Algemene beschouwingen PRO begroting 2027
Tekst van het document
Inbreng PRO Beekdaelen begroting 2027 Voorzitter, Dank aan de organisatie voor deze begroting en de beantwoording van onze vragen. Er is veel werk verzet. PRO wil een gemeente met betaalbare woningen, waar verduurzaming ook bereikbaar is met een kleine portemonnee. Waar straten, stoepen en groen goed worden onderhouden. Een gemeente die dichtbij haar inwoners staat en zorgvuldig met hun geld omgaat. Deze begroting zet goede stappen: extra inzet voor woningbouw, meer geld voor isolatie en aandacht voor groen en erfgoed. Maar wat merken inwoners daarvan in 2027? Wat kosten de plannen uiteindelijk? En wanneer kan de raad nog kiezen, voordat alles vastligt? Dat blijft ons op verschillende punten te onduidelijk. Voorzitter, De begroting spreekt over 900 extra woningen tot 2030. Een mooie ambitie. Maar wie al jaren zoekt, wil vooral weten: zit daar straks ook een betaalbare woning voor mij tussen? PRO wil minimaal 30 procent sociale huur in de totale nieuwbouwprogrammering. Daarnaast zijn betaalbare koopwoningen en passende woningen voor ouderen nodig. Wij willen per kern zien wat wordt gebouwd, voor wie en wanneer. En bij vertraging: wat doet het college om het project weer op gang te helpen? De extra ambtelijke capaciteit steunen wij. Daar moet wel voortgang tegenover staan.
Krijgen we bij de actualisatie van de Woondeal en het volkshuisvestingsprogramma een concreet overzicht van betaalbaarheid, planning en voortgang per kern? Benut ook de gebouwen die er al staan. Maak woningsplitsing en woningdelen mogelijk, bouw leegstaande panden om en help ouderen verhuizen naar een passende woning. Met duidelijke regels en actieve begeleiding helpen we woningzoekenden én pakken we leegstand en verloedering aan. Voorzitter, De extra 300.000 euro voor energiearmoede lijkt ons een goede keuze. Daarmee kunnen ongeveer veertig extra huishoudens binnen het Isolatieproject Parkstad worden geholpen aan een warmer huis en een lagere rekening. Maar die projectdoelgroep omvat niet iedereen met energiearmoede. Hoe bereiken we huurders en mensen die net buiten de voorwaarden vallen? Van het eerdere noodfonds van 450.000 euro is maar 38.000 euro gebruikt. De behoefte aan hulp verdwijnt niet omdat mensen geen aanvraag indienen. Ga daarom actief naar mensen toe, samen met energiecoaches en maatschappelijke partners. Help bij aanvragen en uitvoering. Laat zien hoeveel huishoudens worden geholpen en waarom anderen afhaken. Blijft het bereik achter, verander dan de aanpak. Ook bij energieopwekking willen wij concreter worden. Jabeek, energiehubs en ImpulZ bieden mogelijkheden.
Maar wat merkt een inwoner op zijn rekening? Welke zeggenschap krijgt de omgeving? En kun je meedoen zonder eigen dak of spaargeld? Wij vragen een concreet voorstel voor lokaal eigendom en toegankelijke deelname, met inzicht in wat samenwerking en het delen van energie werkelijk opleveren. De energietransitie moet ook het leven betaalbaarder maken. In Beekdaelen zetten we al mooie stappen om onze natuur te versterken en de biodiversiteit te vergroten. Maar we mogen ook ambitie tonen en het tempo opvoeren wat PRO betreft. Door bestaande initiatieven verder uit te bouwen, groene gebieden sterker met elkaar te verbinden en een mooi project zoals de "Zoemende verbindingen" te versnellen, geven we bijen, vlinders en andere dieren meer ruimte. Dus laten we deze ambitie samen vertalen naar concrete keuzes en voldoende middelen in deze begroting, zodat we daadwerkelijk vaart maken met een biodiverser Beekdaelen! Voorzitter, Goed onderhoud is het visitekaartje van onze gemeente. Het kost veel geld, dus moeten we keuzes maken en het slim organiseren. Onze buitendienstmedewerkers zijn de ogen en oren in de wijk. Zij kennen de omgeving en moeten meldingen snel kunnen oppakken. Geef hun goed gereedschap, begeleiding en waardering. Het onderzoek naar een eigen groendienst loopt door in 2027. Tegelijk worden contracten vanaf 2028 voorbereid.
Die volgorde moet kloppen: de raad moet kunnen kiezen voordat contracten de keuze beperken. PRO ziet kansen in eigen uitvoering: directe aansturing, herkenbare medewerkers en sociale werkgelegenheid. Maar we boeken geen besparing voordat kosten en kwaliteit duidelijk zijn. Daarom dienen wij een motie in voor een eerlijke vergelijking tussen eigen uitvoering, uitbesteding en een gemengde vorm. Met hetzelfde takenpakket en onderhoudsniveau, alle kosten op tafel en aandacht voor arbeidsvoorwaarden, biodiversiteit en mensen die ondersteuning nodig hebben om te werken. Verken ook welke andere buitendiensttaken geschikt zijn voor eigen uitvoering, zonder het lopende groenonderzoek te vertragen. Voorzitter, De kandidatuur van Heerlen-Parkstad voor Europese Culturele Hoofdstad 2033 kan kansen bieden voor onze regio, verenigingen en inwoners. Nu wordt een eerste bijdrage gevraagd, terwijl het financiële vervolg onduidelijk is. De toelichting noemt 82.720 euro; elders staat een ander bedrag. Welk bedrag klopt? Wat komt hierna? Welke bijdrage wordt later verwacht? En wanneer kan deze raad over vervolgstappen besluiten? Daarom dienen wij een amendement in om deze bijdrage uit de begroting te halen en afzonderlijk te behandelen. Met een duidelijk doel, financiële afspraken en inzicht in mogelijke vervolgstappen. Dat gaat over een zorgvuldig proces.
Over steun voor of tegen het bid lopen we daarmee niet vooruit. Een culturele ambitie verdient een volwaardig debat. Voorzitter, Goede dienstverlening steunen wij. Maar bij Beekdaelen in je Broekzak zijn we nog niet overtuigd van de verhouding tussen kosten en resultaat. Een half miljoen euro eenmalig, plus jaarlijkse lasten. Hoeveel inwoners gaan dit gebruiken? Hoe vaak? En welk probleem kunnen we met bestaande oplossingen niet aanpakken? Eenvoudigere dienstverlening en minder dubbel werk klinken goed. Maar hoeveel tijd besparen medewerkers? Hoeveel sneller worden inwoners geholpen? Zonder meetbare doelen en een realistische gebruikersraming kunnen we straks moeilijk beoordelen of dit geld goed besteed is. In het aparte raadsvoorstel verwachten wij daarom een volledige onderbouwing van kosten en opbrengsten, een vergelijking met bestaande oplossingen en momenten om bij te sturen of te stoppen. Ook persoonlijk contact moet behouden blijven. Overheid en ICT zijn bepaald geen vanzelfsprekende succesformule. Dat vraagt om bescheidenheid bij grote beloften. En met een uitvoeringsorganisatie die Solido heet, hopen wij dat vooral de onderbouwing solide is. Een overtuigende naam vervangt geen overtuigend resultaat. Voorzitter, Dan de onderzoeks- en adviesbureaus.
De externe personeelsinhuur mag zijn gedaald, maar zien we die daling ook terug in de totale kosten? Of komt een deel van de rekening via opdrachten aan bureaus terug? Soms is specialistische kennis nodig. Toch lijkt er steeds vaker eerst een verkenning, een onderzoek of een vervolgadvies nodig voordat we verder kunnen. Ondertussen lopen de kosten op en wachten inwoners op uitvoering. Geef onze eigen medewerkers de ruimte om hun kennis te gebruiken. Kijk ook wat andere gemeenten en samenwerkingsverbanden al hebben uitgezocht. We hoeven het wiel niet telkens opnieuw uit te vinden tegen een stevig uurtarief. Daarom vragen wij het college om ons bij iedere jaarrekening inzicht te geven in de kosten van onderzoeks- en adviesbureaus, ook als die uit projectbudgetten of investeringskredieten worden betaald. Welk bureau kreeg welke opdracht, wat heeft die gekost en wat heeft die opgeleverd? We willen ook weten waarom externe inzet nodig was. Welke kennis hadden we zelf in huis? Welke kennis ontbrak? En welk besluit of welke verbetering heeft het advies mogelijk gemaakt? De waarde van een rapport blijkt uit wat we ermee doen. Besturen betekent ook dat je met de kennis die er al is een keuze durft te maken. Voorzitter, Tot slot de PM-posten. Goed dat toekomstige opgaven zichtbaar zijn, ook wanneer de kosten nog onbekend zijn.
Maar die kosten kunnen straks wel onze financiële ruimte opslokken. Dan moeten we kunnen inschatten wat er aankomt. Kan de portefeuillehouder Financiën bij toekomstige kadernota’s en begrotingen een bijlage opnemen met bandbreedtes voor de belangrijkste PM-posten? Met de aannames, het beslismoment en het onderscheid tussen eenmalige en structurele lasten. En met hun gezamenlijke gevolgen voor de meerjarenbegroting. Niet alles is al uit te rekenen. Leg het uit als een raming nog niet verantwoord kan. Geef ons wel het beste inzicht dat beschikbaar is. Voorzitter, PRO wil vooruit en denkt graag mee. Met betaalbare woningen, lagere energielasten, verzorgde straten en dienstverlening die mensen helpt. Daarvoor zijn heldere keuzes, volledige informatie en zichtbare resultaten nodig. Met onze moties, het amendement en de antwoorden van het college willen wij deze begroting sterker maken. Zodat we volgend jaar kunnen laten zien wat er voor inwoners is bereikt. Dank u wel.