Procesvoorstel betrokkenheid gemeenteraad bij verdere uitwerking visie op Digitale Soevereiniteit, Verantwoorde AI en Publieke Innovatie
Tekst van het document
M E M O Aan : De leden van de Raad van de gemeente Beek Van : Het college van burgemeester en wethouders Datum : 23-09-2026 Betreft: : Procesvoorstel betrokkenheid gemeenteraad bij verdere uitwerking visie op Digitale Soevereiniteit, Verantwoorde AI en Publieke Innovatie 1. Aanleiding Met de voorliggende visie op Digitale Soevereiniteit, Verantwoorde AI en Publieke Innovatie wordt de strategische koers voor de komende jaren bepaald. De visie geeft richting, maar vraagt in de komende jaren om nadere uitwerking in concrete toepassingen, pilots, samenwerkingsverbanden en organisatorische keuzes. De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie gaan snel. Het is daarom niet wenselijk om bij de vaststelling van de visie al voor meerdere jaren gedetailleerd vast te leggen welke toepassingen de gemeente zal inzetten. Tegelijkertijd is het van belang dat de gemeenteraad ook na vaststelling van de visie structureel betrokken blijft bij de verdere ontwikkeling. Voorgesteld wordt daarom, mede op verzoek van de commissie BSM tijdens de behandeling van het voorliggende raadsvoorstel op 22 september jl., te werken met een meerjarig proces waarin het college de Raad jaarlijks op een vast moment informeert en consulteert. 2.
Jaarlijkse Raadsinformatieavond AI en Digitale Soevereiniteit Het college organiseert ten minste één inhoudelijke Raadsinformatieavond (RIA) per jaar over digitale soevereiniteit, verantwoorde AI en publieke innovatie. Deze bijeenkomst is het vaste moment waarop de raad wordt meegenomen in de voortgang van de visie en vooruitkijkt naar de ontwikkelingen voor het komende jaar. De bijeenkomst combineert informatie, demonstratie en dialoog. Bij voorkeur vindt de bijeenkomst plaats in het voorjaar, voorafgaand aan de verdere voorbereiding van de Kaderbrief. Hierdoor kunnen onderwerpen met kaderstellende gevolgen tijdig worden meegenomen in de reguliere besluitvormingscyclus. Raads- en commissieleden kunnen tijdens deze RIA vanuit hun volksvertegenwoordigende rol ook vragen en signalen uit de samenleving inbrengen, die het college meeneemt in de verdere uitwerking. Vaste onderdelen van de avond Terugblik en voortgang: Een compact overzicht van uitgevoerde pilots en toepassingen, bereikte resultaten, leerpunten, bestede middelen en relevante ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving, privacy, informatiebeveiliging en digitale soevereiniteit. Concrete toepassingen en demonstraties: Waar mogelijk worden toepassingen daadwerkelijk getoond.
Raadsleden krijgen zo inzicht in wat AI in de praktijk kan betekenen voor dienstverlening, medewerkers, bestuur en raad, maar ook in de beperkingen en risico’s. Vooruitblik op het komende jaar: Het college licht toe welke nieuwe ontwikkelingen, pilots, samenwerkingsverbanden of toepassingen worden voorzien en welke prioriteiten worden - 2 - voorgesteld binnen de vastgestelde visie en beschikbare middelen. Bestuurlijke dilemma’s en richting: Nieuwe of principiële vraagstukken worden niet alleen informatief gepresenteerd, maar in de vorm van concrete dilemma’s met de Raad besproken. Zo kan de Raad tijdig richting meegeven voordat keuzes verder worden uitgewerkt. 3. Doorlopend overzicht van pilots en toepassingen Om de ontwikkeling over meerdere jaren inzichtelijk te houden, houdt het college een doorlopend overzicht bij van relevante AI-toepassingen en pilots. Dit overzicht vormt jaarlijks de feitelijke basis voor de Raadsinformatieavond. Per toepassing kan in compacte vorm worden aangegeven: • het doel en de beoogde maatschappelijke of organisatorische meerwaarde; • de fase waarin de toepassing zich bevindt; • de belangrijkste risico’s en getroffen waarborgen; • de financiële inzet; • de uitkomst van een pilot en het vervolg: stoppen, aanpassen, voortzetten of opschalen.
Hierdoor krijgt de Raad een samenhangend beeld van de ontwikkeling zonder dat voor ieder afzonderlijk experiment een zelfstandig besluitvormingsproces nodig is. 4. Verbinding met de planning- en-controlcyclus De verdere uitwerking van de visie wordt zoveel mogelijk verbonden aan bestaande bestuurlijke momenten. Daarmee wordt voorkomen dat een afzonderlijke zware verantwoordingsstructuur naast de reguliere P&C-cyclus ontstaat. Moment Rol in de AI-cyclus Raadsinformatieavond Jaarlijks inhoudelijk gesprek over voortgang, toepassingen, nieuwe ontwikkelingen, dilemma’s en financiële doorkijk. Kaderbrief Eventuele nieuwe ambities en prioriteiten worden in samenhang met andere beleidsvelden aan de Raad voorgelegd. Begroting Structurele financiële consequenties en investeringen worden verwerkt in de reguliere begrotingsbesluitvorming. Jaarstukken Verantwoording over bestede middelen en gerealiseerde resultaten vindt plaats via de reguliere verantwoordingscyclus. 5. Structurele financiële gevolgen De voorgestelde reserve is eenmalig. Daarmee is de structurele bekostiging van eventuele vervolgtoepassingen nadrukkelijk niet geregeld. Wanneer een ontwikkeling structurele financiële verplichtingen meebrengt, komt het college daarvoor terug bij de raad, zodat de raad daarover een afzonderlijk besluit kan nemen.