hulpverleners en andere maatschappelijke partners) zorgt ervoor dat minima beter weten op welke regelingen zij aanspraak maken, en waar zij deze aan kunnen vragen. Dit kan ook de vraag naar bepaalde regelingen verminderen, aangezien een deel van de respondenten regelingen mist waar zij nu ook al gebruik van zouden kunnen maken, zoals voor zorgkosten en voor maatschappelijke participatie.

Hierbij is het belangrijk dat het taalgebruik zo simpel mogelijk is, en dat er zowel online (visueel aantrekkelijke website, filmpjes, linkjes bij maatschappelijke partners) als offline (simpele folders op diverse plekken, posters, huis-aan-huisbladen, een A4’tje voor op de koelkast) plaatsen zijn waar de informatie snel en gemakkelijk gevonden kan worden.

6.2.3. Meer aansluiting van de regelingen bij de behoeften van de doelgroep Een derde aanbeveling is om het huidige pakket aan minimaregelingen inhoudelijk meer aan te laten sluiten bij de wensen en behoeften van de doelgroep. De gemeente biedt nu een breed pakket aan regelingen voor minima. Bij de meeste respondenten dragen de regelingen echter niet veel maar enigszins bij aan of zij kunnen rondkomen. Met name regelingen voor maatschappelijke participatie en voor zorgkosten worden het meest gemist, terwijl respondenten hiervoor al gebruik kunnen maken van bijvoorbeeld de collectieve zorgverzekering en de regeling Maatschappelijke participatie. Dit kan aanduiden dat de huidige tegemoetkomingen niet volledig aansluiten bij de behoeften van de doelgroep. Steeds meer gemeenten betrekken de doelgroep bij het ontwikkelen van het minimabeleid, zodat direct duidelijk wordt of de nieuwe middelen aansluiten bij hun wensen. Dit om er voor te zorgen dat de regelingen minima echt helpen. Een voorbeeld hiervan is een klankbordgroep. Hierbij is het wel van belang om onderzoek te doen naar de inkomenseffecten van eventuele nieuwe regelingen om te voorkomen dat hierdoor een armoedeval ontstaat.

19