Raadsvoorstel 2624 Kaderbrief OddV 2024.pdf

Afdeling: Leefomgeving Mail behandelaar: S.Hoekstra@barneveld.nl Telefoonnummer: (06) 22 43 82 69 Onderwerp:

Raadsvoorstel nr. 2624 Barneveld, 6 februari 2023 Portefeuillehouder: W. Oosterwijk

Kaderbrief Omgevingsdienst de Vallei 2024

Samenvatting raadsvoorstel De kaderbrief 2024 geeft op basis van maatschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen inzicht in de opbouw van de bijdrage van Barneveld aan de OddV in 2024. De financiële effecten zullen worden vertaald in de begroting van de OddV voor 2024. Voorgesteld wordt om geen wensen of bedenkingen kenbaar te maken op de kaderbrief.

Aan de raad,

Gevraagde beslissing: 1. Geen wensen of bedenkingen bij het Algemeen Bestuur van de OddV kenbaar te maken ten aanzien van de Kaderbrief OddV 2024.

1. Inleiding Op 2 oktober 2012 heeft u het college van burgemeester en wethouders toestemming gegeven om samen met Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland en de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst de Vallei (OddV) aan te gaan. De OddV voert de Wabo-taken vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) voor de deelnemende gemeenten uit, alsmede een aantal aanvullende taken op het gebied van de fysieke leefomgeving. Het Algemeen Bestuur van de OddV (AB) heeft op 15 december 2022 de kaderbrief 2024 vastgesteld. In de kaderbrief wordt informatie verstrekt voor het begrotingsjaar 2024, met name de beleidsmatige en financiële kaders. De ontwerpbegroting van de OddV voor 2024 zal medio april aan Provinciale Staten en de gemeenteraden worden aangeboden, waarbij zij in de gelegenheid worden gesteld om – indien gewenst - hun zienswijze hieromtrent kenbaar te maken bij het Dagelijks Bestuur (DB). De vaststelling van de begroting vindt vervolgens uiterlijk op 1 augustus 2023 plaats door het AB.

2. Door de raad gestelde kaders Op grond van de Gemeenschappelijke Regeling OddV wordt de begroting van de OddV voor een zienswijze aan de gemeenteraad voorgelegd. De kaderbrief wordt voorafgaand daaraan voor wensen en bedenkingen aan de raad voorgelegd.

3. Effect De kaderbrief geeft op basis van beleidsmatige ontwikkelingen inzicht in de financiële effecten op de begroting van de OddV voor 2024.

4. Argumenten Omgevingswet In de kaderbrief worden een aantal ontwikkelingen gesignaleerd, waaronder de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingswet zal, zoals het er nu naar uitziet, op 1 januari 2024 in werking treden. Deze wet betekent veruit de meest ingrijpende stelselwijzing in het fysieke domein. Behalve een vergaande integratie van wet- en regelgeving in één systeem, houdt de stelselwijziging ook een decentralisatie in. Gemeenten krijgen meer ruimte om zelf hun beleid te bepalen en maatwerk te leveren. Daarnaast beoogt de Omgevingswet een andere manier van werken. Tegelijk met de Omgevingswet zal ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en een aantal aanvullingswetten in werking treden. Enkele concrete effecten van de invoering van de Omgevingswet zijn a) de overdracht van bodemtaken en b) een verschuiving van bevoegd gezag ten aanzien van enkele complexe inrichtingen. De financiële gevolgen zijn inzichtelijk gemaakt onder ‘Financiële gevolgen’.

2

a. Bodemtaken Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden ook provinciale bodemtaken op grond van de Wet bodembescherming overgedragen aan de gemeenten. Deze overdracht gaat niet gepaard met overheveling van financiële middelen vanuit het provinciefonds. In dit kader is in overleg met de partners gekozen voor een capaciteitsuitbreiding van 2 fte voor bodemadvies en -toezicht om deze uitbreiding van taken uit te kunnen voeren. Wij vinden de overdracht van de bodemtaken zonder de benodigde financiële middelen daarnaast zeer onwenselijk. Wij zullen het bestuur van de OddV daarom verzoeken onze gevoelens hierover gemeenschappelijk kenbaar te maken bij het verantwoordelijke ministerie. b. Bevoegd gezag complexe bedrijven Verder heeft de Omgevingswet tot gevolg dat er een verschuiving van het gevoegd gezag ten aanzien van een aantal complexe inrichtingen plaatsvindt. Barneveld wordt hierdoor bevoegd gezag voor twee extra complexe bedrijven. Dit leidt tot extra VTH-werkzaamheden en kosten voor de OddV. Hoewel met de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet waardevolle inzichten worden opgedaan, zijn de financiële gevolgen van het nieuwe wettelijk kader ten aanzien van de werkzaamheden van OddV en uitgaven aan de OddV nog niet geheel inzichtelijk.

Vandaar dat in de kaderbrief geadviseerd wordt om vooralsnog de in de meerjarenbegroting geraamde budgetten vast te houden, totdat deze financiële effecten wel inzichtelijk zijn en verwerkt kunnen worden in de P&C-cyclus. Maatschappelijke opgaven In het VTH-werkgebied spelen diverse maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de verstedelijkingsopgave, verduurzaming, circulaire economie, de stikstofproblematiek, ondermijning etc. Gelet op de taken die de gemeente bij de OddV heeft ondergebracht zal de OddV een rol van betekenis spelen bij de beleidsvorming en de uitvoering van de ambities van de gemeente Barneveld op deze onderwerpen. Het is noodzakelijk om de rol en inzet van de OddV nadrukkelijk bij de gemeentelijke beleidsvorming mee te nemen, zodat de uitvoering van de VTH-uitvoeringspraktijk daarop ingericht kan worden. Versterking VTH-stelsel Naar aanleiding van het rapport van de Commissie Van Aartsen ‘Om de leefomgeving’ is begin 2022 een landelijk interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBP) opgesteld, waarmee opvolging aan de aanbevelingen van de commissie wordt gegeven. Door dit programma zullen verbeteringen in het VTH-stelsel in gang gezet worden.

Het programma heeft in beginsel een looptijd tot eind 2023 en onderscheidt zes pijlers: • Robuuste omgevingsdiensten en financiering; • Bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging; • Informatievoorziening VTH; • Kennisinfrastructuur; • Onafhankelijke toezicht en handhaving; • Monitoring milieukwaliteit. Daarnaast is in 2022 naar aanleiding van een artikel 217a-onderzoek van de provincie door bestuurders van gemeenten, provincie en omgevingsdiensten gesproken over het gemeenschappelijk doel van versterking van de uitvoering van de VTH-taken in Gelderland. Onder begeleiding van bureau Lysias wordt thans onderzocht of het Gelders stelsel van omgevingsdiensten in Gelderland robuust is voor de huidige en toekomstige taken. Dit onderzoek heeft een sterke relatie met het IBP. Het IBP en de versterking van het Gelders stelsel kunnen gevolgen hebben voor onder andere de uitvoering van de VTH-taken, de omvang en financiering van omgevingsdiensten. Inflatie Het is een feit van algemene bekendheid dat door verschillende omstandigheden de kosten enorm zijn gestegen en er sprake is van een hoge inflatie. Ook de OddV ontkomt hier niet aan en heeft de inflatie een effect op de begroting van 2024.

Met de deelnemende gemeenten is afgesproken dat op basis van de septembercirculaire gemeentefonds 2022 met een correctie voor 2024 een loonindex van 7% en een prijsindex van 9% wordt gehanteerd.

5. Proces

3 De inbreng van Provinciale Staten en de gemeenteraden ten aanzien van de Kaderbrief 2024 wordt betrokken bij het opstellen van de begroting van de OddV voor 2024. Deze wordt in concept uiterlijk 15 april 2023 door het DB van de OddV aangeboden. Op deze ontwerpbegroting kunnen Provinciale Staten en de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten desgewenst hun zienswijzen kenbaar maken.

6. Financiële gevolgen In de kaderbrief wordt de bijdrage van Barneveld voor 2024 begroot op € 4.791.000. Deze bijdrage bestaat uit de jaarschijf 2024 van de Meerjarenbegroting 2023-2026 (€ 4.136.000). Deze bijdrage wordt vermeerderd met de loon- en prijsinflatiecorrect op basis van het CPB-indexcijfer (€ 309.000) en de wettelijke overdracht van bodemtaken en de verschuiving van bevoegd gezag als gevolg van de Omgevingswet (€ 101.000). Daarnaast is in de besluitvorming over de Kaderbrief 2023 besloten om voor de periode 2023-2025 jaarlijks € 200.000 voor ontwikkelingscapaciteit op te nemen. Voor Barneveld betekent dit een bijdrage in 2024 van € 59.000. Tenslotte is het project EML-controles opgenomen (€ 45.000). De OddV voert in 2024 tevens € 141.000 op voor aanvullende inzet die wordt gepleegd op reguliere taken. Dit wordt in 2024 incidenteel opgevoerd, omdat nader onderzocht en onderbouwd moet worden of dit een structureel karakter heeft. De toename van de gemeentelijke bijdrage aan de OddV moet worden opgenomen in de gemeentelijke kadernota 2024. De toename wordt voor een groot deel bepaald door de loon- en prijs ontwikkeling die fors is als gevolg van de inflatie. Via het gemeentefonds worden gemeenten hiervoor gecompenseerd vanuit het Rijk. De onderstaande tabel laat de opbouw van de gemeentelijke bijdrage in 2024 zien. De bijdrage in 2023 bedraagt € 4.241.000.

Een deel van de bijdrage aan de OddV wordt gedekt door leges. MJB 2023 – 2026 Overdracht bodemtaken Overdracht inrichtingen Provincie Loon- en prijsontwikkeling Ontwikkelcapaciteit

€ 4.136.000 83.000 18.000 309.000 59.000

EML controles 2022 - 2024

45.000

Structureel karakter reguliere taken

141.000

Kaderbrief 2024 MJB 2024 - 2027

€ 4.791.000

Verder kan worden ingestemd met de begrotingsuitgangspunten, zoals die zijn weergegeven in de kaderbrief. Tenslotte impliceert de kaderbrief 2024 niet dat wij de verhoging die in de kaderbrief wordt aangegeven zondermeer als structureel beschouwen.

7. Risico's De financiële gevolgen van de invoering van de Omgevingswet en de Wkb zijn nog niet volledig inzichtelijk. Dit betekent dat de geraamde budgetten voor de OddV in 2024 derhalve ontoereikend kunnen blijken te zijn. De gemeente staat daarnaast voor een aantal grote opgaven, zoals woningbouw, stikstofproblematiek, verduurzaming, circulaire economie e.d. Deze vraagstukken doen de afname van diensten van de OddV door de gemeente stijgen. Dit geldt ook bij de autonome stijging van het aantal vergunningaanvragen die de OddV afhandelt. Mede gelet op de stijgende prijzen, is het in redelijkheid te verwachten dat de bijdrage van Barneveld aan de OddV – ook zonder de invoering van de Omgevingswet – de komende jaren verder zal stijgen. Ook de uitkomsten van het IBP en/of de versterking van het Gelders stelsel kunnen daaraan bijdragen. Begrotingen, uitvoeringsprogramma’s en kaderbrieven bevatten tenslotte ramingen en prognoses. De werkelijke bijdragen aan de OddV worden uiteindelijk bepaald door de feitelijke productie. Wij blijven samen met de OddV er naar streven om deze uitgaven binnen het budget te houden.

Burgemeester en wethouders van Barneveld, de secretaris, de burgemeester, W. Wieringa J. van der Tak

Bijlage: 1. Kaderbrief OddV 2024

4