Voorstel / Ter kennisname Commissie

*25vra00059* 25vra00059

Voorstel Commissie Onderwerp Begroting 2026 en jaaroverzicht 2024 GGD Zuid-Limburg

Korte inhoud De GGD Zuid-Limburg heeft het jaaroverzicht 2024 ter informatie, en de begroting 2026 voor het indienen van zienswijze, aan de gemeenteraden aangeboden. Het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD Zuid-Limburg zal - de gemeenteraden gehoord hebbende - de begroting 2026 op 2 juli 2025 vaststellen. De jaarrekening 2024 heeft geleid tot een positief resultaat waarbij de positieve resultaten voor de onderdelen GGD en JGZ zijn geretourneerd aan de gemeenten. De begroting 2026 is opgesteld conform de in 2024 vastgestelde kadernota 2026 en het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD Zuid-Limburg. Deze begroting is een concretisering van de kadernota 2026. De financiële vertaling van de begroting 2026 van de GGD ZL wordt verwerkt in de Afwijkingenrapportage 2025. College-advies zienswijze De begroting 2026 van de GGD Zuid-Limburg past bij de ambities en het beleid van de gemeenschappelijke regeling waar onze gemeente mee kan instemmen. Daarbij is de begroting 2026 gelijk aan de begroting 2025 behoudens de correcties in het kader van de indexering. De GGD ZuidLimburg heeft samen met de leden van het Algemeen Bestuur een zorgvuldig proces doorlopen om tot deze begroting te komen. Desondanks acht de gemeente Beek het wenselijk een kanttekening te plaatsen.

Het college adviseert uw commissie om namens de gemeenteraad de volgende zienswijze in te dienen: Waar eerder sprake was van 2026 als zogenoemd ravijnjaar, is deze financiële terugval door het Rijk doorgeschoven naar 2028. Dit uitstel biedt tijdelijk financiële ruimte voor gemeenten, maar doet niets af aan de noodzaak tot structurele ombuigingen. Deze lijn geldt ook voor de gemeenschappelijke regelingen. De GGD Zuid-Limburg wordt dan ook nadrukkelijk gevraagd om ook in de komende jaren actief op zoek te gaan naar bezuinigingsmaatregelen en hierover expliciet te rapporteren. Ten aanzien van de reizigersvaccinatie wordt geadviseerd om geen zienswijze in te dienen, aangezien er geen financiële consequenties zijn voor gemeenten.

Beslispunten 1. Kennis te nemen van het jaaroverzicht 2024 van de GGD Zuid-Limburg; 2. Bovenstaande zienswijze in te dienen ten aanzien van de begroting 2026 van de GGD Zuid-Limburg.

Aanleiding Middels de aanbiedingsbrief d.d. 28 maart 2025 heeft de GGD Zuid-Limburg (GGD ZL), conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR), de begroting 2026 voor zienswijze, en het jaaroverzicht 2024 ter informatie aan de 16 Zuid-Limburgse gemeenten aangeboden. Vaststelling van de begroting 2026 is een verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD ZL. Het AB van de GGD ZL zal – de betrokken gemeenten gehoord hebbende – de begroting 2026 op 2 juli 2025 vaststellen. Verzocht wordt om uiterlijk 1 juli a.s. een zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur.

2

Overwegingen Inhoudelijke overwegingen Jaaroverzicht 2024 Conform hetgeen is bepaald in de Wet gemeenschappelijke regelingen en de Gemeenschappelijke Regeling GGD ZL wordt het jaaroverzicht alleen ter informatie aangeboden. Het jaaroverzicht 2024 is in te zien via https://ggdzl-jaaroverzicht.nl/. Het totale resultaat over 2024 bedraagt € 1.479.126 positief en is als volgt verdeeld over de drie programmalijnen: GGD: Jeugdgezondheidszorg: Veilig Thuis:

€ 343.294 positief € 47.156 positief € 1.088.677 positief

Positief resultaat GGD € 343.294 Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door incidentele meevallers die in het laatste kwartaal van het jaar gerealiseerd zijn, zo waren ontvangen projectgelden hoger dan begroot. Positief resultaat JGZ € 47.156 Het positieve resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door een verschuiving van projectopbrengsten van het onderdeel JGZ naar het onderdeel GGD. Door deze doorbelasting zijn de personeelslasten en overhead lager uitgevallen dan begroot. Positief resultaat Veilig Thuis € 1.088.677 Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door het niet of niet tijdig kunnen invullen van vacatures. Er is sprake van een zeer krappe arbeidsmarkt, waardoor functies (medewerkers, vertrouwensartsen, ondersteuning en beleidsadviseurs) niet ingevuld konden worden. Mede hierdoor is er een forse wachtlijst ontstaan die tot risico’s kan leiden. Vanzelfsprekend is er al in 2024 gestart met een actieplan om deze onwenselijke situatie op te lossen.

Resultaatbestemming 2024 Het Dagelijks Bestuur van de GGD ZL heeft op 24 maart 2025 ingestemd met de volgende resultaatbestemming: • het positieve resultaat van de programmalijn GGD € 343.294 te retourneren aan de deelnemende gemeenten; • het positieve resultaat van de programmalijn JGZ € 47.156 te retourneren aan de deelnemende gemeenten; en • het positieve resultaat van de programmalijn VT € 1.088.677 als volgt te verdelen: € 500.000 te storten in een bestemmingsreserve ten behoeve van het wegwerken van de wachtlijsten Veilig Thuis; € 500.000 te storten in de bestemmingsreserve forensische geneeskunde in het kader van de risico’s met betrekking tot actuele (landelijke) problematiek; en het resterende positieve resultaat van € 88.677 te retourneren aan de deelnemende gemeenten. Nadere toelichting jaaroverzicht 2024 - Onzekerheden forensische geneeskunde (FG) De onzekerheden rondom FG zorgen ervoor dat de GGD zich in 2025 moet voorbereiden op verschillende toekomstscenario’s. - Wachtlijst met risico’s bij Veilig Thuis Vanaf medio 2024 is er sprake van een wachtlijst bij VT. Krapte op de arbeidsmarkt, een lange inwerkperiode, verzuim en de steeds complexere problematiek hebben ervoor gezorgd dat er een andere aanpak, gericht op het voorkomen van een wachtlijst noodzakelijk is.

-3-

Voorgesteld wordt om kennis te nemen van het jaaroverzicht 2024 van de GGD ZuidLimburg. Begroting 2026 Deze begroting is tot stand gekomen na een langdurig en zorgvuldig proces met het Algemeen Bestuur van de GGD ZL. Het was een gezamenlijke uitdaging om een begroting op te stellen met de financiële onzekerheden en taakstellingen waarmee gemeenten en de GGD ZL te maken hebben: - Driedubbel bezuinigingsvraagstuk De GGD ZL kent drie grote financieringsstromen: gemeentelijke middelen, directe Rijksmiddelen en projectmiddelen. Het kabinet Schoof I kondigde in 2024 forse bezuinigingen aan op Rijksmiddelen en projectmiddelen die de GGD ZL ontvangt. Deze bezuinigingen raken 20% van de totale GGD begroting. - Taakstelling gemeenten Gemeenten zien een ravijnjaar op zich afkomen en hebben te maken met grote financiële vraagstukken. In en na de ronde van zienswijzen over de begroting van 2025, liet een aantal Zuid-Limburgse gemeenten weten dat de GGD ZL zich moet voorbereiden op het gemeentelijke ravijnjaar 2026. Er werd door verschillende gemeenten gevraagd om besparingsopties in kaart te brengen, om een kerntakengesprek in het bestuur te voeren en om te zoeken naar meer efficiëntie en doelmatigheid.

- Proces met gemeenten over inhoud en financiën In september 2024 heeft het Dagelijks Bestuur van de GGD ZL de directie dan ook de opdracht gegeven om aan de slag te gaan en een plan van aanpak op te zetten en uit te voeren om te komen tot een gedegen begroting 2026. Allereerst hebben er na de zomer van 2024 individuele gesprekken plaatsgevonden met alle portefeuillehouders waarbij op voorhand gevraagd is naar wensen en richting. Hierna heeft in november 2024 een beeldvormend AB plaatsgevonden waar bestuurlijke kaders, kerntaken en randvoorwaarden besproken zijn. - Achtergrondinformatie In dit beeldvormend AB hebben bestuurders gevraagd om verhelderende informatie en achtergrondstukken, onder meer over de specifieke wettelijke en aanvullende taken van de GGD ZL; de consequenties van bezuinigingen en afbouw; inzicht in reservepositie van de GGD ZL, benchmarkgegevens; het financiële effect van preventie enzovoort, zie bijlage 4. - Urgente opgave Op basis van alle beschikbare informatie is het bestuur van mening dat een aanvullende gemeentelijke bezuiniging, bovenop de Rijksbezuinigingen van 20%, op de totale GGD ZL begroting, niet verantwoord is. Daarnaast zou inhoudelijk, in het licht van de zeer grote en urgente opgave in onze regio met grote gezondheidsachterstanden en gezondheidsverschillen, een verdere taakstelling grote negatieve effecten hebben.

Tenslotte kent de GGD ZL, mede door taakstellingen in de afgelopen jaren, al een sobere en efficiënte financiële basis waarin geen aanvullende ruimte te vinden is. Nadere toelichting begroting 2026 - Landelijke onzekerheden in voorjaarsnota Ten tijde van het opstellen van de begroting 2026 was de voorjaarsnota nog niet vastgesteld. Mogelijke veranderingen worden verwerkt via een begrotingswijziging.

4

- Ingeboekte bezuinigingen in 2026 In de voorliggende begroting zijn de Rijks- en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat er sprake is van een forse taakstelling, waarvan de gevolgen door de GGD ZL gedragen moeten worden. - Aanbesteding forensische geneeskunde (FG) Begin maart 2025 heeft de GGD ZL van de politie vernomen dat de aanbesteding van de Medische Arrestantenzorg (MAZ) niet gegund is aan de GGD ZL. De formele aanbestedingsprocedure is nog niet helemaal afgerond en de dienstverlening door GGD ZL loopt hoogstwaarschijnlijk nog tenminste één jaar door. De financiële, juridische en organisatorische gevolgen hiervan zijn in dit stadium nog niet te overzien. De kosten FG zijn om deze reden nog in zijn geheel opgenomen in de begroting 2026. - Structureel groot tekort aan artsen forensische geneeskunde Vanwege krapte op de arbeidsmarkt van forensisch artsen en ziekteverzuim is het nu onmogelijk om een continu rooster gevuld te krijgen. Het is momenteel nog onduidelijk wat dit en het verliezen van de aanbesteding voor de huidige en toekomstige dienstverlening betekent. - Zienswijze reizigersvaccinatie Het voornemen is om vanaf 1 januari 2026 de reizigersvaccinatie bij de GGD ZL onder te brengen en dit wordt momenteel nader uitgewerkt.

Het is nu nog niet duidelijk om welk bedrag het zal gaan, waardoor deze dienstverlening nu niet in de begroting 2026 is verwerkt. Reizigersvaccins worden bekostigd door tarieven van derden. Hoewel dit geen financiële consequenties heeft voor gemeenten betreft het wel een uitbreiding van taken bij de Gemeenschappelijke Regeling. Daarom worden raden de gelegenheid geboden een zienswijze te geven. Aanpassing van de begroting 2026 kan dan middels een technische begrotingswijziging. De begroting 2026 is opgesteld conform de in 2024 vastgestelde kadernota 2026 en het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD ZL dat in juli 2023 door het AB is vastgesteld. Deze begroting is een concretisering van de kadernota 2026.

Financiële overwegingen Jaaroverzicht 2024 Het resterende positief resultaat is reeds geretourneerd aan de gemeenten. De gemeente Beek heeft terug ontvangen: - € 9.140 voor onderdeel GGD - € 1.273 voor onderdeel JGZ - € 2.164 voor onderdeel Veilig Thuis Raming 2025

Programma GGD Programma JGZ excl. Rijksvaccinatieprogramma Programma VT Totaal

Bijdrage Beek € 315.568 € 610.430

Beschikbare middelen € 898.595

€ 192.725 € 1.118.723

€ 186.533 € 1.085.128

Toename € 27.403

€ 6.192 € 33.595

-5-

Meerjarenbegroting

Programma GGD Programma JGZ excl. Rijksvaccinatieprogramma Programma VT Totaal gevraagd:

2026 € 321.466 € 628.539

2027 € 321.466 € 628.539

2028 € 321.466 € 628.539

€ 199.376 € 1.149.381

€ 199.376 € 1.149.381

€ 199.376 € 1.149.381

Totaal beschikbaar:

€ 1.086.502

€ 1.086.502

€ 1.086.502

€ 62.879

€ 62.879

€ 62.879

Dus bijramen:

De financiële vertaling van de begroting 2025 e.v. van de GGD ZL wordt verwerkt in de Afwijkingenrapportage 2025.

Communicatie Na besluitvorming zal het DB van de GGD ZL uiterlijk 1 juli 2025 over uw zienswijze op de hoogte worden gebracht. Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsbrief begroting 2026 en jaaroverzicht 2024 GGD ZL Bijlage 2: Jaaroverzicht 2024 GGD ZL Bijlage 3: Begroting 2026 GGD ZL Bijlage 4: Bijlage begroting 2026 GGD ZL