Woonvisie Barneveld 2021-2025 DEF rapport.pdf

9

Met het oog op het realiseren (en in stand houden) van betaalbare koopwoningen onderzoeken we de introductie van een gemeentelijke koopgarantregeling en stimuleren we particuliere ontwikkelaars dergelijke koopgarantregelingen aan te bieden en overwegen we onze gronden (tijdelijk) in erfpacht uit te geven.

9

Woningstichting Barneveld bouwt de komende jaren het aantal Verkoop-Onder-Voorwaarde (VOV) woningen af. Dit omdat een deel van deze woningen een te hoge (taxatie)waarde heeft om nog betaalbaar te zijn voor de doelgroep en de terugkoopverplichting ‘drukt’ op de financiële ratio’s van de woningcorporatie. De woningen die ‘teruggekocht’ worden, worden weer in verhuur genomen, zonder voorwaarden verkocht of wederom met VOV verkocht.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 30

Figuur 3.14 Ontwikkeling ouderen naar leeftijd en huishoudensamenstelling binnen Barneveld, 2020-2040

Bron: Primos 2019

9

De mogelijke verkoop van sociale huurwoningen door Woningstichting Barneveld zal in overleg met gemeente Barneveld en Huurdersvereniging Barneveld zijn en onderwerp voor de prestatieafspraken zijn. Dit in relatie tot het nieuwbouwbeleid en overige maatregelen van de woningstichting. Hierbij wordt de omvang van de sociale huurvoorraad bewaakt in relatie tot de omvang van de doelgroep van beleid.

3.4.2. Ouderen: pluriform aanbod •

We gaan meer gevarieerd aanbod voor ouderen realiseren om zo de doorstroming te bevorderen en ouderen veilig en comfortabel te laten wonen.

Zoals reeds aangegeven, zal het aantal en aandeel ouderen de komende

jaren duidelijk toenemen in de gemeente Barneveld. Wanneer we de grens bij 65 jaar leggen, dan behoort thans 28% van alle huishoudens in onze gemeente tot deze leeftijdsgroep. Deze groep zal doorgroeien tot bijna 40% van alle huishoudens in 2040. Daarbinnen is de leeftijdsgroep 65-74 jarigen groot, maar er wordt vooral een groei gezien van het aantal 7584 jarigen en 85-plussers. Alleen al tot 2025 komen er jaarlijks ruim 220 huishoudens vanaf 65 jaar bij. Het is duidelijk dat we met dit gegeven de komende jaren in onze woningbouwprogrammering rekening moeten houden. Langer zelfstandig wonen Door de verdergaande transformatie van verzorgings- naar verpleeghuizen, betekent dit dat ouderen die voorheen nog op basis van een lichtere indicatie in één van deze tehuizen terecht konden, nu langer

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 31

Figuur 3.15 Huidige woonsituatie van huishoudens in Barneveld, naar eigendom en gezinssituatie

Bron: woningmarktsimulatie RIGO

thuis (moeten) blijven wonen. Om de zelfredzaamheid van deze groeiende groep ouderen te vergroten, betekent dit dat zij in geschikte, comfortabele en veilige woningen moeten kunnen (blijven) wonen en liefst ook in een woonomgeving met de nabijheid van basisvoorzieningen, bereikbaar via veilige wandel- en fietsroutes en waar activiteiten zijn om bijvoorbeeld vereenzaming tegen te gaan. Er zullen nieuwe woonzorgvormen voor ouderen moeten ontstaan, als gevolg van de toenemende zorgvraag, de vergrijzing en de toenemende personeelstekorten. Zie ook het Witboek, Ouderen Zorg en Wonen van Acttiz (juni 2020). Maar ook is er een afname van mantelzorgers, als gevolg van demografische ontwikkelingen (lees vergrijzing) te voorzien. Inzet van domotica, e-robots en dergelijke zal voor verlichting en vergroting

van de zelfredzaamheid moeten zorgen, bijvoorbeeld in het dagelijkse huishouden. Zorg die nog alleen in verpleeghuizen geboden kan worden zal in de toekomst meer bij de ouderen thuis geboden (moeten) worden. Dit verlangt enige efficiency. Door het realiseren van woonvormen/ complexen met enige schaalgrootte, kan hier op worden geanticipeerd. Binnen onze woningvoorraad zijn nog onvoldoende levensloopbestendige en voor ouderen geschikte woonvormen aanwezig om in deze groeiende woningbehoefte te voorzien. Een levensloopgeschikte woning is een zelfstandige woning die geschikt is voor bewoning in alle levensfasen, met minimale fysieke inspanning en minimale kans op ongevallen. Op die manier kunnen ouderen of mensen met een lichamelijke beperking prettig en comfortabel wonen. We willen er op in zetten om intensief samen te werken met de woningcorporaties, de zorgpartijen en de welzijnsorganisaties zodat we deze opgave in goede banen kunnen

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 32

leiden. In de afgelopen jaren is hier reeds meer aandacht voor geweest, door de bouw van een aantal comfortabele appartementencomplexen en grondgebonden seniorenwoningen, maar kijkend naar de aantallen ouderen die dit nodig zullen gaan hebben, is het nog niet voldoende. Ouderen in Barneveld geven aan veel verschillende voorkeuren te hebben als het op wonen aankomt. De één ziet zichzelf wel in een hofje met andere ouderen wonen, de ander in een bungalow met een tuintje, de derde wil graag in een complex wonen met jongeren of gezinnen, de vierde voelt zich wel aangesproken tot een luxe serviceflat, waar alvast zorg om de hoek is, mocht dat later nodig zijn. De kwaliteit van de nieuwe producten moet hoog zijn, dat is duidelijk; ouderen hebben nu vaak een mooie (veelal koop)woning en willen ook in hun volgende woning graag goed vertoeven. Het budget is vaak geen (groot) obstakel, er is vermogen opgebouwd in de huidige woning. Wat van belang is, is dat voorzieningen vanuit de nieuwe woning goed bereikbaar zijn, en dat er in ieder geval sprake is van voldoende clustering; zodat de zorg later efficiënt te organiseren is. Tegelijkertijd zien we in de sociale huursector momenteel dat reeds 38% wordt bewoond door 65-plussers en de verwachting is dat dit percentage de komende jaren verder zal toenemen.

Het toevoegen van comfortabele, betaalbare levensloopbestendige huurwoningen in de huursector is de opgave om de zelfredzaamheid onder deze inwoners te vergroten. Vanuit de gemeente maken we door onder andere het project Woon Bewust, ouderen bewust van hun keuzes met betrekking tot hun woon- en leefsituatie (blijven wonen, met eventueel aanpassingen aan de woning, of toch gaan verhuizen). We gaan op tijd in gesprek met ouderen over hun toekomstige woonsituatie. We stimuleren de doorstroming van deze doelgroep in de sociale huur en hopen doorstroming te creëren in de koop door de juiste toevoegingen aan de woningvoorraad te doen. Dit heeft als bijkomend voordeel dat de woning die ze achterlaten betrokken kan worden door een (startend) gezin of 1- en 2-persoons huishoudens in de midden leeftijdsgroepen. De uitdaging is dan ook om meer woningen te

realiseren die aansluiten bij wensen van senioren. Ontwikkeling indicaties en verpleeghuisaanbod In Barneveld wonen zo’n 545 ouderen die een indicatiestelling hebben op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz), op basis waarvan ze in een verpleeghuis in onze gemeente kunnen wonen. In de praktijk blijken dit in toenemende mate vooral 85-plussers te zijn. Zorgorganisaties Norschoten, Neboplus, Zorgroep ENA en Elim vormen de belangrijkste partijen die deze verpleeghuiscapaciteit aanbieden. Op grond van de voorziene vergrijzing de komende jaren, in combinatie met de wachtlijsten die bestaan, zal deze capaciteit worden uitgebreid. Enerzijds door nieuwbouw toe te voegen (waaronder in Bloemendal) en anderzijds door de capaciteit in de bestaande gebouwen beter te benutten voor deze verpleegzorg. Daarmee zal het aanbod meer in lijn worden gebracht met de vraag die er is.

Onze aanpak Tabel 3.2 Ontwikkeling aantal 75-plussers in relatie tot indicatiestelling en geschikt verpleeghuisaanbod bij zorginstellingen

Bron: inventarisatie gemeente Barneveld en gegevens databank CIZ

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 33

9

9

9

Hoe groter de diversiteit hoe beter. We willen verschillende kwaliteiten aan de woningvoorraad toevoegen; van comfortwoning via aanleunwoning naar woonhofjes /‘Knarrenhof’ en luxe serviceflats. We dagen alle ontwikkelende partijen uit om creatieve woonvormen te ontwikkelen. We weten dat hiermee ook doorstroming ontstaat, zodat gezinnen gedurende deze periode ook grotere kansen krijgen op de door hen gewenste woning. Bij bouw- en planontwikkeling vragen we de ontwikkelende partijen vroegtijdig om aandacht te besteden aan de levensloopbestendigheid van hun bouwplan en na te denken over de realisatie van meergeneratiecomplexen. Waar het de levensloopbestendigheid betreft is de ITstandaard 2020 (Integrale Toegankelijkheid standaard) onze richtlijn. Op grond van het VNverdrag gelijke rechten voor mensen met een handicap willen we dat nieuwe appartementencomplexen toegankelijk en doorgankelijk zijn voor bezoekers in een rolstoel. We hebben vooralsnog een regeling voor een financiële bijdrage in de kosten van collectieve voorzieningen bij (senioren)appartementencomplexen voor mensen met een mobiliteitsbeperking (bijv. automatische deuropeners en scootmobiel opstelplaatsen). Met de implementatie van de Integrale Toegankelijkheidsstandaard zal deze regeling afgebouwd worden.

9

De nieuwbouw voor ouderen realiseren we zoveel als mogelijk in de nabijheid van voorzieningen. We streven naar een vorm van clustering.

9

We vragen ontwikkelende partijen van woningen voor ouderen nu al met ons na te denken over de toekomstige zorgvraag van de doelgroep. Dit in samenspraak met betrokken zorgorganisaties. Door bijvoorbeeld nu al voldoende schaalgrootte te realiseren is het mogelijk om te zijner tijd ‘zorg dichtbij’ (financieel) mogelijk te maken.

We laten ons hierin adviseren door de in gemeente Barneveld actieve zorgpartijen.

9

We denken actief mee over de koers die Woningstichting Barneveld in haar woningportefeuillebeleid wil uitzetten, om zo te anticiperen op de demografische ontwikkelingen en de doelgroepen van beleid voor de woningstichting: Dit zijn in toenemende mate (oudere) 1-2 persoons huishoudens die op zoek zijn naar passende, betaalbare woonruimte.

9

In de gemeente Barneveld krijgt iedere inwoner die 75 jaar wordt, van Welzijn Barneveld het aanbod voor een huisbezoek van een vrijwillige ouderenadviseur. Dit als onderdeel van het project Woon Bewust. De ouderenadviseur spreekt met de inwoner over allerlei zaken die te maken hebben met het ouder worden. Inwoners kunnen ook zelf een vrijwillige woonadviseur laten komen. Bijvoorbeeld om te bekijken en bespreken in hoeverre de woning nog geschikt is of beter geschikt gemaakt kan worden om zo lang mogelijk veilig thuis te blijven wonen. Of dat verhuizen toch een betere oplossing vormt.

9

We zetten een professionele onafhankelijke ouderenadviseur in. Deze onafhankelijke ouderenadviseur kan senioren voorzien van informatie, advies en toeleiding naar gemeentelijke voorzieningen op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Deze adviseur werkt nauw samen met de vrijwillige ouderenadviseurs van Welzijn Barneveld, met de ouderenbonden, met casemanagers dementie, met (praktijkondersteuners van) huisartsen en met professionals van intramurale zorgorganisaties.

9 9

We continueren ons (pre)mantelzorgbeleid. Regionaal staan we voor de opgave om voldoende aanbod voor wonen met een hoog-niveau van zorg te realiseren. Barneveld kent al veel aanbod in dit segment. Periodiek maken we een ‘foto’ van het actuele aanbod in relatie tot de (toekomstige) vraag. Wanneer

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 34

we een ondercapaciteit signaleren proberen we hier zo snel als mogelijk op in te spelen, hierbij aangetekend dat deze bijsturing niet van vandaag op morgen effect kan hebben. Met de uitbreidingen die tot 2025 zijn voorzien en zijn gefaciliteerd, wordt weer in belangrijke mate tegemoet gekomen aan de (lokale) vraag.

9 9

Professionele particuliere initiatieven voor bijzondere woonvormen waarin wonen met zorg geboden wordt maken we graag samen met de initiatiefnemer mogelijk. De gemeente zorgt bij realisatie van nieuwbouw dat de directe omgeving van woongebouwen toegankelijk is voor rolstoelgebruikers en voor mindervaliden.

3.4.3. Specifieke doelgroepen en (flexibele) woonvormen: spoedzoekers, statushouders, uitstroom beschermd wonen, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners •

We creëren meer betaalbaar aanbod voor specifieke doelgroepen, waaronder statushouders, buitenlandse werknemers, uitstroom beschermd wonen en spoedzoekers en hebben aandacht voor de leefbaarheid in de buurt.

Behalve genoemde reguliere woningzoekenden, hebben we als gemeente ook de taak om een aantal specifieke doelgroepen te huisvesten. Bij het begrip spoedzoekers gaat het bijvoorbeeld om mensen die door een echtscheiding met spoed op zoek moeten naar woonruimte. Spoedzoekers zijn vaak geholpen met een oplossing van tijdelijke aard, zodat ze de tijd hebben om verder te zoeken naar een meer definitieve woning. Verder hebben we als gemeente halfjaarlijks een taakstelling in te vullen met betrekking tot het huisvesten van statushouders. Daarbij gaat het

zowel om alleengaanden als om gezinnen met kinderen. Dit gebeurt vooral in samenwerking met Woningstichting Barneveld. Maar gezien de continue stroom zullen we ook andere oplossingen moeten vinden voor de huisvesting van deze personen. Voor alleengaanden (al dan niet in afwachting op gezinshereniging) kan daarbij ook naar tijdelijke woonvormen worden gekeken. Arbeidsmigranten vormen een andere, relevante doelgroep voor vooral de economie in onze gemeente. In diverse sectoren in onze gemeente worden op grote schaal arbeidsmigranten ingezet voor werkzaamheden die door de Nederlandse beroepsbevolking steeds minder worden uitgevoerd en waar dus schaarste aan is. Het aantal in Barneveld werkzame arbeidsmigranten wordt al snel op 800 tot 1.000 personen geraamd. Het tekort aan geschikte huisvesting in Barneveld vormt een risico voor de bedrijven in onze gemeente. Het belang van goede, veilige en eerlijke huisvesting voor deze groep werknemers wordt door de gemeente onderkend. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten is een vraag naar locaties waar flexibele woonconcepten kunnen worden geplaatst. Op die manier kan worden voorkomen dat de toch al schaarse reguliere woonvormen worden onttrokken voor de huisvesting van arbeidsmigranten. We willen daarom ruimte geven voor de ontwikkeling van flexibele woonconcepten voor deze groep.

In het vastgestelde beleidskader huisvesting arbeidsmigranten (2019) worden de spelregels die daarbij horen, toegelicht. Voor de bestaande woningvoorraad is via de Huisvestingsverordening, mogelijke splitsing of verkamering vastgelegd. De uitdaging is het goed organiseren van de gewenste uitstroom naar reguliere huisvesting en het zoeken naar combinaties in de huisvesting van verschillende leeftijdscategorieën en (zorg)doelgroepen. Woningstichting Barneveld wil hier de komende tijd meer in gaan betekenen (bijvoorbeeld in de vorm van flexibele concepten) aangezien het huisvesten van deze doelgroepen als een belangrijk onderdeel van haar maatschappelijke taak

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 35

kan worden beschouwd. Voor degenen die dat vanwege een psychische beperking nodig hebben, is (tijdelijk) Beschermd Wonen in Barneveld goed geregeld, waaronder bij GGz Centraal. Gemeente Barneveld werkt samen met Woningstichting Barneveld en zorg- en welzijnsorganisaties samen op het gebied van kwetsbare inwoners die niet of in mindere mate zelfredzaam zijn. Prettig en veilig wonen in de eigen buurt, wordt als een belangrijke basiskwaliteit ervaren. We zien dat sociale huurwoningen in het algemeen steeds vaker bewoond zijn door mensen met een zwakkere positie in de samenleving. Mensen die extra hulp en ondersteuning nodig hebben, moeten dat zo veel mogelijk in hun eigen buurt kunnen ontvangen. Bijvoorbeeld ouderen die zorg en ondersteuning nodig hebben, met extra aandacht voor mensen met dementie. Of mensen met psychische problemen die niet altijd meer in een instelling verblijven, maar zelfstandig wonen. Daardoor komt in sommige buurten de leefbaarheid onder druk. Er zijn steeds meer signalen van inwoners en professionals dat de overlast toeneemt. Dit vraagt om goede zorg en begeleiding van de kwetsbare inwoners. Naast de fysieke interventies zoals gedifferentieerde opbouw van de wijk , brandveiligheid en toegankelijkheid zijn ook sociaal maatschappelijke acties nodig.

Door samen te werken met de politie, woningcorporatie en zorg- en welzijnspartijen wordt gekeken hoe woonoverlast aan te pakken. We zetten ons samen in op het gebied van bijvoorbeeld vroegsignalering schulden, woonbegeleiding en omgang met huurders met verward gedrag. Mede naar aanleiding van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, het College voor de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in 2018 een beleidskader uitgebracht dat gemeenten handreikingen biedt voor de beleidsvorming rondom woonwagens. Dit nieuwe beleidskader verduidelijkt dat recht dient te worden gedaan aan

de culturele identiteit die samenhangt met deze woonvorm. Uitgangspunt blijft dat huisvestingsbeleid een primaire verantwoordelijkheid van de gemeente is. Dat beleid dient voldoende rekening te houden met en ruimte te geven voor het woonwagenleven van woonwagenbewoners. Hiervoor is het nodig dat de behoefte aan standplaatsen helder is, zodat gemeenten ervoor kunnen zorgen dat het aantal standplaatsen in een redelijke verhouding staat tot de daadwerkelijke vraag aan standplaatsen bij woonwagenbewoners. Vooralsnog is er geen aanleiding voor aanpassingen van dit beleid.

Onze aanpak

9

De gemeente organiseert op afroep van een inwoner en/ of maatschappelijke organisatie een multidisciplinair overleg wonen (MDO Wonen) ten behoeve van huisvesting van urgente doelgroepen, zoals omschreven in de gemeentelijke Huisvestingsverordening. Woningstichting Barneveld neemt deel aan dit overleg. In gezamenlijkheid wordt advies verstrekt m.b.t. een urgentieaanvraag.

9

Voor de rechtstreekse bemiddeling van een aantal specifieke doelgroepen (waaronder ook de statushouders) wordt 25% van het vrijkomend huuraanbod gereserveerd. Zie hiervoor de gemeentelijke Huisvestingsverordening. Dit percentage blijkt in de praktijk afdoende te zijn.

9

Samen met de woningcorporaties gaan we huurachterstanden tegen. De gemeente en Woningstichting Barneveld werken samen aan de uitvoering van het convenant Vroegsignalering Schulden (Vroeg Eropaf).

9

Een goede samenwerking tussen gemeente, Woningstichting Barneveld en zorg- en welzijnsorganisaties ten aanzien van het signaleren en helpen van kwetsbare personen in onze samenleving,

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 36

draagt bij aan de leefkwaliteit van deze inwoners en leefbaarheid in deze buurten.

9

De gemeente stimuleert, faciliteert en ondersteunt instanties die samenwerken aan vermindering van de overlast in de buurten en kernen.

9

Het Convenant Sluitende Aanpak Personen met Verward Gedrag, Buurtbemiddeling en het Convenant Veiligheidshuis zijn voorbeelden van initiatieven die een belangrijke rol spelen in het veilig en prettig Wonen en gemeente zal daar daarin blijven participeren.

9

De gemeente neemt de regisseursrol in het kader van veiligheid daar waar de situaties zo complex zijn dat de instanties in het maatschappelijk middenveld tegen de grenzen van de mogelijkheden om te interveniëren lopen. Met het doel de veiligheid en het prettig wonen van de betreffende burger als de omgeving te waarborgen.

9

Binnen de kaders van de woonruimteverdeling proberen we om kwetsbare huurders in zoveel mogelijk buurten en kernen kansen te bieden op huisvesting.

9

Permanente bewoning op vakantieparken blijven we aanpakken; in het project Vitale Vakantieparken (samen met provincie Gelderland) kijken we naar de toekomst van deze parken en de eventueel gewenste transformatie naar andere functies.

9

De gemeente continueert de urgentie voor statushouders in de Huisvestingsverordening. Hiermee voldoen we aan de taakstelling voortvloeiend uit de Woningwet 2015 voor de huisvesting van deze doelgroep. De overlegstructuur en werkwijze voor de huisvesting en begeleiding van deze groep met Woningstichting Barneveld en Vluchtelingenwerk blijven gehandhaafd en optimaliseren we waar mogelijk. Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar het

voorkomen van huurbetalingsachterstanden en de begeleiding van alleenstaande meerderjarig geworden (18+ amv’ers) statushouders. Voor hen organiseren we passende zorg, hulp en/of ondersteuning.

9

Ten behoeve van de continue instroom van statushouders, alsook de gewenste uitstroom beschermd wonen en voor spoedzoekers gaan we samen met marktpartijen en particuliere investeerders op zoek naar locaties of gebouwen, waar aanvullende (flexibele) woonvormen gerealiseerd kunnen worden, om zo ook de druk bij Woningstichting Barneveld te ontlasten.

9

Voor de huisvesting van arbeidsmigranten geldt ons beleidskader. Er zijn hierbinnen vier woonvormen ten behoeve van short- en midstay denkbaar: (1) Reguliere woningen die kamergewijs worden verhuurd in de bebouwde kom van een kern; (2) Herbestemming van leegstaande kantoren/bedrijfspanden in gemengde gebieden of bedrijventerreinen; (3) Nieuwbouw van woongebouwen in gemengde gebieden of op bedrijventerreinen; (4) Benutting van vrijkomende agrarische bebouwing/functieveranderingsbeleid in het buitengebied. Aan al deze vormen zijn ‘spelregels’ verbonden.

9

We houden in ons woonbeleid rekening met de specifieke woonbehoefte van woonwagenbewoners en voorzien in voldoende (koop-)standplaatsen, zodat woonwagenbewoners binnen een redelijke termijn een standplaats kunnen krijgen. Zo mogelijk komen we hierbij tegemoet aan de wens om in familieverband samen te leven.

9

Er is op dit moment geen reden om het aantal standplaatsen in de gemeente aan te passen. De vraag is in de afgelopen jaren stabiel en het aanbod voldoende om een ieder binnen een redelijke termijn een standplaats te kunnen bieden. De huidige standplaatsen zijn in handen van Woningstichting Barneveld. Uiteraard monitoren we continu de ontwikkelingen in vraag en aanbod en maken

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 37

hierop aanvullend beleid in lijn met het Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid wanneer dat nodig is.

9

Voor toezicht en handhaving op de regels is goede informatie nodig (vast te leggen in een registratiesysteem, waar in 2020 al onderzoek naar is gedaan) als ook ambtelijke capaciteit nodig, wanneer we onze sturing geen ‘papieren tijger’ willen laten zijn. Hiervoor zullen financiële middelen gereserveerd moeten worden.

4

Vitale en gedifferentieerde buurten en kernen

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 39

Samen leven en aandacht voor elkaar, vormen belangrijke kernwaarden in onze gemeenschap. We hechten er waarde aan dat inwoners kunnen blijven wonen in hun eigen vertrouwde omgeving. Dit betekent dat er naast voldoende woningen, ook aandacht is voor de differentiatie ervan, passend bij de behoeften van de mensen die er wonen. Met voldoende aandacht voor het veilig en prettig wonen in een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Zelfredzaamheid wordt daarbij belangrijk gevonden. Daarmee is er ook aandacht voor de mix van wonen, werken en voorzieningen.

daarentegen kent relatief wat meer ouderen, mede door de samenstelling van de woningvoorraad en de woningbouwontwikkelingen in de afgelopen jaren (kwantitatief en kwalitatief). Maar ook in een grotere kern als Voorthuizen wonen inmiddels relatief veel 55-plussers. De komende jaren willen we de eigen identiteit van de kernen behouden, en waar mogelijk versterken. Dit is ook vaak de uitgesproken wens in veel dorpsvisies die door de kernen in de afgelopen jaren zijn opgesteld. Dit betekent dat we ook ons woningbouwprogramma afstemmen op de lokale behoefte en het lokale karakter van elke kern. Zowel in omvang als in differentiatie. Hierbij aangetekend dat de behoefte in de toekomst natuurlijk kan wijzigen. Op basis van de dorpsvisies leggen we een aantal accenten: •

Het woningbouwprogramma is gemeentebreed kaderstellend, met accenten per kern, wijk of buurt.

De toevoeging van starterswoningen in de huursector wordt vooral in de kernen Barneveld, Voorthuizen, Garderen, Terschuur en Zwartebroek en de Glind gevraagd.

•

Gedifferentieerde wijken en buurten en kernen, met een mix van wonen, werken en voorzieningen.

De toevoeging van starterswoningen in de koopsector is naast deze kernen vooral een onderwerp in Kootwijkerbroek.

•

Seniorenwoningen (in allerlei verschijningsvormen) zijn in vrijwel alle kernen gewenst.

4.1 Vitale en gedifferentieerde kernen met behoud van eigen identiteit

•

Gezinswoningen worden vooral in Barneveld, Voorthuizen en Kootwijkerbroek gevraagd.

De gemeente Barneveld bestaat uit 9 kernen en telt inmiddels meer dan 60.000 inwoners (december 2020). Deze kernen verschillen onderling in achtergrond, ontstaansgeschiedenis, ligging, voorzieningenniveau, bewonerssamenstelling, enzovoorts. De omvang van de kernen loopt qua inwonertal sterk uiteen: van 265 inwoners in Kootwijk tot bijna 35.000 inwoners in de kern Barneveld. Ook de leeftijdsopbouw verschilt per kern. Zo wonen in Barneveld, Kootwijkerbroek, Stroe, Zwartebroek en De Glind meer gezinnen met kinderen, in de Glind met name ook in de vorm van gezinshuizen (voor jeugdzorg). Een kern als Garderen en Kootwijk

Niet in elke kern hoeft daarmee het woningbouwprogramma zoals beschreven in hoofdstuk 6 precies uit te komen, al is het totale gemeentelijke woningbouwprogramma natuurlijk wel kaderstellend. Soms kan een binnenstedelijke inbreidings- of functieveranderingslocatie tot een afwijkend programma leiden, bijvoorbeeld wanneer deze zich op een bepaalde doelgroep richt of extra ruimtelijke kwaliteit in het plan wil toevoegen.

Speerpunten: • •

Binnenstedelijke locaties kenmerken zich meestal door meer complexiteit.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 40

Vaak gaat het om functieveranderingslocaties of inbreidingslocaties en is er sprake van een bestaande ruimtelijke kwaliteit met omliggende bebouwing. De verwerving van deze gronden is vaak prijziger, vanwege de eerdere bestemming van deze gronden. De opgave om aan specifieke woningbehoeften te voldoen is hier vaak groter. Deze locaties zijn in de regel aantrekkelijk voor senioren of kleine huishoudens, bijvoorbeeld vanwege de ligging ten opzichte van voorzieningen. Ook het parkeervraagstuk kan onderwerp van gesprek zijn. Derhalve kan maatwerk gewenst zijn. Wij zijn dan bereid om af te wijken van de vereiste percentages, indien er bijvoorbeeld: •

Extra in wordt gezet op woningbouw senioren

•

Realisatie van maatschappelijke doelen.

•

Realisatie van ruimtelijke kwaliteit.

huidige marktaandelen. De nieuwbouw zal zich in absolute en relatieve zin (55%) het meeste in de grootste kern, Barneveld manifesteren. Daarnaast willen we inzetten op meer functiemenging in de kernen en woonwijken. We maken een mix van wonen, werken en voorzieningen in elke wijk mogelijk.

Figuur 4.1 Verdeling bouwplannen (aantallen woningen) over de kernen 2021 t/m 2024 versus verdeling woningvoorraad

De locatie De Enk in Barneveld is hier een mooi voorbeeld van. We streven naar gedifferentieerde kernen, wijken en buurten en woonmilieus waar het de verschillende woningtypen en prijsklassen betreft. In de praktijk leggen we dus de ene keer het accent wat meer op het betaalbare segment en de andere keer op wat duurdere woningen, afhankelijk van de behoefte die er is en met inachtneming van demografische veranderingen. Zodoende ontstaat een woningvoorraad die inspeelt op de woonwensen van het toenemende aantal kleine huishoudens, de vergrijzing, en de doorstroomwensen van gezinnen. De woningbouwplannen voor de periode 2021 t/m 2024 zijn in belangrijke mate bepaald, daarmee is ook duidelijk waar deze nieuwbouw gerealiseerd gaat worden. Uit figuur 4.1 blijkt dat wanneer we deze plannen per kern in relatieve zin vergelijken met de huidige aandelen binnen de totale woningvoorraad, dat vooral in de kern Voorthuizen, relatief wat meer gebouwd wordt en daardoor in Barneveld relatief wat minder, terwijl in de overige kernen de verwachte plannen zich nagenoeg verhouden tot de

Bron: Gemeente Barneveld, woningbouwprogramma’s

In het woningbouwprogramma voor de kleinere kernen willen we continuïteit in de bouwstromen aanbrengen. Bijvoorbeeld door het aanwijzen van meerdere of grotere locaties, waarin voor meerdere jaren, fasegewijs, woningbouw wordt gerealiseerd. Dit betekent dat er sprake moet zijn van een goede dosering die past bij het gewenste groeitempo van zo’n kern en vooraf helderheid in de locaties waar we deze uitbreiding willen realiseren.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 41

Figuur 4.2 Aantal inwoners per kern (2020)

Figuur 4.3 Leeftijdsopbouw per kern (2020)

Figuur 4.4 Huishoudensamenstelling per kern

Figuur 4.5 Aantal woningen per kern (2020)

Bron: CBS en gemeentelijke informatie

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 42

Kerntyperingen Barneveld (ca. 35.000 inwoners.): ‘Centraal gelegen, veelzijdig groot dorp’ Barneveld heeft als grootste kern een gezellig winkelcentrum met een eigen ‘couleur locale’ doordat deze gemeente veel lokale ondernemers kent. Diverse culturele- en sportvoorzieningen, waaronder theater, musea en zwembaden maken het wonen in Barneveld aantrekkelijk. Voorzieningen als supermarkten en scholen zijn in de wijken aanwezig. Naast de vele basisscholen zijn er drie middelbare scholen van VMBO tot VWO en een MBO gevestigd. De bereikbaarheid is door de ligging aan de A1-A30 en de bus- en treinverbindingen goed. De opbouw van de woningvoorraad is divers met aanbod in alle segmenten. De kern telt 4 grotere verpleeghuislocaties en diverse huisvestingsvormen voor mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking. Zowel aan de zuidkant als op diverse inbreidingslocaties is de afgelopen jaren substantieel bijgebouwd, waaronder in Veller en de Burgt. De komende jaren zal de uitbreiding in noordelijke richting (Bloemendal) en zuidelijke richting (afronding De Burgt) zijn alsook op tal van kleinere inbreidings- en functieveranderingslocaties.

Voorthuizen

en Wikselaarse Eng) als op inbreidingslocaties is er afgelopen jaren het nodige gerealiseerd. Ook de komende jaren zal dit het geval zijn, met woningbouw aan de zuidrand van Voorthuizen alsook op verschillende inbreidings- en functieveranderingslocaties in en rond het centrum.

Kootwijkerbroek (ca. 5.650 inwoners.): ‘Bedrijvige kern met hechte gemeenschap’ Kootwijkerbroek heeft een belangrijke agrarische functie in De Gelderse Vallei. Het landschapstype in de omgeving van de kern kent een tamelijk grootschalige, rechtlijnige en doelmatige structuur door ontginning in het verleden op grote schaal. Bossen, zandverstuivingen en heide zijn in de nabije omgeving gelegen. Het dorp kent een sterke sociale cohesie en staat bekend om zijn ondernemingsgeest. De kern beschikt over kleinschalige dorpse voorzieningen, drie basisscholen en kinderopvang. Het dorpshuis ‘De Essenburcht’ draagt zorg voor tal van activiteiten. Norschoten heeft hier een verpleeghuisdependance. De woningvoorraad is divers opgebouwd en na de laatste uitbreidingen in Puurveen en Hoevedorp, wordt er gewerkt aan diverse nieuwbouwprojecten zowel binnen als aan de rand van de kern (Oostbroek).

(ca. 11.000 inwoners): ‘De poort naar de Veluwe’

Zwartebroek/ Terschuur

Voorthuizen vormt de poort naar de Veluwe met zijn vele wandel- en fietsmogelijkheden. Mede vanwege het toeristische karakter heeft Voorthuizen veel voorzieningen (waaronder ook een zwembad). Ook zijn er meerdere basisscholen met kinderopvang alsook een verpleeghuis (Nieuw Avondrust). Een nieuw dorpshuis De Eng faciliteert voor ontmoeting en gemeenschapszin. De bereikbaarheid is vanaf de A1 en A30 prima en middels een snelfietsverbinding is Barneveld dichtbij.

(ca. 2.950 inwoners.): ‘Landelijk wonen in centraal-Nederland’

De circa 11.000 inwoners bewonen woningen in alle segmenten. Zowel aan de noord- en zuidrand van de kern (Blankensgoed en Holzenbosch

Tussen de Randstad en de Veluwe, in de Gelderse Vallei liggen de kernen Zwartebroek en Terschuur. Het landschap kenmerkt zich door een bijzonder slagen-landschap, met veel sloten en weiland. De bereikbaarheid is met een korte afstand tot de A1 – A30 goed. De circa 2.950 inwoners kunnen beschikken over een beperkt aantal voorzieningen, waaronder twee basisscholen met kinderopvang en een dorpshuis (De Belleman). Woningen zijn er in alle segmenten. Aan zuidkant van Zwartebroek is het gebied Dwarsakker in afronding, waar een substantiële uitbreiding van de woningvoorraad heeft plaatsgevonden met ook een

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 43

appartementencomplex voor ouderen (met zorg). De komende jaren zal onder andere een grotere ontwikkeling in Terschuur aan de orde zijn (locatie Eendrachtstraat), inclusief de verplaatsing van 2 basisscholen alsook de afronding van Dwarsakker.

plaatsgevonden. De komende jaren zal Stroe zich in noordelijke richting uitbreiden (omgeving Ericaweg) alsook in het centrum een zekere vernieuwing ondergaan.

Garderen

(ca. 600 inwoners): ‘Sociale duurzaamheid centraal’

(ca. 2.150 inwoners): ‘Idyllisch wonen in de natuur’ Omgeven door bossen, stuifzand en heide staat Garderen voor een plezierige woonplek voor jong en oud in een natuurlijke omgeving. Niet voor niets is deze kern een populaire vakantiebestemming. Garderen ligt middenin het grootste aaneengesloten bosgebied van Nederland en heeft veel vertier, een basisschool met kinderopvang, goed geoutilleerde winkels, hotels, recreatievoorzieningen en horeca. Recent is een nieuw dorpshuis ‘De Wardborg’ in gebruik genomen. De bereikbaarheid is goed dankzij een korte afstand tot de A1 en goede busverbindingen. De bestaande woningvoorraad is divers opgebouwd, met de nadruk op koop. Gebouw Kruimelstaete biedt huisvesting aan ouderen met verpleeghuiszorg. Na de afronding van ’t Boerenerf is het wat te rustig geweest met betrekking tot de woningbouw. De komende jaren zal hier verandering in komen met de bouw van 10-tallen woningen op diverse functieveranderingslocaties (waaronder locatie Kloezeman en de Koepellocatie) en staat vernieuwing van de basisschool op stapel.

Stroe (ca. 1.650 inwoners.): ‘Kleine kern met veel bedrijvigheid’ Stroe is een kleine landelijke kern, die verschillende statige boerenhoeves kent. De kern is gelegen aan de rand van het Veluwemassief. Stroe is waarschijnlijk één van de oudste nederzettingen van Nederland. Bossen, zandverstuivingen en heide liggen op loopafstand. Het voorzieningenniveau is beperkt, maar de bereikbaarheid gezien de korte afstand tot de A1 goed en er is een basisschool met kinderopvang alsook een dorpshuis (De Hofstee). De bestaande woningvoorraad bestaat uit woningen in alle segmenten. Aan de westkant van de kern heeft de afgelopen jaren nieuwbouw

De Glind De Glind is een kleine dorpsgemeenschap waar kinderen en jongeren een speciale plaats innemen, mede door de aanwezigheid van een aantal jeugdzorg instellingen voor de opvang van kinderen. Het is derhalve een kern waarin omzien naar elkaar een belangrijke kernwaarde vormt. Duurzaamheid vormt (in allerlei facetten) een ander belangrijk sleutelbegrip. Er is een basisschool met kinderopvang. De kern heeft veel recreatieve mogelijkheden als een kinderboerderij, manege en een zwembad en is gelegen in een landelijke omgeving met veel wandel- en fietsmogelijkheden. Het dorpshuis (Glindster) wordt gebruikt voor tal van activiteiten. Woningen zijn er in alle segmenten, met een nadruk op koop. Er vindt op bescheiden schaal nieuwbouw plaats.

Kootwijk (ca. 270 inwoners): ‘Rustiek wonen op de Veluwe’ Kootwijk vormt een kleine, bijzondere kern op de Veluwe met de natuur op loopafstand. Direct ten zuiden van Kootwijk ligt het unieke natuurgebied ‘Kootwijkerzand’. Dit is het grootste stuifzandgebied in Europa. De kern heeft een ruime opzet waarmee de natuurbeleving ook binnen de kern voelbaar is. De circa 270 inwoners hebben niet de beschikking over winkels of scholen en de ontsluitingen met het openbaar vervoer zijn beperkt. De dichtstbijzijnde (lagere) scholen en winkels liggen in Kootwijkerbroek (15 minuten). De woningvoorraad bestaat voornamelijk uit woningen in het duurdere segment. De uitbreiding van de woningvoorraad is door alle omringende natuurwaarden beperkt. De meest recente nieuwbouw betreft het project Blaupot ten Catehof. Transformatie van een voormalig recreatieterrein (Paalhoeve) naar een gebied met een aantal vrijstaande woningen is de meest recente ontwikkeling.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 44

Onze aanpak

9

Het woningbouwprogramma is op het niveau van de gemeente kaderstellend.

9

Hiernaast streven we naar gedifferentieerde kernen, wijken en buurten en woonmilieus waar het de verschillende woningtypen en prijsklassen betreft. In de praktijk leggen we dus de ene keer het accent wat meer op het betaalbare segment en de andere keer op wat duurdere woningen, rekening houdend met het karakter van de kern en de behoefte vanuit de bevolking. Zoals in een aantal dorpsvisies is aangegeven:

9

•

Aandacht voor het toevoegen van starterswoningen in de huursector in Barneveld, Voorthuizen, Garderen, De Glind en Terschuur;

•

Aandacht voor het toevoegen van starterswoningen in de koopsector in vrijwel alle kernen, met name ook in Kootwijkerbroek, Stroe, Barneveld en Voorthuizen;

•

Aandacht voor het toevoegen van woningen voor ouderen vooral in de kernen Barneveld, Voorthuizen, Kootwijkerbroek, De Glind en Terschuur;

•

Aandacht voor gezinswoningen in met name de kernen Kootwijkerbroek, Barneveld en Voorthuizen.

We zorgen voor continuïteit in de bouwstromen: door grotere locaties in de kernen vroegtijdig aan te wijzen en vervolgens gefaseerd te ontwikkelen. Dit biedt ook de kans om meteen de verkeersafwikkeling goed te regelen en te komen tot een minimaal sluitende grondexploitatie.

9

We gaan met de dorpen (Dorpsbelangen) in gesprek over de invulling van de gewenste woningbouw voor de komende jaren (en eventuele koppelkansen die zich daarbij voordoen), ook voor de nieuwbouw vanaf 2025, om zo bij te dragen aan de vitaliteit van deze kernen.

9

We staan functiemenging (wonen, werken en voorzieningen) waar dit gewenst is toe, met inachtneming van een gezond en veilig woon- en leefklimaat.

9

We vinden het belangrijk om identiteitsdragers, mogelijkheden voor ontmoeting, en basisvoorzieningen zoveel mogelijk te behouden; dit komt de vitaliteit van de kern ten goede. In 2021 stellen we een nieuw accommodatiebeleid op waarin dit onderwerp aan de orde komt.

5

Verduurzaming en klimaatbestendigheid

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 46

Het onderwerp ‘duurzaamheid’ heeft de afgelopen jaren aan importantie gewonnen. Met het behalen van de benodigde klimaatdoelen zullen we onder andere anders met onze woningen en woonomgeving moeten omgaan. Bij nieuwbouw gelden steeds strengere normen (zoals BENG vanaf 2021). De grootste opgave ligt echter in het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast moeten we onze leefomgeving voorbereiden op extremen in de weerssituatie (hitte, droogte, extreme regenval). Speerpunten: •

We zetten de energietransitie in, waarbij ons uitgangspunt een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening voor iedereen is.

•

We verleiden, faciliteren en stimuleren particuliere woningeigenaren tot het nemen van duurzaamheidsmaatregelen.

•

Nieuwbouw volgens geldende duurzaamheidsnormen.

•

Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen.

•

Aandacht voor een klimaat adaptieve woning en woonomgeving is onderdeel van de beoordeling van al onze woningbouwprojecten.

5.1 Energietransitie •

1

We zetten de energietransitie in, waarbij ons uitgangspunt een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening voor iedereen is.

In het nationale Klimaatakkoord is afgesproken dat we in de gebouwde omgeving geen aardgas meer gaan gebruiken voor verwarming, warm tapwater en koken. In 2050 moeten landelijk 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen aardgasvrij zijn. Als eerste stap moeten in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd zijn. Voor Barneveld teruggerekend gaat het om 4.000 woningen in 2030. Ook willen we dan de CO2-uitstoot met 55% hebben teruggebracht en een energiebesparing van 50% hebben bereikt. Dit beide ten opzichte van 1990. We moeten op zoek naar warmtealternatieven om onze woningen en gebouwen mee te verwarmen en daarvoor hebben we meer elektriciteit uit hernieuwbare bronnen nodig. Ons uitgangspunt is dat we streven naar een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening voor iedereen. Voorlopig hebben we regionaal de doelstelling geformuleerd om in de regio FoodValley in 2030, 0,75 Terra Watt uur (TWh) duurzame energie op te kunnen wekken (concept bod Regionale Energie Strategie). De zon en wind zijn de belangrijkste leveranciers hiervan. Barneveld staat aan de lat voor twaalf megawatt (MW) aan wind en 650.000 zonnepanelen in 2030¹. De technologische ontwikkeling op dit gebied gaat hard, en de innovaties volgen elkaar in een rap tempo op. Dat maakt het soms lastig om keuzes ver van tevoren te maken.

Er is in 2019 een verkenning gedaan naar wat de meest voor de hand liggende technieken zijn voor de vervanging van aardgas in de verschillende kernen o.b.v. maatschappelijke kosten. Daarbij zien we grofweg een verdeling tussen de twee grote kernen (Barneveld en Voorthuizen) en de kleinere dorpskernen. Het is nog niet duidelijk of dit ook de technieken zijn die uiteindelijk daar ontwikkeld worden. Dit hangt o.a. af van landelijk onderzoek naar de mogelijkheden van geothermie en van de plaatselijke situatie. In de kleine kernen is de verwachting dat die door hun omvang en ligging niet aan kunnen haken bij eventuele grote warmtebronnen. Daar zal lokaal onderzoek moeten gaan plaatsvinden de komende jaren. In De Glind vindt momenteel al een dergelijk maatwerkonderzoek plaats met lokale betrokkenen.

Een gemiddeld huishouden in Nederland verbruikt jaarlijks ca. 2.800 kilowattuur (kWh) elektriciteit. 1 kilowatt = 1000 watt, 1000 kilowatt = 1 megawatt, 1000 megawatt = 1 gigawatt, 1000 gigawatt = 1 terawatt.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 47

Woningstichting Barneveld is een actieve partner in de energietransitie. Nu al heeft bijna 60% van het bezit een label B of hoger. De komende jaren wordt het bezit verder verduurzaamd (middels no-regret maatregelen). Daarbij zal een zorgvuldige afweging worden gemaakt hoe middelen worden ingezet voor de ambities op het gebied van beschikbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. Aan de voorkant gaat daartoe een gezamenlijke verkenning tussen gemeente, corporatie en huurders plaatsvinden.

we in deze visie onze ambitie voor energiebesparing en duurzame energieopwekking.

9

We werken via drie sporen om zo onze inwoners mee te nemen in deze gewenste energietransitie: van bewustwording, naar besparen en isoleren, om uiteindelijk warmtevoorzieningen te verkennen en toe te passen.

9

Samen met professionals (als Woningstichting Barneveld en netbeheerder Liander) en inwoners kijken we per wijk en kern wat de meest haalbare en betaalbare warmtealternatieven zijn. Dat kan een warmtenet zijn, of elektrische verwarming, of in de toekomst misschien wel waterstof. Een ‘Dorpentour’ is hier onderdeel van. In deze Dorpentour spreken inwoners en ondernemers per kern over de uitvoering van de energietransitie. De gemeente ondersteunt hierbij. Zo moet zich een beeld gaan vormen van de lokale (gedragen) mogelijkheden.

9

De Glind, vormt de eerste kern waar ‘De Wijk van de Toekomst’ is gestart.

9

We werken een passende communicatiestrategie uit over de energietransitie en het worden van een aardgasvrije gemeente, ook de mogelijkheden die de inwoners van Barneveld hebben om middels een aanpassing van hun gedrag energie te besparen komt hierbij aan de orde. Een eerste start is hierin reeds gemaakt met het uitwerken van ideeën rondom een breed digitaal toegangsportaal o.g.v. de energietransitie.

9

We geven de woningcorporaties zo snel als mogelijk inzicht in de kern- en wijkvolgordes waarin de gemeente de verduurzaming aanpakt, zodat ze hun activiteiten hierop kunnen baseren.

9

De bijbehorende werkzaamheden - door onder andere de netbeheerder, particuliere eigenaren, woningcorporaties en onszelf -

In de nieuwbouw hebben we samen met de betreffende ontwikkelaar in het gebied Wikselaarse Eng (2018) reeds voorgesorteerd op de ontwikkeling van een aardgasloze buurt met bijna 160 woningen. Bij nieuwbouw zullen we niet alleen moeten kijken naar wat een duurzame warmtebron is voor de nieuw te bouwen woningen, maar ook of hier ruimtelijke mogelijkheden zijn om een gedeelte van de bestaande bouw te bedienen. In afwachting van de overstap naar een duurzame warmtebron vragen we eigenaren-bewoners (circa 70% van onze gemeente) en verhuurders van woningen (19% woningcorporatiebezit en 11% particuliere verhuur), te investeren in de verduurzaming van hun woning(en). Hierbij is het zaak spijtinvesteringen te voorkomen. Dit zijn investeringen die later teniet gedaan moeten worden, doordat ze niet samengaan met de duurzame warmtebron die op termijn wordt gekozen en haalbaar en betaalbaar is. Het is dan ook van belang om samen (bottom up) met inwoners, ondernemers en bijvoorbeeld Woningstichting Barneveld op zoek te gaan naar goede, betaalbare, duurzame oplossingen en de financiering ervan.

Onze aanpak

9

In onze verder aangescherpte Energie- en warmtevisie (gereed eind 2021) beschrijven we de uitgangspunten voor de warmtetransitie, inclusief de volgorde waarin we wijk- of gebiedsgewijs samen aan de slag gaan op basis van wijktransitieplannen. Ook actualiseren

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 48

pakken we gezamenlijk op. Zodoende kunnen we de buurt gelijktijdig een kwaliteitsimpuls geven op het gebied van duurzaamheid, woningkwaliteit, leefbaarheid én klimaatbestendigheid (waarover later meer).

9

9

2

Zolang we niet weten wat de duurzame warmtebron van een wijk of kern wordt zetten we in op het nemen van maatregelen waar we nooit spijt van krijgen zoals isolatie van woningen en gebouwen en zonnepanelen of kleinere aanpassingen als het plaatsen van Ledverlichting en tochtstrippen. Deze maatregelen dragen direct bij aan de reductie van energieverbruik en het terugdringen van de CO2-uitstoot. Op een later moment stappen deze woningen over op de gekozen duurzame warmtebron en maken we de woning volledig aardgasvrij. Het is ons streven dat de kosten van de verduurzaming of huurverhogingen, hogere servicekosten of de Energie Prestatie Vergoeding (EPV²) samenhangend met de verduurzaming gecompenseerd worden door lagere energielasten. Het streven is dat de woonlast voor een ieder minimaal gelijk blijft.

9

Op grond van een routekaart in Aedes-verband streven de corporaties naar een gemiddeld label B in 2021 en een CO2neutrale woningvoorraad in 2050. Het gemiddeld label B is reeds bereikt. Woningstichting Barneveld heeft met een Energie index (EI) van 1,34 voldaan aan de eerste doelstelling (Label B is een EI tussen 1,21 en 1,40). We maken prestatieafspraken met de woningcorporaties over verduurzaming van hun vastgoed, in relatie tot de ambities op het gebied van beschikbaarheid en betaalbaarheid en passend bij de mate waarin dit bij renovatie haalbaar is.

9

De sprong van label B naar CO2-neutraal is een grote stap. De investeringen die hiermee gepaard gaan zijn hoog en hebben een effect op de andere ambities van de woningcorporaties

op het gebied van de betaalbaarheid en beschikbaarheid van voldoende (sociale) huurwoningen. Waar het de woningen van de woningcorporaties betreft kijken we vooral naar de verdere verduurzaming van de woningen die er in 2050 nog staan; alleen dan zijn de hoge kosten voor verduurzaming te verantwoorden. We maken deze analyse graag samen met de woningcorporaties in relatie tot hun Strategisch Voorraadbeleid.

9

We vragen de woningcorporatie(s) te beginnen met het verder verduurzamen van de goedkope sociale huurwoningvoorraad, zodat deze huurders hiervan als eerste profiteren. Woningstichting Barneveld heeft gekeken waar ze de meeste vooruitgang in energieprestatie kunnen realiseren. Het zijn met name complexen met grondgebonden woningen met gemiddeld de laagste labels die als eerste verduurzaamd zullen worden.

9

Samen met Woningstichting Barneveld onderzoeken we de haalbaarheid van een soortmanagementplan (SMP) voor gebouwgebonden soorten (zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen) voor renovatie en verduurzaming van de bestaande bebouwing in de gemeente. Daarmee kan een gebiedsontheffing Wet natuurbescherming (Wnb) worden aangevraagd.

Energie Prestatie Vergoeding is een maandelijkse vergoeding buiten de huur om welke gevraagd kan worden bij woningen die voldoen aan hoge eisen op het gebied van energiezuinigheid en energieopwekking.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 49

5.2 Verduurzaming bestaande particulier voorraad

5.3 Nieuwbouw

•

•

We verleiden, faciliteren en stimuleren particuliere woningeigenaren tot het nemen van duurzaamheidsmaatregelen.

De verduurzaming van de particuliere woningvoorraad is een grote opgave. De sturingsmogelijkheden voor de gemeente zijn beperkt. Gelukkig zijn er naast de positieve bijdrage aan het milieu ook andere redenen om te verduurzamen. Veel investeringen in energiebesparende maatregelen verdienen zichzelf in de loop der jaren terug door een besparing op de energierekening. Verder draagt het bij aan het creëren van een behaaglijke, comfortabele (tochtvrije)woning.

Onze aanpak

9

Bij nieuwbouw gelden de landelijke normen. We bouwen vanaf 1 januari 2021, Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) en uiteraard aardgasvrij. We moedigen iedereen aan om een stapje méér te doen op dit gebied.

9

We dagen partijen uit om met innovatieve bouwmethoden te komen om op deze wijze zowel duurzaam te bouwen, maar ook passend bij de veranderende woningvraag. Dit geldt bijvoorbeeld ten aanzien van flexibele, compactere woonvormen. Maar mogelijk ook als alternatief voor de traditionele bouwmethoden. Betaalbaarheid (beheersing van woonlasten) en duurzaamheid moeten hierbij hand in hand gaan.

9

Bij bouw- en planontwikkeling vragen we de ontwikkelende partijen aandacht te besteden aan het creëren van warmtebuffers.

9

Bij bouw- en planontwikkeling stellen we op basis van het Convenant Duurzaam Beton van regio FoodValley (2016) eisen aan het percentage hergebruikt beton in enkele betonproducten.

Onze aanpak

9

Met het Energieloket ondersteunen we bewoners die graag willen verduurzamen. Hier krijgen ze advies over duurzame maatregelen en de landelijke regelingen die in het leven zijn geroepen voor de financiering.

9

Veel investeringen in energiebesparende maatregelen verdienen zichzelf terug door de besparing op de energierekening. Om dit aan te moedigen biedt de gemeente de mogelijkheid van een Toekomstbestendig Wonen Lening.

9

We ondersteunen en begeleiden eigenaren van koopwoningen gelegen in rijwoningen van een te verbeteren complex/ project (eventueel ook financieel), zodat de eigenaren van deze woningen gelijktijdig met het project van de woningcorporatie(s) hun woning energetisch kunnen (laten) verbeteren. Hiervoor zullen gemeente en corporatie(s) vroegtijdig in de planvorming in gesprek gaan over de mogelijkheden en samenwerking.

Nieuwbouw volgens geldende duurzaamheidsnormen.

5.4 Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen •

Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen.

Het binnenklimaat van gebouwen en woningen heeft groot effect op de gezondheid en woonbeleving van de gebruikers. Daarom zetten we in op een prettig, veilig en gezond binnenklimaat.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 50

Onze aanpak

9

Systemen voor ventilatie, verwarming en zonwering moeten eenvoudig te bedienen en onderhouden zijn. Schadelijke stoffen zoals koolmonoxide en asbest horen niet in een gezond gebouw. Bij controles en handhaving hebben we hier specifiek aandacht voor.

9

Bij bouw- en planontwikkeling vragen we de ontwikkelende partijen aandacht te besteden aan het creëren van minimaal één zijde van de woning die rustig is, waar geen geur of geluid overheerst en met een prettig (zo mogelijk natuurlijk) uitzicht en/of buitenruimte.

5.5 Klimaatadaptatie •

Aandacht voor een klimaatadaptieve woonomgeving is onderdeel van al onze woonprojecten.

Behalve aandacht voor de leefkwaliteit in een buurt, wijk of kern en de aanwezige variatie van woonmilieus, alsook de mogelijkheid om binnen de eigen buurt oud te worden, moet er ook aandacht zijn voor de woonomgeving (zie hoofdstuk 4).

We gaan de bebouwde en onbebouwde omgeving op een zodanige manier inrichten dat deze ons helpt om met lange(re) warme perioden (hittestress en droogte) of perioden met veel neerslag (waterberging) om te gaan. Door te streven naar minder verharding en meer groen, waardoor de gebouwde omgeving beter bestand is tegen deze extreme weersituaties. Ook de woningen en gebouwen in de gemeente moeten we hierop voorbereiden. Het doel is om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Vanaf 2020 werkt de gemeente Barneveld klimaatadaptief in alle afdelingen en disciplines, zo is eerder door de raad vastgesteld. Een goed voorbeeld van een project waarin klimaatadaptie vanaf de start is meegenomen betreft de wijk Bloemendal. In onder andere het beeldkwaliteitsplan alsook in het ontwerp van de wijk, zijn tal van klimaatadaptieve maatregelen opgenomen om deze wijk direct vanaf het begin duurzaam te laten zijn. Denk aan extra ruimte voor waterberging, half verharding, groene daken, boombeplanting, hemelwaterafvoer etc.

Onze aanpak

9

Bij bouw- en planontwikkeling vragen we de ontwikkelende partijen aandacht te besteden aan de klimaatbestendigheid van hun bouwplan en de omgeving hiervan. Dit op basis van onze Richtlijn klimaatbestendige bouw. Deze richtlijn loopt vooruit op normering door de rijksoverheid via het Bouwbesluit en het Besluit op de leefomgeving. Waar mogelijk nemen we de uitgangspunten op in de initiatief- en ontwikkelfase van een plan als onderdeel van de exploitatieovereenkomst of anterieure overeenkomst. Hierbij geldt dat we in co-creatie met de ontwikkelaars en aannemers aan de slag gaan.

9

In overeenkomsten met marktpartijen nemen we bepalingen op om klimaatbestendige maatregelen vast te leggen (zoals bijvoorbeeld in Bloemendal), alsook in de daarbij horende (beeldkwaliteits)plannen.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 51

Zowel ten behoeve van de aanleg als het onderhoud en beheer van deze maatregelen.

9

Bij het verduurzamen en renoveren van bestaande woningen en gebouwen, vragen we de eigenaren ook de klimaatbestendigheid te verhogen.

9

In de adviezen van Woon Bewust (Welzijn Barneveld) is klimaatbestendigheid een aandachtspunt. Langs deze weg zetten we onder meer in op het ‘ontstenen en vergroenen’ van voor- en achtertuinen.

9

Er is een gemeentelijke afkoppelsubsidie beschikbaar voor inwoners en bedrijven om maatregelen te treffen voor het afkoppelen van hun hemelwaterafvoer van het riool.

6

Uitgangspunten voor woningbouwprogramma

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 53

6.1 Richtinggevend woningbouwprogramma In deze woonvisie zetten we ons opnieuw in om een substantieel deel van de nieuwbouw te programmeren in de sociale huur- en koopsfeer om zo te voorzien in de behoeften van starters, lagere inkomens en specifieke doelgroepen. Overall wordt een programmering met minimaal 40% sociale woningbouw als uitgangspunt opgenomen, waarvan 20% sociale huur, 10% Sociale Koop Laag en tenminste 10% Sociale Koop Hoog. Het Ministerie van BZK heeft de grens van Sociale Koop opgehoogd naar de NHG-kostengrens (€325.000, exclusief medefinanciering van energiebesparende maatregelen in 2021), vanwege de knelpunten op de woningmarkt. Hiermee kan een groter aandeel sociale koopwoningen planologisch worden vastgelegd, mede op basis van onze geactualiseerde doelgroepenverordening. Wij hebben dit vertaald in 2 categorieën Sociale Koop, om zo voor verschillende inkomensgroepen wat te kunnen betekenen. Behalve deze 40% hebben we ook te maken met de realisatie van woonruimten ten behoeve van intramurale zorg, studentenkamers en specifieke doelgroepen (zoals huisvesting voor arbeidsmigranten). Deze aantallen tellen niet mee als reguliere woonruimten (en zijn dus niet in het streefprogramma opgenomen, maar zijn wel degelijk van volkshuisvestelijke betekenis. Voor de periode 2021 t/m 2024 gaat het al om minimaal 170 eenheden.

Deze zijn dus aanvullend op het programma van reguliere woningen. Op jaarbasis betreft dit al meer dan 8% in relatie tot een bouwprogramma van gemiddeld 500 woningen. Daarnaast zal er ook ruimte moeten zijn voor doorstromers op de woningmarkt, waaronder de grote groep ouderen. Ook voor het middensegment en het duurdere segment gelden derhalve minimale marktaandelen en aandachtspunten ten aanzien van de bouw. De koopsector blijft in de programmering dominant, conform woningbehoefte en achtergrond in onze gemeente.

Circa 10% van het programma wordt vrij gelaten. Daarmee kan situationeel het programma worden afgestemd op de betreffende ontwikkeling. Dit kan soms tot een meer goedkoop programma of juist duurder programma leiden. Gezien de groei van het aantal ouderen in de markt, alsook de gewenste doorstroming die we op gang willen brengen, willen we dat minimaal 30% van de programmering voor ouderen geschikt c.q. levensloopbestendig zal worden gebouwd. Dit kan in de vorm van appartementen maar ook in de vorm van grondgebonden woningen. Daarnaast zal tenminste 15% geschikt moeten zijn voor starters en specifieke doelgroepen, denk daarbij aan goedkope huur- en koopwoningen, maar ook vormen van flexwonen, tiny houses en dergelijke. Deze uitgangspunten zijn samengevat in tabel 6.1 op de volgende pagina. Met dit streefprogramma staan de volgende doelen centraal: •

De uitbreiding met gemiddeld 500 woningen per jaar als uitgangspunt wordt neergezet

•

Er invulling wordt gegeven aan de geconstateerde woningbehoefte van woningzoekenden in relatie tot demografische ontwikkelingen, waaronder het creëren van een betaalbaar segment voor jongeren en het bouwen van, voor senioren, geschikte woningen

•

Dat hiermee doorstroming op gang wordt gebracht en inwoners kunnen verhuizen naar passende woningen en woonruimten

•

Dat met de signalen die in de gesprekken met de verschillende stakeholders zijn genoemd, rekening wordt gehouden

•

Dat met 40% Sociaal extra invulling wordt gegeven aan de motie van de raad

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 54

Tabel 6.1 Streefprogramma woningbouw gemeente Barneveld

*) exclusief onzelfstandige woonruimten (zoals studentenkamers, woonruimten arbeidsmigranten, flex woonruimten voor spoedzoekers, intramurale verpleegplaatsen).

•

Dat daarnaast in de vorm van toevoeging van onzelfstandige woonruimten, vormen van flexwonen, als bonus bovenop dit programma, extra betaalbare woonruimten aan de woningvoorraad worden toegevoegd (al dan niet tijdelijk of met een kortere levensduur)

•

Dat hiermee de economische uitvoerbaarheid van onze woningbouwplannen niet in gevaar komt.

•

Dat rekening is gehouden met de voorgenomen portefeuillestrategie van Woningstichting Barneveld. Behalve meer betaalbare, duurzame nieuwbouw voor 1-2 persoonshuishoudens betreft dit ook de verkoop van grondgebonden woningen die voor starters en midden inkomensgroepen interessant zijn.

De gemeenteraad krijgt bij de kaderstelling van de projecten informatie over het woningbouwprogramma en een motivatie bij eventuele afwijkingen. Daarnaast wordt de raad halfjaarlijks geïnformeerd over de woningbouwplannen middels ‘Faseren en doseren’.

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 55

6.2 Monitoring Er is veel behoefte aan zicht op het toekomstige alsook het gerealiseerde woningbouwprogramma. Daarin staat ook de evaluatie van gestelde kaders centraal en biedt de mogelijkheid om bij te sturen. De woonvisie wordt in beginsel voor langere tijd vastgesteld maar woningmarktontwikkelingen kunnen aanleiding geven om het beleid te herijken en mogelijk aan te passen. De exacte woningbouwaantallen fluctueren jaarlijks. We kijken daarom naar een periode over meerdere jaren naar de behaalde doelstellingen. Bij meerdere projecten die de komende jaren opstapel staan, zijn soms al afspraken gemaakt. We zullen opnieuw halfjaarlijks de voortgang in de rapportage ‘Faseren en doseren‘ beschrijven. Hierin leggen we expliciet de relatie met de doelstellingen uit deze woonvisie. Het behalen van onder ander het doel van minimaal 40% sociaal, zal worden bewaakt. Daarnaast wordt in het kader van de prestatieafspraken met de in Barneveld werkzame woningcorporatie(s) en huurdersvereniging(en) gerapporteerd over het woningbouwprogramma, om in het bijzonder de prestaties op het gebied van sociale woningbouw te kunnen volgen.