Bijdrage eerste termijn CDA Programmabegroting 2025 en Meerjarenraming 2026-2028

VEUR BAEK INBRENG BEGROTING 2025 BRUGGEN BOUWEN OP WEG NAAR HET RAVIJN ALGEMEEN BESCHOUWD Hoe snel gaat de tijd? Een jaar geleden mocht ik als kersverse fractievoorzitter van het CDABeek voor het eerst de overweging met betrekking tot de begroting 2024 voor het voetlicht brengen. En hier sta ik nu, met de begroting 2025. Een begroting gaat met name over de financiële consequenties voor het komend jaar, die een uitvloeisel zijn van beleid, taken en projecten, waar we al of niet invloed op kunnen uitoefenen. In voorbereiding op onze inbreng, hebben we teruggekeken op beleidsdocumenten, die het afgelopen jaar de revue zijn gepasseerd en op projecten die inmiddels al vergevorderd zijn (zoals de omgeving van het station). Ook is er een besluit genomen ten aanzien van de renovatie van de Schimmerterweg en is het voorbereidingskrediet voor het Kindcentrum Baeks Kompas toegekend. En dan noem ik slechts enkele highlights. Voor het CDA is het van groot belang dat in gang gezette projecten doorgang vinden, zodat de burger weet dat hij op ons als raad kan rekenen. Tijdens de behandeling van de afwijkingenrapportage 2024 hebben we kennis genomen van de versnellingsagenda, waarbij prioriteiten ten aanzien van belangrijke punten uit het bestuursakkoord werden vertaald in concrete taakstellingen en de daarbij behorende financiële onderbouwing.

We vragen ons af of hier het komend jaar nog financiële consequenties voor de begroting 2025 uit voortvloeien of dat deze geheel binnen het budget van de versnellingsagenda zal blijven. We zijn als raad middels informatieve bijeenkomst “toelichting begroting” en de beantwoording van de technische vragen, optimaal bediend. Ook de toelichting van het college ten aanzien de formatie uitbreiding hebben wij inmiddels ontvangen. Wij willen het ambtelijk apparaat hiervoor hartelijk danken. De begroting 2025 is sluitend, er is zelfs nog wat over. Dat noemen we een positief saldo, toch? De inzet van 10% van de algemene reserve, wat wettelijk toegestaan is, helpt hierin mee. Uiteraard zullen we kritisch naar de toekomst moeten kijken. Het doorkijkje dat het college ons gaf op advies van het VNG, windt er geen doekjes om. Bij alle gemeentes dendert de trein richting het zogenoemde RAVIJNJAAR! Wat een rotwoord eigenlijk. In mijn hoofd vormen zich beelden van een naar beneden stortende lawine van goede voornemens (om maar in de beeldspraak te blijven). Doemdenken zit echter niet in ons CDA-DNA. Als raad zullen wij goed in positie moeten worden gebracht om, los van de verdere ontwikkelingen die er nog zullen komen, gegronde beslissingen te nemen en kaders te stellen. Positief denken, in de vorm van bruggen bouwen, die ons over het ravijn heel helpen, hoort daar onlosmakelijk bij.

Het zal gepaard moeten gaan met een goed proces om tot de juiste keuzes te komen. De toezegging van de wethouder financiën in de gecombineerde

commissie is daarbij van belang, want een vroegtijdige betrokkenheid van onze raad is vereist bij een dergelijke grote opgave om in 2026 tot een sluitende begroting te kunnen komen. De bijstelling uit de septembercirculaire is, naar wij hebben begrepen, ontoereikend. In dat kader willen we wel een dwingende oproep richting het college doen met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regelingen. Op het moment dat gemeentes min of meer gedwongen worden om te bezuinigen, mag dat van de GR’s ook verwacht worden. We zien op dit moment in de begroting de vele bijstellingen van de begrotingen van de GR’s en het lijkt erop dat de gemaakte zienswijzen van de gemeentes geen enkel effect hebben gehad. Hoe gaan we daadwerkelijk realiseren dat ook de GR’s gaan bijdragen aan de gemeentelijke bezuinigingen? Zijn intergemeentelijke werkgroepen een mogelijkheid of ziet u andere opties? Binnen het sociaal domein zien we veel zogenaamde “open einde regelingen”. Dit geldt ook voor de WMO. In de begroting zien we indicatoren, financiële tabellen en toelichtingen, die ons weinig helderheid geven over de trend of toekomstprognose. We worden als raad steeds via kwartaalrapportages goed op de hoogte gehouden, maar dit is steeds een terugblik.

In hoeverre kunnen deze data en mogelijk andere (vergelijking met andere gemeentes of landelijke trends) een beeld geven van de ontwikkeling voor de nabije toekomst en verder? Zoals bekend, doen we alles voor onze burgers, waarbij we niet mogen vergeten om het samen met hen te doen. Zeker in het kader van denken in mogelijkheden, kunnen burgerinitiatieven en gedeelde verantwoordelijkheden een belangrijke rol spelen. Investeren in Burgerkracht, samenkracht, burgerparticipatie, levert op termijn rendement op. Daarom denken wij dat op de budgetten hiervoor niet bezuinigd mag worden. We missen in het document de term burgerkracht, die niet te verwarren is met samenkracht, waarbij verschillende instanties de krachten bundelen en integraal aan het werk gaan. De toezegging van het college dat op burgerkracht niet bezuinigd wordt, stelt ons dan ook vooralsnog gerust. De leefbaarheid voor onze mooie gemeente met al zijn bijzondere kernen en wijken moet hoog op de agenda blijven staan. Onze motie van juli met betrekking tot de leefbaarheidsdeal refereert daar aan. In de begroting wordt met name ingezoomd op de kern Beek met betrekking tot het leefbaarheidsfonds van de provincie. Dat werpt bij ons vragen op.

Betekent dit dat de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de overige kernen op het tweede plan komt? Verder denken wij dat het van belang is dat burgerinitiatieven (al of niet georganiseerd) en verenigingen, goed op de hoogte zijn van fondsen die kunnen helpen om projecten te realiseren. Het leefbaarheidsfonds van de provincie is hier één van. Er zijn er nog veel meer! Op de website van NJOY Gemeente Beek vinden we al een overzicht van de mogelijke fondsen en subsidies waarvan gebruik kan worden gemaakt. Zonder dat die opsomming uitputtend is, is het goed als de betrokkenen door de gemeente proactief geïnformeerd worden over de mogelijkheden die er zijn, zeker als zich nieuwe fondsen aandienen zoals het Leefbaarheidsfonds van de Provincie Limburg. Met name als er deadlines zijn om in aanmerking te komen voor dergelijke subsidies, zoals bij de BOSA regeling het geval is. Zou het college hierover willen nadenken en kunnen aangeven hoe dit wellicht via de Nuutsbaeker of via NJOY kan worden opgepakt? Zoals u hoort komt het woord “leefbaarheid” regelmatig voor in ons betoog. Vooral gezien meer recente gebeurtenissen wil het CDA nogmaals vraagtekens stellen bij de wenselijkheid van casino’s en nachtwinkels binnen bewoond gebied. We roepen het college op om

nogmaals kritisch te kijken naar de gemeentelijke verordening en bij een eventuele verlenging van vergunningen onze zorg mee te nemen. Bij leefbaarheid hoort ook de aanpassing en uitbreiding van het huidige wooncontingent. Op dit moment lijkt het alsof er nog weinig concrete acties op dit gebied zichtbaar zijn. Weliswaar zijn er plannen en voornemens, maar ouderen en starters zoeken binnen onze mooie gemeente nog vaak tevergeefs naar passende en betaalbare woonruimte. De gemeentelijke molens blijven, ondanks de versnellingsagenda traag draaien. Heeft het college wellicht al informatie die enig licht aan het eind van deze tunnel kan werpen? We horen dat initiatiefnemers vaak omkomen in een grote hoeveelheid aan te leveren onderzoeksrapporten, verdwalen in procedures en soms ook geconfronteerd worden met aanvullende nieuwe informatie, waar in eerste instantie niet over is gesproken. Hierdoor duurt het proces van initiatief naar daadwerkelijk kunnen bouwen ons inziens onnodig lang en werpt het drempels op, die niet thuis horen in de huidige tijd. Een tijd waar de behoefte aan woningen voor jong en oud groot is en kranten hier vol van staan.

In hoeverre is het mogelijk om voor hen, die van plan zijn om te bouwen, een handreiking in de vorm van een soort afvinklijst te maken, waarin alle stappen staan en mogelijke rapporten die aangeleverd dienen te worden? Daarnaast lijkt het ons goed eens kritisch te kijken of al die rapporten wel relevant zijn en initiatiefnemers niet onnodig op kosten gejaagd worden. Misschien is het een idee om een aantal dossiers uit het verleden tegen het licht te houden en te analyseren. Als raad zou het goed zijn om meer inzicht in dit taakveld te krijgen. Het CDA-Beek heeft de motie m.b.t. pré-mantelzorgwoningen en mantelwoningen mede ondertekend. De heer Dennis van Es zal in zijn inbreng deze motie toelichten en indienen. Verder hebben wij in de trend van onze landelijke fractievoorzitter ervoor gekozen om geen verdere moties in te dienen en gaan ervan uit dat onze inbreng voldoende input is voor een goede debat. Concluderend mogen we zeggen, dat het CDA-Beek instemt met de voorliggende begroting. Door realistisch te begroten, doelmatig te investeren en prioriteiten te stellen, kan de voor 2025 de financiële stabiliteit van de gemeente worden gewaarborgd en essentiële diensten behouden blijven. Het CDA-Beek zet zich in voor een begroting die de kracht van de gemeenschap benut en versterkt.

En dat uiteraard allemaal Veur Baek