CConstaterende datBarneveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Gemeenteraad 11 november 2026, gemeente BarneveldBij agendapunt: Ontwerp-Programmabegroting 202759.036 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 7

Strategische allianties vormen met detacheringsbureaus. 4. Samenwerking zoeken met onderwijs 5. Optimaliseren en digitaliseren van processen waar mogelijk Zeer waarschijnlijk 580 122 Nr. Risico Beheersmaatregel Risicoscore Benodigde capaciteit (x €1.000) een juridisch verantwoorde c.q. haalbare oplossing is. 6. Focus op medewerkerstevredenheid om medewerkers te behouden 7. Benut waar het kan regionale samenwerking 8 Stikstof Als gevolg van stikstofwetgeving, jurisprudentie en de uitwerking van de Aanpak Veluwe bestaat het risico dat de gemeente in 2025 wordt geconfronteerd met aanvullende kosten buiten grondexploitaties, zoals extra onderzoeks - en advieskosten, juridische proc edures, nadeelcompensatie of planschade, alsmede extra uitvoerings - en handhavingscapaciteit. Het risico wordt beperkt door vroegtijdige beoordeling van de effecten van stikstof bij plannen en vergunningen, uitvoering van relevante inspanningen binnen het Programma Waardevol Landelijk Gebied (o.a. ondernemingsplannen, emissiereductieplannen, aanpak ongebruikte milieuruimte), structurele afstemming met provincie en Omgevingsdienst. De gemeente heeft slechts een beperkte invloed op landelijke wetgeving. Zeer waarschijnlijk 460 9 Loon - en prijsontwikkeling Stijgende loon - en prijsontwikkelingen die onvoldoende worden gedekt uit de algemene uitkering Realistisch ramen van loon- en prijsstijgingen.

Enigszins waarschijnlijk 394 10 Financiële positie maatschappelijke partners Door maatschappelijke ontwikkelingen en budgettaire krapte, kan de exploitatie van maatschappelijke partners onder druk komen te staan. Duidelijke afspraken maken over resultaten en de relatie tussen (prioritering van) doelen en beschikbare middelen. Onderzoek doen naar de doelen en inrichting van het preventieve veld. Zeer waarschijnlijk 348 Overige risico's Dit betreft onder andere: - Architectuur- en leverancierskeuzes - Toerekening uren aan projecten - Transformatieplannen zorgakkoord - Fluctuatie algemene uitkering - Crisis - Ondermijning 2.361 28.119 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is: € 55.184.000/ € 28.119.000 = 1,96 Hiermee is het weerstandsvermogen boven de optimale bandbreedte (1,2 - 1,6) en binnen de maximale streefwaarde. Bij de jaarverslaggeving 2025 was het weerstandsvermogen (met de toenmalige risico's) 2,02. De risico's zijn voor de programmabegroting 2027 geactualiseerd en daarmee komt het weerstandsvermogen nu op 1,96. We kunnen een nieuwe afweging over de streefwaarde van het weerstandsvermogen maken bij de nieuwe nota risicomanagement & weerstandsvermogen. Deze wordt op een later moment aan de raad voorgelegd. 123 Het weerstandsvermogen moet samen met de solvabiliteit en de netto schuldquote worden beoordeeld.

De beschikbare weerstandscapaciteit (gelijk aan de algemene reserve) is onderdeel van de solvabiliteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is niet direct een onderdeel van de netto schuldquote. Maar het besteden van middelen uit de algemene reserve kan wel leiden tot het aantrekken van nieuwe leningen en daarmee tot het stijgen van de netto schuldquote. De solvabiliteit bevindt zich boven de minimale streefwaa rde (zie hierna). De netto schuldquote is al ruim boven de streefwaarde (zie hierna). Balansprognose en financiële kengetallen Onderdeel van de meerjarenraming is het presenteren van een prognose van de begin- en eindbalans van het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren. Om meerdere jaren met elkaar te kunnen vergelijken, worden ook de realisatie van het voorgaande boekjaar en de prognose van het lopende boekjaar getoond. Zo geven we meer inzicht in de ontwikkeling van onder andere investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen, en de financieringsbehoefte. Ook geeft dit informatie over de ontwikkeling van een aantal voorgeschreven kengetallen, zoals de netto schuldquote, de solvabiliteit en de grondexploitatie(quote). Daarnaast worden in dit onderdeel nog drie andere kengetallen opgenomen. Via het meerjarige verloop van de kengetallen, lichten we de ontwikkeling van de gemeentelijke financiële positie toe.

Hieronder tonen we eerst de balansprognose en lichten we de belangrijkste ontwikkelingen daarin toe. Daarna gaan we in op de kengetallen en lichten we de uitkomsten toe.

bedragen x € 1.000 Prognose meerjarenbalans | Realisatie | Prognose | Begroting | MJR | MJR | MJR Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vaste activa Immateriële vaste activa | 2.787 | 2.787 | 2.787 | 2.787 | 2.787 | 2.787 Materiële vaste activa | 307.701 | 345.912 | 369.100 | 390.846 | 411.789 | 432.116 Financiële vaste activa | 14.765 | 16.215 | 15.915 | 15.615 | 15.315 | 15.015 Totaal vaste activa | 325.253 | 364.914 | 387.802 | 409.248 | 429.891 | 449.918 Vlottende activa Voorraden | 50.575 | 55.280 | 49.057 | 19.248 | 12.376 | - 3.342 Vorderingen | 14.334 | 14.334 | 14.334 | 14.334 | 14.334 | 14.334 Liquide middelen | 349 | 350 | 350 | 350 | 350 | 350 Overlopende activa | 28.593 | 28.593 | 28.593 | 28.593 | 28.593 | 28.593 Totaal vlottende activa | 93.851 | 98.557 | 92.334 | 62.525 | 55.653 | 39.935 Totaal activa | 419.104 | 463.470 | 480.136 | 471.773 | 485.543 | 489.853 Vaste passiva Eigen vermogen Reserves | 127.530 | 134.912 | 135.363 | 136.671 | 138.569 | 140.567 Onverdeeld resultaat | 10.518 | 259 | - 2.732 | - 4.362 | - 3.287 | - 2.943 Vreemd vermogen Voorzieningen | 14.294 | 12.314 | 12.751 | 13.219 | 14.161 | 14.802 Langlopende schulden | 192.038 | 246.261 | 265.029 | 256.522 | 266.377 | 267.703 Totaal vaste passiva | 344.380 | 393.746 | 410.412 | 402.049 | 415.819 | 420.129 Vlottende passiva Kortlopende

schulden | 30.787 | 25.787 | 25.787 | 25.787 | 25.787 | 25.787 Liquide middelen | - | - | - | - | - | - Overlopende passiva | 43.937 | 43.937 | 43.937 | 43.937 | 43.937 | 43.937 Totaal vlottende passiva | 74.724 | 69.724 | 69.724 | 69.724 | 69.724 | 69.724 - Totaal passiva | 419.104 | 463.470 | 480.136 | 471.773 | 485.543 | 489.853 Toelichting meerjarenbalans Voor het opstellen van de prognose van de meerjarenbalans zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • | Materiële vaste activa: deze nemen toe door het onderhanden werk 2026 en voorgenomen investeringen en deze nemen af door toekomstige afschrijvingen • | Financiële vaste activa: deze zijn ingeschat op hoofdlijnen, op basis van gemaakte afspraken en historisch verloop van de portefeuille • | Voorraden: dit betreft de mutaties in de grondvoorraad op basis van de meest recente Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) • | Reserves en voorzieningen: voor vaste en incidentele stortingen en onttrekkingen zijn nieuwe inschattingen gemaakt (details in Bijlage 1.

Reserves en voorzieningen) 124 • | Onverdeeld resultaat: deze zijn gelijk aan de exploitatiebegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 • | Langlopende schulden: het verloop is gebaseerd op de huidige vaste leningenportefeuille en op een inschatting van aan te trekken nieuwe leningen (financieringsbehoefte) • | Kortlopende schulden: het verloop is gebaseerd op de huidige korte leningenportefeuille en op een inschatting van aan te trekken aanvullende kasgeldleningen; per boekjaar blijft het totale saldo binnen de kasgeldlimiet Financiële kengetallen De financiële kengetallen moeten niet los van elkaar worden beoordeeld. De uitkomst van een individuele ratio geeft beperkt inzicht. Daarom moet de hoogte en de ontwikkeling van de financiële kengetallen in samenhang worden bekeken. We tonen de zes meest belangrijke kengetallen. Deze zijn wettelijk voorgeschreven en worden ook door de toezichthouder (de provincie) gebruikt om de financiële positie van de gemeente te beoordelen. De waarden van de kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, die aansluiten bij de landelijk afgesproken signaalwaardes. De signaalwaardes zijn A, B en C, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol.

Signaalwaarde A | Signaalwaarde B | Signaalwaarde C Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% Netto schuldquote, gecorrigeerd voor | < 90% | 90 - 130% | > 130% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% Kengetal | < 20% | 20 - 35% | > 35% grondexploitatie Structurele | > 0% | 0% | < 0% exploitatieruimte Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% Ook door de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt is het goed de financiële kengetallen in beeld te hebben. De ratio's zijn verhoudingsgetallen, die gebaseerd zijn op balans- en/of exploitatiecijfers. Samen met het weerstandsvermogen kunnen we een beeld vormen van hoe de gemeente er financieel voorstaat. 125 126 Weerbaarheid: kan de gemeente tegen een stootje? De volgende vier kengetallen zeggen iets over hoe weerbaar de gemeente is: Netto schuldquote: Het kengetal netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen de netto schuldenlast en de totale (geraamde) baten van de gemeente. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuldenlast is het totaal van de langlopende en kortlopende schulden, verminderd met het totaal van de langlopende (behalve de verstrekte leningen) en kortlopende vorderingen. Een verhouding van 100% betekent dat de netto schuldenlast even hoog is als de totale baten van de gemeente.

Netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen: In de netto schuldenlast kunnen leningen zitten die de gemeente heeft afgesloten en vervolgens heeft doorgeleend aan bijvoorbeeld woningcorporaties. Omdat die woningcorporaties op hun beurt jaarlijks aflossen, dekt dit een deel van de rentelasten en de aflossingen in de exploitatie van de gemeente. Dit verlaagt de netto schuldquote. Om te kunnen zien wat het effect is van het doorlenen, is er het kengetal netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Solvabiliteit: Dit kengetal is het aandeel van het eigen vermogen in het totaal van het vermogen (balanstotaal). Het geeft aan in hoeverre de gemeente op de lange termijn aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Grondexploitatie: Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grond (de grondpositie) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten van de gemeente. Het laat zien hoeveel de opbrengsten van de grondexploitatie (op termijn) kunnen helpen bij het verla gen van de schuld. Wendbaarheid: heeft de gemeente ruimte om bij te sturen: De volgende twee kengetallen zeggen iets over hoe wendbaar de gemeente is: Structurele exploitatieruimte: Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Eerst worden de structurele lasten van de structurele baten afgetrokken.

Vervolgens worden structurele toevoegingen aan de reserves van de structurele onttrekkingen aan de reserves afgetrokken. Daarna worden beide uitkomsten bij elkaar opgeteld en dat getal wordt vergeleken met de totale (geraamde) baten van de gemeente zonder rekening te houden met de mutatie in de reserves. Een positief percentage betekent dat de structurele baten genoeg zijn om de structurele lasten de dekken. 127 Belastingcapaciteit: Het kengetal belastingcapaciteit laat zien hoeveel de belastingen verhoogd kunnen worden om in het begrotingsjaar financiële tegenvallers of hogere lasten door nieuw beleid op te vangen. Deze ruimte wordt vergeleken met landelijk gemiddelde tarieven voor woonlasten. Bij de belastingcapaciteit wordt gekeken naar de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De riool - en afvalstoffenheffing hoeven niet kostendekkend te zijn, maar mogen ook lager worden vastgesteld. Dan is er sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt. Toelichting financiële kengetallen De kengetallen zijn berekend met gegevens uit de jaarverslaggeving 2025, het lopende (2026) en komende (2027) begrotingsjaar en de meerjarenraming 2028-2030. 1a. Netto schuldquote: De schuldquote stijgt met name door de stijging van de investeringen. Hierdoor stijgt de financieringsbehoefte en moeten meer leningen afgesloten worden.

De prognosebalans laat dan ook een stijging zien van de langlopende en kortlopende leningen. De schuld quote stijgt de komende jaren tot boven de maximale streefwaarde van 130%, op basis van een investeringsplafond van € 35 miljoen per jaar. De ontwikkeling van de schuldquote en de solvabiliteit zullen we in de gaten blijven houden en meenemen bij nieuwe be sluiten over investeringen (toekomstige MIP's en aparte investeringsbesluiten). *De schuldquote voor 2026 komt uit de Programmabegroting 2026, waarin nog geen sprake was van een algeheel investeringsplafond.

128 1b. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Dit kengetal laat zien wat het effect is als alle aan derden verstrekte leningen niet worden meegenomen. Bij dit kengetal zien we dezelfde trend als bij de netto schuldquote onder 1a. *De schuldquote voor 2026 komt uit de Programmabegroting 2026, waarin nog geen sprake was van een algeheel investeringsplafond. 2. Solvabiliteit: De solvabiliteit daalt van 33% in 2025 (realisatie) naar 28% in de begroting 2027. Dit komt omdat het vreemd vermogen harder stijgt dan het eigen vermogen. En dat komt weer doordat er veel wordt geïnvesteerd. In de meerjarenraming blijft de waarde gemiddel d 28% door het investeringsplafond van € 35 miljoen per jaar. De waarden in de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 zijn allemaal boven de minimale streefwaarde van 20%. De netto schuldquote stijgt de komende jaren wel naar boven de maximale streefwaarde (zie hiervoor). De netto schuldquote wordt bepaald door de omvang van de leningenportefeuille en de omvang van d e begroting, terwijl de solvabiliteit wordt bepaald door het eigen vermogen en het totale vermogen. Daarom moeten we de ontwikkeling van onze reserves (het eigen vermogen) goed in de gaten houden. Grote bestedingen ten laste van reserves hebben dus ook invloed op dit kengetal.

129 3. Grondexploitatie: Dit kengetal geeft aan hoe groot de waarde van de grond (de grondposities, wel of niet in exploitatie) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten van de gemeente. Hiermee kan beoordeeld worden hoeveel de gemeente heeft geïnvesteerd in gronden en welke risico's de gemeente daarover loopt. Ook laat het de verwachting zien dat bij verkoop van de grond eventuele schulden kunnen worden afgelost. In het algemeen geldt: hoe lager het kengetal is, hoe lager de risico's zijn bij het terugverdienen van de investe ringen in grond. Het kengetal laat eerst een stijging zien van 29% in 2025 (realisatie) naar 24% in de begroting 2027. Vervolgens zal dit kengetal sterk dalen naar 9% in 2028, 6% in 2029 en -2% in 2030. Dit komt omdat vanaf 2028 diverse voorraden bouwgrond in exploitatie zullen worden afgesloten. 4. Structurele exploitatieruimte: Dit kengetal kan door de jaren heen variëren, afhankelijk van de structurele baten en lasten in die jaren. In principe is elke positieve uitkomst goed, maar een te hoog positief percentage kan een indicatie zijn van minder realistisch begroten. Voor 2027 w ordt een waarde van 1,7% begroot, waarna deze zakt naar 1,1% in 2028, 0,7% in 2029 en 0,1% in 2030.

5. Belastingcapaciteit: De gemeentelijke belastingcapaciteit laat de ontwikkeling zien van de lokale belastingen en heffingen voor een gemiddeld gezin, vergeleken met de gemiddelde belastingdruk in Nederland. Bij een score onder de 100% is de belastingdruk in de gemeente lager dan gemiddeld in Nederland. In de begroting 2027 ligt het kengetal onder het landelijk gemiddelde. De stijgingen in de meerjarenraming laten de verwachting zien zonder rekening te houden met inflatie. Geraamde landelijke gemiddelden voor begrotingsjaar 2027 en verder zijn niet beschikbaar. De stijging voor 2027 is berekend door de gemiddelde stijging van de afgelopen 3 jaar te nemen. Vervolgens zijn 2028-2030 gelijk gehouden aan 2027. Kengetallen | Realisatie | Begroting | MJR 2021 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a. Netto schuldquote | 132,5% 123,1% 90,5% 106,8% 105,3% 177,5% 142,8% 138,5% 144,0% 143,7% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte | 124,0% 114,5% 83,9% 99,5% 98,4% 170,1% 134,9% 130,8% 136,5% 136,3% leningen 2. | Solvabiliteitsratio | 27,2% 30,6% 34,8% | 35,3% 32,9% 27,6% 27,6% | 28,1% 27,9% 28,1% 3. | Grondexploitatie | 39,5% | 24,4% 23,1% 25,8% 29,0% 32,1% 24,1% | 9,4% | 6,1% -1,6% 4. | Structurele exploitatieruimte | 3,3% | 2,1% | 6,3% | 2,4% | 1,0% | 1,7% | 1,1% | 0,7% | 0,1% 5.

| Gemeentelijke belastingcapaciteit | 100,6% 94,8% 96,0% | 94,6% 95,2% 94,8% 93,2% 94,2% | 95,2% 96,3% 130 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Het onderhoud van kapitaalgoederen heeft een groot effect op de begroting. Deze kapitaalgoederen zijn ingedeeld in de volgende categorieën: wegen, riool, groen, gebouwen en water. Deze paragraaf behandelt het beleidskader, de beheerplannen en de financiële gevolgen daarvan. De gemeenteraad stelt in de beheerplannen de kaders vast voor het onderhoud van de kapitaalgoederen. Het onderhoudsniveau en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn cruciaal voor het niveau van voorzieningen en de jaarlijkse kosten. Do or de programmabegroting goed te keuren, geeft de raad het college van burgemeester en wethouders de bevoegdheid om uitgaven te doen uit de onderhoudsvoorzieningen. Wegen Beleidskader Doel: wat willen we bereiken en binnen welke kaders? Het beleidskader is vastgelegd in de Beleidsvisie beheer en onderhoud wegen 2017-2026. Het belangrijkste doel is om op korte termijn een gemiddeld kwaliteitsniveau Basis te bereiken, zodat wegen veilig begaanbaar zijn. Onder ‘wegen’ vallen ook fietspaden, voetpaden en andere verhardingen. In november 2022 is het Beheerplan wegen 2023-2027 goedgekeurd. Daarin is uitgewerkt hoe dit gemiddelde kwaliteitsniveau Basis wordt bereikt. Begin 2026 vond de laatste kwaliteitsmeting plaats.

Daaruit blijkt dat het gemiddelde kwaliteitsniveau Basis is behaald. Inhoud: wat doen we om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden? Het beheer van de gemeentelijke wegen bestaat uit drie onderdelen. Daarmee houden we de wegen veilig begaanbaar en op gemiddeld kwaliteitsniveau Basis. • Kleinschalig onderhoud om onveilige situaties te voorkomen en te verhelpen. • Grootschalig planmatig onderhoud om wegen in stand te houden. Het college stelt jaarlijks een uitvoeringsplan voor groot onderhoud vast en legt dit ter informatie voor aan de raad. • Investeringen voor het vervangen van verouderde wegen, levensduur verlengend onderhoud (LVO) en de aanleg van bermbeton. De uitvoering gebeurt zoveel mogelijk binnen projecten. De raad stelt jaarlijks een uitvoeringsplan voor investeringen vast. 132 Monitoren kwaliteitsontwikkeling Om het jaar stelt het college een rapportage kwaliteitsontwikkeling vast en legt deze ter informatie voor aan de raad. De rapportage beschrijft het actuele kwaliteitsniveau van de gemeentelijke wegen en vergelijkt dit met de vorige meting. In de tussenliggende jaren wordt een prognose van de verwachte kwaliteitsontwikkeling gegeven. In de prognose van 2025, onderdeel van het Uitvoeringsplan onderhoud wegen 2025, was de verwachting dat eind 2025 gemiddeld kwaliteitsniveau Basis zou worden bereikt.

De uitgevo erde kwaliteitsmeting (weginspectie) bevestigt dit. De resultaten staan in de Rapportage kwaliteitsontwikkeling wegen 2026, waarmee het college in februari 2026 heeft ingestemd. Financiën: hoe wordt het beheer gefinancierd? • Kleinschalig onderhoud wordt rechtstreeks betaald vanuit de exploitatie. • Grootschalig onderhoud wordt gefinancierd via structurele stortingen en onttrekkingen vanuit de exploitatie in de voorziening onderhoud wegen, gebaseerd op het Beheerplan wegen. De onderstaande tabel toont het verwachte financiële verloop van de voorzienin g wegen in de komende jaren. • Investeringen lopen via het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Per investering of project is krediet beschikbaar. Risico's Het grootste risico is dat het gemiddelde kwaliteitsniveau Basis niet kan worden vastgehouden. Dit niveau is de ondergrens voor verantwoord wegbeheer en is nodig om te voldoen aan onze wettelijke zorgplicht als wegbeheerder. Een lager kwaliteitsniveau leidt tot onaanvaardbare veiligheidsrisico's en maakt het moeilijk om de veilige begaanbaarheid van gemeentelijke wegen te waarborgen. Daardoor neemt de kans toe op schade aan voertuigen, ongevallen, letsel en aansprakelijkheid van de gemeente. De kans dat het gemiddelde kwaliteitsniveau Basis niet kan worden behouden, is aanzienlijk.

De belangrijkste oorzaken zijn: • Financiën: onvoorziene extra onderhoudskosten door: o Minder geld voor (integrale) investeringen in instandhoudings - en vervangingsopgaven binnen het fysieke domein. Hierdoor neemt de vervangingsachterstand toe en is langer onderhoud nodig aan wegen waarvan vervanging wordt uitgesteld. o Ombuigingsmaatregel 48: 30 km/uur-wegen worden pas aangepast naar klinkers wanneer het asfalt ‘op’ is. Omdat deze aanpassing gemiddeld 20 jaar wordt uitgesteld, is tussentijds onderhoud nodig om het asfalt in stand te houden. o Prijsstijgingen, vooral door hogere kosten voor brandstoffen en olieafhankelijke producten zoals asfalt. • Capaciteit: door de krappe arbeidsmarkt is het lastig om goed personeel te werven en te behouden. • | Tijd: de beschikbare periode voor onderhoud wordt steeds beperkter. Dit komt door het grote aantal projecten, andere wegwerkzaamheden en werkzaamheden aan kabels en leidingen door derden, waarbij gelijktijdige uitvoering niet mogelijk is. Daarnaast verkort de nieuwe richtlijn voor lage- temperatuurasfalt de uitvoeringsperiode. Geadviseerd wordt om dit asfalt na oktober niet meer te verwerken, terwijl dit voorheen tot eind december gebeurde.

• | Bereikbaarheid: door het toenemende aantal projecten en wegwerkzaamheden, in combinatie met de groeiende verkeersintensiteit door de groei van Barneveld, wordt het steeds lastiger om de gemeente bereikbaar te houden. bedragen x € 1.000 Voorziening Groot onderhoud wegen | Begroting | MJR | MJR | MJR 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | 140 | 345 | 725 | 1.106 Toevoeging | 3.205 | 3.380 | 3.380 | 3.380 Onttrekking | - 3.000 | - 3.000 | - 3.000 | - 3.000 Stand per 31 december | 345 | 725 | 1.106 | 1.486 Water en Riolering Doel: wat willen we bereiken en binnen welke kaders? Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2026 is het beleids- en financiële kader waarin we uitvoering geven aan onze wettelijke watertaken en zorgplichten voor hemelwater, afvalwater en grondwater. Dit GRP is op basis van de huidige kaders met 1 jaar verlengd tot eind 2027. De opvolger van het GRP wordt het Beleidsprogramma Water. Dit programma wordt in 2026-2027 opgesteld en zal naar verwachting ingaan vanaf 1 januari 2028. Het GRP vormt de basis voor het beheer en onderhoud voor de vrijverval- en drukriolering, drainage, infiltratievoorzieningen en watergangen.

Hier horen onder meer ook ecozones, moerassen, sloten, paddenpoelen én oppervlaktewater(bodems) bij en zijn hier ook de civieltechnische watergerelateerde werken bij inbegrepen, zoals beekriolen, duikers, beschoeiingen en fonteinen (in watergangen). Daarbij is er ook aandacht voor klimaatadaptatie, duurzaamheid en samenwerking. De ambitie is: het water- en rioleringssysteem op orde brengen en houden; met de (water)partners de water gerelateerde opgaven oplossen door zoveel mogelijk voor ruimtelijke oplossingen te kiezen waarbij het water tegelijk een rol kan spelen in het vergroenen en verkoelen van de stad. Samen met het waterschap wordt gewerkt aan een verdere verduurzaming van de afvalwaterketen. Een reguliere taak is het dagelijks beheer en groot onderhoud van de riolering door vervanging en reparatie. Binnen het programma worden diverse projecten uitgevoerd. 133 Inhoud: wat doen we om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden? Jaarlijks wordt via het MIP een investeringsoverzicht aan de raad gegeven van de uit te voeren maatregelen. De belangrijkste zijn: maatregelen tegen wateroverlast, waterkwaliteitsmaatregelen, groot onderhoud/vervanging, verbeteringen in de riolering, beekherstel en diverse afkoppelprojecten.

Financiën: hoe wordt het beheer gefinancierd? Inkomsten en uitgaven voor riolering en water worden toegelicht in Programma 6: Gezond en toekomstbestendig Barneveld. Alle uitgaven voor de hierboven genoemde watertaken en zorgplichten mogen voor het merendeel geheel of in sommige gevallen deels (bijvoorbeeld straatreiniging en watergangen) worden doorberekend in de rioolheffing. De begrote inkomsten en uitgaven voor riolering en water zijn met elkaar in evenwicht. Een eventueel voor- of nadeel in een jaar wordt verrekend via de voorziening riolering. bedragen x € 1.000 Egalisatievoorziening riolering GRP | Begroting | MJR | MJR | MJR 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | 2.502 | 3.069 | 3.465 | 4.036 Toevoeging | 567 | 396 | 571 | 728 Onttrekking | - | - | - | - Stand per 31 december | 3.069 | 3.465 | 4.036 | 4.764 Groen Doel: wat willen we bereiken en binnen welke kaders? In februari 2026 heeft de raad het Bomenbeleidsplan vastgesteld. Het bevat een visie voor de komende 50 jaar over het behouden, beschermen en ontwikkelen van (waardevolle)bomen en boomstructuren. Gemeente Barneveld wil haar 34.000 straat- en parkbomen en daarnaast de particuliere bomen en bomen in bossen, op een goede en toekomstgerichte manier beheren en op die manier de bomen duurzaam te behouden. Daarnaast investeren we in groeiplaatsverbetering, herplant en nieuwe aanplant van bomen.

Het Biodiversiteitsplan uit 2021 heeft als doel om planten en dieren meer ruimte te geven in de gemeente. Hierbij wordt onder andere ingezet op een uitbreiding van ecologisch beheer en monitoring van de biodiversiteit. Inhoud: wat doen we om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden? Om het bomenbeleidsplan tot uitvoering te brengen, wordt momenteel een bomenbeheerplan opgesteld. In het MIP zijn daarnaast verschillende uitbreidingen en vervangingen van het boombestand opgenomen. 134 135 Een deel van de uitvoering van het Biodiversiteitsplan wordt vastgelegd in het nog vast te stellen groenbeheerplan. Hierin wordt ingezet op het stimuleren van biodiversiteit voor een leefbare gemeente. Om de biodiversiteit te bevorderen gaan we bijvoorbeel d het gras anders beheren. In de komende jaren gaan we 40% van de bermen en grasvelden minder frequent maaien. In diverse wijken is het groen toe aan vervanging. Groenrenovaties voeren we waar mogelijk door in combinatie met riool- en/of wegreconstructies. Is dit niet mogelijk? Dan voeren we noodzakelijke groenreconstructies uit, waarbij een doelmatige aanpak het uitgangspunt is. Financiën: hoe wordt het beheer gefinancierd? De financiële aanpassingen die nodig zijn voor de uitvoering van het bomenbeleidsplan, worden in het beheerplan inzichtelijk gemaakt.

Hiervoor is bij het vaststellen van het beleid al een incidentele toevoeging gedaan. De aanpassingen in het maaibeheer worden binnen het huidige exploitatiebudget doorgevoerd. Gebouwen Doel: wat willen we bereiken en binnen welke kaders? Het in eigendom hebben en beheren van vastgoed is voor de gemeente geen doel op zich. Gemeentelijk vastgoed moet bijdragen aan een maatschappelijk of strategisch doel, zoals de uitvoering van gemeentelijke taken, het realiseren van maatschappelijke voorzie ningen of het ondersteunen van gebiedsontwikkelingen. Vastgoed is daarmee een middel om gemeentelijke beleidsdoelen te realiseren. Het strategisch vastgoedbeleid vormt de schakel tussen de ruimtevraag vanuit de verschillende beleidsvelden en de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Door vraag en aanbod met elkaar in balans te brengen, wordt de bestaande en toekomstige vastgoedportefeuille zo doelmatig en efficiënt mogelijk ingezet. Bij de inzet en ontwikkeling van de vastgoedportefeuille wordt rekening gehouden met het vastgestelde gemeentelijke beleid, de financiële kaders en de geldende wet- en regelgeving, waaronder de eisen op het gebied van duurzaamheid. Het Vastgoedbeleid vormt het overkoepelende beleidskader voor de integrale huisvestingsplannen en biedt richting aan de ontwikkeling, het beheer en de inzet van het gemeentelijk vastgoed.

Inhoud: wat doen we om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden? Technisch beheer Door het gemeentelijk vastgoed in een goede staat van onderhoud te houden en te voldoen aan de technische kwaliteitseisen op het gebied van veiligheid en gezondheid, wordt de levensduur van het vastgoed verlengd en blijft de waarde ervan behouden. 136 Het technisch beheer en onderhoud van het vastgoed vormt daarom een kerntaak van team Vastgoed. Binnen het technisch onderhoud wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. Planmatig onderhoud (meerjarig onderhoud); 2. Niet-planmatig onderhoud (jaarlijks onderhoud), bestaande uit correctief, preventief en overig onderhoud . Voor het gemeentelijk vastgoed wordt als minimale onderhoudskwaliteit conditiescore 3 conform NEN 2767 gehanteerd. Dit is het laagste kwaliteitsniveau waarbij geen sprake is van achterstallig onderhoud en de technische staat van het vastgoed op een verantwoord niveau blijft. De NEN 2767 onderscheidt de volgende conditiescores: Conditiescore Omschrijving 1 Uitstekende conditie – nieuwbouwkwaliteit of nagenoeg nieuw. 2 Goede conditie – geringe veroudering, incidentele gebreken. 3 Redelijke conditie – normale veroudering, plaatselijke gebreken, geen achterstallig onderhoud. 4 Matige conditie – duidelijke gebreken, onderhoud is noodzakelijk om verdere achteruitgang te voorkomen.

5 Slechte conditie – ernstige gebreken, functieverlies dreigt en ingrijpend onderhoud is noodzakelijk. 6 Zeer slechte conditie – technisch einde levensduur bereikt of vrijwel bereikt; ingrijpende renovatie of vervanging is noodzakelijk. Door het hanteren van conditiescore 3 als ondergrens wordt het vastgoed op een verantwoord kwaliteitsniveau gehouden, waarbij de veiligheid, functionaliteit en waarde van de gemeentelijke vastgoedportefeuille worden geborgd en kapitaalvernietiging wordt voorkomen. 137 Vastgoedportefeuille De gemeente Barneveld heeft medio 2026 140 maatschappelijke vastgoed (deel)objecten, waarvan voor 55 (deel)objecten het economisch eigendom is overgedragen aan scholen, buurthuizen of verenigingen. Voor 85 (deel)objecten wordt het planmatig onderhoud gedekt uit de Voorziening Onderhoud Gebouwen. Dit betreft objecten voor onder andere gemeentelijke diensten, kleedruimten op buitensportcomplexen, binnensportaccommodaties, zwembaden, de Veluwehal, buurthuizen, opstallen bij begraafplaatsen, monumentale kerktor ens, bibliotheek, museum, parkeergarage (Transferium Noord) en brandweergarages waaronder het hulpverleningscentrum. Financiën Kleinschalig onderhoud zoals preventief en correctief jaarlijks onderhoud wordt rechtstreeks betaald vanuit de exploitatie.

Groot onderhoud (MJOP) wordt gefinancierd via een structurele storting vanuit de exploitatie in de voorziening onderhoud Gebouwen en het jaarplan van het betreffende dienstjaar wordt vervolgens onttrokken uit de voorziening. Voorziening Onderhoud Gebouwen De Voorziening Onderhoud Gebouwen voorziet in een dekking (en egalisering) van kosten over de eerste 20 jaar, 2026-2045. Conform de bepalingen in de Nota reserve en voorzieningen, wordt over de eerste 10 jaar een dekking van 100% aangehouden en voor de volgende jaren een dekking van 75%. Jaarlijks wordt getoetst of de voorziening toereikend is om het planmatige onderhoud van komende jaren te kunnen dekken. Op basis van het uitvoeringsplan per object wordt bepaald welke onderhoudsactiviteiten de komende 20 jaar uitgevoerd gaan worden. Deze onderhoudsplanning wordt jaarlijks herzien en geactualiseerd. De jaarlijkse kosten van de uit te voeren activiteiten vormen de onttrekking aan de voorziening. Op basis van de onttrekkingen en de stand van de voorziening per 1 -1 wordt bepaald welke jaarlijkse storting minimaal benodigd is om te voldoen aan de gestelde norm van in de ”nota reserve en voorzieningen”. (100% dekking eerstvolgende 10 jaar). Risico’s onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Het gemeentelijk vastgoed vertegenwoordigt een aanzienlijke maatschappelijke en financiële waarde.

Het niet tijdig en adequaat uitvoeren van onderhoud kan leiden tot risico’s ten aanzien van de veiligheid, functionaliteit, beschikbaarheid en financiële waarde van de gebouwen. De belangrijkste risico’s zijn: 138 1. Achterstallig onderhoud en verslechtering van de technische kwaliteit Wanneer onderhoudswerkzaamheden niet tijdig worden uitgevoerd, bestaat het risico dat de technische staat van gebouwen verslechtert. Dit kan leiden tot versnelde veroudering van bouw - en installatieonderdelen, hogere herstelkosten en een afname van de waarde van het vastgoed. De technische kwaliteit wordt gemonitord door middel van periodieke conditiemetingen conform NEN 2767. De gemeente hanteert hierbij als uitgangspunt een gemiddelde conditiekwaliteit 3 (redelijke conditie). 2. Financiële risico’s door prijsstijgingen en marktontwikkelingen De kosten voor onderhoudswerkzaamheden zijn afhankelijk van ontwikkelingen in de bouw- en installatiemarkt, waaronder prijsstijgingen van materialen, energie en personeel. Hierdoor kunnen de werkelijke onderhoudskosten afwijken van de ramingen in het Meerjaren onderhoudsplan (MJOP). Indien deze ontwikkelingen niet tijdig worden verwerkt, kan dit leiden tot budgetoverschrijdingen of het uitstellen van noodzakelijk onderhoud. 3.

Onvoldoende beschikbare middelen voor instandhouding Het uitvoeren van planmatig onderhoud vraagt om structurele financiële dekking. Een onvoldoende gevulde onderhoudsvoorziening of onvoldoende structurele middelen kan ertoe leiden dat onderhoudswerkzaamheden moeten worden doorgeschoven. Dit vergroot het risico op hogere toekomstige kosten en mogelijke veiligheids- of gebruiksrisico’s. 4. Veiligheids- en gezondheidsrisico’s Gebouwen moeten voldoen aan wettelijke eisen en normen op het gebied van veiligheid, gezondheid en gebruik. Onvoldoende onderhoud kan risico’s veroorzaken met betrekking tot onder andere brandveiligheid, elektrische veiligheid, binnenklimaat, legionellabeh eer en constructieve veiligheid. Het niet voldoen aan wet- en regelgeving kan leiden tot aansprakelijkheid en beperkingen in het gebruik van gebouwen. 5. Beschikbaarheid en continuïteit van maatschappelijke voorzieningen Gemeentelijke gebouwen ondersteunen belangrijke maatschappelijke functies, zoals onderwijs, sport, cultuur en dienstverlening. Storingen of gebreken aan gebouwen en installaties kunnen leiden tot tijdelijke uitval van voorzieningen, verstoring van activiteiten en maatschappelijke impact. 6. Verduurzamingsopgave en veranderende regelgeving De verduurzamingsopgave en veranderende wet - en regelgeving kunnen gevolgen hebben voor de instandhouding en exploitatie van gemeentelijk vastgoed.

Het risico bestaat dat aanvullende investeringen noodzakelijk zijn om gebouwen toekomstbestendig te maken of te laten voldoen aan nieuwe eisen rondom energiegebruik, klimaatadaptatie en circulariteit. 7. Onzekerheid door veranderende vastgoedbehoefte Wijzigingen in demografie, beleid en maatschappelijke behoeften kunnen leiden tot een veranderende vraag naar huisvesting. Hierdoor bestaat het risico dat onderhoudsinvesteringen worden gedaan in gebouwen die op langere termijn mogelijk een andere functie krijgen, worden afgestoten of herontwikkeld. Beheersmaatregelen De gemeente beperkt deze risico’s door: 1. Het uitvoeren van periodieke conditiemetingen conform NEN 2767 2. Het uitvoeren van scope- inspecties en andere wettelijke keuringen 3. | Het opstellen en actualiseren van een integraal Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) 4. Het planmatig uitvoeren van onderhoud op basis van prioriteit, risico en beschikbare middelen 5. Het reserveren van financiële middelen via de onderhoudsvoorziening 6. Het monitoren van wettelijke verplichtingen en technische ontwikkelingen 7. Het integraal afwegen van onderhoud, verduurzaming en toekomstig gebruik van vastgoed. 8. Het opstellen van integraal vastgoedbeleid.

bedragen x € 1.000 Voorziening Onderhoud gemeentelijke gebouwen | Begroting | MJR | MJR | MJR 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | 4.049 | 3.568 | 3.720 | 4.221 Toevoeging | 1.641 | 1.641 | 1.641 | 1.641 Onttrekking | - 2.122 - 1.489 - 1.140 | - 1.765 Stand per 31 december | 3.568 | 3.720 | 4.221 | 4.097 139 Paragraaf 4. Financiering Inleiding Met financiering bedoelen we het aantrekken van leningen. Dit doen we om het mogelijk te maken om investeringen of lasten te betalen. Als de inkomsten van de gemeente (uit de algemene uitkering en de belastingen) niet gelijklopen met de uitgaven, wordt bijvoorbeeld zogenaamd kort vreemd vermogen geleend. Dat worden kasgeldleningen genoemd en deze leningen hebben een looptijd korter dan of gelijk aan 1 jaar. Daarnaast leent de gemeente zogenaamd lang vreemd vermogen, meestal om langlopende investeringen te betalen. Dat zijn langlopende leningen met een looptijd langer dan 1 jaar. Deze paragraaf beschrijft het beleid, de kansen en de risico's bij financiering. De basis voor het beleid is het treasurystatuut. Hierin heeft de gemeente de regels over treasury opgenomen. Deze regels zijn onder andere gebaseerd op de Wet Financiering Dec entrale Overheden (Fido). In de Wet Fido staan regels voor het beperken van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en op de vaste schuld (renterisiconorm).

We lichten dit hieronder verder toe. Renterisico's kunnen ook met derivaten worden afgedekt, maar de gemeente Barneveld maakt daar geen gebruik van. Daarnaast kan sprake zijn van kredietrisico van aan derden verstrekte leningen. Beleid Wij bepalen onze financieringsbehoefte zoveel mogelijk op basis van totaalfinanciering. Dat wil zeggen dat we kijken naar de totale geldbehoefte en dat we op basis daarvan leningen aantrekken of geld stallen bij de schatkist. De totale financieringsbehoef te wordt onder andere bepaald door de investeringen die op korte en lange termijn plaatsvinden. Bij het financieringsbeleid hebben we de volgende doelstellingen: • We zorgen op elk moment voor voldoende financiering op de korte en lange termijn, zodat we altijd aan onze betalingsverplichtingen kunnen voldoen; • We beheersen de financiële risico's zoveel mogelijk, zoals het renterisico en het kredietrisico; • We beperken de rentelasten van de leningen zoveel mogelijk; • We houden de interne en externe verwerkingskosten zo laag mogelijk; • We krijgen en houden toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities, zoals prijs en leveringssnelheid. 141 De gemeente heeft een klankbordgroep treasury, die periodiek de treasury activiteiten evalueert en verder ontwikkelt. Het bespreken van de financieringsbehoefte is een vast agendapunt. Wij beheren de financiering van de gemeente als geheel.

Daarom werken wij met een product 'treasury', waarop de kosten (rentelasten) en opbrengsten (rentebaten) worden begroot en geboekt. We gebruiken een gemiddeld rentepercentage over de leningenportefeui lle om de rentelasten zo goed mogelijk te begroten. Hier trekken we de rentelasten vanaf die aan onder andere de grondexploitaties moeten worden doorberekend. Ook brengen we de ingeschatte rentebaten hierop in mindering. Als we het resterende bedrag aan re ntekosten delen op de totale materiële vaste activa, dan krijgen we de zogenaamde omslagrente. Het BBV schrijft voor om deze rentekosten aan de taakvelden toe te rekenen. Renteontwikkelingen Rentevisie De Europese Centrale Bank (ECB) gebruikt rente als instrument om de inflatie op een acceptabel niveau te houden om economische groei te stimuleren. Dit wordt de beleidsrente genoemd. De hoogte van deze beleidsrente heeft invloed op de rente die de gemeente Barneveld moet betalen over kortlopende en langlopende leningen. En op de rente die de gemeente over het saldo op de schatkist ontvangt. De ECB heeft in 2026 de (beleids)rente lange tijd stabiel gehouden op 2,00%, en vanaf juni verhoogd naar 2,25%. Dat komt door de gestegen energieprijzen en hogere inflatie. De financiële markten houden rekening met een mogelijke volgende renteverhoging later in het jaar.

De langetermijnrente wordt vooral bepaald door vraag en aanbod van langlopend geld. Daarbij spelen de verwachtingen over economische groei, inflatie, het beleid van centrale banken en de staat van de overheidsfinanciën een belangrijke rol. Maar ook de geopolitieke situatie. De grafiek Renteontwikkeling 2017 t/m 2026 laat de ontwikkeling van de 6-maands Euribor en een drietal lange rentes zien over een periode van tien jaar. Na een periode van lage rentestanden is de rente vanaf 2022 fors opgelopen. Na een pas op de plaats in 2025 zien we in het afgelopen jaar een licht oplopende trend.

142 Renteontwikkeling leningenportefeuille De algemene renteontwikkeling zien we ook terug in de gemiddelde rente die we over onze leningenportefeuille betalen. De rente daalde tot midden 2022 en stijgt sindsdien weer. Het gemiddeld gewogen rentepercentage voor 2026 is op dit moment 2,24% en daarmee terug op het niveau van 2021. Omdat de rentes in 2026 zijn gestegen, verwachten wij dat ook in 2027 het gemiddeld gewogen rentepercentage van onze leningenportefeuille verder zal stijgen. Dit is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille en de nieuw aa n te trekken leningen. Wij denken in 2027 voor ongeveer € 39 miljoen nieuwe leningen te gaan afsluiten. Hier zit ook herfinanciering bij van afgeloste leningen, zie ook de tabel Financieringsbehoefte. Verder hebben wij rekening gehouden met het aantrekken van een kasgeldlening van maximaal € 17 miljoen. Renteschema We verantwoorden het begrote saldo van rentelasten en rentebaten op het taakveld Treasury. Naast rentelasten op onze leningenportefeuille, hebben we ook rentebaten op de leningen die we zelf hebben verstrekt en op het positieve saldo bij de schatkist. Dit renteresultaat moet aan de grondexploitaties en overige taakvelden worden toegerekend om een goed beeld te krijgen van de totale kosten van de overige taakvelden. Dit wordt de renteomslag genoemd.

Het renteschema laat zien hoe deze door - en toerekening gebeurt, voor de actuele begroting (voorcalculatie) en voor de rekening (nacalculatie). In de programmabegroting nemen we de voorcalculatie op. De renteomslag wordt uitgedrukt in een omslagrentepercentage, dat als volgt wordt berekend: het begrote saldo van rentelasten en rentebaten wordt gedeeld door de begrote boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die bij de taakvelden horen en de voorraad gronden (vlottende activa). Voor 2027 komen we op een omslagrentepercentage van 1,50%.

143 bedragen x € 1.000 Renteschema Begroting 2027 a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering (+) 7.121 b. Externe rentebaten (idem) (-) 343 Saldo rentelasten en rentebaten 6.779 - c1. Rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend (-) - c2. Rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend (-) - c3. Rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend (+) - - Aan taakvelden toe te rekenen externe rente 6.779 d1. Rente over eigen vermogen (+) - d2. Rente over voorzieningen (+) - Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente 6.779 e. Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) (-) 6.309 f. Renteresultaat op het taakveld treasury - 469 Financieringsbehoefte bedragen x € 1.000 Financieringsbehoefte Begroting 2027 Stand van de opgenomen leningen per 1 jan. 245.416 Aflossingen in de loop van het jaar 21.669 Aan te trekken nieuwe leningen 40.436 Stand van de opgenomen leningen per 31 dec. 264.183 Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is dat gemeenten hun leningenportefeuille op zo'n manier samenstellen, dat de renterisico's gelijkmatig over de jaren worden gespreid.

Bij herfinanciering en renteherziening van geldleningen speelt namelijk het risico van hogere rente. De renterisiconorm wordt berekend door een vastgesteld percentage (op dit moment 20%) te delen op de totale begroting (= totale lasten, inclusief stortingen in reserves). Het volume van de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen moet binnen de norm blijven. De renterisiconorm bedraagt in 2027 € 41,7 miljoen, ruim boven de begrote aflossingen van € 21,7 miljoen. Ook in de meerjarenraming blijven we ruim binnen de voor die jaren berekende norm. Bij de begrote aflossingen houden we re | kening met de aflossingen op de bestaande leningen en de aflossingen op nieuw af te sluiten leningen. Wij kunnen ons renterisico sturen door bijvoorbeeld leningen met een langere (rente)looptijd af te sluiten. De mogelijkheden hiervoor hangen af van hoe lang onze financieringsbehoefte is, maar ook van de actuele rente.

bedragen x € 1.000 Renterisico | Begroting 2027 | MJR | MJR | MJR 2028 | 2029 | 2030 Renterisico op vaste schulden Renteherziening o/g | - | - | - | - Renteherziening u/g | - | - | - | - Netto saldo herziening | - | - | - | - Aflossingen | 21.669 | 23.527 | 23.706 | 25.192 Renterisico vaste schulden | 21.669 | 23.527 | 23.706 | 25.192 Toegestane renterisiconorm Omvang begroting (= grondslag) | 208.538 | 206.500 | 202.448 | 204.486 Renterisiconorm (in % van de grondslag) | 20,0% | 20,0% | 20,0% | 20,0% Minimumbedrag (wettelijk bepaald) | 2.500 | 2.500 | 2.500 | 2.500 Toegestane renterisiconorm | 41.708 | 41.300 | 40.490 | 40.897 Toets renterisiconorm Onderschrijding renterisiconorm | 20.039 | 17.773 | 16.784 | 15.705 Overschrijding renterisiconorm 144 Kasgeldlimiet Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Deze norm bepaalt welk deel van onze financieringsbehoefte we maximaal met kort geld (looptijd < 1 jaar) mogen financieren. Hiermee worden de renterisico's op de korte termijn zoveel mogelijk beperkt. De kasgeldlimiet wordt berekend door een vastgesteld percentage (op dit moment 8,5%) te delen op de totale begroting (= totale lasten, inclusief stortingen in reserves). Het volume van de kortlopende leningen mag niet meer dan twee kwartalen op rij hoger zijn dan deze limiet.

Als dat wel gebeurt, dan moet de gemeente een plan maken om weer binnen de limiet te komen. Dat kan bijvoorbeeld door kortlopende leningen om te zetten in langlopende leningen. Door de vast rente op dit soort leningen wordt het renterisico beperkt. De tabel hieronder laat de berekende kasgeldlimiet voor 2027 en de jaren erna zien. We verwachten dat de gemeente in 2027 binnen de kasgeldlimiet blijft en benutten deze zo optimaal mogelijk. Op dit moment is de rente op kortlopende leningen namelijk vrijwel altijd lager dan die op langlopende leningen. Gedurende het jaar verwachten wij wel schommelingen in de stand. Dit heeft onder andere te maken met de onvermijdbare ongelijke verdeling over het jaar van betalingen en ontvangsten. bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet | Begroting 2027 | MJR | MJR | MJR 2028 | 2029 | 2030 Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (=grondslag) | 208.538 | 206.500 | 202.448 | 204.486 Kasgeldlimiet (in % van de grondslag) | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Toegestane kasgeldlimiet | 17.726 | 17.552 | 17.208 | 17.381 Garantieverplichtingen De gemeente verstrekt in principe geen garanties, tenzij de gemeenteraad besluit om hiervan af te wijken. Dit kan zij doen om een publiek doel te dienen, waarbij aan voorwaarden moet worden voldaan. Dit staat beschreven in het Treasurystatuut 2025.

Ontwikkeling garantstellingen Begin 2026 stond de gemeente garant voor een bedrag van ongeveer € 144 miljoen. Voor 2027 verwachten we een daling, omdat er wordt afgelost op de leningen waarvoor we garant staan. Hierbij is geen rekening gehouden met eventueel nieuw te verstrekken garanties. 145 146 Waarborgfonds Sociale Woningbouw Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw is een onafhankelijke organisatie die ervoor zorgt dat woningbouwcorporaties tegen gunstige rentetarieven geld kunnen lenen. Dit doet zij door garanties te verstrekken aan de financiers van de woningcorporaties. Bij een eventuele claim door deze financiers op het fonds, zullen de gemeente en het Rijk als derde worden aangesproken. Als eerste wordt de woningbouwcorporatie aangesproken en als tweede de borgstellingsreserve van het fonds. Overige garantstellingen Het bedrag 'Overig' in onderstaande grafiek bevat garantstellingen voor overige leningen en voor woninghypotheken afgesloten met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) . Voor deze laatste categorie staat de gemeente 50% garant voor NHG-claims op woninghypotheken die in de gemeente tot 2011 zijn afgesloten. Voor woninghypotheken met NHG afgesloten vanaf 2011, staat het Rijk 100% garant. Onderstaande grafiek laat voor de komende jaren het globale verloop van de garantstellingen zien.

Het is een momentopname, omdat vooral vanuit het WSW er kans is dat nieuwe garanties worden afgegeven.

Paragraaf 5. Grondbeleid Inleiding In de vigerende Nota Grondbeleid zijn de kaders gesteld waarbinnen de gemeente werkt. Actief en behoedzaam zijn daarin de kernbegrippen. Dat betekent dat de gemeente enerzijds zelf ontwikkelt maar ook ruimte biedt aan zelfrealisatie door derden en deze faciliteert. Om sturing te kunnen geven aan de gewenste invulling van projecten en waar mogelijk te kunnen delen in de winsten van ontwikkelingen, blijven eigen grondposities voor de gemeente van belang. De baten en lasten van de gemeentelijke grondexploitaties, worden verantwoord onder programma 7 en 8 (respectievelijk 'Prettig Leven in vitale dorpen' en 'Ruimte voor ondernemerschap'). Een nadere toelichting is opgenomen in de actuele Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG 31 december 2025). Dit MPG is gelijktijdig met de jaarverslaggeving 2025 aan de raad aangeboden en vastgesteld in de raadsvergadering van 8 juli 2026. Een grondexploitatie wijkt qua verantwoordingssystematiek af van de overige producten in het ‘gemeentelijke huishoudboekje’. Toekomstige lasten en baten op een grondexploitatie worden meegenomen in een saldo op eindwaarde. De baten en lasten worden geactiv eerd en in de balans opgenomen onder ‘voorraden’. Op basis van BBV-regelgeving wordt gedurende de looptijd van de grondexploitatie bepaald of er een winst of verlies in het begrotingsresultaat moet worden verwerkt.

Het definitieve (restant) resultaat wordt vervolgens bij de afsluiting van de grondexploitatie in het begrotingsresulta at van het afsluitjaar verantwoord. De afgelopen jaren zijn diverse projecten waar de gemeente zelf gronden in eigendom heeft verder ontwikkeld en in uitvoering genomen. Woningbouwlocatie Bloemendal neemt hierbij een prominente plaats in. Ontwikkelingen/ toekomstperspectief De woningmarkt blijft onder druk staan. Ondanks een toename van het aanbod door de uitponding van huurwoningen, blijft de krapte groot en zet de prijsstijging door. De verwachting is dat woningprijzen verder stijgen, al neemt het tempo op de middellange termijn af. Regionale verschillen worden kleiner: in randgebieden stijgen de prijzen relatief sterk, terwijl in de Randstad extra aanbod door uitponding de groei enigszins tempert. Opvallend is dat grondgebonden woningen harder in prijs stijgen dan appartementen, door een mismatch tussen vraag en aanbod. De eisen aan betaalbaarheid en binnenstedelijk bouwen zijn terug te zien in het aanbod: het aantal appartementen neemt toe, terwijl het aantal grondgebonden woningen terugloopt (Bron: Outlook 2026; Metafoor). [1] Een milieucontour (onderdeel van een milieuzonering) is een afgebakend gebied rondom een bedrijf of industrieterrein waarbinnen bepaalde milieueffecten, zoals geluid, geur, stof of gevaar, merkbaar kunnen zijn.

Deze contour geeft aan tot welke afstand van het bedrijf de milieuhinder is gereduceerd tot een acceptabel niveau. 148 De bouwkosten in de woningbouw blijven stijgen, vooral door oplopende personeelskosten. De krapte op de arbeidsmarkt houdt aan, waardoor aannemers hun prijzen verhogen en vakbonden forse loonstijgingen eisen. Nieuwe cao - afspraken zorgen bovendien voor extr a personeelskosten in 2026 en 2027. Materiaalprijzen stijgen door aanhoudende oorlogen en geopolitieke spanningen. De aanbestedingsindex bleef onder de bouwkostenindex, wat duidt op aanhoudende prijsdruk en concurrentie in de bouwsector (Bron: Kwartaalberi cht Q2-2026; Metafoor). De nieuwbouwprijzen, evenals de bouwkosten, blijven stijgen, maar in een gematigder tempo. Na een periode van sterke groei stijgen de grondwaarden nog steeds, zij het minder hard dan in 2025. Duurdere segmenten kennen een sterkere stijgin g dan gereguleerde segmenten, terwijl voor appartementen de grondwaardestijging beperkt blijft door hoge bouwkosten en prijsdruk. De ECB verhoogde de beleidsrente naar 2,4% in het tweede kwartaal 2026. De inflatie liep op tot 3,1%, vooral door hogere energieprijzen als gevolg van geopolitieke spanningen in het Midden -Oosten. De onzekerheid over de verdere rente- en inflatieontwikkeli ng blijft groot (Bron: Kwartaalbericht Q2 -2026; Metafoor).

De wereld van gebiedsontwikkeling is al jaren flink in beweging: het stikstofdossier blijft een onzekere factor in combinatie met het ontwikkelen van projecten. Afgelopen jaren is duidelijk geworden dat ook de aanlegfase stikstofruimte vereist. De gemeente heeft een taskforce stikstof opgericht om de ontwikkelingen op het stikstofdossier nauwgezet te volgen en hierop adequaat te kunnen anticiperen. Ook de aanwezigheid van bedrijvigheid met een milieucontour [1] in de nabijheid van te ontwikkelen woningbouwlocaties zorgt voor onzekerheid in projecten. En daarbij is de afgelopen jaren het probleem van netcongestie gekomen (het te vol geraken van het elektriciteitsnetwerk), waardoor de realisatie van toekomstige pr ojecten flinke vertraging kan oplopen. Middels de gemeentelijke taskforce netcongestie wordt de impact zo goed mogelijk in beeld gebracht en gaan we ook capaciteit inzetten om dit risico daar waar het mogelijk is te beheersen. Begin 2025 is het ‘Uitvoeringsplan Netcongestie’ opgesteld door de taskforc e waarin de aanpak van netcongestie bij de gemeente Barneveld wordt beschreven. De invloed van netcongestie op de resultaten van projecten is op dit moment nog niet in cijfers uit te drukken. Verplaatsing binnenplanse investeringen Zoals beschreven in het MPG 31-12-2025 zijn vijf binnenplanse investeringen van het NBI2025 verschoven naar de grondexploitaties.

Het gaat om de volgende verschuivingen bij de projecten: Thorbeckelaan -Noord, Voorthuizen -Zuid, Bloemendal (Barneveld -Noord), Verbindingsweg en Oostbroek. Voornoemde verplaatsing van deze binnenplanse investeringen betekent een correctie van o.a. de boekwaarden in enkele grondexploitaties en het saldo van de reserve bovenwijks. Verliesvoorziening Het actieve maar behoedzame grondbeleid van de afgelopen jaren heeft de gemeente mogelijkheden verschaft om actief sturing te geven op gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Niet elk project sluit af met een positief resultaat. Een ontwikkeling kan om diverse redenen een negatief resultaat kennen, waaronder het behalen van andere (maatschappelijke) doelstellingen, het ondervinden van tegenvallers zoals de kosten voor een bodemsanering of een historische boekwaarde die hoog is als gevolg van (dure) verwervingen en planwijzigingen in het project. Indien een project verlieslatend is wordt hiervoor een verliesvoorziening getroffen. De verliesvoorziening zal bij het afsluiten van een project vrijvallen ter dekking van het tekort. Het saldo van de verliesvoorziening per 1 januari 2026 bedroeg afgerond € 7,5 miljoen. Bijstelling van de verliesvoorziening vindt éénmaal per jaar plaats in de P&C cyclus middels de actualisatie van de grondexploitaties in het MPG bij de jaarrekening.

Indien er tussentijds aanleiding is om de verliesvoorziening bij te stellen zal hiervoor separate besluitvorming gevraagd worden. De eerstvolgende doorkijk op de verliesvoorziening wordt opgesteld in 2027 als onderdeel van het MPG 31-12-2026. Beleid Grondbeleid gemeente Barneveld De gemeente Barneveld hanteert situationeel grondbeleid. Afhankelijk van de situatie en context kiest zij de meest passende vorm van grondbeleid om optimaal te kunnen sturen op de ruimtelijke doelen en ambities. Concreet betekent dit actief waar het moet e n faciliterend waar het kan. Een actief grondbeleid betekent kort gezegd, dat de gemeente de benodigde gronden verwerft, bouw- en woonrijp maakt en uitgeeft. In dit beleid is veelal sprake van een actief grondaankoopbeleid en zo nodig het vestigen van een voorkeursrecht of onteigening. Actief grondbeleid maakt sturing door de gemeentelijke overheid op realisatie, de categorisering van woningen en de wijze van exploiteren van terreinen en gebouwen eenvoudiger. 150 Bij een passief (= faciliterend) grondbeleid laat de gemeente de gewenste ruimtelijke ontwikkeling over aan de markt.

Voor ontwikkellocaties waar de gemeente niet alle gronden in eigendom heeft, zoals Harselaar -Zuid, Thorbeckelaan-Noord, Bloemendal, Holzen bosch II, Verbindingsweg en Oostbroek is het van belang dat deze grote gebieden integraal worden ontwikkeld om een goede ruimtelijke ordening te borgen. Monitoring van de woningbouwmarkt is van belang om na te gaan of het aanbod voldoende aansluit bij de behoefte om alert (bij) te kunnen sturen. Hiermee wordt ook rekening gehouden met woningtrends. De resultaten zijn meegenomen in de in 2025 vastgestelde herijkte Woonvisie Barneveld 2025-2027 ‘Wonen voor jong & oud’ en vertalen we door naar prestatieafspraken met Woningstichting Barneveld. In de komende periode blijven we ons inzetten op de huisvesting van kwetsbare groepen, starters en senioren met een accent op sociale huur en middeldure huur in overeenstemming met gemaakte afspraken vastgelegd in de Woondeal Foodvalley. Daarnaast richten we ons, als het om bedrijventerreinen gaat en gelet op de blijvende dynamiek en de vraag van de markt, op een versnelde ontwikkeling van de bedrijventerreinen Harselaar -Zuid Fase 1B en 2 (Barneveld), Tolnegenweg West (Stroe) en ook Verbindingsweg (o.a. woon-werk kavels te Voorthuizen). Dit leidt ook tot samenwerking met marktpartijen, daar waar dat gewenst c.q. noodzakelijk is.

Randvoorwaarde bij dit beleid is dat terughoudend wordt aangekocht in gebieden waarvoor nog geen omgevingsplanpro cedure is gestart, tenzij sprake is van een strategische noodzaak of kans. De verantwoording voor strategische verwervingen vindt plaats op grond van de vastgestelde kaders uit de Nota Grondbeleid 2016 en besluitvorming door de raad in 2026 om WvG te vestigen op diverse gronden. Bovenwijkse investeringen Een bovenwijkse investering is een investering in het openbaar gebied waarvan alle gebiedsontwikkelingen in Barneveld mede de oorzaak zijn en profiteren. Juist omdat dit kosten betreft die noodzakelijk zijn vanwege alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen tezamen, willen we borgen dat ook alle Barneveldse gebiedsontwikkelingen op eenduidige en transparante wijze bijdragen aan de kosten. De kosten, die de gemeente hiervoor maakt, worden verhaald op de betrokken ontwikkelaars van de deellocaties (en dus ook deels ten laste van de gemeente voor haar aandeel van de gronden) op basis van de wettelijke kaders zoals gesteld in de Omgevingswet. De NBI 2026 beschrijft daarvoor de aanpak. De kosten van de bovenwijkse voorzieningen op het schaalniveau van de stad worden nooit volledig in rekening gebracht bij gebiedsontwikkelingen. De wet schrijft namelijk voor dat het profijt ook toegerekend moet worden aan de bestaande stad.

Alleen de "Harselaar-projecten" – waaronder ook de Rondweg Oost – staat nog als een bovenwijkse investering in het NBI 2026. Bij de jaarrekening 2025 hebben we de overige bovenwijkse investeringen verplaatst naar de gemeentelijke grondexploitaties (als binnenplanse investeringen/kosten) en zijn nu dus onderdeel van de begrotingen van de grondexploitaties. 151 Naast voornoemde bovenwijkse investering (de "Harselaar -projecten") maken ook de bijdragen voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving onderdeel uit van het NBI 2026. Een nadere uitwerking van de vastgestelde Omgevingsvisie en het Landschapsplan - later dit jaar - zal mogelijk input geven om de inhoudelijk e onderbouwing van de bijdrage voor kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving te heroverwegen en te actualiseren. Faciliterende ontwikkelingen (AOK’s) Faciliterende ontwikkelingen zijn ruimtelijke initiatieven van particuliere ontwikkelaars/grondeigenaren waarbij de gemeente in een toetsende en publiekrechtelijke rol zit met name gericht om de beoogde bestemmingsmutatie inhoud te geven. In anterieure ove reenkomsten (AOK’s) worden o.a. afspraken vastgelegd over het kostenverhaal van de gemeentelijke kosten via een bijdrage van de private partij aan de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://barneveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/426d2168-8f30-4c9b-968d-82a1db27943d?agendaItemId=b7b28d55-7a52-436d-a606-bcf903294b2d