Raadsvoorstel 1883 Visie Werklocaaties Foodvalley 2020-2030 en Actualisatie RPW 2021-2025 (1).pdf

Afdeling: Bestuur en Dienstverlening Mail behandelaar: l.pijlman@barneveld.nl Telefoonnummer: 06-51414766 Onderwerp:

Raadsvoorstel nr.1883 Barneveld, 9 ferbruari 2022 Portefeuillehouder: B. Wijnne

Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021-2025

Samenvatting raadsvoorstel De visie en het programma zijn d.d. 10 december 2021 vastgesteld door het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley. De werklocaties in onze regio zijn belangrijke dragers van de economie in Foodvalley. Om onze sterke positie als één van de meest innovatieve regio’s binnen Nederland vast te houden hebben we een actuele werklocatievisie nodig die de basis vormt voor regionale programmeringsafspraken. Het huidige Regionaal Programma Werklocaties (RPW) heeft een looptijd 2017-2020 en dient volgens afspraak te worden geactualiseerd. De visie geeft inzicht in trends en ontwikkelingen op de (middel)lange termijn en de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven. Onze huidige en gewenste economische positie, het behouden van de (gewenste) kwaliteit van onze werklocaties en de positie van werklocaties binnen de bredere welvaart in Regio Foodvalley zijn belangrijke thema’s. Beleidsambities op het gebied van energietransitie, duurzaamheid en circulariteit staan hoog op de agenda. Daarnaast zullen we goed om moeten gaan met concrete actuele opgaven zoals de toenemende ruimtedruk op werklocaties en de krapte op de arbeidsmarkt. Ook hebben we aandacht voor de verschillende (ruimtelijke) clusters binnen het economische ecosysteem van Foodvalley en de onderlinge samenhang daarvan. De werklocatievisie zal een belangrijk beleidskader voor onze regio vormen.

In de visie zijn leidende principes opgenomen die in het RPW zijn uitgewerkt naar concrete kwantitatieve en kwalitatieve afspraken. Gestreefd wordt naar: ▪ optimalisatie van regionale samenwerking ▪ gezonde vraag- aanbodverhouding ▪ het juiste bedrijf op de juiste plek ▪ versterking van het regionale food-profiel door middel van clustering van toonaangevende sectoren en ketens ▪ optimaliseren van het ruimtegebruik op werklocaties ▪ toekomstbestendige werklocaties In het RPW is de visie vertaald naar concrete handelingsperspectieven voor de periode 2021 - 2025. De afspraken uit dit RPW zijn gebaseerd op analyses en de leidende principes uit de voorliggende visie. Om een duurzame economische regio te zijn en blijven voeren we het RPW uit via 3 actielijnen: 1. kansen benutten binnen de bestaande voorraad; 2. integrale locatieafweging voor nieuwe bedrijventerreinen en; 3. een uitgiftestrategie voor nieuwe kaveluitgifte. Zowel de Visie Werklocaties Foodvalley 2020 - 2030 als het geactualiseerde RPW 2021 - 2025 liggen nu voor wensen en bedenkingen voor aan uw raad. Aan de raad,

Gevraagde beslissing: Kennis te nemen van de Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021-2025; 2. Geen wensen en bedenkingen met betrekking tot de Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021-2025 ter kennis te brengen aan het algemeen bestuur van de Regio Foodvalley. 1.

2

1. Inleiding Samen met partners in de triple helix (provincies Gelderland en Utrecht, het bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen) wordt hard gewerkt aan de verbetering van het vestigingsklimaat van de regio Foodvalley. Barneveld versterkt haar kennispositie op het gebied van pluimvee met het Poultry Expertise Centre. De Wageningen Campus is een locatie waar (inter)nationale bedrijven en instellingen en start-ups kunnen worden gehuisvest. Het World Food Centre in Ede wordt hét focuspunt voor kennis, beleid en bedrijvigheid van bedrijven en consumenten. Veenendaal presenteert zich als het ICT kenniscentrum van de regio en Nijkerk is het zwaartepunt van de foodproductie. De regio streeft er dan ook naar om voor de verschillende ‘doelgroepen’ van gebruikers ook de meest geschikte werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties) te ontwikkelen. De ontwikkeling van een breed palet van geschikte werklocaties in combinatie met het werven van bedrijven en instellingen actief op het gebied van (Agro)Food staan ook centraal in de Strategische Agenda Regio Foodvalley 2020-2025. De Omgevingsverordening Gelderland vereist regionale afstemming bij ontwikkeling van bedrijventerreinen.

Deze regionale afstemming vindt plaats in een Regionaal Programma Werklocaties (RPW) waarin de meerjarige programmering van bedrijventerreinen, kantoren en campussen integraal wordt bezien. Het huidige RPW heeft een looptijd 2017-2020 en dient volgens afspraak te worden geactualiseerd. In samenwerking met de stakeholders (ondernemersverenigingen, investeerders) hebben de acht Foodvalley gemeenten en beide provincies gezamenlijk het bestaande RPW geactualiseerd. Het geactualiseerde regionale bedrijventerreinenbeleid bestaat uit een Visie(deel) en een Programma(deel). Laatstgenoemd onderdeel betreft het geactualiseerde RPW en kan worden getypeerd als een afsprakenkader. De Visie Werklocaties Foodvalley 2021-2025 is meer een strategisch document. In de visie vindt een verdiepingsslag plaats van het onderscheidend vermogen van de regio voor gebruikers van werklocaties en de kansen en opgaven die daaraan verbonden zijn. De visie vormt de basis voor de programmeringsafspraken die de regio met de provincie Gelderland maakt over werklocaties de komende periode. In het Regionaal Programma Werklocaties Foodvalley, 2021-2025 (RPW) maken de Regio Foodvalley partnergemeenten met elkaar (en met de provincies Gelderland en Utrecht) bindende afspraken over bestaande en nieuwe bedrijventerreinen en kantorenlocaties.

De afspraken hebben betrekking op de kwantiteit (wie ontwikkelt hoeveel, waar en voor wie?) en kwaliteit (hoe zorgen we voor toekomstbestendige werklocaties, zowel bestaand als nieuw). De voor dit afsprakendocument uitgevoerde vraag-aanbodanalyses bieden inzicht in mogelijke behoeften (tekorten) en/of overschotten aan bedrijventerreinen in de regio. Tevens worden resultaat- en inspanningsverplichtingen van de partnergemeenten (en bedrijven) gewenst op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en ruimtegebruik.

2. Door de raad gestelde kaders De gemeente Barneveld streeft met haar economisch beleid naar een optimaal vestigings- en ondernemersklimaat. Voldoende en kwalitatief goede (lees toekomstbestendige) werklocaties om te kunnen ondernemen vormen daarbij een belangrijke factor en dragen bij evenwichtige (duurzame) ontwikkeling van Barneveld. Regionaal beleid voor het afstemmen en programmeren van werklocaties is daarbij behulpzaam.

3. Effect/Meetbare doelstellingen De centrale doelstelling van het opgestelde (concept) regionale beleid luidt: “Gemeenschappelijk regionaal - d.w.z. vóór en dóór de Regio Foodvalley partnergemeenten - beleid voor het onderling afstemmen en regionaal programmeren van de (her)ontwikkeling van werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties) met als tijdshorizon 2025. Beleid waarin de ambities voor de Regio Foodvalley leidend zijn en dat moet leiden tot betere onderlinge afstemming tussen de gemeente(n) en Provincies Gelderland en Utrecht, een evenwichtige lokale en regionale economische ontwikkeling, het duurzaam omgaan met de beschikbare (bedrijfs)ruimte, het creëren van werkgelegenheid en het genereren van regionaal inkomen”. Gewenste resultaten: ▪ Duidelijkheid en transparantie: een met de Regio Foodvalley gemeenten en beide provincies afgestemd aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van huidige en toekomstige werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties);

3 ▪ ▪ ▪

Afstemming: het beleid wordt vormgegeven middels een transparante overlegstructuur tussen de Regio Foodvalley gemeenten onderling en met beide provincies; Duurzaamheid: door de regionale afstemming wordt er op een duurzame wijze met de ruimte omgesprongen; Werkgelegenheid: het beleid draagt bij aan voldoende, toekomstbestendige werklocaties in Foodvalley en daarmee wordt werkgelegenheid in stand gehouden en gecreëerd.

4a. Argumenten Er ontstaat een fors tekort aan werklocaties Er is een forse kwantitatieve ruimtebehoefte aan bedrijventerreinen in Regio Foodvalley. Er resteert binnen de regio – na de realisatie van alle harde plannen – nog steeds een tekort van grofweg 260 tot 290 hectare. Het is van groot belang op korte termijn tenminste de circa 120 hectare aan - nu nog - zachte plannen voor nieuwe bedrijventerreinenlocaties te realiseren. Dit geldt zeker voor Barneveld waar de uitgiftecijfers van bedrijventerrein traditiegetrouw bovengemiddeld zijn en het uitgeefbaar terrein beperkt is. Daarom zijn ook diverse zachte plannen (Stroe, Voorthuizen, Harselaar-Zuid, Harselaar-Zuid fase 2, Thorbeckelaan-Noord) opgenomen in het RPW. Deze uitbreiding van de voorraad aan werklocaties in Barneveld is nodig om de lokaal economische dynamiek de vereiste ruimte te kunnen bieden en om een evenwichtige balans tussen wonen en werken te behouden.

Regionaal beleid biedt voordelen Met het geactualiseerde beleid zijn diverse voordelen te behalen, zoals: ▪ Vermijden van onderlinge concurrentie tussen de gemeenten; ▪ Eén lijn trekken naar bedrijven die mogelijk in de regio zijn geïnteresseerd; ▪ Een gemeenschappelijk beleid leidt tot betere afstemming van vraag-en aanbod en daarmee tot een duurzamer ruimtegebruik; ▪ Het juiste bedrijf op de juiste plek door segmentering: de regio streeft ernaar om voor de verschillende ‘doelgroepen’ van gebruikers ook maximaal geschikte werklocaties te creëren; ▪ Betere mobiliteit en bereikbaarheid: de segmentering (bepaalde werklocaties voor bepaalde doelgroepen/ segmenten) zal leiden tot een clustering van bepaalde ‘soorten’ bedrijven. De infrastructuur (bereikbaarheid, ontsluiting en parkeren) kan hieraan worden aangepast zodat mobiliteit en bereikbaarheid kunnen worden geoptimaliseerd. Meer aandacht voor afspraken gericht op verduurzaming en circulariteit In vergelijking tot het vorige RPW is meer aandacht voor de toekomstbestendigheid van werklocaties. Bijvoorbeeld door het aangaan van resultaat- of inspanningsverplichtingen m.b.t. verduurzaming, circulariteit en zuinig (multifunctioneel) omgaan met ruimte.

4b. Tegenargumenten/kanttekeningen Regionale kaders beperken de lokale beleidsruimte Door het vaststellen van een regionaal kader verbindt de gemeente zich aan een aantal beleidsuitgangspunten inzake werklocaties. Elke gemeente kan niet zomaar (meer) bedrijventerreinen en/of kantorenlocaties gaan ontwikkelen. Dat kan de lokale beleidsruimte en eigen ambities beperken. Vanuit de gekozen regisseursrol en omwille van transparantie worden grote projecten en ontwikkelingen voorgelegd aan het portefeuillehouderoverleg (PHO Economie, Werkgelegenheid en Voedsel). Zij geven een advies aan het betreffende college. Ook de provincies worden hierin gekend. Bedrijvigheid en instellingen bepalen zelf waar ze zich vestigen Opgemerkt dient te worden dat hoewel het geactualiseerde beleid een regionale segmentering van werklocaties voorstaat (bepaalde werklocaties voor bepaalde ‘soorten’ activiteiten), de autonomie en keuzevrijheid van bedrijven en instellingen centraal staan. Waar binnen de kaders van het bestemmingsplan op aangewezen locaties bepaalde activiteiten toegestaan zijn, hebben bedrijven en instellingen de keuzevrijheid (het laatste woord) zich op dergelijke locaties te vestigen.

5. Alternatieve scenario's Het niet (meer) onderling afstemmen van het beleid is een optie. Dit leidt echter onder meer tot: ▪ Inefficiëntie en ongewenste concurrentie tussen gemeenten: hoe om te gaan met interesse van bedrijven en instellingen voor nieuwe investeringen op het gebied van Agro(Food), maar ook breder

4

▪ ▪

(andere segmenten)? Bij het ontbreken van regionale afstemming c.q. beleid tussen de regio Foodvalley gemeenten zal een situatie ontstaan (of voortduren) van mogelijke concurrentie om voor die gemeente mogelijk interessante bedrijven te werven. Shopgedrag: onderlinge concurrentie wordt in de hand gewerkt als bedrijven bij meerdere geïnteresseerde gemeenten gaan ‘shoppen’ om de meest gunstige vestigingsvoorwaarden te bedingen. Beslag op schaarse ruimte: als meerdere gemeenten onvoldoende segmenteren en dezelfde ‘soorten’ werklocaties ontwikkelen, leidt dat niet alleen tot onderlinge concurrentie, maar tevens tot onnodig gebruik van ruimte. Minder vraag-, meer aanbod georiënteerd ontwikkelen.

6. Proces Besluitvormingsproces/participatie Er is bij de totstandkoming van de visie en het RPW overleg gepleegd met diverse stakeholders, namelijk: ▪ Provincies Gelderland en Utrecht Overleg is gevoerd met de provincies Gelderland en Utrecht. Het regionaal beleid betreffende afstemming en programmering van bedrijventerreinen past in het Gelderse beleid (Omgevingsverordening) en visie (‘Gaaf Gelderland’). Tevens is er een match met de ambities van het regionale beleid van de provincie Gelderland. Gelderland herkent zich in het topsectorenbeleid van het Rijk en werkt met de Regio Foodvalley samen om de regio als een (inter)nationale topregio op het gebied van gezonde en duurzame voeding te positioneren. ▪ Regio Foodvalley gemeenten De uitgangspunten van het rapport zijn akkoord bevonden door het Portefeuillehoudersoverleg Economie, Werkgelegenheid & Voedsel (PHO E, W & V) en Ruimtelijke Ordening/Mobiliteit en Wonen (PHO RO/M/W) van de Regio Foodvalley. Het Regiobestuur regio Foodvalley heeft beide documenten voorlopig vastgesteld en aangeboden aan de colleges van regio Foodvalley gemeenten. Het is de bedoeling het RPW-Afsprakendocument voor te leggen aan de gemeenteraden voor wensen en bedenkingen. ▪ Bedrijven en instellingen Er is overleg gevoerd met VNO-NCW, ondernemersverenigingen, makelaars en een aantal individuele bedrijven, in Wageningen o.a. WOC en WUR.

Planning Deadline van partnergemeenten om aan regio Foodvalley ‘Wensen en/of Bedenkingen’ kenbaar te maken is 1 maart 2022. Uitvoering/vervolg ▪ Door het vaststellen van een regionaal kader verbinden de gemeenten zich aan de uitgangspunten en het afsprakenkader van het RPW. ▪ Voor de regionale afstemming worden bepaalde (grote) projecten en ontwikkelingen voorgelegd aan het regionale portefeuillehouderoverleg (PHO Economie, Werkgelegenheid & Voedsel). Zij geven een advies aan het betreffende college. ▪ Bij het tot ontwikkeling brengen van werklocaties (bedrijventerreinen, kantorenlocaties, kenniscampus en andersoortige werklocaties) dient ook een onderbouwing plaats te vinden conform de Ladder voor Duurzame Verstedelijking (zoals wettelijk verankerd in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Communicatie De vaststelling van het gezamenlijke beleid voor de werklocatie in Foodvalley zal via een persbericht door de regio Foodvalley worden gecommuniceerd. Tevens zal het besluit digitaal worden gepubliceerd.

7. Financiële gevolgen De Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021 zijn in opdracht en op kosten van de Regio Foodvalley opgesteld. Het vaststellen van het nieuwe beleid heeft geen (directe) financiële gevolgen voor de gemeente Barneveld.

8. Risico's De bestemming ‘bedrijventerrein’ is in Gelderland slechts toegestaan indien dit past in de regionale afspraken over de programmering van bedrijventerreinen. Deze afspraken worden opgenomen in een Regionaal Programma Werklocaties dat door Gedeputeerde Staten wordt vastgesteld. Wanneer afspraken

5 in een regio te lang op zich laten wachten of van onvoldoende kwaliteit zijn, ontstaat een rol voor de provincie. Dit kan betekenen dat - indien een regio er niet in slaagt om binnen een redelijk termijn een afsprakenkader vast te stellen of wanneer de afspraken van onvoldoende kwaliteit zijn – het college van GS dit zelfstandig doet. Provincie kan handhavend optreden op basis van provinciaalbeleid. Met het nieuwe beleid legt regio Foodvalley de lat hoog, maar dat is gelet op onze ambities nodig. Bij de uitvoering van het beleid is echter steun (financieel, expertise, capaciteit) van provincie en het rijk een belangrijke succesfactor.

Burgemeester en wethouders van Barneveld, de secretaris, de burgemeester, W. Wieringa J.J. Luteijn

Bijlagen: Bijlage 1: Concept Visie Werklocaties Foodvalley 2020-2030 Bijlage 2: Concept RPW Programma Foodvalley 2021-2025 Bijlage 3: Aanbiedingsbrief Regio Foodvalley aan College