Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek 2023-2026
Tekst van het document
Samenwerken aan een veilige Westelijke Mijnstreek
Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek 2023-2026
1
Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3 Goed om te weten .................................................................................................................................................. 4 Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek ....................................................................................... 4 Uitvoeringsplannen ............................................................................................................................................ 4 Driehoek ............................................................................................................................................................. 4 Westelijke Mijnstreek ......................................................................................................................................... 4 Politie .................................................................................................................................................................. 5 Ander beleid van de gemeenten ........................................................................................................................
5 Samenwerking .................................................................................................................................................... 5 Essentiële bijdrage veiligheid ............................................................................................................................. 5 Meetbaarheid ..................................................................................................................................................... 5 Mensen en middelen .......................................................................................................................................... 6 Missie en visie ......................................................................................................................................................... 7 Veiligheidssituatie Westelijke Mijnstreek ............................................................................................................... 8 High Impact Crimes ............................................................................................................................................. 8 Cybercrime..........................................................................................................................................................
8 Sociale kwaliteit .................................................................................................................................................. 8 Evenementen en voetbal .................................................................................................................................... 9 Ondermijning ...................................................................................................................................................... 9 Fysieke veiligheid .............................................................................................................................................. 10 Ontwikkelingen ..................................................................................................................................................... 11 Druk op de politieorganisatie ........................................................................................................................... 11 De rol van de gemeente ................................................................................................................................... 11 Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa) ...................................................................................................
12 Criminaliteit past zich aan................................................................................................................................. 12 Crisis na crisis .................................................................................................................................................... 12 Spanningen in de maatschappij ........................................................................................................................ 13 Rol van de burgemeester .................................................................................................................................. 13 Verharding jeugd .............................................................................................................................................. 14 Zorg en veiligheid .............................................................................................................................................. 14 Betrokkenheid .................................................................................................................................................. 15 Technologisering ...............................................................................................................................................
15 Goede informatievoorziening ........................................................................................................................... 15 Omgevingswet in relatie tot externe veiligheid ................................................................................................ 16 Prioriteiten ............................................................................................................................................................ 17 Cybercrime........................................................................................................................................................ 17 Ondermijning, in het bijzonder drugscriminaliteit ........................................................................................... 19 Sociale kwaliteit ................................................................................................................................................ 20 Externe veiligheid ............................................................................................................................................. 21 Rode draad: Jeugd ............................................................................................................................................
22 Overige thema’s .................................................................................................................................................... 23 Zorg & Veiligheid .............................................................................................................................................. 23 Evenementen .................................................................................................................................................... 23 Cameratoezicht ................................................................................................................................................. 23 Crisisbeheersing en rampenbestrijding ............................................................................................................ 24 High Impact Crimes ........................................................................................................................................... 24 Vuurwerkoverlast ............................................................................................................................................. 24 Verkeersveiligheid ............................................................................................................................................
24 Fysieke kwaliteit ............................................................................................................................................... 25
2
Voorwoord De Westelijke Mijnstreek is het economische motorblok van Limburg. In de gemeenten Beek, SittardGeleen en Stein vinden we onder meer VDL-Nedcar, Chemelot en Maastricht Aachen Airport. Er zijn evenementen die ver buiten de gemeentegrenzen bekend zijn, zoals Coninkx pop in Stein, de Paasveemarkt in Beek en de Oktoberfeesten in Sittard-Geleen. In 2023 is er zelfs het Oud Limburgs Schuttersfeest in Born. Ook grenst de Westelijke Mijnstreek aan België en Duitsland. Dit alles brengt bedrijvigheid en dynamiek.. én de nodige uitdagingen met zich mee. Zeker ook op het gebied van veiligheid. Die veiligheid proberen we steeds beter in beeld te krijgen. Hierdoor zien we dat de veiligheid in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein op punten verschilt. Maar ook dat we gemene delers hebben. Zo blijkt dat de zogeheten geregistreerde criminaliteit de laatste jaren daalt. Dit zien we bij de meeste van de veel voorkomende criminaliteit, zoals winkeldiefstal en zakkenrollerij. Die daling zien we ook bij criminaliteit die minder vaak voorkomt, maar wel een grote impact heeft op mensen, zoals woninginbraken. Dit is een goede ontwikkeling. Tegelijkertijd weten we dat er nog genoeg werk is. Zo is het veiligheidsgevoel van de inwoners van de Westelijke Mijnstreek in de laatste jaren verbeterd. Maar dit is nog steeds minder goed dan het gemiddelde in Limburg en in Nederland.
Veiligheid is dus zeker niet vanzelfsprekend. Verschillende ontwikkelingen zetten de veiligheid onder druk. Zo heeft de politie in de komende jaren te maken met een tekort aan personeel. Ook is in onze gemeenten steeds vaker sprake van onrust en spanningen. Bij mensen thuis of op straat, tussen inwoners onderling of gericht op de overheid. Dit zorgt voor grote uitdagingen. Voor alle partners waarmee we samenwerken, maar zeker ook voor de gemeenten zelf. De rol van de gemeenten op het gebied van veiligheid wordt steeds groter en belangrijker. We zien ontwikkelingen in de criminaliteit die onze aandacht vragen. Een voorbeeld van zo’n ontwikkeling is ondermijning. Denk aan criminele netwerken die actief zijn in de drugshandel, mensenhandel of witwaspraktijken. Of cybercrime. Veel criminelen zijn namelijk in de afgelopen jaren ingesprongen op onze digitale kwetsbaarheid. Dit terwijl er ook onderwerpen zijn die continu onze aandacht blijven vragen, zoals personen met verward gedrag, veilige evenementen en een goede aanpak van rampen en crisis. Een grote opgave dus. Die we uiteraard niet alleen oppakken. Werken aan veilige gemeenten doen we samen met partners als maatschappelijke organisaties, zorginstanties, woningcorporaties, nutsbedrijven, politie, brandweer en het Openbaar Ministerie. En onderschat ook niet de bijdrage van onze inwoners en ondernemers zelf.
Door hun meldingen, bijvoorbeeld via Meld Misdaad Anoniem, en deelname aan allerlei vormen van buurtpreventie kan overlast en criminaliteit worden voorkomen en aangepakt. Samen gaan we voor gemeenten die steeds veiliger zijn en veiliger voelen. Dit is onze missie. In deze kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek 2023-2026 laten we dit zien. In deze nota bepalen de gemeenteraden van Beek, Sittard-Geleen en Stein namelijk de koers van onze veiligheidsaanpak. Een koers om samen mee aan de slag te gaan. Doet u mee? Namens de gemeenteraden van Beek, Stein en Sittard-Geleen, Burgemeester Christine Van Basten-Boddin Burgemeester Marion Leurs-Mordang Burgemeester Hans Verheijen
3
Goed om te weten De kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek kent een aantal uitgangspunten. We noemen hier de belangrijkste. Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek In deze kadernota bepalen de gemeenteraden de koers van de veiligheidsaanpak voor de jaren 20232026 in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein. Zij stellen hierin een aantal concrete doelen vast voor thema’s die voorrang krijgen. Dat zijn thema’s waar alle partners (politie, het Openbaar Ministerie en de gemeenten) mee aan de slag gaan. Maar ook bepalen de gemeenteraden hierin hoe de gemeenten omgaan met de belangrijke ontwikkelingen op het gebied van veiligheid. Uitvoeringsplannen De colleges van burgemeester en wethouders volgen bij de uitvoering de koers van de gemeenteraden. De precieze manier waarop zij de doelstellingen willen halen, bepalen zij zelf. Dit leggen ze (twee)jaarlijks vast in zogeheten uitvoeringsplannen. Die worden gemaakt ná de kadernota. De manier waarop de colleges verantwoording afleggen, wordt per gemeente afgesproken met de raad. Driehoek Onderwerpen die met veiligheid te maken hebben zijn steeds in beweging. Ontwikkelingen volgen elkaar in een rap tempo op. Dat betekent dat we telkens moeten inspelen op nieuwe zaken binnen onze gemeenten. Daarin spelen de burgemeester(s), de officier van justitie en de politiechef, een belangrijk rol.
In de Politiewet 2012 hebben zij namelijk de taak gekregen om afspraken te maken over de inzet van de politie en de aanpak van criminaliteit. De koers van de gemeenteraden nemen zij daarin mee. Zo zorgen zij steeds opnieuw voor een goede veiligheidsaanpak.
Westelijke Mijnstreek Het vaststellen van deze kadernota gebeurt op het niveau van de Westelijke Mijnstreek. De gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein werken hierin samen. Dit doen we omdat de Westelijke Mijnstreek één basisteam politie heeft. Door een gezamenlijke nota krijgt de sturing van de politie meer kracht, er is 4
immers één bestuurlijk geluid. De gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein blijven echter regisseur in hun eigen gemeente voor wat betreft de uitvoering van de kadernota. Dit kan betekenen dat per gemeente de acties anders zijn. Dit zorgt er ook voor dat de veiligheidsaanpak in deze nota soms alleen op hoofdlijn wordt beschreven. De concretere aanpak of de doelen komen dan terug in de uitvoeringsplannen per gemeente. Een voorbeeld hiervan zijn de buurtveiligheidsplannen vermeld in het Bestuursakkoord 2022-2026 van de gemeente Stein. Dit is een initiatief (alleen) van de gemeente Stein. Dit komt in deze kadernota niet verder terug, maar wordt opgenomen in het uitvoeringsplan van de gemeente Stein. Hetzelfde geldt voor de ontwikkelpaden verbonden aan de Toekomstvisie 2030 (alleen) van de gemeente Sittard-Geleen. Politie Waar in deze nota wordt gesproken over de politie, gaat het meestal om het basisteam politie Westelijke Mijnstreek. Dit team voert de kerntaken van de politie uit in Beek, Sittard-Geleen en Stein: de zogeheten basispolitiezorg. In de driehoek wordt vooral gestuurd op de inzet van dit basisteam. In onze gemeenten werken ook nog andere politieteams, zoals het politieteam Verkeer, de districtsrecherche of de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM). Deze teams worden regionaal of binnen de politie Eenheid Limburg aangestuurd.
Ander beleid van de gemeenten Deze kadernota staat niet los van ander beleid van onze gemeenten. Veiligheid is verbonden met allerlei onderwerpen, zoals zorg, economie en ruimte. Veiligheid komt in diverse andere documenten aan bod. Denk daarbij aan de bestuurs- of coalitieakkoorden van de gemeenten, maar ook de Toekomstvisie 2030 Sittard-Geleen, de Strategische Toekomstvisie van de gemeente Stein en de Toekomstvisie Beek 2030 (‘Baek to the future’). Deze documenten hebben – voor zover relevant – koers geboden bij het maken van deze kadernota . Samenwerking Samenwerking op het gebied van veiligheid is inmiddels vanzelfsprekend. Samen met allerlei andere partijen wordt iedere dag gewerkt aan de aanpak van veiligheid. Het gaat om partners zoals de politie, de brandweer, het Regionaal Informatie en Expertise Centrum en het Openbaar Ministerie. Maar ook met woningcorporaties, nutsbedrijven en zorg- en welzijnsinstellingen en met andere gemeenten in de regio en in de Euregio werken we samen. En natuurlijk is er samenwerking met inwoners en ondernemers. Hun betrokkenheid is heel belangrijk en ook zij dragen hun steentje bij om de veiligheid in onze gemeenten te verbeteren. Essentiële bijdrage veiligheid Een aanpak op het gebied van veiligheid kan veel betekenen. Zo kan de criminaliteit in een gebied afnemen of overlast minder worden.
Veel ontwikkelingen, situaties of thema’s vragen echter om brede aandacht. De acties op het gebied van veiligheid zijn dan een belangrijk onderdeel van de aanpak en leveren een bijdrage aan de oplossing. Denk bijvoorbeeld aan spanningen in de samenleving of het thema jeugd. Een brede gemeentelijke aanpak samen met allerlei partners is daarin noodzakelijk. Maar dus wel met die essentiële bijdrage vanuit veiligheid. Meetbaarheid We willen weten wat onze investering in veiligheid oplevert. Daarom zoeken we voortdurend naar manieren om dit te kunnen meten. Dit is niet altijd eenvoudig. Een groot gedeelte van de criminaliteit speelt zich onder de radar af. De gemeenten hebben dus niet alle informatie. Bovendien zeggen cijfers niet alles. Dit komt bijvoorbeeld omdat niet alles wordt gemeld of een stijging van cijfers het gevolg is van extra politie-inzet. Het is dus niet altijd (goed) meetbaar wat een investering oplevert. Toch proberen we onze aanpak en doelen steeds concreter en beter meetbaar te maken. Dit wordt ‘SMART’ genoemd. In deze nota wordt dit al bij diverse thema’s gedaan, zoals bij cybercrime. Bij andere thema’s 5
is meten lastiger. Dit heeft meer onderzoek nodig. Daar gaan we in de komende jaren verder mee aan de slag. SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) Mensen en middelen De gemeenten voeren acties uit op het gebied van veiligheid. Die worden betaald met geld dat is opgenomen in de gemeentelijke begrotingen. Ook ontvangen we subsidies van andere organisaties, zoals het ministerie van Justitie en Veiligheid. Als een subsidie stopt, stoppen ook de acties. De manier waarop we (on)veiligheid aanpakken wordt dus in zekere zin bepaald door de financiële mogelijkheden die er zijn. Die mogelijkheden zijn anders per gemeente. De gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein bepalen zelf via hun begrotingen hoe zij dit invullen.
6
Missie en visie We willen in de Westelijke Mijnstreek helder zijn in welke ambitie we hebben. Een korte, bondige, duidelijke boodschap. Daarom hebben we een missie en visie gemaakt. Die vindt u hieronder. Ook geven we in de hoofdstukken hierna aan hoe we als gemeenten met de belangrijke ontwikkelingen op het gebied van veiligheid (willen) omgaan. En stellen we voor een aantal thema’s concrete doelen vast. Onze missie: De gemeenten in de Westelijk Mijnstreek zijn veilig én voelen veilig. Onze visie: We zien veiligheid als de basis voor een prettige manier van samenleven in onze gemeenten, voor iedereen. Als lokale overheden zetten we onze eigen kracht in om onze gemeenten veilig te maken en houden. We werken samen en zorgen voor brede betrokkenheid bij veiligheid. We kijken goed naar de ontwikkelingen op het gebied van veiligheid en doen vervolgens wat nodig is. samenleven Wonen, werken en leven voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. iedereen Ongeacht geslacht, ras, gender, uiting van gender, religie, verstandelijke en/of lichamelijke beperking. eigen kracht Als gemeente pakken we onze (groeiende) rol in de lokale veiligheidsaanpak. samen Een gezamenlijke aanpak met allerlei partners brengt ons verder. brede betrokkenheid We maken gebruik van goede initiatieven, kracht en inzet van onze inwoners en ondernemers.
ontwikkelingen We weten wat er speelt in onze gemeenten door goede informatie. wat nodig is We voorkomen en helpen (preventie), benaderen veiligheid positief, maar we pakken ook aan (repressie), waar nodig. We kijken naar wat de meeste betekenis heeft voor onze gemeenschap.
7
Veiligheidssituatie Westelijke Mijnstreek De gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein hebben een analyse gemaakt van verschillende cijfers over veiligheid. In de analyses zien we dat de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek verschillen in overlast en criminaliteit. Maar ook dat er overeenkomsten zijn. Een aantal cijfers uit de analyses noemen we hieronder. Ook noemen we nog een aantal andere belangrijke thema’s op het gebied van veiligheid in de Westelijke Mijnstreek. High Impact Crimes De term ‘High Impact Crimes' is een verzamelnaam voor gebeurtenissen die een grote impact hebben op mensen. Het gaat om woninginbraken, overvallen, straatroven en geweld. Die misdrijven hebben niet alleen effect op het slachtoffer. Ook inwoners in de directe omgeving voelen de nare gevolgen van zo’n misdrijf. Met als resultaat dat meerdere mensen in de buurt zich minder veilig voelen. De woninginbraken in onze gemeenten waren erg hoog in de jaren vóór 2019. Inmiddels zijn deze inbraken sterk gedaald. De cijfers van andere High Impact Crimes, zoals overvallen en straatroven, zijn in de afgelopen jaren laag gebleven. Woninginbraken in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein van 2019 tot en met 2022 Woninginbraken
2018
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
63
44
27
13
10
Sittard-Geleen
539
325
161
140
59
Stein
143
68
26
20
7
Cybercrime Onder cybercrime vallen verschillende soorten digitale misdrijven, zoals hacken, sexting, internetfraude, online extremisme en opruiing. Zeker door de coronacrisis heeft de cybercriminaliteit zich snel ontwikkeld, ook in onze gemeenten. In de cijfers zien we cybercrime bijvoorbeeld terug in de categorie ‘fraude met online handel’. Fraude met online handel in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein van 2019 tot en met 2022 Fraude online handel
2018
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
26
46
46
55
23
Sittard-Geleen
195
250
319
294
89
Stein
42
77
77
79
37
Sociale kwaliteit De sociale onderdelen van veiligheid komen terug in de zogeheten sociale kwaliteit. Dan gaat het onder meer om situaties als (buren)ruzies, mishandelingen en overlast door personen met verward gedrag. Vrijwel alle cijfers hiervan zijn in de afgelopen jaren gestegen in onze gemeenten. De sociale kwaliteit wordt ook beïnvloed door de uitersten in onze samenleving: extremisme en radicalisering.
8
Burengerucht, mishandeling en personen met verward gedrag in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein van 2019 tot en met 2022 Burengerucht
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
71
81
96
25
Sittard-Geleen
353
456
466
254
Stein
77
98
108
78
Mishandeling (ruzie/twist)
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
83
95
116
72
Sittard-Geleen
979
1185
1353
787
Stein
146
177
219
110
Personen met verward gedrag
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
76
50
51
20
Sittard-Geleen
549
694
613
361
Stein
68
81
89
45
Evenementen en voetbal In onze gemeenten zijn veel evenementen. Uiteraard willen we dat die veilig verlopen. De organisator van een evenement is hier eerst verantwoordelijk voor. Hoe een organisator omgaat met risico’s staat beschreven in de plannen die deze bij de gemeente indient. Deze plannen worden door de gemeenten beoordeeld op onder andere veiligheid. Denk dan aan hoe een organisator omgaat met drukte en alcohol- en drugsgebruik. Ook controleren we de constructie van tenten en podia. Daarna geven de burgemeesters een vergunning, vaak met aanvullende regels over veiligheid. Ook kent de gemeente Sittard-Geleen betaald voetbal, Fortuna Sittard. Voor het betaald voetbal blijft veiligheid een belangrijk aandachtspunt. Bij wedstrijden nemen partners als de politie, de gemeente en Fortuna Sittard veiligheidsmaatregelen. Dit doen ze op basis van risico’s. De maatregelen richten zich niet alleen op het publiek, maar bijvoorbeeld ook op de omgeving van het stadion. Samen hebben alle partners in de afgelopen periode de veiligheid bij wedstrijden weten te verbeteren. Het uitgangspunt van de partners is zo min mogelijk politie-inzet en andere maatregelen. Dit zorgt voor toegankelijke, gastvrije en veilige voetbalwedstrijden. Ondermijning Criminelen maken gebruik van ‘normale’ diensten: ze vragen vergunningen aan, huren een huis of loods of richten bedrijven op.
Bij ondermijning vermengen criminelen hun criminele activiteiten met diensten en activiteiten waarvan iedere inwoner gebruik maakt. Ondermijning komt in allerlei vormen voor. Om de ondermijning in onze gemeenten in beeld te krijgen, brengen we steeds informatie samen van gemeenten, politie, het Openbaar Ministerie en de belastingdienst. Hierdoor weten we dat in onze gemeenten sprake is van witwassen, criminele motorclubs, mensenhandel en spookburgers. Criminelen zijn daarbij heel erg flexibel. Ze veranderen snel hun werkwijze of wisselen van samenwerkingspartners. Drugscriminaliteit wordt in al onze gemeenten het meeste gezien. Dat zien we terug in de meldingen gedaan via Meld Misdaad Anoniem.
9
Aantal meldingen Meld Misdaad Anoniem, in het jaar 2022 Meldingen Meld Misdaad Anoniem Totaal 2021 Over Totaal 2022 Over drugscriminaliteit 2022 drugscriminaliteit (tot en met juni) (tot en met juni 2022) Beek
19
17
2
2
Sittard-Geleen
324
265
122
97
Stein* 24 15 15 *De gemeente Stein is sinds juli 2021 aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem
14
Fysieke veiligheid Nederland is verdeeld in 25 veiligheidsregio’s. Iedere veiligheidsregio zet zich in voor de veiligheid van de inwoners en bezoekers van dat gebied. Zo zorgt de veiligheidsregio ervoor dat er een brandweer is. De gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein maken deel uit van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De veiligheidsregio zorgt ook voor een zogeheten Risicoprofiel Limburg. Dat is een analyse van de risico’s in Zuid-Limburg. Als we (zelf) inzoomen op de Westelijke Mijnstreek, zien we dat er verschillende locaties en activiteiten zijn die onze aandacht verdienen. Zo is er Maastricht Aachen Airport, het treinemplacement in Sittard en het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor en de autosnelwegen. Maar ook de Haven in Stein en het Chemelotterrein. Voor die laatste plek heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid een rapport gemaakt dat heet ‘Chemie in samenwerking’. Naar aanleiding van dat rapport is door de Provincie Limburg en de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein samen een ‘Veiligheidsvisie Chemelot en omgeving’ gemaakt. Daarna is een zogeheten Technische VeiligheidsCommissie aan de slag gegaan met opstellen van aanbevelingen om te komen tot een bovenwettelijk veiligheidskader. Dat is een zo hoog mogelijk veiligheidsniveau dat verder gaat dan de wettelijke regels over veiligheid. Die aanbevelingen worden nu verder verdiept.
Het resultaat wordt vastgelegd in een convenant waarin de koers voor de toekomst wordt bepaald. Ook is er een onderzoek gedaan door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) naar de veiligheidsbeleving van omwonenden rondom Chemelot. Dit heeft geleid tot een risicocommunicatiecampagne voor de komende jaren met de omgeving van Chemelot. De campagne richt zich specifiek op onze gemeenten.
10
Ontwikkelingen In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van veiligheid. Daarbij geven we meteen aan hoe we hiermee (willen) omgaan. Daarmee bepalen we de koers van onze veiligheidsaanpak. Ontwikkeling: druk op de politieorganisatie Het tekort aan politieagenten is momenteel hoog. Dit komt omdat er onder andere meer politieagenten stoppen, dan er starten. De verwachting is dat het tekort de komende jaren afneemt. Over drie jaar, in 2025, is de bezetting naar verwachting op sterkte. Dit is een landelijke trend, die ook geldt voor ons politieteam in de Westelijke Mijnstreek. Het is echter belangrijk om niet alleen naar de bezetting te kijken, maar ook naar de belasting van de politieagenten. Ook met voldoende politieagenten in 2025, is die belasting hoog. Dat komt bijvoorbeeld omdat bedreigde personen beveiligd moeten worden en dat nieuwe agenten nog veel begeleiding nodig hebben. Daarnaast blijft krapte op de arbeidsmarkt ook een knelpunt voor de politieorganisatie. Hoe gaan we daarmee om? De politie krijgt meer geld van het Rijk. Ook is het politieonderwijs verkort. Toch zal de vraag naar politie groter zijn, dan de politie kan leveren. Zeker in de periode naar 2025. Lastige keuzes blijven nodig: wat doet de politie wel en wat doet de politie niet? Deze keuzes maakt de driehoek (burgemeester, officier van justitie en politiechef).
De driehoek springt continu in op veiligheidsproblemen die ontstaan en zorgt voor een goede aanpak. De driehoek neemt daarbij een aantal punten van de gemeenteraden mee: - We vragen de driehoek te zoeken naar slimme manieren om de druk op de politie lager te maken. Zonder daarbij taken van de politie over te nemen. Denk daarbij aan het (nog meer) inzetten van boa’s op de leefbaarheid in onze wijken. Daarmee verwachten we veiligheidsproblemen te voorkomen en ruimte te creëren voor de politie om te werken aan bestaande veiligheidsproblemen. - We vragen de driehoek om de wijkagenten zoveel mogelijk tijd te geven voor het werken in of voor de wijk. We weten dat dit soms moeilijk zal zijn. Daarom vragen we de driehoek ook om te zorgen voor een goede samenwerking in de wijken op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Bijvoorbeeld tussen de wijkagent, onze boa’s, jongerenwerk en woningcorporaties. - We vragen de politie in het bijzonder om andere partners in stelling te brengen. Een gezamenlijke aanpak start namelijk vaak bij de politie. Denk aan meldingen over zorg en veiligheid en rapportages voor de bestuurlijke aanpak. - Bij nieuwe projecten en werkzaamheden richten we ons in de komende periode vooral op activiteiten die de gemeenten grotendeels zelf kunnen uitvoeren. - We ondersteunen de provincie brede lobby ‘Netwerk Veilig Limburg’.
Deze lobby is gericht op meer mensen (waaronder politieagenten), geld en mogelijkheden voor de gezamenlijke veiligheidsaanpak in Limburg. Ontwikkeling: de rol van de gemeente Het tekort aan politieagenten heeft een breed effect. Voor de gemeenten en alle partners waarmee we samenwerken in onze veiligheidsaanpak. Duidelijk is inmiddels dat de rol van de gemeenten steeds belangrijker en groter wordt op het gebied van veiligheid. Van de aanpak van ondermijning tot sociale veiligheid, veiligheid bij evenementen en leefbaarheid. Van de rol van de burgemeester tot de beleidsmedewerker en procesregisseur. En zeker ook onze boa’s.
Hoe gaan we daarmee om? Het tekort aan politieagenten is een feit. Dit tekort aan personeel geldt overigens ook in bepaalde mate voor andere partners in de strafrechtketen. Door het Rijk wordt geld geïnvesteerd, maar de achterstanden zijn niet zo snel ingehaald. De tekorten, vooral bij de politie, zorgen ervoor dat we onze aanpak op punten anders (moeten) vormgeven. De burgemeesters van Stein, Sittard-Geleen en Beek 11
spreken hier voortdurend over met de politie. In het bijzonder in de driehoek: wat kan de politie wel doen, wat niet? En wat betekent dat voor onze aanpak en samenwerking? Tegelijkertijd pakken we als gemeenten waar nodig onze groeiende rol in de lokale aanpak. Dit kan betekenen dat de gemeenten meer activiteiten gaan uitvoeren, initiëren, ondersteunen of regisseren. Daarbij kijken we vooral naar wat we (zelf) in de aanpak kunnen betekenen. De manier waarop de gemeenten hun rol invullen bepalen de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein zelf. Dit kan betekenen dat een gemeente meer of andere acties uitvoert dan een andere gemeente. Ontwikkeling: buitengewoon opsporingsambtenaren (boa) Het toezicht en de handhaving door de gemeente heeft in de afgelopen jaren grote stappen gezet. Het tekort bij de politie speelt daarin een rol, maar ook de investering door de gemeenten zelf. De gemeenten werken aan boa’s die professioneel hun handhavingstaken uitvoeren. Werken in de wijk en contact met inwoners en ondernemers zijn daarin belangrijk. Daarbij is veel aandacht voor preventie: het gesprek en gastheerschap. Ook zijn er in steeds meer boa’s die gespecialiseerd zijn op bijvoorbeeld jeugd, ondermijning en werken in het buitengebied. Het beeld van boa’s wordt steeds positiever.
Hoe gaan we daarmee om? Door de tekorten bij de politie, zal de aanwezigheid van onze boa’s in de wijk nog belangrijker worden. Zij zullen meer en meer de ogen en de oren zijn in de wijk en weten wat er speelt. Problemen in een wijk, zoals jeugdoverlast en verkeersovertredingen, zien we steeds meer op het bordje van de boa belanden. We gaan onze boa’s verder professionaliseren. We kijken daarbij onder andere naar uitgebreidere bevoegdheden, diversiteit van onze boa’s en slimme(re) manieren van samenwerking, in het bijzonder met de politie. Dit vraagt overigens ook duidelijke communicatie. Immers, inwoners en ondernemers moeten ook weten dat ze voor veel zaken ook bij een boa terechtkunnen. De uitrusting en bewapening van onze boa’s bekijkt iedere gemeente in de Westelijke Mijnstreek apart, op basis van de regels die landelijk hiervoor gelden. Waar mogelijk trekken we samen op met andere gemeenten in de regio en provincie. Ontwikkeling: Criminaliteit past zich aan Criminaliteit past zich snel aan de ‘markt’ en de veranderende wetgeving aan. Dit is tijdens de coronacrisis zeker gebleken, ook in de Westelijke Mijnstreek. Sommige criminaliteit nam toen (extra) af, zoals woninginbraken. Andere criminaliteit nam toe, zoals de cybercriminaliteit. Duidelijk is inmiddels dat de digitalisering van onze samenleving nieuwe veiligheidsproblemen oplevert, zoals fraude en hacking.
Dit vraagt nieuwe manieren om die aan te pakken. Daarnaast zijn criminele organisaties inmiddels niet altijd op één vorm van criminaliteit gericht. Ze handelen vaak op een veel breder terrein. Hoe gaan we daarmee om? Om in te spelen op de actualiteit is het nodig om steeds alert en flexibel te zijn. We vragen de driehoek om dit aanpassingsvermogen in te bouwen in hun werkwijze: voortdurend monitoren wat er speelt in de gemeenten en zorgen voor een goede aanpak. De driehoek maakt hierbij gebruik van allerlei cijfers. Op basis daarvan schuift de driehoek met de inzet van politie, gemeente en andere partners. Ontwikkeling: crisis na crisis In de afgelopen jaren zijn we steeds opnieuw geconfronteerd met crisissen. Denk aan de coronacrisis en de watersnood. Of de oorlog in Oekraïne, die ook gevolgen heeft voor de gemeenten, onder andere door de opvang van vluchtelingen, ook in Beek, Sittard-Geleen en Stein. Maar ook incidenten zoals noodweer, demonstraties en het bewaken en beveiligen van bedreigde personen hebben impact op de gemeenten en andere partners. Dit heeft uiteraard invloed op de tijd die beschikbaar is voor ander werk.
12
Hoe gaan we daarmee om? We hebben in de afgelopen jaren gedaan wat gevraagd werd. Tegelijkertijd zijn er zorgen over de aanhoudende druk op onze gemeenten en partners, zoals de politie. Soms piept en kraakt het. Niet leveren is echter geen optie. Daar moeten we mee doorgaan. We zijn ons bewust van de langdurige invloed die crisis op de gemeente kan hebben. Daar proberen we (nog) beter oog voor te hebben. We proberen in de uitvoering ruimte te houden voor crisis en incidenten. Daarnaast proberen we steeds te leren van crisis en incidenten. Om nog beter te kunnen handelen en zo mogelijk een crisis of incident te voorkomen. Ontwikkeling: spanningen in de maatschappij De spanningen in onze samenleving lopen voortdurend op. Meerdere groepen voelen zich niet vertegenwoordigd en door sociale media kunnen zij elkaar heel eenvoudig vinden. Een deel komt vaker tegenover elkaar én tegenover de overheid te staan. Het aantal demonstraties, en de hevigheid daarvan, neemt toe. Denk bijvoorbeeld terug aan de ongeregeldheden over de avondklok in Stein en Sittard. Dit baart zorgen. Het vertrouwen in de overheid neemt af en de sociale samenhang staat onder druk. Hoe gaan we daarmee om? We proberen het vertrouwen in de gemeenten te verbeteren. Dit doen we door zichtbaar en herkenbaar te werken.
Door signalen van onze inwoners en ondernemers over onveiligheid serieus te nemen en snel en goed op te volgen. En door goed te communiceren over wat we doen aan de veiligheid in onze gemeenten en waarom. Ook proberen we de sociale cohesie te verbeteren via veiligheid. Bijvoorbeeld door (nog meer) te sturen op gezamenlijke weerbaarheid. Dit zijn manieren om mensen zelf in staat te stellen om met collega’s, buren en vrienden bij te dragen aan de gezamenlijke veiligheid. Buurtpreventieteams, Whatsapp-groepen en Burgernet zijn daar goede voorbeelden van. Of projecten waar we niet focussen op het gedrag dat we niet willen zien, maar op het gedrag wat we wel willen zien. Dit heet positieve veiligheid en zorgt voor verbondenheid tussen inwoners. Ontwikkeling: rol van de burgemeester De ontwikkeling van de burgemeester als ‘crime-fighter’ heeft zich in de afgelopen jaren doorgezet. Zeker op het gebied van ondermijning wordt steeds meer naar de burgemeester gekeken. Voor het sluiten van drugspanden of het nemen van andere maatregelen. Ook komen er nieuwe bevoegdheden bij in de gereedschapskist van de burgemeester. Enerzijds lijken de bevoegdheden van de burgemeester uitgebreider worden. Anderzijds wordt het gesprek over de bevoegdheden van de burgemeester steeds kritischer gevoerd. Dit heeft ook effect op de rechtspraak.
Besluiten van de burgemeester worden zeer kritisch getoetst door rechters. Hoe gaan we daarmee om? We vragen de burgemeesters om hun bevoegdheden te blijven inzetten. Denk aan het aanpakken van drugsoverlast en ongeregeldheden. Wel vragen we de burgemeesters om hun rol in samenhang te zien met de rol van het Openbaar Ministerie, de politie en zo nodig de belastingdienst en de zorgpartners. De bestuurlijke aanpak moet kunnen bijdragen aan de aanpak van problemen, maar moet niet in de plaats komen van maatregelen die andere partners kunnen nemen. Ook vragen we de burgemeesters om maatwerk te leveren als dat nodig is.
13
Drugspanden Drugspanden zijn gevaarlijk en zorgen voor overlast in onze wijken. Op grond van de zogeheten Wet Damocles kunnen burgemeesters zo’n pand tijdelijk sluiten of een waarschuwing geven. 2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Waarschuwing
0
0
1
0
Gesloten
9
7
4
2
Waarschuwing
7
1
4
3
Gesloten
91
78
68
23
Waarschuwing
10
7
8
0
Gesloten
2
2
2
0
Drugspanden Beek Sittard-Geleen Stein
Ontwikkeling: verharding jeugd De cijfers van jeugdcriminaliteit zijn in de afgelopen jaren gedaald. Tegelijkertijd worden landelijk, maar ook in onze regio en gemeenten, spanningen gevoeld bij de jeugd. Ook wordt gesproken van een ‘verharding van de jeugd’. Dit kent meerdere redenen. Zo lijken jongeren zichzelf te willen beschermen. Dit zorgt voor risico’s en escalatie, bijvoorbeeld door het dragen van messen. De populariteit en invloed van drillraps speelt daarin mee. Ook zijn er kleine groepen jongeren voor wie het plegen van criminaliteit normaal lijkt te zijn. En dan zijn er nog de potentiële doorgroeiers, die bezig zijn met het opzetten van hun criminele carrière. Daarmee blokkeren deze jongeren hun eigen weg naar een niet crimineel leven. (Drillraps: Drillrap is muziek waarin rappers met maskers of bivakmutsen op in video's rappen over het harde leven op straat. Ze verheerlijken geweld en dragen soms grote messen en vuurwapens.) Hoe gaan we daarmee om? Deze ontwikkeling is alarmerend en vraagt om brede aandacht. Daarom is de doelgroep ‘jeugd’ een rode draad binnen onze veiligheidsaanpak. We zorgen ervoor dat binnen vrijwel ieder thema, project of activiteit, bijzondere aandacht is voor jeugd. Van ondermijning tot cybercrime of radicalisering. Daarbij kijken we vanzelfsprekend naar manieren om te voorkomen dat jongeren afglijden.
Tegelijkertijd kan deze ontwikkeling niet alleen vanuit veiligheid worden aangepakt. Een brede gemeentelijke aanpak met partners is noodzakelijk. Denk aan perspectief, kansen en zorg bieden. Maar dus ook met die essentiële bijdrage vanuit veiligheid. Ontwikkeling: zorg en veiligheid Door de decentralisaties binnen het sociaal domein in 2015, zijn de werkvelden van veiligheid en zorg nog dichter bij elkaar gebracht. Door het verbinden van veiligheid en zorg voorkomen we daderschap en slachtoffers, en uiteindelijk criminaliteit en overlast. Personen en gezinnen die dit nodig hebben krijgen namelijk een aanbod op maat van veiligheidsmaatregelen, hulpverlening en/of zorg. Bij zorg en veiligheid gaat het om samenwerking van partijen zoals scholen, jongerenwerk, gemeentelijke handhaving, politie en justitie. Het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek heeft daarin een centrale plek. Het is de plek waar gemeenten en organisaties van zorg en veiligheid samenwerken onder één dak. In de afgelopen jaren is gewerkt aan het realiseren van steeds betere samenwerking tussen het zorg- en veiligheidsdomein. Dit heeft ook de aandacht van het Rijk. Er is echter nog veel te doen. Hoe gaan we daarmee om? We blijven werken aan een goede samenwerking tussen het zorg- en veiligheidsdomein. Inmiddels is overduidelijk dat dit succes brengt.
Onze focus daarbij is: meervoudige problematiek van bepaalde kwetsbare groepen. Denk aan kwetsbare jeugd, ex-gedetineerden en personen met verward gedrag. 14
We werken aan de doorontwikkeling van het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek en de samenwerking tussen de Zorg- en Veiligheidshuizen in Limburg. Omdat we willen dat alles zo goed als mogelijk en met alle partners samen verloopt, worden ontwikkelingen op het gebied van zorg en veiligheid besproken in de Commissie Zorg & Veiligheid in Zuid-Limburg. Ontwikkeling: betrokkenheid De betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties is essentieel voor onze gemeenten. Ook op het gebied van veiligheid. Denk aan Buurtbemiddeling Westelijke Mijnstreek, waar inwoners zich kosteloos als buurtbemiddelaar inzetten om onenigheid tussen wijkbewoners op te lossen. Als inwoners zich betrokken voelen, bijvoorbeeld bij de aanpak van overlast, zorgt dat bovendien voor een positiever veiligheidsgevoel. Een win win dus, voor ons allemaal. Die betrokkenheid is echter niet vanzelfsprekend. Bijvoorbeeld als de betrokkenheid niet (langer) goed wordt gefaciliteerd. Hoe gaan we daarmee om? We hechten veel belang aan de betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties op het gebied van veiligheid. Die betrokkenheid proberen we dan ook maximaal te stimuleren en ondersteunen. Initiatieven proberen we mogelijk te maken. Laagdrempelig en gastvrij benaderbaar zijn is daarbij een belangrijk uitgangspunt. We zorgen ook dat we naar inwoners toe gaan.
Omdat we merken dat inwoners de meeste betrokkenheid voelen bij hun eigen (directe) omgeving, richten we de participatie vooral op concrete activiteiten in hun straat of buurt. Daarbij experimenteren we ook met vormen van betrokkenheid, zodat inwoners kunnen meedoen als gelijkwaardige partner. Buurtbemiddeling Westelijke Mijnstreek in 2021 en 2022 Sinds 2019 helpen inwoners mee om onenigheid tussen wijkbewoners op te lossen en de onderlinge contacten tussen de wijkbewoners te herstellen. Inwoners die zich kosteloos inzetten als buurtbemiddelaar volgen een training via Partners in Welzijn. De gemeenten en de woningcorporaties in de Westelijke Mijnstreek betalen deze inzet van Partners in Welzijn. Buurtbemiddeling Westelijke Mijnstreek
2021
2022 (1e helft)
Bemiddelaars
24
24
Aanmeldingen
218
147
Positieve bijdrage door buurtbemiddeling
75%
78%
Ontwikkeling: technologisering Op het gebied van technologie gebeurt veel. Technologie maakt van alles mogelijk. Denk alleen al aan het gemeentelijke cameratoezicht in Stein en Sittard-Geleen, dat bijdraagt aan ons toezicht en handhaving. Of ervoor zorgt dat we de drukte tijdens grote evenementen goed in de gaten kunnen houden. Er zijn allerlei zogeheten ‘smart city’ initiatieven. De gemeente Sittard-Geleen neemt zelfs deel aan de Smart City deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat...’. Dit raakt ook veiligheid. Hoe gaan we daarmee om? We staan positief tegenover technologische ontwikkelingen die kunnen helpen om onze gemeenten veiliger te maken. Technologie is daarbij overigens geen doel op zich. We verliezen de oplossing niet uit het oog, het gaat om effectiviteit. Technologie moet ons kunnen ondersteunen in het aanpakken van problemen. Uiteraard houden we ons daarbij aan de privacyregels. Ontwikkeling: goede informatievoorziening Om de veiligheid te kunnen verbeteren is goede informatie noodzakelijk. Als gemeenten moeten we ‘weten wat er speelt’. Een goede informatievoorziening zorgt ervoor dat de juiste informatie beschikbaar is, op het juiste moment. Zo kunnen we preventief werken, problemen voorkomen of deze in een vroeg stadium aanpakken om erger te voorkomen.
Voegen we informatie van onze partners samen, dan krijgen we nog beter inzicht in problemen en kunnen deze samen met andere partijen 15
aanpakken. En uiteindelijk proberen we waar mogelijk aan de hand van de informatie steeds te weten welk resultaat onze aanpak oplevert. De afgelopen jaren hebben we daarin in de Westelijke Mijnstreek al stappen gezet. Hoe gaan we daarmee om? De verbetering van onze informatievoorziening heeft tot resultaat geleid, groot en klein. Zo heeft de driehoek (burgemeester, officier van justitie en politiechef) beter kunnen sturen op de inzet van politie en handhavers én op onze acties en initiatieven op het gebied van veiligheid. Ook hebben we veel meldingen van inwoners met succes kunnen oppakken. Onze informatievoorziening op het gebied van veiligheid kan nog beter. In de komende periode gaan we hiermee verder. Zo gaan we door met het verzamelen van cijfers en gegevens. En het beter toegankelijk en bruikbaar maken hiervan. Uiteraard houden we ons daarbij aan de privacyregels. Waar mogelijk trekken we samen op met andere gemeenten in de regio en provincie. Daarbij kijken we wel goed naar wat die samenwerking voor ons kan toevoegen. Ontwikkeling: Omgevingswet in relatie tot externe veiligheid Externe veiligheid gaat over de risico's voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit moet een belangrijke plek krijgen in de instrumenten van de nieuwe Omgevingswet, zoals de omgevingsvisie en in het omgevingsplan.
Met de die nieuwe wet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling makkelijker maken en samenvoegen. De nieuwe wet treedt, naar verwachting, op 1 januari 2023 in werking. De doelen van de Omgevingswet zijn het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Bij het beschermen gaat het om het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Hoe gaan we daarmee om? Met de introductie van de Omgevingswet wordt de huidige wet- en regelgeving over externe veiligheid vernieuwd. Wat niet verandert is dat de gemeenten een belangrijke rol spelen in de lokale keuzes rondom de opslag en het transport van gevaarlijke stoffen. Wat wel verandert, is de wijze waarop deze keuzes moeten worden gemaakt. Het huidige beleid over externe veiligheid van de gemeenten moet aangepast worden op deze verandering. Dit gaan we dan ook doen. Uitgangspunt is dat het huidige beleid zo veel mogelijk zonder wijziging van de inhoud overgaat. Iedere gemeente gaat dit voor zichzelf uitwerken in de daarvoor beschikbare instrumenten, zoals de omgevingsvisie en in het omgevingsplan.
16
Prioriteiten In dit hoofdstuk wijzen we een aantal thema’s aan die prioriteit zijn in de Westelijke Mijnstreek. Ook stellen we voor die thema’s doelen vast. Daar gaan alle partners, waaronder de politie en de gemeenten, mee aan de slag. Om dit makkelijker te maken, geven we daarin al richting mee. Onze keuze voor de thema’s die prioriteit zijn, baseren we op de veiligheidsanalyses die we hebben gemaakt. Ook kijken we naar thema’s die in de landelijke en regionale plannen over veiligheid (waarschijnlijk) worden aangewezen. De thema’s die we kiezen krijgen extra aandacht binnen onze aanpak. Dit betekent dat we de colleges en de driehoek vragen om extra acties uit te voeren op deze thema’s. Ook betekent dit dat we de driehoek vragen om bij het maken van keuzes over de inzet van capaciteit voorrang te geven aan deze prioriteiten. Landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026
Regionaal Beleidsplan Politie Limburg 2024-2027
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Politie Eenheid Limburg
Elke vier jaar stelt de minister van Justitie en Veiligheid in de Elke 4 jaar stellen de burgemeesters van de gemeenten in het veiligheidsagenda de landelijke beleidsdoelstellingen voor de gebied waarin de regionale eenheid de politietaak uitvoert, taakuitvoering van de politie vast. De landelijke alsmede de hoofdofficier van Justitie, een regionaal beleidsdoelstellingen richten zich op vraagstukken die beleidsplan vast. Het beleidsplan omvat in ieder geval de landelijk en internationaal spelen, die eenheidsoverstijgend verdeling van de beschikbare politiesterkte, waaronder de zijn en/of waar afstemming in de aanpak of specifieke beschikbare wijkagenten, over de onderdelen van de expertise op landelijk niveau voor nodig zijn. De landelijke regionale eenheid, rekening houdend met het belang van een veiligheidsagenda is complementair aan de lokale plannen en goede vervulling van de politietaak in alle betrokken laat ruimte voor de lokale gezagen om de politiecapaciteit en gemeenten en de lokale doelen. politie-inzet te richten op de lokale en regionale vraagstukken. Artikel 18 van de Politiewet
Artikel 39 van de Politiewet
Beoogde/verwachte thema’s: Beoogde/verwachte thema’s: - Ondermijning en georganiseerde criminaliteit; - Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit - Mensenhandel; (verdovende middelen, witwassen, mensenhandel en excessief geweld); - Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit, waaronder - De verdeelde samenleving (maatschappelijke onrust, online seksueel kindermisbruik; extremisme, radicalisering en terrorisme, personen met - Verbinding met de samenleving en maatschappelijke kwetsbaar en onbegrepen gedrag). onrust. Overkoepelende lijn: - Intelligence; - Internationale samenwerking.
Rode draden: - Cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit; - Jeugdcriminaliteit; - Internationalisering.
Noot: thema’s/lijnen onder voorbehoud.
Noot: thema’s/rode draad onder voorbehoud.
Meetbaarheid We willen weten wat onze investering in veiligheid oplevert. Daarom zoeken we voortdurend naar manieren om dit te kunnen meten. Dit is niet altijd eenvoudig. Een groot gedeelte van de criminaliteit speelt zich onder de radar af. De gemeenten hebben dus niet alle informatie. Bovendien zeggen cijfers niet alles. Dit komt bijvoorbeeld omdat niet alles wordt gemeld of een stijging van cijfers het gevolg is van extra politie-inzet. Het is dus niet altijd (goed) meetbaar wat een investering oplevert. Toch proberen we onze aanpak en doelen steeds concreter en beter meetbaar te maken. Dit wordt ‘SMART’ genoemd. In deze nota wordt dit al bij diverse thema’s gedaan, zoals bij cybercrime. Bij andere thema’s is meten lastiger. Dit heeft meer onderzoek nodig. Daar gaan we in de komende jaren verder mee aan de slag. Prioriteit: cybercrime Onder cybercrime vallen verschillende soorten digitale misdrijven, zoals hacken, sexting, internetfraude, online extremisme en opruiing. Criminelen gebruiken steeds vaker digitale middelen om criminaliteit te plegen, ook in onze gemeenten. Overheid, bedrijfsleven en inwoners nemen stappen
17
om de ‘digitale weerbaarheid’ te vergroten, maar dit gaat niet snel genoeg. Uit onderzoek van TNO blijkt dat cybercriminaliteit de Nederlandse economie jaarlijks ongeveer €10 miljard kost. Wat is ons doel voor de komende jaren? Cybercrime vraagt naast een internationale en nationale aanpak, ook om een regionale en lokale aanpak. Het algemene doel van onze regionale en lokale aanpak is digitaal veilig wonen en werken in Limburg, waarbij onze inwoners en ondernemers digitaal weerbaar zijn. Voor de periode tot eind 2026 concretiseren we dat doel: 1. Inwoners en ondernemers zijn zich meer bewust van cybercrime en weten hoe ze moeten handelen in zo’n situatie; 2. Een toename van de meldingsbereidheid van cybercrime; 3. Een toename van de aangiftebereidheid van cybercrime naar het Limburgse gemiddelde; 4. Een afname van de slachtoffers cybercrime naar onder het landelijke gemiddelde. Meldingen na slachtofferschap cybercrime in 2021 in de Westelijke Mijnstreek, de Provincie Limburg en Nederland Meldingen
2021
Westelijke Mijnstreek
54,3%
Provincie Limburg
49,2%
Nederland
46,5%
Aangiften na slachtofferschap cybercrime in 2021 in de Westelijke Mijnstreek, de Provincie Limburg en Nederland Aangiften
2021
Westelijke Mijnstreek
18,8%
Provincie Limburg
19,6%
Nederland
18,7%
Slachtoffers van cybercrime in 2021 in de Westelijke Mijnstreek, de Provincie Limburg en Nederland Slachtoffers cybercrime
2021
Westelijke Mijnstreek
20,9%
Provincie Limburg
17,2%
Nederland
16,9%
Bron: Veiligheidsmonitor 2021 (noot: cijfers zijn niet beschikbaar op het niveau van de drie gemeenten
Wat gaan we doen? We werken samen in een taskforce Cybercrime Limburg. Dat doen we met de Limburgse gemeenten, de Provincie Limburg, het Platform Veilig Ondernemen Limburg, het Expertisecentrum Cyberweerbaarheid, het Cybercrimeteam van de politie eenheid Limburg en het Openbaar Ministerie Limburg. - De politie en het Openbaar Ministerie vragen we om cybercriminelen op te sporen en te vervolgen, en waar nodig cybercriminaliteit te verstoren en voorkomen. - Samen met de andere partijen concentreren we ons op het weerbaarder maken van verschillende doelgroepen in onze gemeenten, in het bijzonder inwoners en ondernemers. - We investeren in het informeren van inwoners en ondernemers over de werkwijzen van criminelen. - We sluiten aan bij regionale activiteiten, die ook aansluiten bij landelijke campagnes en initiatieven. Daarbij maken we gebruik van bestaande netwerken, bijvoorbeeld in het sociaal domein en onderwijs en het Platform Veilig Ondernemen.
18
- Omdat we trends in slachtoffer(s), daders en delicten volgen, passen we onze informatie steeds aan. We blijven monitoren welke doelgroep op welk moment aandacht nodig heeft. De regionale prioriteit ligt bij laaggeletterden, senioren, jongeren (slachtoffers en daders) en ondernemers. Denk aan activiteiten als een extra ‘click&tik’ module in samenwerking met bibliotheken en de aanpak gericht op (jonge) daders genaamd ‘re_B00TCMP’. Als dat nodig is, voegen de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek hier voor hun eigen gemeente doelgroepen en activiteiten aan toe. Prioriteit: ondermijning, in het bijzonder drugscriminaliteit Criminelen maken gebruik van ‘normale’ diensten: ze vragen vergunningen aan, huren een huis of loods of richten bedrijven op. Bij ondermijning vermengen criminelen hun criminele activiteiten met diensten en activiteiten waarvan iedere inwoner gebruik maakt. Ondermijning komt in allerlei vormen voor, ook in onze gemeenten. Wat is ons doel voor de komende jaren? Ons algemene doel is dat we onze gemeenten zo onaantrekkelijk mogelijk maken voor criminelen en criminele netwerken en hun activiteiten. Voor de periode tot eind 2026 concretiseren we dat doel: 1. Het weerbaar(der) maken van onze samenleving, in het bijzonder de doelgroepen ondernemers en jeugd, en ook de gemeentelijke organisaties; 2.
Meldingen van inwoners, ondernemers en anderen over ondermijnende activiteiten passend afhandelen; 3. Uitsluitend zaken doen met integere partijen. Wat gaan we doen? Samen met partners als de politie, het Openbaar Ministerie, de belastingdienst en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Limburg blijven we ondermijning flink aanpakken. Dat doen we op basis van drie pijlers: - Inzichtelijk maken: In 2019 hebben we een ‘foto’ gemaakt van de ondermijning in onze gemeenten. Samen met partners proberen we die foto actueel te houden en te komen tot een doorlopende ‘film’. Hierdoor weten we wat er speelt in onze gemeenten en wat we moeten aanpakken. In onze gemeenten is sprake van witwassen, criminele motorclubs, mensenhandel en spookburgers. Drugscriminaliteit wordt in onze gemeenten het meeste gezien. Daarom hebben we daar in de komende jaren extra aandacht voor. - Preventie en weerbaar maken: In de afgelopen jaren hebben we lokale regelgeving ingericht en deskundigheid opgebouwd. Ook hebben we in de afgelopen jaren met specifieke acties barrières opgeworpen voor criminele netwerken. We onderzoeken bijvoorbeeld hoe aanvragers van een vergunning aan hun geld komen. De ‘Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur’ (Bibob) geeft ons hier toestemming voor. Daarmee hebben we onze gemeente weerbaarder gemaakt.
Daar gaan we mee verder, bijvoorbeeld door (gerichte) informatie aan ondernemers, verenigingen en (eigen) organisatie. Ook maken we verbinding met preventie op het gebied van werk, scholing of schulden. Waar we jeugdige ondermijners kunnen voorkomen door de inzet van zorg, bijvoorbeeld via het Zorg & Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek, dan doen we dat. - Toezicht en handhaven: Ook handhaven we via de inzet van bestuurlijke instrumenten en zorgen we voor toezicht. Dat doen we waar nodig samen met partners, zoals de politie en de belastingdienst. We vragen de driehoek (burgemeester, officier van justitie en politiechef) te zorgen voor een goede opvolging van meldingen over drugscriminaliteit, met snelle en zichtbare actie. We gebruiken daarbij de mogelijkheden om deze criminaliteit te verstoren, ook als gemeenten, bijvoorbeeld via de inzet van onze boa’s.
19
Met al onze acties sluiten we aan bij regionale initiatieven, onder meer van het Platform Veilig Ondernemen, het RIEC Limburg en het EURIEC (samenwerking RIEC’s Nederland, de Belgische ARIEC’s en de Duitse partners), die met behulp van landelijke budgetten worden ontwikkeld. Prioriteit: sociale kwaliteit De spanningen in onze samenleving lopen voortdurend op. De verhoudingen tussen inwoners onderling lijken te verharden. Naast bijvoorbeeld meer demonstraties, zien we dat terug in de zogeheten ‘sociale kwaliteit’ in onze gemeenten. Die sociale kwaliteit wordt onder meer beïnvloed door (buren)ruzies, mishandelingen en overlast door personen met verward gedrag. De cijfers hiervan zijn in de afgelopen jaren gestegen in onze gemeenten. De sociale kwaliteit wordt ook beïnvloed door de uitersten in onze maatschappij: extremisme, polarisatie en radicalisering. Personen met verward gedrag: Mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen, kunnen verward gedrag vertonen. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met sociale- en psychische problemen of verslaving, dementie of een (licht) verstandelijke beperking. Wat is ons doel voor de komende jaren? De oplossing voor een betere sociale kwaliteit kan niet alleen gevonden worden in de veiligheidsaanpak. Maar deze aanpak kan wel een positieve bijdrage leveren.
Ons algemene doel is dan ook om vanuit het zogeheten veiligheidsdomein een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de sociale kwaliteit. Voor de periode tot eind 2026 concretiseren we dat doel: 1. Een afname van het aantal meldingen van personen met verward gedrag ten opzichte van eind 2021; 2. Een afname van het aantal meldingen van burengerucht ten opzichte van 2021; 3. Een afname van het aantal meldingen van mishandeling (ruzie/twist) ten opzichte van 2021. Burengerucht, mishandeling en personen met verward gedrag in de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein van 2019 tot en met 2022 Burengerucht
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
71
81
96
25
Sittard-Geleen
353
456
466
254
Stein
77
98
108
78
Mishandeling (ruzie/twist)
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
83
95
116
72
Sittard-Geleen
979
1185
1353
787
Stein
146
177
219
110
Personen met verward gedrag
2019
2020
2021
2022 (1e helft)
Beek
76
50
51
20
Sittard-Geleen
549
694
613
361
Stein
68
81
89
45
Wat gaan we doen? Veiligheid is gebaat bij sociale samenhang. We vinden het daarom belangrijk om in verbinding te staan met onze inwoners. Ook over spanningen die leven. - We creëren verbinding en relaties, blijven in gesprek en proberen ‘wij tegen zij’ gevoelens te voorkomen. - We zetten in op positieve ontmoetingen op het gebied van veiligheid. We zijn immers niet alleen de handhaver van regels, maar trekken met onze inwoners en partners samen op om onze 20
gemeenten veiliger te maken. We starten activiteiten waar we niet focussen op het gedrag dat we niet willen zien, maar op het gedrag wat we wel willen zien. - We gaan door met het ondersteunen van initiatieven op het gebied van veiligheid, die zorgen voor verbinding tussen inwoners van een buurt. Denk dan aan vormen van buurtpreventie. Of aan buurtbemiddeling, waarmee we ruzies tussen buren proberen te voorkomen. - Waar nodig, pakken we onze verantwoordelijkheid voor personen met verward gedrag. We ondernemen daarom samen met allerlei partners acties om negatieve gevolgen voor de persoon in kwestie en de samenleving terug te dringen. We kijken daarbij steeds naar wat nodig is en wat goed werkt. - We maken gebruik van onze netwerkstructuur gebiedsgericht werken op het snijvlak voor zorg en veiligheid. Personen en gezinnen met een complexe problematiek krijgen een persoonsgerichte aanpak via het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Aan de politie vragen we vooral om aandacht te hebben voor extremen en op te treden tegen verstoringen van de openbare orde. Prioriteit: externe veiligheid Externe veiligheid gaat over de risico's voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen.