Raadsvoorstel 3929 Lokaal plan Hervormingsagenda jeugd 2025-2028

Aandachtsgebied: Samenleving Team Beleid E-mailadres: P.MolLous@barneveld.nl Telefoonnummer: 06-21581712 Onderwerp:

Raadsvoorstel nr. 3929 Barneveld, 29 januari 2025 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij

Lokale plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028

Samenvatting raadsvoorstel De kosten van de jeugdzorg worden steeds hoger. Tegelijkertijd hebben steeds meer jeugdigen hulp nodig. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de jeugdzorg. Maar vele gemeenten kampen met aanzienlijke financiële tekorten in de jeugdhulp. Ook Barneveld heeft een tekort. Dat moet anders. De Landelijke hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 heeft als doel om de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Dit is vertaald naar een lokaal plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028.

Aan de raad,

Gevraagde beslissing: 1. 2.

Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het college ten aanzien van het lokale plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028 In te stemmen met een tweejaarlijkse terugkoppeling over de voortgang van het plan

1. Inleiding Sinds de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 zijn gemeenten in Nederland verantwoordelijk voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Het idee achter deze decentralisatie door het Rijk was dat gemeenten beter in staat zouden zijn om snel en efficiënt de juiste zorg te bieden. De verwachting was, dat dit zou leiden tot kostenbesparingen. Met de decentralisatie werd daarom gelijktijdig een bezuiniging doorgevoerd. In de praktijk bleek echter dat zowel het aantal hulpvragen, als de bijbehorende kosten juist zijn toegenomen. In 2020 werd onderzoek gedaan naar de structurele kosten van jeugdzorg. Uit het landelijke rapport 'Stelsel in Groei' bleek dat veel gemeenten te maken hebben met aanzienlijke financiële tekorten in de jeugdzorg. Naar aanleiding hiervan hebben het Rijk, gemeenten, zorgaanbieders, professionals en cliëntenorganisaties gezamenlijk de 'Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028' opgesteld. Deze agenda bevat een omvangrijk pakket maatregelen met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Het grootste deel van de maatregelen uit de Hervormingsagenda zetten we als gemeente en als jeugdhulpregio al in. Daarmee lopen we voorop bij de ontwikkelingen. Gelet hierop is het halen van de besparingen een stevige uitdaging.

Vanuit de gemeente Barneveld kijken we daarom naar maatregelen die wij nog wel kunnen uitvoeren en naar verbeteringen die een besparing op kunnen leveren. Bij dit proces hebben we diverse partners betrokken, zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin Barneveld, de preventieve jeugdpartners, een selectie van jeugdhulpaanbieders en onderwijspartners en de gespreksvoerders jeugd van de gemeente. Met elkaar hebben we gekeken wat mogelijkheden zijn om het Barneveldse jeugdstelsel te verbeteren. Op deze manier is het lokale plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028 ontwikkeld. Dit heeft geleid tot een plan met acties op basis van vijf actielijnen: • Actielijn 1: Versterken van de pedagogische basis • Actielijn 2: Versterken van de samenwerking tussen onderwijs en ondersteuning • Actielijn 3: Effectieve jeugdhulp/ bevorderen van de door- en uitstroom bij jeugdhulp • Actielijn 4: Versterken van de toegang tot geïndiceerde jeugdhulp • Actielijn 5: Zo thuis mogelijk

-2-

2. Beoogd effect Het Barneveldse jeugdstelsel inhoudelijk en financieel verbeteren en daarmee de zorg voor jeugdigen in de meest kwetsbare situaties beschikbaar te houden.

3. Argumenten 1.1 Met dit lokale plan wordt uitvoering gegeven aan de landelijke Hervormingsagenda Jeugd In een algemene ledenvergadering van de VNG hebben gemeenten in 2023 ingestemd met de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Naast gemeenten hebben ook andere stakeholders ingestemd, zoals zorgaanbieders. Daarna is de Hervormingsagenda Jeugd definitief vastgesteld en zijn de eerste acties in gang gezet zoals een landelijk implementatieplan. Dit lokale plan is een uitwerking van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. 1.2 De acties uit het lokale plan dragen bij aan de inhoudelijke doorontwikkeling van het jeugdstelsel in Barneveld In Barneveld hebben we al een aanzienlijk deel van de maatregelen uit de Hervormingsagenda uitgevoerd. De focus ligt in het lokale plan daarom vooral om de dingen die we al doen aan te scherpen of te verbeteren, bijvoorbeeld door in te zetten op het versterken van de samenwerking tussen de professionals in het jeugd en onderwijsdomein in de gemeente Barneveld, of door nog meer en gerichter gebruik te maken van beschikbare data op het gebied van jeugdhulp. 1.3 Met de acties uit het lokale plan wordt uitvoering gegeven aan drie moties In de Raadsvergadering van 10 juli 2024 zijn twee moties aangenomen.

Dit betreft motie 24-60 ‘Maak meest kwetsbare jeugdigen niet het kind van de rekening’ en motie 24-68 ‘Onderzoek tegemoetkoming kosten mediation of relatietherapie ter voorkoming van (v)echtscheidingen en bij beginnend ouderschap’. En in de raadsvergadering van 13 november 2024 is motie 24-100 ‘Een andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik’ aangenomen. Alle drie de moties zijn verwerkt in de acties in het lokale plan. 1.4 De acties uit het lokale plan dragen bij aan de afname van het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp De acties in het plan zijn gericht op het versterken van de opvoedvaardigheden en zelfvertrouwen van ouders. Ook op een meer afwachtende houding aannemen van professionals en sneller afsluiten van professionele hulp. Zodat ouders zelfstandig of met behulp van het netwerk weer verder kunnen. Hierdoor hebben jeugdigen minder snel jeugdhulp nodig of minder lang ( voorkomen van instroom en bevorderen van door- en uitstroom). 1.5 De acties uit het lokale plan dragen bij aan de afname van de kosten van de jeugdhulp Wanneer minder jeugdigen jeugdhulp ontvangen of de hulp korter duurt, heeft dat een afname van de kosten tot gevolg. Dit draagt bij aan de afgesproken taakstelling.

4. Kanttekeningen 1.1 De Jeugdwet is een open- einde regeling Bij de Jeugdwet gaat het om een zogeheten ‘open-einde regeling’; een regeling die inwoners recht geeft op een financiële bijdrage voor jeugdzorg van de gemeente als zij voldoen aan bepaalde voorwaarden. Het kenmerk van deze regeling is dat de uitgaven ervoor en het aantal gebruikers ervan niet gelimiteerd zijn (‘open einde’). Dit maakt sturen op de uitgaven lastig. 1.2 De (financiële) effecten van de acties uit het lokale plan kosten tijd Het duurt vaak langer tot het financiële effect van maatregelen zichtbaar is. Dat duurt minimaal één tot drie jaar. Dit betekent dat er een opbouw zit in de financiële doorrekening van de acties. Ook moet hier rekening worden gehouden met de jaarlijkse kostenstijging ten opzichte van de gewenste besparing. 1.3 Onduidelijkheid over middelen van het Rijk Met betrekking tot de landelijke Hervormingsagenda is er vanuit het Rijk een financiële taakstelling. Op 30 januari 2025 is er een zwaarwegend advies uitgebracht over de Hervormingsagenda Jeugd door het kabinet en de VNG ingestelde onafhankelijke deskundigencommissie Van Ark. De conclusie van deze commissie is dat er geld bij moet voor gemeenten. De reactie van het Rijk volgt nog.

-31.4 Voor de uitvoering van de Hervormingsagenda zijn we op een aantal onderdelen afhankelijk van het Rijk In de landelijke Hervormingsagenda Jeugd zijn verschillende opgaven beschreven. In het Implementatieplan is uitgewerkt wie wanneer aan zet is. Voor een aantal opgaven zijn we afhankelijk van het Rijk. De opgenomen planning in het Implementatieplan wordt door het Rijk op dit moment niet nagekomen. Een voorbeeld hiervan is beperking van de reikwijdte van de jeugdhulp in een wet opnemen. Zolang dit niet gebeurt zijn we juridisch gehouden zijn om jeugdigen/ ouders met een zorgvraag tegemoet te komen. 1.5 Voor de uitvoering zijn we op een aantal onderdelen afhankelijk van samenwerking met gemeenten in de Jeugdhulpregio FV Een aantal acties uit het lokale plan vragen samenwerking met de andere gemeenten in de Jeugdhulpregio FV. Bijvoorbeeld het maken of wijzigen van afspraken rondom de inkoop van jeugdhulpaanbieders. Niet iedere gemeente heeft hier altijd dezelfde wensen in. 1.6 Een bredere aanpak met aandacht voor bestaanszekerheid, onderwijs, wonen en volwassenenzorg is nodig In het lokale plan is voor een deel al aandacht voor een bredere aanpak. En verdere uitwerking vindt bij het nieuwe beleidskader Sociaal Domein plaats.

5. Financiën Taakstelling/beleidsafname Ingevulde taakstelling a.g.v. lokale plan Nog in te vullen taakstelling

2025 1.000.000 313.000 687.000

2026 1.500.000 1.056.000 444.000

2027 1.600.000 1.543.500 56.500

2028 1.600.000 1.543.500 56.600

Voor de specifiekere invulling van de taakstelling naar actielijnen en acties: zie de financiële doorrekening in het lokaal plan op bladzijde 26. De actielijnen en bijbehorende maatregelen worden voortdurend gemonitord. Deze monitoring gebeurt zowel regionaal via de reguliere dashboards, als binnen de gemeente via de reguliere P&C cyclus. In de eerste tussenrapportage 2025 wordt een specifiek hoofdstuk opgenomen voor een toelichting op de te verwachten realisatie van de gemeentelijke taakstellingen, waaronder de maatregelen in de Hervormingsagenda. Daarnaast zal de financiële vertaling van het lokale plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028 worden verwerkt in de Turap-1 (2025) en in de Kadernota (2026 e.v.). Hierbij wordt ook integraal gekeken naar eventuele nog niet gerealiseerde taakstellingen, zoals het niet ingevulde deel van de taakstelling m.b.t. de Hervormingsagenda, en hoe hiervoor dekking kan worden gevonden. Mogelijk dat het advies van de deskundigencommissie Van Ark hier helpend in is. Omdat echter nog onduidelijk is in welke mate het Rijk het advies van de deskundigencommissie zal overnemen, is hier geen rekening mee gehouden bij de financiële vertaling. Wanneer hier wel meer duidelijkheid over is, zal dit worden meegenomen bij de Kadernota 2026. De verwachting is dat dit in het voorjaar is bij de verschijning van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk.

6. Participatie en communicatie a) Participatie Bij dit proces hebben we diverse partners betrokken, zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin Barneveld, de preventieve jeugdpartners, een selectie van jeugdhulpaanbieders en onderwijspartners en de gespreksvoerders jeugd van de gemeente. Met elkaar hebben we gekeken wat mogelijkheden zijn om het Barneveldse jeugdstelsel te verbeteren. De Adviesraad Sociaal Domein is geïnformeerd over de inhoud van het plan en het proces. b) Communicatie Externe en interne betrokkenen worden actief geïnformeerd over en betrokken bij het vervolgproces.

-4-

7. Vervolgstap Het lokale plan Hervormingsagenda Jeugd bestaat uit 5 actielijnen met verschillende acties. Deze acties worden samen met de diverse partners uitgewerkt en opgepakt. Een projectcoördinator faciliteert en stimuleert de voortgang van de acties. Uw raad wordt twee keer per jaar (maart en september) middels een raadsmemo geïnformeerd over de voortgang. Keuzes die gemaakt worden hebben impact op andere domeinen dat realiseren we ons en daar wordt ook overleg over gevoerd.

8. Bijlagen Lokale plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028 Burgemeester en wethouders van Barneveld, de secretaris, de burgemeester, W. Wieringa J. van der Tak