Voorstel Raad

*26vra00037* 26vra00037

Voorstel Gemeenteraad Datum B&W vergadering: Datum Raadsvergadering: Afdeling: Raadscie: Portefeuillehouder: Steller:

12-05-2026 11-06-2026 SAM BSM Marcel Meurkens Nadine Buis

Onderwerp Jaardocument 2025, begrotingswijziging 2026 en ontwerpbegroting 2027 GGD Zuid-Limburg Korte inhoud De GGD Zuid-Limburg heeft het jaaroverzicht 2025 ter informatie en de begrotingswijziging 2026 en ontwerpbegroting 2027 voor het indienen van zienswijze aan de gemeenteraden aangeboden. Het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid Limburg zal - de gemeenteraden gehoord hebbende - de begroting 2026 op 8 juli 2026 vaststellen. De jaarrekening 2025 heeft geleid tot een positief resultaat waarvan een deel wordt geretourneerd aan de gemeenten. Voor zowel de begrotingswijziging 2026 als de ontwerpbegroting 2027 wordt voorgesteld een zienswijze in te dienen. De financiële vertaling van de begroting 2027 van de GGD ZL wordt verwerkt in de Afwijkingenrapportage 2026. College-advies zienswijze: De begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg geeft inzicht in de voorgenomen uitvoering van taken en ambities. Tegelijkertijd staat de financiële positie van gemeenten structureel onder druk. De aanhoudende onzekerheid over het gemeentefonds, in combinatie met stijgende kosten, dwingt gemeenten tot scherpe en soms ingrijpende keuzes. Tegen deze achtergrond doet het college een nadrukkelijke oproep aan de GGD Zuid-Limburg om maximaal verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen financiële huishouding.

Dit betekent dat: * kostenstijgingen waar mogelijk binnen de eigen begroting worden opgevangen; * actief wordt gestuurd op doelmatigheid en kostenbeheersing; * kritisch wordt gekeken naar de omvang en inzet van beschikbare reserves, met inachtneming van het benodigde weerstandsvermogen. De GGD Zuid-Limburg wordt daarbij verzocht om transparant inzicht te geven in de opbouw, onderbouwing en inzet van reserves, zodat gemeenten een zorgvuldige afweging kunnen maken over de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage. De inzet van de gemeente Beek is dat stijging van gemeentelijke bijdragen zoveel mogelijk wordt beperkt, tenzij deze aantoonbaar onvermijdelijk is op basis van wettelijke taken of autonome ontwikkelingen. Deze lijn sluit aan bij de bredere oproep van gemeenten richting het Rijk dat nieuwe taken en financiële kortingen gepaard dienen te gaan met passende middelen, conform artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. In aanvulling op het bovenstaande wordt de voorgestelde gefaseerde budgetverhoging van Veilig Thuis inhoudelijk begrepen. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat € 500.000 uit het positieve resultaat over 2024 is toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor het wegwerken van wachtlijsten bij Veilig Thuis, zonder dat hiervoor een concreet plan beschikbaar was. Deze reserve is tot op heden niet ingezet.

Ook worden uit het positieve resultaat over 2025 nieuwe bestemmingsreserves gevormd voor Forensische Geneeskunde MAZ, het Digitaal Cliëntdossier JGZ en Risicotaxatie JGZ, waarvoor eveneens nog geen concrete plannen zijn opgesteld. Tot slot ontbreekt een integraal en compact plan van aanpak voor Veilig Thuis 2026–2027.

De GGD Zuid-Limburg wordt dan ook verzocht het AB GGD Zuid-Limburg dit jaar ter vaststelling de volgende zaken aan te bieden: concrete en beknopte plannen voor de genoemde bestemmingsreserves waarin wordt opgenomen wanneer de middelen worden ingezet en welke doelen daarmee worden bereikt; een beknopt plan van aanpak voor Veilig Thuis 2026–2027, waarin wordt uitgewerkt hoe de extra middelen worden ingezet om de problematiek aan te pakken, preventiever te werken en toekomstige formatie-uitbreiding te beperken. Op deze wijze worden transparantie, doelmatige inzet van middelen en tijdige bijsturing door gemeenten geborgd. Tevens wordt hiermee bijgedragen aan een zorgvuldige omgang met de financiële positie van gemeenten.

Aanleiding Middels de aanbiedingsbrief d.d. 31 maart 2026 heeft het Dagelijks Bestuur van de GGD Zuid-Limburg (DB), conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), de begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 voor zienswijze, en het jaardocument 2025 ter informatie, aangeboden aan de raden van 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Vaststelling van de begrotingswijziging 2026 en de begroting 2027 is een bevoegdheid van het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid-Limburg (AB). Het AB stelt deze stukken – na zienswijzen van de gemeenten te hebben betrokken – vast op 8 juli 2026. Verzocht is om uiterlijk 1 juni 2026 een zienswijze in te dienen bij het DB. Aangezien behandeling plaatsvindt in de raadsvergadering van 11 juni 2026 is tijdige indiening niet mogelijk. De zienswijze wordt wel voorafgaand aan de AB-vergadering van 8 juli 2026 aangeleverd.

Overwegingen De GGD ZL is de gezondheidsdienst van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten, en heeft als taak de gezondheid van inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. De GGD ZL dient een jaardocument 2025, een begrotingswijziging 2026 en een ontwerpbegroting 2027 in voor drie programma’s: -

-

-

Programma GGD: Dit programma voert de wettelijke taken uit die voortkomen uit de Wet publieke gezondheid, de Wmo en de Wet op de lijkbezorging. Het omvat onder andere infectie- en tuberculosebestrijding, seksuele gezondheid, hygiënetoezicht, medische milieukunde, monitoring en onderzoek, psychosociale hulp bij incidenten, bemoeizorg, het Centrum Seksueel Geweld en forensische geneeskunde. Vanaf 2026 valt ook reizigersvaccinatie onder dit programma. Programma Jeugdgezondheidszorg (JGZ): De JGZ richt zich op de publieke gezondheid van alle kinderen, jongeren en (aanstaande) ouders. De JGZ voert preventieve screenings uit en biedt waar nodig maatwerkzorg voor specifieke doelgroepen, zoals via Stevig Ouderschap, Voorzorg en ondersteuning van ziekgemelde leerlingen in het voortgezet onderwijs. Daarnaast draagt de JGZ bij aan het programma Trendbreuk, verwijst naar voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en voert het Rijksvaccinatieprogramma uit. Programma Veilig Thuis (VT): VT is het wettelijke advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA). Het ondersteunt inwoners en professionals door meldingen te ontvangen, advies te geven, signalen van geweld te onderzoeken en maatregelen te nemen om acute onveiligheid te beëindigen.

VT zet vervolgstappen in gang, monitort veiligheid en herstel, en fungeert daarnaast als expertisecentrum op thema’s zoals femicide, zeden, mensenhandel, stalking en ouderenmishandeling.

Jaardocument 2025 Het jaardocument 2025 wordt conform de Wgr en de Gemeenschappelijke Regeling GGD Zuid Limburg alleen ter informatie aangeboden en geeft inzicht in de ontwikkelingen, prestaties en trends over het afgelopen jaar.

-3-

Het totale resultaat over 2025 bedraagt € 2,16 miljoen positief en is als volgt verdeeld over de drie programmalijnen: GGD: Jeugdgezondheidszorg: Veilig Thuis:

€ 1.642.058 positief € 687.458 positief € 164.675 negatief

Toelichting resultaat Het positieve resultaat binnen het programma GGD wordt voornamelijk veroorzaakt door een groot overschot van de COVID-19-najaarscampagne, die volledig door Rijksmiddelen van VWS is bekostigd. Het is echter nog onzeker of deze middelen definitief mogen worden behouden. Daarnaast leverde de samenwerking binnen de Forensische Dienst Limburg en enkele incidentele meevallers extra voordeel op. Binnen het programma JGZ is sprake van incidentele meevallers zoals lagere overheadkosten, hogere projectopbrengsten en lagere automatiseringskosten. Het negatieve resultaat bij het programma Veilig Thuis hangt samen met de inzet van externe capaciteit om wachtlijsten en werkdruk als gevolg van de noodsituatie op te vangen. Resultaatbestemming 2025 Het Algemeen Bestuur van de GGD ZL heeft op 15 april 2026 ingestemd met de volgende resultaatbestemmingen: -

-

€ 660.057 wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor de COVID-19 najaarscampagne 2025, aangezien nog onduidelijk is of VWS het overschot terugvordert; € 125.000 wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor Forensische Geneeskunde MAZ, in verband met mogelijke frictiekosten door het vervallen van de medische arrestantenzorg per 1 oktober 2026; € 500.000 wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor het Digitaal Cliëntdossier JGZ; € 400.000 wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor ‘Risicotaxatie JGZ’ voor de implementatie van een uniforme risicotaxatiemethodiek voor 0-18 jaar; Het resterende positieve resultaat van € 479.484 wordt terugbetaald aan de deelnemende gemeenten.

Voor de gemeente Beek betekent dit een te ontvangen bedrag van € 12.992. Voorgesteld wordt kennis te nemen van het jaardocument 2025. Aanwending bestemmingsreserves Bij de recente actualisatie van de GR GGD ZL is een inhoudelijke wijziging niet verwerkt: het verwijderen van de zienswijzeplicht voor het vrijvallen en aanwenden van bestemmingsreserves. Volgens de huidige tekst van artikel 27 lid 12, vallen deze handelingen nog onder de zienswijzeplicht. Het AB heeft op 15 april 2026 besloten de gemeenschappelijke regeling GGD ZL, artikel 27 lid 12 aan te vullen met dat het aanwenden van een bestemmingsreserve een AB bevoegdheid is, deze aanpassing mee te nemen bij de volgende wijziging van de GR GGD ZL en tot die tijd de huidige, al gedurende een aantal jaren toegepaste, werkwijze voort te zetten.

Begrotingswijziging 2026 Veilig Thuis (VT) is het expertisecentrum en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties in ZuidLimburg. Deze wettelijke taak is verankerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning en maakt vanaf 2015 onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Zuid-Limburg. Een sterke toename van meldingen bij VT leidde tot wachtlijsten, hoge werkdruk en het tijdelijk afschalen van de expertiserol, waardoor ketensamenwerking, preventie en uitvoering van de Regiovisie geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) onder druk kwamen te staan. Bij het opstellen van de begroting 2026 was dit niet in deze mate voorzien. Om de wettelijke taken goed te kunnen blijven uitvoeren, is structurele formatie-uitbreiding nodig. Onderzoek van eind 2025 wees uit dat 14 fte extra vereist is, te realiseren in twee stappen door arbeidsmarktkrapte en inwerktijd: 7 fte in 2026 en 7 fte in 2027. Het AB GGD ZL stemde op 26 november 2025 in met deze gefaseerde uitbreiding. Het college en de raad zijn hierover op 15 januari 2026 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief van de GGD ZL (zie bijlage 5).

De eerste 7 fte (6 fte VT-medewerkers en 1 fte ondersteuning) zijn structureel opgenomen in de begroting 2026. Vanaf 2027 is een structurele ophoging van 14 fte opgenomen. Zie bijlage 6 voor een beknopte factsheet. Ook is het proces opgestart om – samen met gemeenten en ketenpartners – het gesprek te voeren en acties uit te zetten om de samenwerking in de keten te verstevigen én het expertisecentrum en de expertiserol van VT te versterken. De resultaten van deze inspanningen (in pilots) worden meegenomen in het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2028-2031.

Ontwerpbegroting 2027 De begroting 2027 is opgesteld conform de in 2025 vastgestelde kadernota 2027 en het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD ZL dat in juli 2023 door het AB GGD ZL is vastgesteld. Deze begroting is een concretisering van de kadernota 2027. In 2027 wordt de Trendbreukaanpak voortgezet en eind 2026 wordt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) geconcretiseerd in een nieuw regioplan Zuid-Limburg binnen Gezond Zuid-Limburg. Samen met het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ vormt dit het kader voor 2027. Deze akkoorden en nota’s vragen om een integrale beweging: van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. Er wordt gebouwd aan een stevige regionale preventie-infrastructuur tussen zorg, sociaal domein en publieke gezondheid.

Beleidsspeerpunten 2027 Programma GGD - Versterken van vaccinatiegraad en paraatheid bij infectieziekte-uitbraken; - Doorontwikkeling vaccinatievoorziening en klantcontactcentrum; - Voortzetting inzet op onder andere TBC, seksuele gezondheid, risicopreventie en Nu Niet Zwanger; - Professionaliseren toezicht gastouders en versterken meldingsbereidheid bij Wmo-calamiteiten; - Aanhoudende inzet op bemoeizorg en wijk-GGD; - Extra aandacht voor leefstijl, mentale druk, bestaanszekerheid (met name bij jongeren) en zelfmoordpreventie; - 24/7 forensische expertise blijft geborgd, met focus op kostendekking en duurzame inzetbaarheid. Beleidsspeerpunten 2027 Programma JGZ - Focus op verder verankeren en digitaliseren van de preventieve infrastructuur; - Uitbreiding van monitoring en aanbod (o.a. Centering Ouderschap, Peuterplein); - Extra inzet voor gelijke kansen via interventies als Prenataal Huisbezoek, Stevig Ouderschap, Voorzorg en MAZL; - Regionale uitrol van fijnmazig vaccineren; - Vanaf 2027 volledig werken met het nieuwe digitale dossier; Beleidsspeerpunten 2027 Programma VT - Blijft alle wettelijke VT-taken uitvoeren; - Met extra formatie verder ontwikkelen tot regionaal expertisecentrum; - Meer preventie, vroegsignalering, training en samenwerking in de keten; - Uitvoering Regiovisie 2024–2031, inclusief Handle with Care en aansluiting bij nieuwe landelijke ontwikkelingen.

Nadere toelichting begroting 2027 Veilig Thuis Uit de begroting blijkt dat het domein veiligheid en zorg onder druk staat. Dit heeft directe gevolgen voor de uitvoering van Veilig Thuis. Het aantal meldingen, de complexiteit en verzoeken om expertise nemen hier fors toe. Vandaar dat in deze begroting een budgetverhoging is opgenomen om extra medewerkers aan te nemen. Om de wettelijke taak VT adequaat te blijven uitvoeren, is structurele versterking noodzakelijk. Met deze structurele uitbreiding kan VT in 2027 op eigen kracht het werk oppakken en wordt het mogelijk om de rol als expertisecentrum weer te vervullen naar behoefte van onze regio en meer deel te nemen aan regionale pilots rond de Regiovisie GIA. Het aantal adviezen en meldingen neemt jaarlijks toe en de complexiteit van de casuïstiek wordt groter. Alles wijst erop dat deze ontwikkeling zich richting 2027 onverminderd voortzet. Het onderwerp GIA staat hoog op de maatschappelijke en politieke agenda en er is veel aandacht voor bijvoorbeeld femicide en kindermishandeling. Daarom is voortbouwend op de begrotingswijziging 2026 ook in 2027 nog eens 7 fte extra formatie nodig, waardoor VT in 2027 een formatie-uitbreiding kent van 14 fte structureel.

-5-

Extra middelen aanpassing Rijksvaccinatieprogramma Het vaccinatieschema is aangepast op advies van de Gezondheidsraad. De implementatie van deze wijzigingen vraagt extra inspanningen in de uitvoering door de JGZ. Hiervoor zijn tijdelijk aanvullende middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten en JGZ-organisaties. Het bedrag van € 75.485 is door de Zuid-Limburgse gemeenten ontvangen via de septembercirculaire 2025 in het gemeentefonds en wordt door de GGD Zuid-Limburg afgeroepen ter dekking van de extra kosten die samenhangen met deze vaccinatie-inspanningen. Forensische geneeskunde Het wegvallen van de Medische Arrestantenzorg (MAZ) leidt ook in 2027 tot minder inkomsten, terwijl de 24/7 beschikbaarheid van forensisch artsen en verpleegkundigen noodzakelijk blijft. Dit heeft als gevolg dat de financiële dekking van de 24/7 dienstverlening onder druk staat. Er wordt onderzocht hoe meer kostendekkend gewerkt kan worden én het werk interessant te houden voor de professionals. Landelijk wordt een toekomstbestendiger stelsel voor de uitvoering van de forensische geneeskunde uitgewerkt. Hiervoor is een wijziging van het landelijke stelsel nodig; van een regionaal model, naar een model met landelijke regie per 2027/2028. Een routekaart is in dit kader nog niet bekend.

Zienswijze Voorgesteld wordt om zowel voor de begrotingswijziging 2026 als de ontwerpbegroting 2027 van de GGD ZL een zienswijze in te dienen. Een algemene zienswijze: De begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg geeft inzicht in de voorgenomen uitvoering van taken en ambities. Tegelijkertijd staat de financiële positie van gemeenten structureel onder druk. De aanhoudende onzekerheid over het gemeentefonds, in combinatie met stijgende kosten, dwingt gemeenten tot scherpe en soms ingrijpende keuzes. Tegen deze achtergrond doet het college een nadrukkelijke oproep aan de GGD Zuid-Limburg om maximaal verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen financiële huishouding. Dit betekent dat: * kostenstijgingen waar mogelijk binnen de eigen begroting worden opgevangen; * actief wordt gestuurd op doelmatigheid en kostenbeheersing; * kritisch wordt gekeken naar de omvang en inzet van beschikbare reserves, met inachtneming van het benodigde weerstandsvermogen. De GGD Zuid-Limburg wordt daarbij verzocht om transparant inzicht te geven in de opbouw, onderbouwing en inzet van reserves, zodat gemeenten een zorgvuldige afweging kunnen maken over de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage.

De inzet van de gemeente Beek is dat stijging van gemeentelijke bijdragen zoveel mogelijk wordt beperkt, tenzij deze aantoonbaar onvermijdelijk is op basis van wettelijke taken of autonome ontwikkelingen. Deze lijn sluit aan bij de bredere oproep van gemeenten richting het Rijk dat nieuwe taken en financiële kortingen gepaard dienen te gaan met passende middelen, conform artikel 2 van de Financiele-verhoudingswet. En aanvullend daarop: De voorgestelde gefaseerde budgetverhoging van Veilig Thuis wordt inhoudelijk begrepen. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat € 500.000 uit het positieve resultaat over 2024 is toegevoegd aan een bestemmingsreserve voor het wegwerken van wachtlijsten bij Veilig Thuis, zonder dat hiervoor een concreet plan beschikbaar was. Deze reserve is tot op heden niet ingezet. Daarnaast worden ook uit het positieve resultaat over 2025 nieuwe bestemmingsreserves gevormd voor Forensische Geneeskunde MAZ, het Digitaal Cliëntdossier JGZ en Risicotaxatie JGZ, waarvoor eveneens nog geen concrete plannen zijn opgesteld. Ook vraagt de GGD ZL om een gefaseerde uitbreiding van 14 fte voor VT. Hoewel in het jaardocument 2025 en de ontwerpbegroting 2027 diverse acties worden genoemd, ontbreekt een integraal plan van aanpak voor 2026–2027 waarin maatregelen, resultaten en inzet samenkomen en duidelijk wordt hoe verdere formatie-uitbreiding kan worden voorkomen.

Daarom wordt voorgesteld een zienswijze in te dienen waarin de GGD ZL wordt verzocht om voor alle nieuwe reserves, de bestaande VT-reserve én de aanpak VT 2026–2027 compacte en concrete plannen vast te stellen in het AB GGD ZL. Deze plannen moeten aangeven wanneer de middelen worden ingezet en welke doelen worden bereikt.

Door vooraf plannen te vragen, wordt er voor gezorgd dat middelen transparant en doelgericht worden ingezet, kan tijdig worden bijgestuurd en wordt voorkomen dat geld ongebruikt blijft of zonder onderbouwing wordt ingezet. Een concreet, preventiegericht plan VT 2026-2027 helpt bovendien voorkomen dat verdere formatie-uitbreiding als vanzelfsprekend wordt gezien. Op deze wijze worden transparantie, doelmatige inzet van middelen en tijdige bijsturing door gemeenten geborgd. Tevens wordt hiermee bijgedragen aan een zorgvuldige omgang met de financiële positie van gemeenten.

Financiële overwegingen Jaaroverzicht 2025 Het terug te ontvangen bedrag van € 12.992 wordt ingezet ter dekking van een deel van de kosten van de begrotingswijziging 2026. Begrotingswijziging 2026 Bijdrage Beek Programma GGD Programma JGZ Rijksvaccinatieprogramma Programma VT Resultaat jaarrekening 2025 Totaal

€ 324.255 € 634.882 € 35.158 € 219.171 - € 12.992 € 1.200.474

Beschikbare middelen € 985.163

€ 198.846 € 1.184.009

Toename

€ 9.132

€ 20.325 - € 12.992 € 16.465

Raming 2027 Bijdrage Beek Programma GGD Programma JGZ Rijksvaccinatieprogramma Programma VT Totaal

€ 340.734 € 669.373 € 35.248 € 249.148 € 1.294.503

Beschikbare middelen € 985.163

Toename

€ 60.192

€ 198.846 € 1.184.009

€ 50.302 € 110.494

Programma GGD Programma JGZ Rijksvaccinatieprogramma Programma VT Totaal gevraagd:

2027 € 340.734 € 669.373 € 35.248

2028 € 340.734 € 669.373 € 35.248

2029 € 340.734 € 669.373 € 35.248

€ 249.148 € 1.294.503

€ 249.148 € 1.294.503

€ 249.148 € 1.294.503

Totaal beschikbaar:

€ 1.184.009

€ 1.184.009

€ 1.184.009

€ 110.494

€ 110.494

€ 110.494

Meerjarenbegroting

Dus bijramen:

De financiële vertaling van de begrotingswijziging 2026 en begroting 2027 e.v. van de GGD ZL wordt verwerkt in de Afwijkingenrapportage 2026.

-7-

Beslispunten 1. Kennisnemen van het jaardocument 2025 van de GGD Zuid-Limburg; 2. Een zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 van de GGD Zuid-Limburg: 3. De financiële consequenties meenemen bij de Afwijkingenrapportage 2026. Beek, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN BEEK,

Paul de Jonge Gemeentesecretaris

Christine van Basten-Boddin Burgemeester

Besluit Gemeenteraad

De raad van de gemeente Beek;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 12-05-2026;

Besluit: 1. Kennis te nemen van het jaardocument 2025 van de GGD Zuid-Limburg; 2. Een zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2026 en de ontwerpbegroting 2027 van de GGD Zuid-Limburg; 3. De financiële consequenties mee te nemen bij de Afwijkingenrapportage 2026.

Beek, 11-06-2026 GEMEENTERAAD,

Guliël Erven Raadsgriffier

Christine van Basten-Boddin Voorzitter