Gemeente Beek - Beek Speelt 2026-2032
Tekst van het document
Beek Speelt 2026-2032 1 Beek Speelt 2026-2032 Investeren in spelen is investeren in bewegen, gezondheid en samenleven Hanny Ras-Kluitenberg - Beleidsadviseur Sport Ruben Welkenhuysen - Beleidsmedewerker Speel- & Beweegruimte augustus 2026 Beek Speelt 2026-2032 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Visie op spelen en bewegen in de gemeente Beek 5 3. Beleidskaders en uitgangspunten voor de speelruimte 7 3.1 Beleidsontwikkeling over spelen in Beek (1992–2024) 3.2 Nieuwe onderzoeken en de behoefte aan vernieuwing 3.3 Lokale en landelijke beleidskaders: sport, inclusie en leefomgeving 3.4 De waarde van buitenspelen voor Beek 3.5 Factoren van invloed op buitenspelen 3.6 Beleidsmatige richtlijnen voor de speel- en beweegruimte 3.7 Toegankelijkheid als rode draad: de 11 B’s 3.8 Samenvattend: het fundament voor keuzes 4. Inventarisatie en analyse van de huidige situatie 18 4.1 Een brede participatieve basis 4.2 Belangrijkste algemene bevindingen 4.3 Gebiedsgericht inzicht: wat speelt er waar? 4.4 Conclusie 5. Strategische keuzes per kern: richting voor de toekomst 22 5.1 Gemeentebrede beleidskeuzes 5.2 Strategisch kader per kern 5.3 Van visie naar uitvoering 1. | Inleiding | 4 | 6. | Programma 2025–2032: concrete acties en prioriteiten | 29 2.
| Visie op spelen en bewegen in de gemeente Beek | 5 | 6.1 | Inleiding: van visie naar uitvoering 6.2 | Aanpak per speelplek: stapsgewijze uitvoering 3. | Beleidskaders en uitgangspunten voor de speelruimte | 7 | 6.3 | Participatie en betrokkenheid 3.1 | Beleidsontwikkeling over spelen in Beek (1992–2024) | 6.4 | Beleidsmatige afwegingskaders 3.2 | Nieuwe onderzoeken en de behoefte aan vernieuwing | 6.5 | Meerjarenoverzicht 3.3 | Lokale en landelijke beleidskaders: sport, inclusie en leefomgeving | | 6.6 Reflectieopdoelbereik 3.4 | De waarde van buitenspelen voor Beek 3.5 | Factoren van invloed op buitenspelen | 7. | Financiering en subsidiemogelijkheden | 35 3.6 | Beleidsmatige richtlijnen voor de speel- en beweegruimte | | 7.1 Inleiding:eenrealistischfinancieelkader 3.7 | Toegankelijkheid als rode draad: de 11 B’s | 7.2 | Structurele middelen en beheerbudgetten 3.8 | Samenvattend: het fundament voor keuzes | 7.3 | Aanvullende jaarlijkse kwaliteitsimpuls 7.4 | Projectmatige investeringen en gebiedsontwikkelingen 4. | Inventarisatie en analyse van de huidige situatie | 18 | 7.5 Externefinancieringensubsidiemogelijkheden 4.1 | Een brede participatieve basis | | 7.6 Efficiëntie,samenwerkingenkostenbewustzijn 4.2 | Belangrijkste algemene bevindingen | | 7.7 Financiëlestrategierichting2032 4.3 | Gebiedsgericht inzicht: wat speelt er waar? 4.4 | Conclusie | 8.
| Monitoring, participatie en bijstelling | 39 8.1 | Doel van monitoring 5. | Strategische keuzes per kern: richting voor de toekomst | 22 | 8.2 | Tweejaarlijkse monitoring en voortgangsrapportage 5.1 | Gemeentebrede beleidskeuzes | 8.3 | Participatie, signalen en lokaal eigenaarschap 5.2 | Strategisch kader per kern | 8.4 | Bijstelling van beleid en programmering 5.3 | Van visie naar uitvoering | 8.5 | Verantwoording en communicatie 9. | Uitvoering en organisatie | 41 10. | Slotbeschouwing en doorkijk | 42 Bijlage: Bronnen en geraadpleegde documenten | 43 3 Beek Speelt 2026-2032 4 1. Inleiding Verschillende onderzoeken en ervaringen laten zien dat mensen, van alle leeftijden, steeds minder buiten komen om actief bezig te zijn. Speeltuinen lopen leeg, minder jongeren gaan naar buiten voor een potje voetbal en ouderen maken nog zelden een rondje om het park. Iedereen kan een reden hebben om niet naar buiten te gaan. Bijvoorbeeld doordat in de online wereld meer te beleven is, er maar beperkte toegang tot een speeltuin is, angst om te vallen, verstedelijking en nog een aantal andere factoren. Voor sommigen is het een keuze om binnen te blijven en voor anderen een beperking om niet naar buiten te kunnen gaan. Dat is jammer, want tijd in de buitenlucht heeft vaak een positief effect op mensen. Buiten zijn kan bijdragen aan een verbeterde fysieke en geestelijke gezondheid.
Verder is het een impuls voor sociale, zintuiglijke en creatieve vaardig- heden. Ook leren kinderen buiten vaak nog nieuwe levensvaardigheden, wat kan helpen bij het ontwikkelen van veerkracht en zelf- vertrouwen. Al met al draagt buiten zijn dus bij aan gezonde levensstijlgewoonten voor jong en oud. De gemeente Beek heeft zich de afgelopen jaren enorm ontwikkeld op het gebied van sport. Daarmee zijn de beweegcijfers verbeterd, maar de beweegdoelen nog niet gehaald. Daarom wordt nu ingezet op een aanvullend aspect: spelen. Met een buitenruimte die uitnodigt tot spelen, worden mensen in beweging gebracht. Spelen is immers ook bewegen. De gemeente streeft naar een geoptimaliseerde, inclusieve en beweegvriendelijke openbare ruimte. Hierbij wordt rekening gehouden met de aanwezige voorzieningen, de verschillende doelgroepen en belanghebbenden, en de nood- zaak tot veilig en toegankelijk gebruik. Met een toekomstgerichte speel- en beweegruimte die aansluit op de huidige en toekomstige wensen, wil de gemeente inwoners stimuleren om weer meer naar buiten te gaan. Zo wordt toegewerkt naar het doel dat in 2032 ten minste 70% van de inwoners dagelijks beweegt. Als eerste stap heeft begin 2024 overleg plaatsgevonden met de kindergemeenteraad van Beek. Deze raad heeft meerdere vergaderingen gewijd aan het thema speeltuinen.
Belangrijke onderwerpen waren toestellen, natuur, veiligheid, onderhoud en betrokkenheid. Hieruit bleek dat meerdere speeltuinen in de gemeente niet toekomst- bestendig zijn. Dit vormde het startpunt voor een breder onderzoek en de basis voor dit nieuwe speelbeleid. Met dit beleid kiest de gemeente Beek voor een duidelijke koers: investeren in spelen is investeren in bewegen, gezondheid en samenleven. Rob Schwillens Wethouder Openbare Ruimte Beek Speelt 2026-2032 5 2. Visie op spelen en bewegen in de gemeente Beek De gemeente Beek heeft zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld op het gebied van sport. Hoewel de beweegcijfers zijn gestegen, is het gestelde doel nog niet behaald. Daarom zet de gemeente de komende jaren nadrukkelijk in op spelen als volwaardig en aanvullend onderdeel van bewegen. Spelen is méér dan een vrijetijdsbesteding: het is een laagdrempelige manier om in beweging te komen, vaardigheden te ontwikkelen en anderen te ontmoeten. Een buitenruimte die uitnodigt tot spelen, draagt bij aan een gezondere, vitalere en socialere samenleving. De gemeente Beek streeft naar een inclusieve en beweegvriendelijke leefomgeving waarin iedereen kan meedoen. Dat doen we op basis van het Beweegvriendelijke Omgevingsmodel (BVO-model), waarin hardware (de inrichting), software (het gebruik) en orgware (de organisatie) samenkomen.
Beek Speelt 2026-2032 6 Inclusie vormt hierin een centrale pijler. De gemeente hanteert de 100-70-50-regel als leidraad voor het ontwerp van inclusieve speelplekken: • Iedereen is 100% welkom. • 70% van de speelaanleidingen is bereikbaar voor iedereen. • 50% van de speelaanleidingen is bespeel- baar voor ieder kind en is gericht op het stimuleren van ontmoeting en samen spelen. De focus binnen dit beleid ligt op kinderen en jongeren tot circa 12 jaar. Daarmee sluit het beleid aan op de leeftijdsgroep waarvoor speeltuinen in de praktijk het meest gebruikt en relevant zijn. Voor oudere jeugd en jong- volwassenen (13–23 jaar) zijn er binnen de gemeente Beek andere voorzieningen beschikbaar, zoals openbaar toegankelijke sportlocaties, Jong in Beek (lokaal jongeren- netwerk) en Jong046 (regionaal jongerenwerk binnen de Westelijke Mijnstreek). Hoewel deze groepen niet centraal staan in dit speelbeleid, wordt bij locatieontwikkeling wél rekening gehouden met ontmoeting en beweeg- stimulering voor iedereen. Deze aanpak draagt bij aan het gemeentelijk doel: in 2032 beweegt minimaal 70% van de inwoners dagelijks. Door het stimuleren van buitenspelen als vanzelfsprekend onderdeel van bewegen, wordt dit doel haalbaar. Kinderen die vandaag buitenspelen, blijven dat als volwasse- nen ook vaker doen.
3. | Beleidskaders en uitgangspunten voor de speelruimte De toekomst van spelen in de gemeente Beek | 3.2 | Nieuwe onderzoeken en de behoefte vraagt om meer dan alleen nieuw beleid: het | aan vernieuwing vraagt om stevige fundamenten. Hoofdstuk 3 | Sinds 2023 is de gemeente Beek gestart vormt daarom het inhoudelijk kernhoofdstuk | met een heroriëntatie op haar speel- en van dit speelbeleid. Hierin worden beleids- | beweegbeleid. In samenwerking met inwoners, ontwikkelingen uit het verleden, actuele kaders | de kindergemeenteraad, professionals, en wetenschappelijke inzichten samengebracht | Speeltuinwerk Limburg en andere partijen, tot een onderbouwde basis voor de Speel- & | zijn inventarisaties en onderzoeken uitgevoerd. Beweegruimte van Morgen. | Hieruit blijkt dat veel speelplekken verouderd zijn, niet toekomstbestendig zijn ingericht en 3.1 | Beleidsontwikkeling over spelen in | niet meer aansluiten op de behoeften van Beek (1992–2024) | kinderen van nu. De gemeente Beek kent een lange geschiedenis van speelbeleid. Al in 1992 werd de beleidsnota | Daarnaast is geconstateerd dat eerder geplande Verantwoord Spelen vastgesteld. Deze richtte zich | verdiepende analyses (zoals het leggen van op het creëren van voldoende speelruimte en | demografische data over dekkingskaarten voorzieningen voor kinderen in de openbare | van speelvoorzieningen) nooit volledig zijn ruimte.
Latere documenten, zoals de Stand van | uitgevoerd. Het nieuwe beleid grijpt deze kans zaken-notitie (1996), het | Speeltuinenplan (2001), aan om dat alsnog op te pakken, vanuit een de Nota Speelruimte (2007) en de | Nota Spelen integrale benadering waarin demografie, 2013–2016, bouwden voort op deze basis. | behoefte en bestaande voorzieningen op elkaar worden afgestemd. In al deze documenten stond het belang van een veilige, toegankelijke en uitnodigende | 3.3 | Lokale en landelijke beleidskaders: speelomgeving centraal. Elementen als | sport, inclusie en leefomgeving verkeersveiligheid, sociale cohesie, betrokken- | Dit speelbeleid staat niet op zichzelf. Het sluit heid van bewoners en inclusiviteit vormden | aan op diverse lokale beleidsdocumenten, zoals de rode draad. Toch is het speelbeleid | het Sportakkoord II, het gemeentelijk sport- sinds 2014 niet meer geactualiseerd, | beleid Beek in Beweging (2023–2032) | , de Lokale terwijl maatschappelijke ontwikkelingen, | Inclusie Agenda Beek voor Iedereen (2024–2028) vergrijzing, ontgroening en nieuwe inzichten | en het Bestuursakkoord 2022–2026. over gezondheid, participatie en inclusie daartoe wel aanleiding gaven.
7 Beek Speelt 2026-2032 8 Ook is er samenhang met landelijke akkoorden en visies, zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het BVO-model (Beweegvriendelijke Omgevingsmodel) en het Programma School en Omgeving. Belangrijke verbindingen zijn: • Gezondheid: spelen als motor voor beweging, preventie en een gezonde leefstijl. • Inclusie: speelplekken waar ieder kind mee kan doen, met of zonder beperking. • Sociale cohesie: ontmoetingsplekken waar kinderen, ouders en buurtbewoners samenkomen. • Onderwijs & opvoeding: koppelingen met NJOY Beek en programma’s die naschools bewegen bevorderen. Het Beweegvriendelijke Omgevingsmodel vormt de leidraad: een gezonde leefomgeving is een omgeving die uitnodigt tot sporten, spelen en ontmoeten. Daarbij moeten hardware (inrichting), software (activiteiten) en orgware (organisatie) op elkaar zijn afgestemd. 3.4 De waarde van buitenspelen voor Beek Spelen is van onschatbare waarde. Het draagt bij aan de gezondheid, ontwikkeling, het welzijn en de leefbaarheid van de hele samenleving. Buitenspelen is meer dan een leuke activiteit: het is een essentieel onderdeel van gezond opgroeien. De positieve effecten van buitenspelen zijn breed en raken meerdere maatschappelijke domeinen. Van fysieke gezondheid tot mentale veerkracht, en van sociale ontwikkeling tot leefbare buurten.
Buitenspelen draagt bij aan fysieke, mentale, sociale en cognitieve ontwikkeling én versterkt de leefbaarheid van buurten. Deze onderbouwing bevestigt dat investeren in spelen een investering is in gezondheid, weerbaarheid, participatie en sociale cohesie.
Beek Speelt 2026-2032 9 Tabel 1 – Positieve effecten van buitenspelen Categorie Positieve effecten van buitenspelen Jong geleerd is • Kinderen die al jong vaardig zijn in spelen, blijven ook op latere oud gedaan leeftijd vaker fysiek actief. • Regelmatig buitenspelen vergroot de kans op deelname aan sportverenigingen en actieve verplaatsing (zoals lopen of fietsen naar school). Fysieke gezondheid • Buiten spelen stimuleert intensief, gevarieerd en langdurig en motorische ontwikkeling bewegen. • Kinderen hebben een verminderde kans op het ontwikkelen van overgewicht en/of chronische leefstijlziekten, als zij bewegen. • Buitenspelen bevordert de motorische ontwikkeling, wat kinderen helpt om ook op latere leeftijd actief te blijven. • Kinderen die buitenspelen hebben een betere balans, coördinatie en lichaamsbewustzijn. • Blootstelling aan zonlicht draagt bij aan de aanmaak van vitamine D. Mentale gezondheid • Kinderen die overdag buitenspelen, slapen langer en beter. • De combinatie van bewegen en spelen biedt zowel fysieke ontlading als mentale ontspanning. Sociaal-emotionele • Door te spelen met andere kinderen ontwikkelt een kind sociale ontwikkeling vaardigheden. • Spelen ondersteunt de ontwikkeling van emotieregulatie, eigen grenzen stellen, omgaan met successen en tegenslagen, zelfvertrouwen en zelfstandigheid.
Beek Speelt 2026-2032 10 De waarde van spelen reikt dus verder dan het kind alleen: het beïnvloedt de wijk, de gezondheid en het sociale netwerk eromheen. 3.5 Factoren van invloed op buitenspelen Om het speelbeleid effectief in te richten, is inzicht nodig in de factoren die buitenspelen bevorderen of juist belemmeren. Dit betreft zowel kindkenmerken, sociale invloeden, fysieke omgeving als maat- schappelijke trends. Buitenspelen vindt niet in een vacuüm plaats: het ontstaat in interactie met opvoeding, omgeving, tijdsbesteding en cultuur. Categorie Positieve effecten van buitenspelen Cognitieve ontwikkeling • Bewegen zorgt voor een betere doorbloeding van de hersenen. Dit verbetert cognitieve functies, de concentratie en het probleem- oplossend vermogen. • Buitenspelen vermindert hyperactiviteit en bevordert creativiteit. Maatschappelijke waarde • Kinderen moedigen elkaar aan om buiten te spelen. van buitenspelen • Ouders ontmoeten elkaar rond speelplekken, wat bijdraagt aan sociale samenhang. • Speelruimte verbetert het leefklimaat in de wijk en versterkt de sociale cohesie. • Spelen in de buitenlucht bevordert natuurbeleving en draagt bij aan bewustzijn van een duurzame leefomgeving. Maatschappelijke waarde • Speeltuinwerk in Nederland kost jaarlijks €25 miljoen, maar levert van speeltuinen circa €52 miljoen op in maatschappelijke waarde (in euro’s uitgedrukt).
Beek Speelt 2026-2032 11 Tabel 2: Factoren van invloed op buitenspelen Categorie Invloeden op buitenspelen Het kind zelf • Kinderen met beperkte motorische vaardigheden bewegen minder en ervaren minder plezier in buitenspelen. • Gezonde gewoonten (goede voeding en slaap) dragen bij aan een actiever speelgedrag. • Jongens zijn gemiddeld actiever dan meisjes. • Sommige kinderen kiezen bewust voor meer passieve vrijetijdsbesteding. Sociale omgeving – • Ouders fungeren als rolmodel: actieve ouders stimuleren ouders/verzorgers als actieve kinderen. rolmodel • Aanmoediging en ruimte voor zelfstandigheid bevorderen spelgedrag. • Overbescherming of te veel regels kunnen juist remmend werken. • Tijdgebrek of lage betrokkenheid van ouders belemmert het buitenspelen. • Jongens krijgen vaker toestemming om zelfstandig buiten te spelen dan meisjes. • Buurten met sterke sociale cohesie onder ouders zijn veiliger en stimuleren buitenspelen. Sociale omgeving – • Kinderen spelen vaker en langer buiten als er andere kinderen andere kinderen in de buurt zijn. • Minder kinderen op straat leidt tot minder buitenspelen – een vicieuze cirkel. • Broers en zussen stimuleren elkaar in spelgedrag. Beek Speelt 2026-2032 12 Op deze invloeden kan beleid anticiperen: via inrichting, communicatie, samenwerking en bewustwording.
3.6 Beleidsmatige richtlijnen voor de speel- en beweegruimte Een perfecte speelplek bestaat niet. Wat voor het ene kind een droombestemming is, laat een ander volledig koud. Wensen zijn persoonlijk, veranderlijk en soms zelfs tegenstrijdig. Daarbij wil niet elk kind hetzelfde, en verandert de voorkeur van dag tot dag. Daarom is het onmogelijk om één plek te maken die iedereen altijd aanspreekt. Wat wél mogelijk is, is een netwerk van speelplekken met voldoende variatie en spreiding. Categorie Invloeden op buitenspelen De fysieke omgeving • Verkeersluwe straten en groene elementen bevorderen buitenspelen. • De nabijheid en bereikbaarheid van speelplekken is cruciaal. • Grotere en afwisselend ingerichte speelplekken stimuleren intensiever spel. • Het type toestel beïnvloedt of het spel actief of passief is. • Weersomstandigheden spelen een rol in de mate van buitenspelen. Vrijetijdsbesteding en • Kinderen ervaren tijdsdruk door toenemende sportdeelname, prestatiedruk huiswerk en digitale verleiding. • Volgens Jantje Beton wordt 45% van de kinderen geremd in buitenspelen door digitale vrijetijdsbesteding. • Toenemende prestatiedruk (school, sport, ouders) beperkt de ruimte om vrij te spelen. Beleid en bewustwording • Gemeentelijk beleid waarin buitenspelen een plek krijgt, draagt bij aan bewustwording onder professionals en ouders.
• Beleidsmatige aandacht verlaagt drempels en ondersteunt de ontwikkeling van speelvoorzieningen. Beek Speelt 2026-2032 13 Binnen een wijk of kern moet er voor ieder kind iets te beleven zijn: van actief tot zintuiglijk, van fysiek uitdagend tot juist rustig en beschut. Door die plekken in te richten samen met de gebruikers – kinderen, ouders, buurtbewoners – ontstaat niet alleen een betere (speel)plek, maar ook meer betrokkenheid, eigenaarschap en zorg voor de omgeving. De in hoofdstuk 3.3 genoemde beleidsstukken geven hiervoor geen exacte blauwdruk, maar wel duidelijke richtlijnen. Ze benadrukken het belang van een openbare ruimte die uitnodigt tot spelen, bewegen, ontmoeten én ontspannen – en waarin álle kinderen zich welkom voelen. Door in de openbare ruimte bewust ruimte te creëren voor spelen, bewegen, sport en ontmoeting draagt dit beleid bovendien bij aan bredere maatschappelijke doelen. Denk aan het bevorderen van gezondheid, kansengelijkheid, sociale cohesie en een duurzame leefomgeving. Daarmee sluit het speelbeleid van Beek aan bij zowel lokale visies als internationale ambities, zoals de Sustainable Development Goals (SDG’s). In onderstaande tabel zijn de richtlijnen samen- gevat die richting geven aan de toekomstige Speel- & Beweegruimte van Morgen.
Deze richtlijnen zijn geen checklist, maar vormen een kader voor keuzes per locatie of kern - afgestemd op de gebruikers en hun omgeving. Tabel 3: Richtlijnen voor de de toekomstige Speel- & Beweegruimte van Morgen Categorie Richtlijnen Adviezen voor elke • Houd rekening met verschillen tussen kinderen: bied speelwaarde speelplek voor alle leeftijden en vergeet kinderen met een beperking niet. • Bied variatie: sommige kinderen willen snelheid en uitdaging, anderen zoeken rust, ontdekking of zintuiglijke prikkels. • Zorg voor natuurlijke speelaanleidingen, zoals hellingen, klim- mogelijkheden, rotsen, water en afwisselende paadjes. • Maak speelplekken uitdagend, dus niet té veilig of voorspelbaar. • De route naar een speelplek moet altijd veilig en goed verlicht zijn. • Plaats speelplekken dicht bij woonwijken voor meer eigenaarschap en minder overlast. • Voor speelplekken in het buitengebied zijn extra voorzieningen nodig, zoals toiletten en parkeergelegenheid. • Nabijheid van andere voorzieningen zorgt voor extra gebruik en Beek Speelt 2026-2032 14 sociale controle. Categorie Richtlijnen Ruimte • Reserveer bij gebiedsontwikkeling 3% van het plangebied als formele speelruimte. • Ontwikkelen centrale speel- en ontmoetingsplekken met diversiteit in functies. • Varieer in hoogte en reliëf op zowel formele als informele speelplekken.
• Combineer informele beweegruimte met groenstructuren en paden. • Wissel rustplekken af met speelvoorzieningen; houd daarbij rekening met zon- en schaduwplekken. Beweegvriendelijke • Creëer plekken die uitnodigen tot spelen, bewegen, ontmoeten Omgeving (BVO) en sporten. • Koppel voorzieningen aan activiteiten voor duurzaam gebruik. • Zorg dat de omgeving schoon, heel, veilig, toegankelijk én uitdagend is. • Ontwikkel samen met gebruikers en via samenwerking tussen publieke, private en particuliere partijen. • Stem inrichting en schaal af op de doelgroep en de ruimtelijke context.
Beek Speelt 2026-203215 Inclusief spelen • Hanteer de 100-70-50-regel voor inclusiviteit. • Kies objecten die zintuigen prikkelen en samenspel stimuleren. • Plaats samenspeelobjecten zichtbaar en op begaanbare ondergrond. • Kies klimtoestellen waarbij ook het kind op de grond betekenisvol kan meedoen. • Zorg voor meerdere soorten schommels en goede afscherming. • Gebruik zittingen met steun voor rug, handen en voeten. • Kies glijbanen met een horizontale uitloop en een bereikbare instap voor kinderen met wielen. • Werk toe naar minimaal één goed toegankelijke inclusieve speelvoorziening in iedere kern uiterlijk in 2032. Creëren van speelroutes • Zorg voor veilige en kindvriendelijke speel- en beweegroutes tussen huis, speelplekken en school. • Verbind en centraliseer speelplekken voor meer samenhang en aantrekkelijkheid. • Houd bij het ontwerp rekening met rustplekken onderweg. Schoolplein als speelplek • Onderzoek per schoollocatie in samenwerking met het school- bestuur in hoeverre openstelling buiten schooltijd wenselijk en haalbaar is. Houd hierbij rekening met het openbare spelaanbod in de omgeving, beheer, toezicht, sociale veiligheid en mogelijke overlast. • Breng lijnen, vormen en vlakken aan die uitnodigen tot spel. • Zorg dat het plein veilig, schoon en goed verlicht is. • Voorzie het plein van vaste toestellen (zoals doelen, klimrekken, glijbanen, pingpongtafels).
• Bied losse materialen aan (ballen, hoepels, springtouwen, maar ook takken, stammetjes, zand en water). Beek Speelt 2026-203216 3.7 Toegankelijkheid als rode draad: de 11 B’s Toegankelijkheid is meer dan alleen fysieke bereikbaarheid. Het gaat ook om bruikbaarheid, veiligheid, duidelijkheid en betrokkenheid. Daarom hanteert dit speelbeleid de 11 B’s voor integrale toegankelijkheid als toetsingskader. 1. Beschikbaar Is de speelruimte aanwezig op het moment dat mensen die nodig hebben? 2. Bereikbaar Is de locatie goed bereikbaar, ook voor kinderen, ouderen en mensen met een beperking? 3. Betreedbaar Kunnen mensen gemakkelijk het terrein op, in of eraf – ook met een hulpmiddel of kinderwagen? 4. Bruikbaar Kunnen mensen de speelplek daadwerkelijk gebruiken waarvoor deze bedoeld is? 5. Begrijpelijk Is de informatie (zoals bordjes, pictogrammen of regels) voor iedereen begrijpelijk? 6. Bekend Is het duidelijk dat de plek er is, en is de informatie makkelijk vindbaar? 7. Betrouwbaar Voelt de plek veilig, prettig en uitnodigend voor álle gebruikers? 8. Beweegstimulerend Nodigt de omgeving uit tot bewegen, spelen, sporten en ontmoeten? 9. Behaaglijk Is de plek prettig ingericht qua temperatuur, schaduw, rust en sfeer? 10. Betaalbaar Is gebruik van de ruimte of voorzieningen gratis of laagdrempelig geprijsd? 11.
Betrokken Zijn gebruikers en belang- hebbenden betrokken bij de totstand- koming en het beheer van de plek? Deze B’s maken van toegankelijkheid een integraal onderdeel van elke beleidskeuze: van ontwerp en participatie tot onderhoud en communicatie. 3.8 Samenvattend: het fundament voor keuzes In de voorgaande paragrafen is uiteengezet waarom investeren in spelen loont. Op basis van lokale en landelijke beleidskaders, weten- schappelijke inzichten en maatschappelijke doelen is onderbouwd dat een speelbeleid geen luxe is, maar een noodzakelijke pijler onder een gezonde, inclusieve en vitale samenleving. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat de huidige situatie in de gemeente Beek tekort- schiet. Veel speelplekken zijn verouderd, niet toekomstbestendig ingericht en sluiten onvoldoende aan op de wensen van gebruikers. Beek Speelt 2026-203217 Dit blijkt uit diverse lokale onderzoeken, gesprekken en participatietrajecten – van brede enquêtes tot gerichte wijkinitiatieven zoals Buitenkans Genhout en Gezonde Buurten Carmelwijk. In het volgende hoofdstuk brengen we deze bevindingen bij elkaar. Hoofdstuk 4 bevat een samenvattende inventarisatie en analyse van de bestaande situatie. Niet in de vorm van een volledig overzicht van álle speelplekken, maar als beleidsmatige synthese van wat goed gaat, wat beter moet en waar kansen liggen.
Deze analyse vormt de brug naar hoofdstuk 5, waarin per kern strategische keuzes worden gemaakt.
Beek Speelt 2026-203218 4. Inventarisatie en analyse van de huidige situatie Om een goed beeld te krijgen van de huidige speelruimte is het belangrijk om niet alleen naar de afzonderlijke speelplekken te kijken, maar ook naar de spreiding ervan over de gemeente. De kaart vormt het ruimtelijke vertrekpunt voor de analyse in dit hoofdstuk. Per kern wordt gekeken naar de spreiding, bereikbaarheid, kwaliteit en functie van het bestaande aanbod. Onderstaande overzichtskaart toont de ligging van alle gemeentelijke speeltuinen en speel- plekken in Beek, Neerbeek, Spaubeek, Genhout en Geverik. Samen met de resultaten uit het participatie- onderzoek vormt deze analyse de basis voor de strategische keuzes en ontwikkelrichtingen in hoofdstuk 5.
Beek Speelt 2026-203219 4.1 Een brede participatieve basis Voor het opstellen van dit speelbeleid is in de periode 2023–2025 uitgebreid participatief onderzoek verricht. Dit gebeurde op verschillende niveaus: • Een gemeentebrede enquête (ruim 300 respondenten) waarin bewoners hun wensen en ervaringen deelden. • Specifieke open vragen, uitgesplitst per wijk/kern. • Twee wijkgerichte pilots: Buitenkans Genhout en Gezonde Buurten Carmelwijk, waarin in co-creatie met inwoners en stakeholders naar verbeteringen is gezocht. • Structureel overleg met de Kinder- gemeenteraad, die input gaf over toestellen, natuur, onderhoud, veiligheid en toegankelijkheid. Deze bronnen zijn gecombineerd met locatie- bezoeken, cartografische analyses, en input vanuit de ambtelijke organisatie en maat- schappelijke partners zoals Speeltuinwerk Limburg. Samen leveren zij een breed en representatief beeld op van de huidige speel- ruimte in de gemeente Beek. 4.2 Belangrijkste algemene bevindingen Uit de verzamelde gegevens komen enkele duidelijke rode draden naar voren. Deze signalen zijn herhaaldelijk benoemd, zowel in de kwantitatieve als kwalitatieve onderdelen van het onderzoek. Ze vormen de kern van de beleidsanalyse. Gebrek aan diversiteit In veel buurten is het spelaanbod te beperkt of eenzijdig.
Meer dan twee derde van de respondenten geeft aan dat er te weinig variatie is in toestellen, speelaanleidingen of spel- vormen. Vooral voor oudere kinderen en tieners ontbreekt vaak een passend aanbod. Onderhoud onder de maat Ruim 45% van de deelnemers aan de enquête ervaart de speelplekken als ‘vies’, ‘rommelig’ of ‘verouderd’. Vooral de ondergrond en het groen worden vaak genoemd als storend. Ook abscissie (zoals bladeren of vruchten) wordt als hinderlijk ervaren, zeker als opruiming uitblijft. Onvoldoende toegankelijkheid Zo’n 10% van de respondenten geeft aan dat speelplekken te weinig zijn ingericht voor kinderen met een beperking. Ook bereikbaar- heid en betreedbaarheid voor kleine kinderen, buggy’s of rolstoelen schieten regelmatig tekort. Beek Speelt 2026-203220 Sociale veiligheid en gebruiksonzekerheid Verschillende locaties worden als onveilig of verwarrend ervaren. Denk aan schoolpleinen die buiten schooltijd gesloten zijn, slecht verlichte plekken of situaties met overlast van hangjongeren of afval. Dit kan het gebruik ontmoedigen, zeker in de donkere maanden. Latente betrokkenheid Er is bereidheid tot lokale inzet: circa 170 respondenten gaven aan te willen meewerken aan onderhoud of verbetering van speelplekken in hun buurt. Toch ontbreekt het nog aan duidelijke structuur, regie of ondersteuning om deze bereidheid om te zetten in actie.
Deze algemene inzichten gelden in meerdere of mindere mate voor alle dorpskernen en wijken in de gemeente Beek. Per gebied zijn echter ook specifieke accenten zichtbaar. Die worden hieronder benoemd als onderdeel van de probleemverkenning. De uitwerking van mogelijke oplossingsrichtingen volgt in hoofd- stuk 5. 4.3 Gebiedsgericht inzicht: wat speelt er waar? Op basis van de open antwoorden, participatie- bijeenkomsten en observaties op locatie, is per kern een eerste analyse opgesteld. Deze geeft een beleidsmatig samenvattend beeld van wat er speelt – letterlijk en figuurlijk – in de wijk of het dorp. Neerbeek Er is behoefte aan meer en centraler gelegen speelmogelijkheden. De bestaande speeltuin aan de noordrand wordt als te ver weg ervaren. Ook verkeersveiligheid rondom speelplekken en scholen wordt regelmatig genoemd als knelpunt. Inclusieve inrichting komt onvoldoende van de grond. Spaubeek De meeste speelwaarde is geconcentreerd in speeltuin De Kabouter. Die plek wordt gewaardeerd, maar is regelmatig gesloten. Andere plekken, zoals De Potter, kampen met slecht onderhoud en onvoldoende aan- trekkingskracht. Daarmee is het aanbod kwetsbaar en afhankelijk van één locatie. Beek (centrum en wijken) De reacties in Beek laten vooral zien dat bewoners waarde hechten aan het behoud van bestaande speelplekken die goed functioneren.
Tegelijkertijd wordt duidelijk dat een aantal locaties niet meer voldoet aan de huidige wensen en gebruikspatronen. Er zijn signalen van vervallen toestellen, matig onderhoud en een gebrek aan speelaanleidingen voor verschillende leeftijden. Beek Speelt 2026-203221 Tegelijk leeft in Beek ook de wens om succes- volle plekken – zoals de Speeltrein – verder te versterken en toekomstbestendig te maken. Genhout In Genhout zijn de speelmogelijkheden lang beperkt geweest. Bewoners gaven in het participatieonderzoek aan dat de bestaande speeltuin Op de Aks weliswaar centraal lag, maar weinig toestellen bevatte en daardoor weinig aantrekkelijk was voor een brede doelgroep. Daarnaast werd de behoefte uitgesproken aan meer speelaanleidingen bij de school en sportvelden, en aan een veilige en aantrekkelijke verbinding tussen de verschillende voorzieningen in het dorp. Een aantal respondenten benoemde concreet de wens voor meer speeltoestellen, een natuurlijkere uitstraling van de omgeving en de toevoeging van uitdagende speel- aanleidingen voor oudere kinderen en jongeren, zoals een calisthenicsvoorziening of buitengym. Ook werd aangegeven dat de bereikbaarheid vanuit Klein Genhout niet optimaal is, met name vanwege verkeers- veiligheid. Sociale veiligheid en overzicht bij enkele speelplekken werden eveneens als aandachtspunt genoemd.
Deze signalen vormden de aanleiding voor het project Buitenkans Genhout, waarmee in 2025 via participatie een breed gedragen speel- plan is opgesteld voor drie locaties. De realisatie hiervan wordt besproken in hoofdstuk 5. Geverik Geverik heeft slechts één speelplek. Die ligt afgezonderd en is slecht zichtbaar vanaf de straat. Dit roept vragen op over sociale veilig- heid. Ook de ondergrond en toegankelijkheid worden genoemd als aandachtspunten. 4.4 Conclusie De analyse van de huidige situatie maakt duidelijk dat het huidige spelaanbod in Beek niet in balans is met de wensen van inwoners en kinderen. Zowel kwantitatief (aantal plekken, bereikbaarheid) als kwalitatief (variatie, onder- houd, toegankelijkheid) zijn verbeteringen nodig. Hoofdstuk 5 borduurt hierop voort: daarin worden per kern keuzes gemaakt, prioriteiten benoemd en doelen gesteld voor de speelruim- te van morgen. Beek Speelt 2026-203222 5. Strategische keuzes per kern: richting voor de toekomst In hoofdstuk 4 is duidelijk geworden dat het huidige speelaanbod in Beek op veel plekken verouderd, versnipperd of onvoldoende toegan- kelijk is. Er is breed draagvlak voor verbetering, maar de vraagstukken verschillen per kern.
De overzichtskaart uit hoofdstuk 4 geeft daarbij inzicht in de ligging en spreiding van de ver- schillende speelplekken en kan als ruimtelijke referentie bij de keuzes in dit hoofdstuk worden gebruikt. Dit hoofdstuk vormt de beleidsmatige brug tussen die probleemanalyse en het concrete uitvoeringsprogramma in hoofdstuk 6. Waar hoofdstuk 4 een synthese gaf van signalen en knelpunten, maken we hier de stap naar richtinggevende keuzes. Niet op het niveau van individuele speeltoestellen, maar op hoofdlijnen: wat willen we behouden, vernieuwen, verplaat- sen of afschalen? En welke uitgangspunten gelden daarbij gemeentebreed? 5.1 Gemeentebrede beleidskeuzes In alle kernen geldt een aantal uitgangspunten die richtinggevend zijn voor het speelbeleid: Toegankelijkheid en inclusie als norm Alle nieuwe of te renoveren speelplekken worden beoordeeld vanuit de uitgangspunten van inclusief spelen en de 11 B’s voor toegankelijkheid. Bij de vervanging van bestaande voorzieningen wordt steeds afgewogen hoe de toegankelijk- heid en inclusieve speelwaarde kan worden verbeterd. Niet iedere speelplek hoeft volledig inclusief te zijn – variatie in speelwaarde en doelgroep blijft belangrijk – maar binnen iedere kern moet een passend inclusief spelaanbod aanwezig zijn.
Deze ambitie sluit aan bij de motie ‘Een speeltoestel voor ieder kind’, die op 4 juli 2024 unaniem door de gemeenteraad is aangeno- men. De gemeente vertaalt deze motie naar de doelstelling om uiterlijk in 2032 in iedere kern minimaal één goed toegankelijke inclusieve speelvoorziening beschikbaar te hebben, waar kinderen met en zonder beperking samen kunnen spelen. De afgelopen jaren zijn hierin al belangrijke stappen gezet. Speeltuin De Kabouter in Spaubeek is ingericht als inclusieve speelplek. In Genhout is bij de vernieuwde speelvoor- zieningen eveneens nadrukkelijk aandacht besteed aan toegankelijkheid en inclusief spelen. In de kern Beek wordt De Speeltrein binnen de herontwikkeling van de Carmelwijk doorontwikkeld tot een volwaardige inclusieve speel- en ontmoetingsplek, mede met ondersteuning vanuit het SamenSpeelFonds. Daarmee ligt in de komende beleidsperiode vooral nog een opgave in Neerbeek en Geverik. Beek Speelt 2026-203223 Deze ontwikkeling hoeft niet uitsluitend via afzonderlijke nieuwe projecten plaats te vinden. Inclusieve verbeteringen worden zoveel mogelijk gekoppeld aan natuurlijke vervangingsmomen- ten vanuit het MJOP, herinrichtingen, gebieds- ontwikkelingen en externe subsidiemogelijkhe- den. Zo wordt stapsgewijs toegewerkt naar een evenwichtig en financieel haalbaar netwerk van inclusieve speelvoorzieningen.
Spreiding en clustering Versnippering van kleine, weinig gebruikte plekken leidt tot hoge onderhoudslasten en een lage gebruikswaarde. We kiezen daarom voor clustering van speelvoorzieningen op logische plekken met meerwaarde voor de buurt. Daarbij kan het saneren, verplaatsen of samenvoegen van voorzieningen nodig zijn. Bij deze afweging blijft voldoende spreiding tussen de verschillende kernen en woongebieden uitgangspunt. Groen en bewegen combineren We combineren spelen met natuur en bewegen. Groene speelplekken, natuurlijke elementen en beweegaanleidingen worden integraal mee- genomen in ontwerp en renovatie. Speelplekken worden ingericht als locaties waar kinderen kunnen spelen én bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Groene inrichting, zitgelegenheid en voldoende schaduw zijn hier onlosmakelijk mee verbonden. Buurtparticipatie bij inrichting, gebruik en beheer De betrokkenheid van inwoners wordt gedurende de beleidsperiode nadrukkelijker benut. Uit het participatieonderzoek blijkt dat circa 170 uit 300 respondenten bereid zijn om mee te helpen aan het onderhoud of de verbetering van een speelplek in hun buurt. Deze bereidheid biedt een kans om inwoners niet alleen te betrekken bij het maken van plannen, maar ook bij het gebruik en het lichte beheer van speelplekken.
De gemeente blijft verantwoordelijk voor het technisch beheer, veiligheidsinspecties, reparaties en werkzaamheden waarvoor professionele uitvoering noodzakelijk is. Inwoners kunnen aanvullend een rol vervullen bij bijvoorbeeld het schoonhouden van de omgeving, het signaleren van gebreken of vervuiling, kleinschalige vergroeningsacties en het organiseren van speel- en buurtactiviteiten. Om deze betrokkenheid te stimuleren wordt aansluiting gezocht bij bestaande bewoners- netwerken, verenigingen, kernorganisaties en gemeentelijke initiatieven. Ook wordt onder- zocht hoe kleine kern-, participatie- en bewo- nersbudgetten hiervoor kunnen worden benut. Beek Speelt 2026-203224 De Beekse Schatkaart vormt een eerste laag- drempelige manier om kinderen en gezinnen kennis te laten maken met speelplekken in hun eigen omgeving en aandacht te vragen voor het gezamenlijk schoon en aantrekkelijk houden ervan. Daarnaast kan worden aangesloten bij bestaande acties zoals Beek Schoon. Het uitgangspunt is daarbij niet dat gemeentelijke onderhoudstaken worden overgedragen aan inwoners, maar dat lokaal eigenaarschap wordt vergroot. De gemeente zorgt voor een veilige en kwalitatieve basis en daagt inwoners uit om mee te denken, mee te doen en waar mogelijk zelf initiatieven te ontwikkelen.
Beek Speelt 2026-203225 5.2 Strategisch kader per kern 5.2.1 Neerbeek In Neerbeek is behoefte aan meer centrale, toegankelijke en veilige speelplekken. De huidige speeltuin aan de noordrand is voor veel kinderen te ver en ligt ongunstig ten opzichte van de woonkernen en schoolroutes. Strategische keuzes: • De kern heeft nu slechts één speelplek aan de noordrand, wat voor veel kinderen te ver en onveilig bereikbaar is. Deze plek blijft behouden, maar wordt heroverwogen voor opwaardering. • Het speelveld bij het Neerbeekerhof is kansrijk voor de ontwikkeling van een nieuwe centrale speelplek. Dit sluit aan op de wens voor een veilige speelroute vanuit de school (De Bron) en kan de kern beter bedienen. • De locatie bij De Haamen biedt kansen voor uitbreiding met een toegankelijke speelplek voor jonge kinderen en kinderen met een beperking. Dit sluit aan bij de herontwikkeling van de entreezone, waar ook sport en horeca samenkomen. • Speelruimte wordt ingezet als verbinding tussen wonen, school en sport, met aandacht voor verkeersveiligheid, vergroening en eigenaarschap van bewoners. • Samen met Kindante wordt onderzocht of het schoolplein van De Bron buiten schooltijd gedeeltelijk toegankelijk kan worden gemaakt. Daarbij wordt de meer waarde afgewogen tegen de ontwikkeling van een nieuwe centrale speelplek in Neerbeek en het overige openbare spelaanbod.
Afspraken over openings- tijden, beheer, toezicht en het voorkomen van overlast zijn hierbij randvoorwaarden. 5.2.2 Spaubeek Spaubeek is sterk afhankelijk van één grote speeltuin (De Kabouter), die door beperkte openingstijden niet altijd beschikbaar is. Alternatieve plekken zijn ondermaats of kampen met onderhoudsproblemen. Strategische keuzes: • De Kabouter is de belangrijkste speel- voorziening, maar door beperkte openings- tijden niet altijd beschikbaar. In samen- werking met Speeltuinwerk Limburg wordt gekeken naar bredere openstelling, ook in koudere maanden. • Speelplek De Potter wordt gewaardeerd, maar kampt soms met ontoegankelijkheid door achterstallig groenonderhoud. Dit vraagt om structurele verbetering. • De kleine voorziening aan de Iepenlaan is specifiek voor jonge kinderen. Sanering of herbestemming wordt overwogen, in samenhang met het toekomstig aanbod. Beek Speelt 2026-203226 5.2.3 Beek (centrum en wijken) In de kern Beek is sprake van een relatief groot aanbod aan speelplekken, maar de kwaliteit en benutting verschillen sterk. Meerdere locaties zijn verouderd, worden beperkt gebruikt of kampen met onderhoudsproblemen. Strategische keuzes: • In het centrum van Beek ligt de nadruk op het behoud en onderhoud van bestaande goed gebruikte speelplekken. Tegelijkertijd worden kleinere of vervallen plekken – waar gebruik en kwaliteit laag zijn – uitgefaseerd.
• De Speeltrein in de Carmelwijk is een speerpunt: via het programma Gezonde Buurten en het SamenSpeelFonds wordt ingezet op versterking en inclusiviteit van deze locatie. • Nieuwe voorzieningen worden ontwikkeld met het oog op centrale ligging, gebruiks- intensiteit en wijkbetrokkenheid. De herinrichting van veldjes nabij voor- zieningen zoals scholen en ontmoetings- plekken wordt verder onderzocht. • Bij de ontwikkeling van KC Baeks Kompas wordt samen met Kindante onderzocht of het nieuwe schoolplein na schooltijd gedurende afgesproken tijden toegankelijk kan blijven. Door de ligging naast Sportlandgoed De Haamen biedt deze locatie kansen om onderwijs, spelen en bewegen met elkaar te verbinden. Daarbij worden duidelijke afspraken gemaakt over openingstijden, beheer, toezicht en afsluiting van het schoolterrein in de avonduren. 5.2.4 Genhout – Een dorpsgerichte aanpak met drie speellocaties In Genhout is in 2025 een forse impuls gegeven aan de speel- en beweegruimte via het project Buitenkans Genhout.
In co-creatie met bewo- ners, GSV’28, basisschool KC De Kring, Gasterie Genhout Treft en de Coöperatie Burgerinitiatief Genhout (CBG) zijn drie locaties gerealiseerd als onderdeel van een samenhangende speelroute: • Op de Aks is omgevormd tot centrale ontmoetingsplek voor kinderen van 8–12 jaar, met meer uitdaging, ontmoetings- mogelijkheden, vergroening en voor- zieningen zoals bankjes, prullenbakken en een fietsenrek. Er is gekozen voor natuur- lijke speeltoestellen, waaronder een familieschommel, praatpalen en een klimrek. • Op den Hoogen Boom (nabij school en sportveld) is een openbare beweegplek aangelegd met calisthenics, waar kinderen ook gebruik maken van een sportbox met los spel- en sportmateriaal. Beek Speelt 2026-203227 Dit wordt gecombineerd met buitengym- lessen, bootcamps en beweegactiviteiten voor jong en oud, georganiseerd i.s.m. NJOY, De Haamen en RiskCare. • Gasterie Genhout Treft is verrijkt met extra speelwaarde (klimmen, glijden, schommelen), waarbij ook de toeganke- lijkheid en onderhoudssituatie zijn verbeterd. Deze plek sluit aan op de beweegbank en het terras van de Gasterie. De samenwerking met buurtbewoners wordt voortgezet in de vorm van buurt- beheer en monitoring. • Openstelling van het schoolplein van KC De Kring buiten schooltijd heeft geen prioriteit. Eerdere ervaringen met overlast en beschadigingen vragen om terughoudend- heid.
Bovendien is met Buitenkans Genhout op drie locaties geïnvesteerd in het openbare speel- en beweegaanbod, waardoor kinderen buiten schooltijd over voldoende alternatieve speelmogelijkheden beschikken. Door de drie openbare plekken te koppelen via een veilige en aantrekkelijke speelroute, is Genhout als kern aanzienlijk speelaan- trekkelijker en beweegvriendelijker geworden. De integrale opzet van deze speelvoorzieningen, het activeringsprogramma en de structurele samenwerking met lokale partners vormen een voorbeeld voor andere kernen. Aandacht blijft nodig voor: • Toegankelijkheid vanuit Klein Genhout, waar verkeersveiligheid momenteel een belemmering vormt. Hier moet onderzocht worden hoe de verkeerssituatie veiliger gemaakt kan worden. • Sociale veiligheid rondom de locatie Op de Aks. Hier is extra inzet vereist om overlast terug te dringen, zodat alle kinderen onbezorgd buiten kunnen spelen. Waarom Genhout als voorbeeld: De aanpak in Genhout vormt een voorbeeld voor toekomstige speelprojecten binnen de gemeente.
Beek Speelt 2026-203228 De meerwaarde van Buitenkans Genhout zit niet alleen in de drie gerealiseerde locaties, maar ook in de wijze waarop bewoners, lokale organisaties, verenigingen en de school bij de ontwikkeling zijn betrokken. De integrale opzet, waarbij participatie, externe financiering, gemeentelijke middelen, spelen, bewegen en ontmoeten met elkaar zijn verbonden, geldt als voorbeeld voor toekomstige gebiedsgerichte ontwikkelingen. Bij nieuwe herinrichtingen wordt daarom waar mogelijk niet alleen gevraagd welke wensen inwoners hebben, maar ook welke bijdrage inwoners en lokale organisaties zelf kunnen en willen leveren aan activiteiten, gebruik en licht beheer. Goede initiatieven worden waar mogelijk gekoppeld aan gemeentelijke doel- stellingen, beschikbare bewoners- of kern- budgetten en externe financieringsmogelijk heden. Zo wordt de ervaring uit Genhout benut om ook in andere kernen betrokkenheid en lokaal eigenaarschap te versterken. 5.2.5 Geverik Geverik beschikt over slechts één speelplek, die slecht zichtbaar en matig toegankelijk is. Er zijn zorgen over veiligheid en gebruik. Strategische keuzes: • Geverik beschikt slechts over één speel- plek, die door haar ligging en zichtbaarheid als sociaal onveilig wordt ervaren. • Verbetering van de toegankelijkheid, inrichting en veiligheid is nodig.
Tegelijker- tijd moet onderzocht worden of uitbreiding of verplaatsing wenselijk is, in relatie tot gebruik en potentie. 5.3 Van visie naar uitvoering De strategische keuzes zijn afgestemd op de bestaande situatie, participatie-inzichten en beleidskaders. Ze vormen de bouwstenen voor het uitvoeringsprogramma in hoofdstuk 6, waarin per locatie wordt ingezoomd op acties zoals: • opknappen of verwijderen van speel- plekken; • verplaatsen of vervangen van toestellen; • vergroening en herinrichting; • het betrekken van bewoners bij beheer en onderhoud. Zo ontstaat er een toekomstbestendig, evenwichtig en gedragen speelbeleid voor de hele gemeente Beek. Beek Speelt 2026-203229 6.1 Inleiding: van visie naar uitvoering Op basis van de strategische keuzes uit hoofdstuk 5 en de gebiedsanalyse in hoofdstuk 4, is een meerjarenprogramma opgesteld met concrete acties per speelplek. Dit programma vormt de vertaling van het speelbeleid naar de praktijk, met oog voor de kwaliteit, spreiding, inclusie, duurzaamheid en participatie die in hoofdstuk 3 als uitgangspunten zijn benoemd. De uitvoering van dit programma is gericht op het behalen van de centrale doelstellingen uit hoofdstuk 2: • Inclusie en toegankelijkheid Iedere plek moet, waar passend, bijdragen aan inclusief spelen. • Spreiding en bereikbaarheid Kinderen moeten veilig en zelfstandig kunnen spelen, ook op korte afstand van huis.
• Kwaliteit en veiligheid Zowel de toe- stellen als de ondergrond en het groen moeten uitnodigend, schoon en veilig zijn. • Participatie en ontmoeting Plekken moeten ontmoeting en sociale cohesie versterken. • Duurzaamheid en toekomstbesten- digheid Robuuste, onderhoudsvriendelijke speelplekken met aandacht voor vergroening. Het programma is opgebouwd rond drie centrale pijlers: • Behouden Speellocaties die kwalitatief in orde zijn, worden in stand gehouden en waar nodig licht verbeterd. • Versterken of vernieuwen Speellocaties die kansen bieden voor opwaardering of uitbreiding worden heringericht. • Heroriënteren of saneren Speelplekken met lage kwaliteit of weinig gebruik worden heroverwogen; samenvoeging of opheffing is mogelijk. 6.2 Aanpak per speelplek: stapsgewijze uitvoering Voor elke speellocatie in de gemeente Beek is een afweging gemaakt op basis van: • Kwaliteit van de speelvoorzieningen (gebruik, onderhoud, toegankelijkheid); • Kwaliteit van groen en ondergrond; • Positie in de wijk en bereikbaarheid; • Behoefte in de wijk of kern; • Rol binnen het bredere netwerk van speelplekken; • Potentie voor inclusie, vergroening en participatie. De volgende stappen worden per locatie gehanteerd: 1. Inventarisatie Situatie in beeld brengen (zoals beschreven in hoofdstuk 4); 2. Beleidsmatige beoordeling Beleids- keuze maken: behouden, versterken of heroriënteren; 6.
Programma 2025–2032: concrete acties en prioriteiten 3. | Toekomstvisie formuleren Koppeling | De volgende principes zijn gehanteerd: maken met uitgangspunten, zoals speel- | • | Er is steeds gekeken naar het functioneren aanleiding, doelgroep, inclusie of duur- | van een plek in de brede wijkstructuur. zaamheid; | • | Kleine plekken met lage gebruikswaarde 4. | Acties uitwerken Concrete maatregelen | worden alleen behouden als zij een unieke benoemen, inclusief eventuele participatie, | functie vervullen (bijv. voor jonge kinderen begroting of fasering; | of ouderen). 5.Planning | Prioritering en tijdspad bepalen | • | Bij clustering of heroriëntatie is gekeken binnen het meerjarenprogramma | naar afstandsnormen, aanwezigheid van 2025–2032. | veilige routes en combinaties met andere functies (school, sport, groen). 6.3 | Participatie en betrokkenheid | • | De beleidsmatige richtlijnen uit hoofd- In aanloop naar dit speelbeleid zijn diverse | stuk 3 zijn per plek als uitgangspunt participatieve stappen gezet: | genomen (zoals de 11 B’s, variatie in • | Uitvoeren van veldonderzoek in samen- | speelaanleidingen en vergroening). spraak met inwoners (zie hoofdstuk 4). • | Meerdere gesprekken met inwoners, | 6.5 | Meerjarenoverzicht scholen, welzijnspartijen en beheerders.
| Alle speellocaties zijn opgenomen in het • | Behandeling en verwerking van concrete | afzonderlijke Meerjarenplan Speellocaties bewonerssuggesties per kern. | Beek, waarin de beleidskeuzes worden vertaald • | Analyse van meldingen, klachten en | naar concrete acties per locatie. Voor de ligging wensen via het meldpunt openbare ruimte. | en onderlinge spreiding van de genoemde speelplekken wordt verwezen naar de Hoewel niet alle wensen één-op-één zijn over- | overzichtskaart in hoofdstuk 4. genomen, is in veel gevallen een inhoudelijke afweging gemaakt en zijn signalen herkenbaar | Dit overzicht bevat per locatie: vertaald in strategische keuzes (hoofdstuk 5) | • | Naam en ligging; en acties (hoofdstuk 6). | • | Actie (behouden / verwijderen / verplaatsen / uitbreiden / vernieuwen); 6.4 | Beleidsmatige afwegingskaders | • | Tijdpad (2025–2032); De keuzes per locatie zijn niet willekeurig. | • Prioriteit; • Toelichting; • | Bijdragende beleidsdoelen (zoals inclusie, gezondheid, groen, cohesie).
30 | Beek Speelt 2026-2032 Beek Speelt 2026-203231 Tabel 4: Actietabel Speelbeleid Beek 2025–2032 Speellocatie Actie Tijdpad Prioriteit Opmerking Beleidsdoelen Genhout Ôs Plaetske Realisatie voltooid, 2025 Hoog Speelroute Variatie, spel- Op de Aks gebruik monitoren gerealiseerd, plezier, beweeg- natuurlijke speel- vriendelijkheid toestellen Op den Realisatie voltooid, 2025 Hoog Gericht op jeugd Gezondheid, Hoogen Boom gebruik monitoren en volwassenen leefstijl, inter- (Calisthenics) generationeel gebruik Genhout Treft Realisatie voltooid, 2025 Hoog Spel en Cohesie, Pastoor gebruik monitoren ontmoeting, inclusie, toe- Lippertsplein ook voor senioren gankelijkheid Beek (incl.
Carmelwijk) De Speeltrein Herinrichting tot 2025 Hoog Samenwerking Inclusie, gezond- Rooseveltlaan inclusieve speelplek 2026 Gezonde Buurten, heid, participatie 2027 SamenSpeelFonds Dr. Schaep- Verwijderen, 2027 Midden Lage gebruiks- Efficiënt beheer, manlaan eventueel toestellen waarde, toestellen duurzaamheid verplaatsen vervallen Broekhoven- Onderhoud 2027 Midden Veel gebruik, Veiligheid, behoud laan intensiveren toezicht kwaliteit verbeteren Beek Speelt 2026-203232 Speellocatie Actie Tijdpad Prioriteit Opmerking Beleidsdoelen Kapelaan Klein onderhoud, 2027 Laag Dicht bij Broek- Spreiding, Wijnensingel / gebruikers- hovenlaan, aan- wijkgerichtheid Cortenpad monitoring vullende functie Kerkeveld Veiligheidscheck + 2027 Midden Let op verkeer, Verkeersveiligheid, Bosserveldlaan onderhoud goede basis- toegankelijkheid voorziening Ôs Heukske Onderhoud of 2027 Midden Vervuiling door Efficiënt ruimte- Waldervoet- verplaatsing abscissie, slechte gebruik, veiligheid pad onderzoeken ligging ’t Veldje Groenstructuur 2027 Midden Natuurlijke Variatie, natuur- Oranjesingel verbeteren + klim- uitstraling beleving element toevoegen versterken Raadhuisstraat Verplaatsen 2027 Laag Weinig gebruik, Doelmatigheid, toestellen strategisch her- kostenbesparing gebruik mogelijk Haimonstraat (Inclusieve) 2027 Midden Inclusieve Inclusie, sociale Vondelstraat speeltoevoeging, potentie, veel interactie
met de vraag vanuit buurtgebruik buurt opstarten omwonenden voordat er aan- passingen in speelplek komen Neerbeek Herinrichten + 2026 Midden Natuurlijke speel- Toegankelijkheid, Tomeik onderhoud 2027 plek behouden, kwaliteit, behoud (noordrand) verbeteren bereikbaarheid verbeteren Beek Speelt 2026-203233 Neerbeeker- Nieuwe speelplek + 2027 Hoog Strategisch voor Toegankelijkheid, hof (centrum) veilige route 2028 schoolkinderen, verkeersveiligheid, geen huidige cohesie voorziening Jeu de boules- Afscherming + 2027 Laag Seniorenplek als Ontmoeting, baan Neer- multifunctionele sociale schakel intergenerationeel beekerhof invulling (bv. gebruik beweegbank) Spaubeek Openingstijden 2025 Hoog In overleg met Bereikbaarheid, De Kabouter verruimen Speeltuinwerk inclusie, gebruiks- Limburg toename De Potter Groenonderhoud 2026 Midden Goede basis, Toegankelijkheid, verbeteren toegang soms speelkwaliteit beperkt Iepenlaan Evalueren behoud 2026 Laag Alleen geschikt Doelmatigheid, of saneren voor kleine leeftijdsspreiding kinderen Geverik Geveriker- Toestellen 2026 Midden Enige speelplek Behoud, straat vervangen, 2027 in de kern, deels veiligheid, zichtbaarheid versleten spreiding verbeteren Beek Speelt 2026-203234 Het meerjarenplan vormt een levend document.
Bij de monitoring en bijstelling (hoofdstuk 8) wordt jaarlijks bekeken of bijstelling nodig is, bijvoorbeeld op basis van demografische ontwikkelingen, participatie of beschikbare middelen. 6.6 Reflectie op doelbereik Het programma 2025–2032 zet in op een brede verbetering van de speelruimte in Beek. De voorgenomen acties dragen op verschillende manieren bij aan de doelstellingen uit het beleid: • Inclusie wordt bevorderd door herinrichting van plekken als De Speeltrein, nieuwe speelroutes en aandacht voor kinderen met een beperking; • Gezondheid en beweging krijgen impuls via calisthenicsvoorzieningen, natuurlijke speelaanleidingen en veilige routes; • Duurzaamheid en natuur komen terug in het vergroenen van speelplekken en het gebruik van natuurlijke materialen; • Sociale cohesie wordt versterkt door ontmoetingsplekken, participatie en samenwerking met lokale organisaties zoals Speeltuinwerk Limburg. Zo ontstaat een samenhangend netwerk van toekomstbestendige speelvoorzieningen dat recht doet aan de wensen van inwoners én de opgaven van deze tijd.
Beek Speelt 2026-203235 7.1 Inleiding: een realistisch financieel kader De uitvoering van het speelbeleid vraagt om een duurzame en realistische inzet van middelen. Gemeente Beek wil investeren in een toekomst- bestendig speelnetwerk, maar ook scherp blijven op kosten, efficiënt beheer en externe financiering. Dit hoofdstuk schetst het financieel kader voor de periode 2026–2032, met aandacht voor structurele middelen, project- gebonden investeringen en subsidiemogelijk- heden. 7.2 Structurele middelen en beheerbudgetten Het bestaande beheerbudget en het Meerjaren Onderhoudsplan Speelvoorzieningen (MJOP) vormen de financiële basis voor het veilig en kwalitatief op peil houden van het huidige speelareaal. Vanuit deze middelen worden onder andere inspecties, veiligheidskeuringen, dagelijks en groot onderhoud en de vervanging van versleten of afgekeurde onderdelen bekostigd. Het reguliere beheerbudget is daarmee primair bedoeld voor instandhouding en vervanging en niet voor de realisatie van volledig nieuwe speelvoorzieningen. Wel wordt bij natuurlijke vervangingsmomenten nadrukkelijk gekeken of tegelijkertijd een beleidsmatige kwaliteits- verbetering kan worden gerealiseerd. Zo kan bijvoorbeeld een bestaand toestel worden vervangen door een inclusiever of veelzijdiger speelobject.
Op deze manier kunnen doelstellingen uit dit speelbeleid gedeeltelijk worden gerealiseerd binnen reguliere vervangingsmomenten. De inzet van deze middelen wordt afgestemd op het MJOP. Voor de periode na het huidige MJOP wordt opnieuw beoordeeld welke structurele middelen noodzakelijk zijn om het dan aanwezige speelareaal duurzaam te beheren. 7.3 Aanvullende jaarlijkse kwaliteitsimpuls Het reguliere beheerbudget is niet voldoende om naast onderhoud en vervanging ook uitvoering te geven aan alle ontwikkel- ambities uit dit speelbeleid. Dit geldt onder andere voor de verdere uitvoering van de motie ‘Een speeltoestel voor ieder kind’, nieuwe inclusieve voorzieningen, kleinschalige uitbreidingen en kansen die zich gedurende de beleidsperiode voordoen. Om hiervoor structureel handelingsruimte te creëren, wordt voorgesteld om jaarlijks €20.000 beschikbaar te stellen als kwaliteitsimpuls voor de Speel- & Beweegruimte van Morgen. 7.
Financiering en subsidiemogelijkheden Beek Speelt 2026-203236 Dit budget kan onder andere worden ingezet voor: • het realiseren van inclusieve speel- voorzieningen; • het toevoegen van nieuwe speel- en beweegaanleidingen; • kleinschalige herinrichtingen van bestaande speelplekken; • verbeteringen van bereikbaarheid en toegankelijkheid; • campagnes en activiteiten gericht op buitenspelen, bewegen en bewoners- betrokkenheid; • gemeentelijke cofinanciering voor subsidie- aanvragen; • het benutten van kansen die ontstaan bij andere projecten of ontwikkelingen. Het uitgangspunt is dat niet-bestede middelen, waar dit financieel-technisch mogelijk is, beschikbaar blijven voor volgende jaren. Hierdoor hoeft het budget niet jaarlijks volledig te worden besteed, maar kan gedurende meer- dere jaren financiële ruimte worden opgebouwd voor een grotere ingreep. Daarmee ontstaat een flexibele speelreserve waarmee kan worden ingespeeld op actuele kansen en prioriteiten. De inzet van dit budget wordt gekoppeld aan het meerjarenprogramma uit hoofdstuk 6. Inclusie, noodzaak, gebruikswaarde, spreiding en mogelijkheden voor cofinanciering zijn belangrijke criteria bij de prioritering.
7.4 Projectmatige investeringen en gebiedsontwikkelingen Grotere herinrichtingen en nieuwe speel- voorzieningen kunnen niet uitsluitend vanuit het reguliere beheerbudget of de jaarlijkse kwaliteitsimpuls worden bekostigd. Daarom wordt bij grotere ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen vanaf de planvorming gekeken welke rol spelen en bewegen binnen het project kan vervullen. De projecten Buitenkans Genhout en Gezonde Buurten Carmelwijk laten zien dat het combineren van spelen met gezondheid, bewegen, vergroening, ontmoeting en leefbaar- heid kansen biedt om verschillende middelen en partijen samen te brengen. Bij toekomstige gebiedsontwikkelingen, woningbouw, infrastructurele projecten, schoolomgevingen en herinrichtingen van de openbare ruimte wordt spelen daarom als integraal onderdeel meegenomen. Op die manier kunnen investeringen in speel- en beweegruimte worden gekoppeld aan de totale gebiedsontwikkeling in plaats van achteraf als afzonderlijke investering te worden toegevoegd. Beek Speelt 2026-203237 7.5 Externe financiering en subsidiemogelijkheden De gemeente maakt actief gebruik van externe financieringsmogelijkheden om de gemeentelijke investeringen in speel- en beweegruimte te versterken. De afgelopen jaren is hiermee reeds ervaring opgedaan via onder andere Pak die Buitenkans, Gezonde Buurten en het SamenSpeelFonds.
Ook gedurende de periode 2026–2032 wordt actief gezocht naar provinciale, landelijke en private regelingen op het gebied van spelen, bewegen, gezondheid, inclusie, leefbaarheid en vergroening. Per project wordt bekeken welke regeling of combinatie van regelingen passend is. Externe middelen worden nadrukkelijk beschouwd als aanvullende financiering. De uitvoering van het structurele speelbeleid mag niet volledig afhankelijk zijn van incidentele subsidieregelingen. Het voorgestelde jaarlijkse kwaliteitsbudget kan daarbij tevens worden ingezet als cofinanciering, waardoor de gemeente sneller op subsidiemogelijkheden kan inspelen. Voor kleinere bewonersinitiatieven wordt waar passend aansluiting gezocht bij bestaande lokale regelingen en budgetten voor burger- kracht en participatie. Hiermee kunnen relatief kleine initiatieven vanuit een kern of buurt worden ondersteund zonder daarvoor afzonderlijk een groot speel- project op te starten.