Raadsvoorstel 24-26 Rekenkameronderzoek Gemeenteraad en Energietransitie

Aandachtsgebied: Leefomgeving E-mailadres: s.vantooster@barneveld.nl Telefoonnummer: Onderwerp:

Raadsvoorstel nr. 24-26 Barneveld, 14 oktober 2024 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij

Rekenkameronderzoek: Gemeenteraad en Energietransitie

Samenvatting raadsvoorstel Dit voorstel betreft het onderschrijven van de conclusies en het opvolgen van de aanbevelingen van de rekenkamer Vallei & Veluwerand van haar onderzoek naar de rol van de gemeenteraad van Barneveld bij de Regionale Energiestrategie.

Aan de raad,

Gevraagde beslissing: 1. 2.

3.

De conclusies van het rekenkameronderzoek naar de rol van de gemeenteraad van Barneveld bij de Regionale Energiestrategie (paragraaf 6.1) te onderschrijven. De aanbevelingen gericht aan de raad op te volgen: a. De RES 1.0 is geen juridisch ruimtelijk instrument, maar een bestuurlijk samenwerkingsdocument. Het is daarom nodig om de ambities op het gebied van duurzame energieopwekking, conform het bod in de RES, te vertalen in lokaal beleid, namelijk in de ruimtelijke plannen van de omgevingsvisie. Het traject voor het vaststellen van de omgevingsvisie van Barneveld loopt. Het is belangrijk dat de raad alert is op de vertaling van de ambities, en met name de ruimtelijke consequenties daarvan, in de omgevingsvisie. b. De rekenkamer raadt aan om na te gaan of de huidige ‘bopa-lijst’ (lijst van adviesrecht voor buitenplanse omgevingsactiviteiten) voldoende aansluit bij de wensen van de raad. Het realiseren van projecten voor duurzame energieopwekking valt onder de bevoegdheid van het college. Als de raad invloed wil uitoefenen op de uitvoering van dit soort projecten, voortvloeiende uit de RES, dan dient hij hierover zaken vast te leggen in de ‘bopa-lijst’. Hierin kan bijvoorbeeld worden opgenomen dat het college de raad om advies moet vragen als ze windmolens wil plaatsen die een bepaalde hoogte hebben.

Het college blijft dan het bevoegd gezag, maar de raad kan bindend advies geven waar het college niet vanaf mag wijken. c. De raad kan amendementen en moties indienen bij stukken die ter besluitvorming voorliggen, ook bij stukken die door de Regio Foodvalley zijn opgesteld. De rekenkamer adviseert om daarbij wel rekening te houden met het regionale karakter van deze stukken: de regio investeert in het maken van gezamenlijke plannen, terwijl de gemeenteraad besluiten neemt over het eigen grondgebied. Het college te verzoeken de aanbevelingen gericht aan het college op te volgen: a. Essentieel bij een regionaal traject zoals de RES is dat bij aanvang duidelijk is hoe de betrokken partijen deelnemen en hoe zij hun achterban vertegenwoordigen. Het is belangrijk dat er aandacht is voor een gelijkwaardig speelveld voor zowel de gemeenten als de andere betrokken partijen. Tijdens het RES-proces bleek dat niet alle gemeenten over een vastgestelde ambitie of visie beschikten. Naarmate het proces vorderde, leidde dit tot wrevel en uiteindelijk tot moties en amendementen. Het is belangrijk dat dit soort risico’s bij de start van volgende trajecten, zoals de herijking van de RES, geïnventariseerd worden zodat er op geanticipeerd kan worden. b. De regio is geen democratisch gekozen bestuurslaag is.

De volksvertegenwoordigers moeten dan ook een prominentere rol spelen in een dergelijk belangrijk en gevoelig regionaal traject. Bij start van een traject, zoals in de toekomst bij de herijking, moet duidelijkheid gegeven worden over de besluitvormingsprocessen en mogelijkheden tot amenderen. Ook is het belangrijk inzicht te geven in de gevolgen van eventuele amenderingen of tegenstemmen en een escalatiemodel daarvoor te ontwikkelen. Dring hier als college op aan bij de Regio Foodvalley.

-2Bij de herijking van de RES is het van belang dat het college er bij de Regio Foodvalley op aandringt dat er meer geïnventariseerd wordt in relaties tussen betrokken partijen en het gevoel van samenhang in de regio en dat in dat proces ook de gemeenteraden meegenomen worden. Het college te verzoeken, conform de afspraak in de Auditcommissie van 19 december 2023, binnen 3 maanden met een plan van aanpak (raadsmemo) te komen, waaruit blijkt hoe de aanbevelingen van de rekenkamer worden uitgevoerd. Na een jaar wordt de stand van zaken van de uitvoering van de aanbevelingen aan de hand van een raadsmemo in de Auditcommissie besproken. Het college te verzoeken (conform artikel 185a Gemeentewet) de aan het college gerichte aanbevelingen van dit onderzoek, toe te voegen aan het overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer, vergezeld van zijn standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven. c.

4.

5.

1. Inleiding Op 14 oktober 2024 informeerde de rekenkamer de raad over haar rapport naar de rol van de gemeenteraad van Barneveld bij de Regionale Energiestrategie. Medio 2019 zijn dertig regio’s in Nederland aan de slag gegaan met het opstellen van Regionale Energiestrategieën. Zo ook de Regio Foodvalley waar de gemeente Barneveld toe behoort. De auditcommissie van de gemeente Barneveld heeft aangegeven behoefte te hebben aan een onderzoek naar de rol van de gemeenteraad bij de totstandkoming van de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES 1.0). Gezien de actualiteit en het maatschappelijk belang van de RES en het belang van de rol van de gemeenteraad daarin, heeft de rekenkamer besloten dit onderzoek uit te voeren. Het onderzoek heeft zich gericht op de rol van de gemeenteraad bij de totstandkoming van de RES 1.0 van de Regio Foodvalley. De voorbereiding voor de RES 1.0 startte in juni 2019 met een startdocument. Op 26 mei 2021 heeft de gemeenteraad van Barneveld deze RES vastgesteld. De rekenkamer heeft de rol van de raad in de periode juni 2019 tot en met mei 2021 onderzocht. Ook heeft de rekenkamer gekeken hoe de raad sinds het vaststellen van de RES 1.0 zijn rol heeft ingevuld bij de uitvoering.

2. Beoogd effect De raad heeft inzicht in zijn mogelijkheden als het gaat om de uitwerking van de energietransitie in lokaal beleid.

3. Argumenten Het is gebruikelijk dat de raad de conclusies onderschrijft en de aanbevelingen van rekenkameronderzoeken opvolgt en het college verzoekt om de aanbevelingen, die aan hem zijn gericht, op te volgen.

4. Kanttekeningen Het college heeft in de bestuurlijke reactie (p. 32) aangegeven welke acties hij op basis van de aanbevelingen gaat ondernemen. Het is aan de raad om te beoordelen of dat past bij de aanbevelingen van de rekenkamer en/of zijn eigen opvattingen over de betrokkenheid van de raad (en het college) bij de energietransitie.

5. Financiën Dit rekenkameronderzoek heeft geen financiële consequenties.

6. Participatie en communicatie a) Participatie

Niet van toepassing.

-3-

b) Communicatie

Het besluit van de raad wordt in het Nieuws van de Raad gemeld.

7. Vervolgstap Geen

8. Bijlagen  

Rekenkameronderzoek Gemeenteraad en Energietransitie: onderzoek naar de rol van de gemeenteraad van Barneveld bij de Regionale Energiestrategie Conceptraadsbesluit De griffier, M. Bongers