Voorstel / Ter kennisname Commissie

*25vra00032* 25vra00032

Voorstel Commissie Onderwerp Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2030 BsGW

Korte inhoud In haar vergadering van 20 februari 2025 heeft het Dagelijks Bestuur de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2030 in ontwerp vastgesteld. Voorafgaand aan het vaststellen van de begroting door het Algemeen Bestuur van BsGW zal het Dagelijks Bestuur schriftelijk en gemotiveerd reageren op uw zienswijze (art. 68 lid 4 Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)). Zienswijze en reactie worden samen met de begroting en meerjarenraming aangeboden aan het Algemeen Bestuur ter vaststelling in haar vergadering van 26 juni 2025. De begroting 2026 gaat uit van een lichte stijging van de reguliere bijdrage ten opzichte van de bijdrage in 2025 van € 3.020 naar € 382.202 in 2026. De stijging door de indexering van salarissen en inflatie in 2025 wordt grotendeels gecompenseerd door de oplopende kostenreductie waaraan BsGW zich heeft gecommitteerd en de verlaging van de bestemmingsreserve ICT 2025-2029.

Aanleiding Middels de aanbiedingsbrief d.d. 27 februari 2025 heeft de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW), conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR), de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2030 voor zienswijze aan de deelnemende gemeenten en Waterschap Limburg aangeboden. Vaststelling van de begroting 2026 is een verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur (AB) van de BsGW. Het AB van de BsGW zal – de betrokken deelnemers gehoord hebbende – de begroting 2026 op 26 juni 2025 vaststellen. Verzocht wordt om vóór 31 mei a.s. een (concept) zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur.

Inhoudelijke overwegingen Begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2030 Voor u ligt de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2030 van Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). Hierin zijn de financiële consequenties van zekere ontwikkelingen en bestuursbesluiten meegenomen. Zekere ontwikkelingen, waarvan de (financiële) effecten nog een mate van onzekerheid hebben, worden eveneens zo veel mogelijk gekwantificeerd. Mogelijke ontwikkelingen worden alleen in de begroting meegenomen voor zover deze zijn in te schatten. De door het Algemeen Bestuur van BsGW op 12 december 2024 vastgestelde kadernota 2026 dient als basis voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2030. Het belangrijkste bestuurlijke uitgangspunt hierbij is een sluitende begroting en meerjarenraming. Het is vanwege de aanhoudende en zelfs toenemende dynamiek in de (inter)nationale samenleving steeds lastiger om meerjarig vooruit te kijken. Daaraan kan worden toegevoegd dat BsGW als gemeenschappelijke regeling de kadernota en de begroting inclusief meerjarenraming vroegtijdig dient aan te leveren als input voor de begrotingen van de deelnemende organisaties. Ravijnjaar Een aantal gemeenten heeft zich per brief tot het DB gericht met een opdracht om in het kader van het Ravijnjaar de uitgaven dusdanig bij te stellen dat vanaf 2026 de bijdrage van de deelnemers met minimaal 5% afneemt.

Ook in de AB-vergaderingen van september en

2

december 2024 is uitvoerig stilgestaan bij (de effecten van) het Ravijnjaar. Uiteraard heeft BsGW begrip voor het financiële perspectief van de gemeenten in dit kader. BsGW heeft vanuit historisch perspectief reeds een structurele bezuiniging gerealiseerd en werkt momenteel toe naar een aanvullende structurele bezuiniging. Bij dit alles dient evenwel de continuïteit van de bedrijfsvoering van BsGW te worden gegarandeerd. Beleidsarm BsGW is een uitvoeringsorganisatie en hanteert daarmee per definitie een beleidsarme begroting. Mocht er al sprake zijn van (nieuw) beleid, dan is dit op basis van een wettelijke grondslag (bijv. de Woo) dan wel op verzoek van de deelnemers. Het Samenwerkingsportaal en vooral de doorontwikkeling hiervan is een goed voorbeeld van dit laatste. Historische kostenreductie Eén van de doelstellingen, die voortvloeien uit de missie van BsGW, is kostenreductie. Uitgangspunt voor de begroting van BsGW is dan ook altijd geweest: sober en doelmatig. BsGW heeft zich gecommitteerd aan een taakstellende kostenreductie van afgerond 13% procent in de eerste 6 jaar na de oprichting en heeft in de jaren 2012 – 2017 daarom de kostenindexering van gemiddeld 2% per jaar niet doorberekend aan de deelnemers. De totale gerealiseerde, historische kostenreductie voor de deelnemers loopt hiermee op tot structureel € 1,565 miljoen per jaar.

Ondernemings- en Ontwikkelplan Met het Ondernemings- en Ontwikkelplan (OOP) heeft het Algemeen Bestuur de BsGWorganisatie een structurele, taakstellende kostenreductie opgelegd van € 1,3 miljoen met ingang van 2028. Dit resulteert in het structureel verlagen van de bijdragen van de deelnemers met hetzelfde bedrag. Om dit te bereiken wordt de BsGW-begroting met ingang van 2024 stapsgewijs benedenwaarts bijgesteld. Deze taakstellende kostenreductie – die in belangrijke mate gerealiseerd wordt middels een formatiereductie – loopt op van ruim 2% in 2024 tot structureel 4% vanaf 2028, zoals in onderstaande tabel weergegeven:

De historische kostenreductie en het effect van het OOP leidt tot de volgende cumulatieve kostenreductie:

Maatwerk Het Harmonisatietraject, dat in 2023 is afgerond, heeft er onder andere toe geleid dat de kosten voor maatwerk voortaan via een offertetraject in beeld worden gebracht en dat deze één op één worden doorberekend aan de desbetreffende deelnemer. Dit betekent dat

-3-

deelnemers, die geen maatwerk afnemen, niet langer financieel bijdragen aan het duurdere maatwerk van andere deelnemers. Een en ander leidt tot een benedenwaartse bijstelling van de reguliere begroting met ingang van 2025 en daarmee de bijdrage van de deelnemers, die geen maatwerk afnemen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is in principe bedoeld als buffer voor het opvangen van risico’s, waarvan de financiële gevolgen vooraf niet redelijkerwijs zijn in te schatten. Deze post wordt jaarlijks berekend aan de hand van de door het Algemeen Bestuur vastgestelde risicoanalyse. Hierbij worden de risico’s (kwalitatief) en de bedragen plus de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief) in kaart gebracht. De vigerende bestuurlijke lijn is dat het weerstandsvermogen van BsGW zo bescheiden mogelijk, doch realistisch moet zijn. Operationele risico’s moeten door BsGW zelf kunnen worden opgevangen, zonder terug te hoeven vallen op de deelnemers. Deze benadering wordt gedeeld door de toezichthouder (Provincie Limburg). Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre BsGW in staat is om bij onverwachte gebeurtenissen met een financieel gevolg deze tegenvaller te nemen zonder dat dit gevolgen heeft voor de door het Algemeen Bestuur vastgestelde kaders en doelstellingen in de begroting.

In de basis moet de beschikbare weerstandscapaciteit even groot zijn als de benodigde weerstandscapaciteit. Naar aanleiding van de discussie in het Algemeen Bestuur heeft ten aanzien van het weerstandsvermogen nader overleg met de accountant plaatsgevonden. De accountant kan zich vinden in de methode, de omvang en de onderbouwing van het weerstandsvermogen. Wanneer er bij BsGW geen sprake zou zijn van een (afdoende) weerstandsvermogen, dan dient BsGW zichtbaar onderdeel te zijn van het weerstandsvermogen van alle 30 deelnemers. Bij de risicoanalyse eind 2024 is in het kader van het Ravijnjaar extra kritisch gekeken naar de omvang en onderbouwing van het weerstandsvermogen. Dit heeft geresulteerd in een benedenwaartse bijstelling van het weerstandsvermogen ten opzichte van de begroting 2025 met € 472 duizend. Het voorgenomen DB-besluit resp. AB-voorstel is om deze € 472 duizend terug te storten naar de deelnemers. Indexeringspercentages Conform toezegging (AB 12-12-2024) heeft BsGW de door de deelnemers gebruikte indexeringspercentages geïnventariseerd. Dit levert een zeer divers beeld op, waaruit geen ‘grootst gemene deler’ kan worden afgeleid. Naar aanleiding van de discussie in het Algemeen Bestuur heeft ten aanzien van de indexeringspercentages nader overleg met de accountant plaatsgevonden.

De accountant is op basis van het uitgangspunt ‘reëel begroten’ voorstander van het toepassen van indexeringspercentages en kan zich vinden in de hoogte en de onderbouwing van de indexpercentages, die BsGW hanteert. In het verlengde van het bovenstaande continueert BsGW de indexpercentages, zoals opgenomen en toegelicht in paragraaf 3.1. Renteopbrengsten Naar aanleiding van de discussie in het Algemeen Bestuur heeft ten aanzien van de renteopbrengsten nader overleg met de accountant plaatsgevonden. De renteopbrengsten zijn niet beïnvloedbaar door BsGW. Op dit moment komen de renteopbrengsten ten gunste van de deelnemers. Indien de renteopbrengsten zouden verworden tot een begrotingspost, dan dient op basis van het uitgangspunt ‘reëel begroten’ een realistische inschatting te worden gemaakt in dezen. Het bijkomend effect is dan wel dat het financiële risico, dat hierdoor ontstaat, verwerkt dient te worden in het weerstandsvermogen. In het verlengde van het bovenstaande heeft BsGW de afweging gemaakt om de renteopbrengsten geen onderdeel van de begroting te laten worden.

4

Nieuwe bestemmingsreserve AHA In 2022 zijn drie grote aanbestedingstrajecten opgestart voor de hosting, de belasting- en de waarderingsapplicatie van BsGW. De implementatie hiervan is in 2023 gestart, met een uitloop naar 2024. De verwachte implementatiekosten van dit programma Aanbesteding Hosting en Applicaties (AHA) waren ingeschat op € 2,775 miljoen. Per 31-12-2024 is het project afgesloten waarbij de totale projectkosten AHA lager zijn uitgevallen dan begroot. Daarnaast hoefde een in de projectbegroting opgenomen risicopost niet te worden aangesproken. Het Algemeen Bestuur heeft besloten om voor het volgende aanbestedings- en implementatietraject 2028/2029 een nieuwe bestemmingsreserve te vormen (AB 12-12-2024). Vooruitlopend hierop is reeds in de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2029 een jaarlijkse storting in de bestemmingsreserve AHA opgenomen van € 555 duizend per jaar (AB 27-6-2024). De onderbesteding van het huidige project AHA van afgerond € 445 duizend (voorlopig bedrag; ook dit realisatiecijfer dient nog door de accountant te worden gecontroleerd) wordt als startkapitaal gestort in de nieuwe bestemmingsreserve. Tezamen met de voornoemde bijdrage 2025 van € 555 duizend, betekent dit dat de jaarlijkse stortingen voor de jaren 2026-2029 met € 180 duizend kunnen worden verlaagd naar € 375 duizend.

Areaaluitbreiding In het kader van het Ravijnjaar dient niet alleen gekeken te worden naar bezuinigingsaspecten. In voorkomende gevallen geven gemeenten niet (volledig) of met de nodige vertraging areaaluitbreidingen door. Hierdoor worden opbrengsten misgelopen. Mutatiedetectie Ook het consequent en zorgvuldig laten uitvoeren van de jaarlijkse mutatiedetectie kan leiden tot extra inkomsten, bijvoorbeeld in het geval van (vergunningvrij) bouwen. De objecten worden immers groter en waardevoller. Wanneer (vergunningvrij) slopen niet goed in de boeken komt, leidt dat tot extra bezwaren en daarmee gepaard gaande uitvoeringskosten en bij de inzet van ncnp-bedrijven of andere gemachtigden tot uitkeringskosten. Kritische blik Om een verantwoorde bedrijfsvoering te kunnen borgen zijn de grenzen van bezuinigingen (vooralsnog) bereikt. Een en ander neemt niet weg dat BsGW kritisch blijft kijken naar haar eigen organisatie, processen en kosten(reductie), zoals de proceskosten. Ontwikkelingen op dit vlak worden via de P&C-cyclus gerapporteerd. Bij een financieel voordeel wordt dit op de gebruikelijke wijze (jaarresultaat) verrekend. Bij een structureel voordeel zal de begroting hierop worden aangepast, al dan niet in eerste instantie in de vorm van een begrotingswijziging. De bijdrage aan de BsGW voor gemeente Beek in 2026 bedraagt € 382.202.

Beslispunten 1. Kennisnemen van de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2030 van de BsGW en het voorstel tot vaststelling van de deelnemersbijdragen BsGW 2026. 2. Geen zienswijze in te dienen ten aanzien van de ontwerpbegroting 2026 van de BsGW.