CConstaterende datBeek
Koppel je AI →
Document · PDF

Vragenweek 09-2026 8-BSM fractie CDA AI

Commissie Bestuur, Sociaal & Maatschappelijk 22 september 2026, gemeente BeekBij agendapunt: Raadstukken: Digitale soevereiniteit, verantwoorde AI en publieke innovatie.1.734 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Formulier voor het indienen van vragen voor de vragenweek Naam: Michelle Nolten Fractie: CDA Beek Vragen bij agendapunt ‘Digitale soevereiniteit, verantwoorde AI en publieke innovatie’, Commissie: BSM Vraag 1: In de visie wordt benadrukt dat AI geen doel op zich is (p. 10). 1. Welke criteria worden gebruikt om vast te stellen dat een AI-toepassing daadwerkelijk meerwaarde biedt voor inwoners, dienstverlening of bedrijfsvoering? 2. Hoe wordt er voor gezorgd dat projecten/initiatieven voortkomen uit maatschappelijke behoeften en niet vanuit de wens om nieuwe technologie toe te passen? 3. Welke afweging heeft het college gemaakt tussen deze investering en andere beleidsprioriteiten? 4. Kan het college concreet aangeven welke maatschappelijke problemen dankzij deze investering in AI sneller worden opgelost dan zonder deze investering? 5. Welke financiële opbrengsten of besparingen door efficiënter werken worden verwacht, en wanneer worden deze verwacht? Antwoord: 1.1 Welke criteria worden gebruikt om vast te stellen dat een AI-toepassing daadwerkelijk meerwaarde biedt voor inwoners, dienstverlening of bedrijfsvoering? Bij elke AI-toepassing kijken we eerst naar de publieke waarde. De vraag is dus niet of de techniek nieuw of interessant is, maar of zij een probleem beter oplost dan de huidige werkwijze of een eenvoudiger oplossing biedt. De criteria verschillen per toepassing.

• Er moet een duidelijk maatschappelijk of organisatorisch probleem of verbeterdoel zijn. • De toepassing moet de dienstverlening verbeteren, het werk slimmer maken of bestuur en raad beter ondersteunen. • Vooraf spreken we af wat we meten. Denk aan doorlooptijd, tijdwinst, kwaliteit, minder fouten, bereikbaarheid, tevredenheid van gebruikers of vrijgekomen capaciteit. • Privacy, informatiebeveiliging, openheid, uitleg, menselijke controle, toegankelijkheid en de regels uit de AI-verordening moeten op orde zijn.

- 2 - • De gemeente moet zeggenschap houden over gegevens, continuïteit en leveranciers. Ook moet overstappen naar een andere leverancier mogelijk zijn. • Beheer, kennis, kosten en risico’s moeten passen bij de verwachte opbrengst. We voeren een toepassing pas blijvend in als de meerwaarde in de praktijk is bewezen en duidelijk is wie verantwoordelijk is, wat het kost en welke risico’s er zijn. 1.2 Hoe wordt er voor gezorgd dat projecten/initiatieven voortkomen uit maatschappelijke behoeften en niet vanuit de wens om nieuwe technologie toe te passen? We draaien de werkwijze om: niet de technologie, maar het probleem staat voorop. Elk idee begint met een duidelijke vraag en een duidelijk leerdoel. We kijken ook of het probleem zonder AI of met een eenvoudiger digitale oplossing kan worden opgelost. • Ideeën kunnen komen van inwoners, medewerkers, de raad en het college. Via de AI- dialoog nemen we ook zorgen en wensen uit de samenleving mee. • Elke verkenning krijgt vooraf een eigenaar, leerdoel, looptijd en stopmoment. • Nieuwe ideeën worden centraal vastgelegd en beoordeeld. Zo voorkomen we dubbel werk en losse experimenten. De voorbeelden in de visie zijn alleen voorbeelden. Ze zijn geen vaste projectenlijst. Een idee zonder duidelijke waarde voor Beek past niet binnen dit kader.

1.3 Welke afweging heeft het college gemaakt tussen deze investering en andere beleidsprioriteiten? Het college kiest voor een beperkt bedrag voor meerdere jaren, niet voor een groot technologieprogramma. De € 400.000 is het maximale bedrag dat uit de algemene reserve beschikbaar is. Het geld is ook niet vooraf verdeeld over projecten. Grote technologie- investeringen vallen buiten dit kader. Zo kan de gemeente stap voor stap kennis opbouwen en veilige pilots doen. We kunnen stoppen als iets niet werkt. Geld dat niet wordt gebruikt, blijft in de reserve tot de raad anders besluit. Als een toepassing later blijvend wordt ingevoerd, volgt opnieuw een inhoudelijke en financiële afweging. Hierbij is ook volledig tegemoetgekomen aan de belangrijke input die Uw Raad heeft geleverd tijdens de RIA van 2 juli jl. In het voorstel staat geen bedrag per andere beleidsprioriteit om mee te vergelijken. Wel heeft het college meegewogen dat niets doen ook risico’s en kosten geeft. AI komt via software, leveranciers en de samenleving toch op de gemeente af. Daarom wil het college op tijd kennis en controle opbouwen, binnen een duidelijk financieel maximum.

1.4 Kan het college concreet aangeven welke maatschappelijke problemen dankzij deze investering in AI sneller worden opgelost dan zonder deze investering? Het kader belooft niet vooraf dat bepaalde maatschappelijke problemen sneller worden opgelost met AI. Dat weten we pas na een pilot. De reserve maakt het mogelijk om per probleem te testen of AI echt beter werkt dan de huidige manier. AI kan bijvoorbeeld helpen bij informatie die moeilijk te vinden of te begrijpen is, bij veel herhaalwerk en bij het verwerken van grote hoeveelheden informatie. Denk aan het voorbereiden en controleren van aanvragen, duidelijker schrijven, veilig zoeken in interne kennis en sneller informatie vinden en ordenen. Per toepassing meten we of bijvoorbeeld de doorlooptijd, kwaliteit, bereikbaarheid of beschikbare tijd van medewerkers verbetert. Is er geen duidelijke verbetering, dan schalen we niet op. - 3 - 1.5 Welke financiële opbrengsten of besparingen door efficiënter werken worden verwacht, en wanneer worden deze verwacht? In het raadsvoorstel staan nog geen concrete bedragen voor besparingen. Dat is bewust. We weten nu nog niet welke toepassingen na een pilot blijvend worden gebruikt. Een besparing vooraf noemen zou daarom niet betrouwbaar zijn. De eerste winst zit vooral in tijd, capaciteit en kwaliteit.

AI kan helpen bij zoeken, samenvatten, ordenen, controleren en het voorbereiden van communicatie of aanvragen. Dat kan werk sneller maken en medewerkers meer tijd geven voor maatwerk en moeilijke taken. Tijdwinst is niet altijd direct een financiële besparing. Bij iedere serieuze pilot bekijken we daarom de kosten en de opbrengsten. We letten onder meer op licenties, beheer, ondersteuning, beveiliging, opleiding en benodigde capaciteit. Pas als een toepassing blijvend geld bespaart of kost, verwerken we dat in de gewone begroting. Vraag 2: Op pagina 13 van de visie en strategisch kader wordt gesproken over ‘Iedere verkenning heeft een duidelijke leervraag, eigenaar, looptijd en stopmoment. De lessen worden vastgelegd en gedeeld; stoppen is een goede uitkomst wanneer de waarde of veiligheid onvoldoende blijkt’. 1. Welke criteria leiden ertoe dat een pilot wordt beëindigd in plaats van opgeschaald? Antwoord: Stoppen is een normale uitkomst als een toepassing te weinig waarde heeft of niet veilig en verantwoord kan worden gebruikt.

We schalen een pilot niet op als één of meer van deze punten gelden: • de afgesproken meerwaarde is niet duidelijk bewezen; • de uitkomsten zijn niet goed of betrouwbaar genoeg; • risico’s voor privacy, informatiebeveiliging, rechten van inwoners, wetgeving of ethiek zijn niet goed te beperken; • goede menselijke controle is niet mogelijk; • de kosten van licenties, beheer, ondersteuning en inzet van medewerkers zijn te hoog in verhouding tot de opbrengst; • de gemeente wordt te afhankelijk van één leverancier of heeft te weinig zekerheid over gegevens, continuïteit of overstappen; • de toepassing maakt de dienstverlening minder menselijk, toegankelijk of inclusief, of verlaagt de kwaliteit; • een oplossing zonder AI is eenvoudiger, goedkoper of veiliger. We schalen pas op als de meerwaarde in de praktijk is bewezen en beheer, verantwoordelijkheden, vaste kosten en risico’s goed zijn geregeld. Alleen een technisch geslaagde proef is dus niet genoeg. Vraag 3: In hoofdstuk 5 (de financiële ruimte) van de visie en strategisch kader wordt beschreven hoe het college keuzes jaarlijks zichtbaar maakt. 1. Welke rol heeft de raad bij het prioriteren van initiatieven voordat middelen daadwerkelijk worden ingezet? - 4 - 2.

Hoe wordt voorkomen dat de raad alleen achteraf wordt geïnformeerd? Antwoord: 3.1 Welke rol heeft de raad bij het prioriteren van initiatieven voordat middelen daadwerkelijk worden ingezet? De gemeenteraad hoeft niet elk experiment vooraf apart goed te keuren. De raad bepaalt wel de kaders: de richting, de spelregels en het maximale bedrag van de reserve. Het college mag binnen die kaders geld uitgeven. Voor ieder begrotingsjaar krijgt de raad te zien wat er op het gebied van AI gaat gebeuren het komende jaar. De raad kan daarop sturen bij de behandeling van de begroting en met de gewone raadsinstrumenten. 3.2 Hoe wordt voorkomen dat de raad alleen achteraf wordt geïnformeerd? De raad krijgt informatie vóór en tijdens de uitvoering: • bij de begroting: vooraf informatie over geplande initiatieven en de beschikbare financiële ruimte; • tijdens het jaar: informatie over voortgang en afwijkingen via de gewone planning- en controlmomenten, met aandacht voor fase, uitgaven, resultaten, risico’s en lessen; • bij blijvende invoering: opnieuw een inhoudelijke en financiële afweging, zodat tijdelijke kosten niet automatisch vaste kosten worden. Het college krijgt wel ruimte om binnen de afgesproken kaders uit te voeren. Een kleine en veilige test hoeft daarom niet steeds apart naar de raad. De raad bepaalt de kaders. Het college voert uit en legt verantwoording af.

Vraag 4: Op pagina 18 van de visie staat het volgende: ‘Voor de uitvoering van dit strategische kader wordt via het bijbehorende raadsbesluit een financiële ruimte van maximaal € 400.000 beschikbaar gesteld in een bestemmingsreserve Digitale Soevereiniteit en AI’. 1. Hoe is de voorgestelde bestemmingsreserve van € 400.000 opgebouwd? 2. Welke structurele kosten worden verwacht na afloop van de bestemmingsreserve? Antwoord: 4.1 Hoe is de voorgestelde bestemmingsreserve van € 400.000 opgebouwd? De € 400.000 is niet vooraf verdeeld over projecten of kostenposten. Het is één maximaal bedrag voor de periode 2026-2030. Het geld komt uit de algemene reserve en hoeft niet volledig te worden uitgegeven. Geld dat overblijft, blijft in de reserve totdat de raad anders besluit. De reserve kan binnen de door de raad vastgestelde doelen worden gebruikt voor: • tijdelijke regie en deskundige ondersteuning; • veilige verkenningen en gecontroleerde pilots; • kennis en opleiding over AI; • het betrekken van inwoners en maatschappelijke organisaties via de AI-dialoog; - 5 - • kennis delen en samenwerken in de regio. Er is geen vast bedrag per jaar of per onderdeel. Dat is bewust, omdat technologie, wetgeving en kansen snel veranderen. Het maximale bedrag zorgt er tegelijk voor dat keuzes nodig blijven. Grote technologie-investeringen vallen buiten deze reserve.

4.2 Welke structurele kosten worden verwacht na afloop van de bestemmingsreserve? Er zijn nu nog geen vaste structurele kosten geraamd voor de periode na de reserve. Die kosten hangen af van welke toepassingen na de pilot echt meerwaarde hebben en blijvend worden gebruikt. Bij blijvend gebruik kunnen kosten ontstaan voor hosting en licenties, beheer, ondersteuning en updates, beveiliging en privacy, controle op regels, koppelingen met andere systemen, opleiding en inzet van medewerkers. Voor GovChat/LAICA moeten hierover nog definitieve afspraken worden gemaakt. Deze kosten komen niet automatisch in de begroting. Eerst moet duidelijk zijn wat een toepassing over de hele looptijd kost, hoeveel capaciteit nodig is, welke baten of besparingen er zijn. Daarna maken college en raad de inhoudelijke en financiële afweging.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://beek.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/954067f5-0bd1-4762-a46e-6d6a5050a53f?agendaItemId=d6ee7952-1bba-477b-8777-0a8f70aced04