CConstaterende datBarneveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Gemeenteraad 11 november 2026, gemeente BarneveldBij agendapunt: Ontwerp-Programmabegroting 202759.036 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

1 Programmabegroting 2027 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................ ................................ ................................ ........................ 2 Aanbieding en inleiding................................ ................................ ................................ .........4 Financieel beeld en beslispunten ................................ ................................ ..................... 10 Financiële begroting................................ ................................ ................................ ............. 16 Programma 1. Verbondenheid in groeiende gemeenschappen ................................ ...26 Programma 2. Gelijke kansen op meedoen en ontwikkelen................................ ......... 32 Programma 3. Gezond en weerbaar samenleven ................................ .......................... 40 Programma 4. Passende woonsituatie met de juiste hulp en ondersteuning ......... 48 Programma 5. Veilig samenleven................................ ................................ ....................... 55 Programma 6. Gezond en toekomstbestendig Barneveld ................................ ............. 61 Programma 7. Prettig leven in vitale dorpen ................................ ................................ .. 68 Programma 8. Ruimte voor ondernemerschap ................................

............................... 75 Programma 9. Waardevol landelijk gebied ................................ ................................ ..... 86 Programma 10. Bereikbaar, nu en in de toekomst ................................ ........................ 90 Programma 11. Besturen, publieke dienstverlening en samenwerken ...................... 98 Paragrafen ................................ ................................ ................................ ............................ 106 Paragraaf 1. Lokale heffingen ................................ ................................ ....................... 107 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................ ......... 117 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ................................ ................................ 131 Paragraaf 4. Financiering ................................ ................................ ............................... 140 Paragraaf 5. Grondbeleid ................................ ................................ ............................... 147 Paragraaf 6. Verbonden partijen ................................ ................................ .................. 157 Paragraaf 7. Bedrijfsvoering ................................ ................................ .......................... 160 Paragraaf 8. Wet open overheid ................................

................................ ................... 189 3 Bijlagen ................................ ................................ ................................ ................................ . 191 1. Begrotingssubsidies................................ ................................ ................................ .... 192 2. Reserves en voorzieningen................................ ................................ ........................ 193 3. Beleidstoevoegingen ................................ ................................ ................................ . 200 4. Berekening EMU-saldo ................................ ................................ ............................... 203 5. Overzicht taakvelden ................................ ................................ ................................ . 204 6. Kerngegevens & indicatoren................................ ................................ .................... 206 7. Incidentele baten en lasten ................................ ................................ ..................... 208 8. Taakstellingen ................................ ................................ ................................ ............. 211 9. Meerjareninvesteringsplan (MIP) ................................ ................................ ............. 213 10. Werkprogramma's ................................

................................ ................................ ..... 214 11. Vergelijking programmastructuur oud/nieuw ................................ ..................... 218 12. Definitielijst afkortingen ................................ ................................ .......................... 221 Aanbieding en inleiding Aanbieding Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de Programmabegroting 2027, de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode. Met deze begroting kiezen we nadrukkelijk voor realisme en realiseren. We verbinden onze ambities aan wat financieel, organisatorisch en praktisch haalbaar is en leggen het accent op uitvoering. Niet alles kan tegelijk. Daarom brengen we scherper in beeld wat nodig en haalbaar is, bereiden we de noodzakelijke afwegingen zorgvuldig voor en richten we ons vervolgens op het daadwerkelijk realiseren daarvan. Dat is ook de centrale lijn van het Bestuursprogramma 2026 -2030. Realiseren is voor deze bestuursperiode onze belangrijkste prioriteit. Veel van de koers voor de langere termijn is bepaald. De opgave is nu vooral om die koers daadwerkelijk tot uitvoering te brengen. Daarom investeren we niet alleen in onze maatschappelijke opgaven, maar ook in de organisatie en uitvoeringskracht die nodig zijn om resultaten te boeken.

Die keuze wordt concreet zichtbaar in de woningbouw, de ontwikkeling van bedrijventerreinen en infrastructuur, de uitvoering van de Visie Sociaal Domein en de opgaven in het landelijk gebied. Ook binnen het fysieke domein ligt het accent op uitvoering. We vertalen de Omgevingsvisie in concrete beleidsherzieningen en gebiedsprogramma’s onder de Omgevingswet. Nieuwe visies zullen deze bestuursperiode daarom eerder uitzondering dan regel zijn. We richten onze energie, capaciteit en middelen op het uitvoeren en verder brengen van wat nodig is en al in gang is gezet. Realisme is daarbij de noodzakelijke keerzijde van realiseren. Niet alles kan tegelijk. Daarom verbinden we ambities nadrukkelijk aan beschikbare middelen, capaciteit en uitvoerbaarheid. We kiezen wat we daadwerkelijk kunnen waarmaken, stellen waar nodig prioriteiten en faseren als dat nodig is. Realisme en realiseren Realisme betekent erkennen dat niet alles tegelijk kan, grenzen stellen en op basis daarvan zorgvuldig afwegen wat mogelijk is. Realiseren betekent zorgen voor voldoende uitvoeringskracht en vooral dóén. 5 Barneveld groeit en ontwikkelt zich. Dat vraagt de komende jaren om aanzienlijke investeringen in onder meer wonen, bereikbaarheid, voorzieningen, economie, duurzaamheid, het sociaal domein en het landelijk gebied.

Tegelijkertijd zijn financiële ruimte, pe rsonele capaciteit en uitvoeringskracht begrensd. Zoals ook in het Bestuursprogramma is vastgelegd, starten we alleen wat uitvoerbaar is en kiezen voor een tempo dat we kunnen volhouden. Het Bestuursprogramma 2026-2030 vormt de bestuurlijke routekaart voor deze beweging. Deze Programmabegroting is de eerste vertaling daarvan naar activiteiten, middelen en resultaten. Daarmee zijn niet alle afwegingen voor de komende jaren al gemaakt. Effecten, financiële consequenties, samenhangen en uitvoerbaarheid moeten op onderdelen eerst verder in beeld worden gebracht. Deze begroting geeft daarvoor richting, stelt financiële kade rs en creëert ruimte voor uitvoering. Gericht investeren en financieel houdbaar blijven Een belangrijke stap zetten we nu al. Om onze financiële positie houdbaar te houden en de ontwikkeling van onze schuld te beheersen, werken we de komende tien jaar met een investeringsplafond van gemiddeld € 35 miljoen per jaar. In een afzonderlijk jaar is een maximale piek van € 45 miljoen mogelijk. De keuze voor € 35 miljoen is daarbij niet alleen financieel ingegeven, maar sluit ook aan bij een realistisch niveau van uitvoering. Daarmee begrenzen we bewust hoeveel investeringen we tegelijkertijd ter hand nemen. Het investeringsplafond draagt bij aan het beheersen van de schuldquote en leidt tot lagere kapitaallasten.

De financiële ruimte die hierdoor ontstaat, biedt in de eerste jaren mede ruimte om te investeren in onze organisatie en uitvoeringskracht. Zo verbi nden we financiële houdbaarheid aan ons vermogen om plannen daadwerkelijk uit te voeren. De investeringsbehoefte van Barneveld is groter dan binnen het plafond direct kan worden gerealiseerd. Fasering is daarom onvermijdelijk. De gevolgen en samenhangen zijn nog niet volledig in beeld en worden de komende periode verder uitgewerkt. Dat is geen reden om de invoering van het plafond uit te stellen: de ontwikkeling van onze schuldpositie en het realisme over wat financieel en organisatorisch uitvoerbaar is, vragen nu om deze begrenzing. In februari 2027 leggen wij uw raad een voorstel voor over de investeringen die in 2027 en 2028 binnen het beschikbare plafond kunnen worden uitgevoerd. Daarbij wegen we onder meer maatschappelijke meerwaarde, wettelijke noodzaak, urgentie, uitvoerbaarheid en financiële gevolgen mee. Bij de Kadernota 2028 -2031 volgt de integrale meerjarige afweging, waarin ook de investeringen voor de jaren daarna en de inmiddels verder uitgewerkte effecten en samenhangen worden betrokken. 6 Ruimte voor uitvoering én financieel evenwicht Omdat realiseren de belangrijkste prioriteit van deze bestuursperiode is, versterken we gericht de uitvoeringskracht van onze organisatie.

Ambities krijgen immers pas betekenis als we in staat zijn ze daadwerkelijk uit te voeren. Tegelijkertijd vraagt deze bestuursperiode om scherpe keuzes in de inzet van onze financiële middelen. Daarbij accepteert het college dat in de eerste jaren tijdelijk sprake is van een negatief begrotingsresultaat. Daarmee creëren we ruimte voor de uitvoering van de maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma én voor de uitvoeringskracht en dienstverlening die daarvoor nodig zijn. Tegelijkertijd werken we toe naar een structureel sluitend meerjarenperspectief. Vanaf 2029 wordt weer een positief begrotingsresultaat voorzien. Financiële houdbaarheid vraagt om meer dan het begrenzen van investeringen. We kijken ook kritisch naar onze bestaande inzet: wat kan anders, eenvoudiger en efficiënter en wat kan waar mogelijk minder? Niet iedere maatschappelijke opgave vraagt vanzelfsprekend om meer gemeentelijke inzet. Daarbij kijken we naar wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zelf en samen kunnen en waar inzet van de gemeente nodig is. We geven ruimte waar dat kan, werken samen waar dat meerwaarde heeft en nemen verantwoordelijkheid waar dat nodig is. Dat betekent ook eenvoudiger processen, minder onnodige regeldruk en meer ruimte voor initiatief. De Kadernota 2028-2031 vormt hiervoor een belangrijk integraal afwegingsmoment.

We bezien dan de voortgang van het Bestuursprogramma, bestaande en nieuwe inzet, investeringsopgaven, schuld en reserves en onze uitvoeringscapaciteit in samenhang. Zo ontstaat een scherper beel d van wat haalbaar is, waar fasering nodig is en waar een andere aanpak beter past. Een begroting ingericht op onze opgaven Deze Programmabegroting is ook de eerste begroting met een vernieuwde programmastructuur. De elf begrotingsprogramma’s sluiten rechtstreeks aan op de elf maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma 2026 -2030. Daarmee ontstaat een duidelijkere verbin ding tussen bestuurlijke ambities, uitvoering en verantwoording. Per programma brengen we in beeld wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat kost. Daarmee wordt uw raad beter in positie gebracht om richting te geven en het gesprek te voeren over resultaten en de inzet van middelen. Die resultaten komen uiteindelijk niet alleen tot stand door wat de gemeente doet. Voor veel van de opgaven waar Barneveld voor staat, hebben gemeente, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties elkaar nodig. Dat vraagt om een gemeente die verantwoordelijkheid neemt waar dat nodig is, maar ook ruimte geeft aan de kracht en het initiatief in de samenleving. 7 Samen werken aan de toekomst van Barneveld De opgaven voor Barneveld pakken we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op.

Daarbij zijn we helder over wat de gemeente kan doen, waar samenwerking nodig is en wat inwoners en organisaties zelf kunnen oppakken. Met deze Programmabegroting leggen wij u de eerste concrete jaarlijkse uitwerking van het Bestuursprogramma 2026-2030 voor. Daarmee zetten we de stap van richting naar uitvoering. Zo werken we de komende jaren gericht verder aan wat Barneveld nodig heeft, met oog voor wat haalbaar en uitvoerbaar is. Wij zien uit naar de verdere samenwerking met uw raad om de komende jaren te blijven bouwen aan een gemeente die haar kracht behoudt, kansen benut en zich met vertrouwen blijft ontwikkelen. Het college van burgemeester en wethouders van Barneveld W. Wieringa J. van der Tak secretaris burgemeester Inleiding Van Bestuursprogramma 2026-2030 naar Programmabegroting 2027 Het Bestuursprogramma 2026-2030 vormt het inhoudelijke vertrekpunt voor deze Programmabegroting. In het Bestuursprogramma zijn de maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en uitvoeringslijnen voor deze bestuursperiode vastgelegd. Deze Programmabegroting geeft daarvan de eerste uitwerking in activiteiten, prestaties en middelen voor 2027. De opgaven waarvoor Barneveld staat zijn omvangrijk en vragen om keuzes die zowel ambitieus als realistisch zijn.

Daarom is deze begroting opgesteld vanuit drie samenhangende uitgangspunten: • Bestuurlijk: werken aan een gemeente waar de basis op orde blijft en waar tegelijkertijd ruimte wordt geboden aan verantwoorde groei van wonen, voorzieningen, economie en leefomgeving. • Financieel: investeren in maatschappelijke opgaven binnen een financieel houdbaar perspectief, met aandacht voor schuldontwikkeling, uitvoerbaarheid en structurele evenwichten op langere termijn. • Organisatorisch: sturen op uitvoerbaarheid, opgavegericht samenwerken en een realistische inzet van capaciteit, kennis en middelen. Deze uitgangspunten vormen het kader waarbinnen de keuzes in deze Programmabegroting zijn gemaakt. Werken vanuit maatschappelijke opgaven Deze Programmabegroting is de eerste begroting die volledig is opgebouwd volgens de vernieuwde programmastructuur. De elf begrotingsprogramma's sluiten rechtstreeks aan op de elf maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma 2026-2030. Deze indeling zorgt voor meer overzicht en maakt duidelijker welke inzet, activiteiten en middelen bij welke opgave horen. Per programma brengen wij in beeld wat wij willen bereiken, wat wij daarvoor gaan doen en wat dat kost. Daarmee versterken wij de verbinding tussen bestuurlijke ambities, uitvoering en verantwoording.

Tegelijkertijd wordt de raad beter in positie gebracht om richting te geven, prioriteiten te stellen en het gesprek te voeren over resultaten, keuzes en de inzet van middelen. 9 Opbouw van de begroting De begroting bestaat uit verschillende samenhangende onderdelen. De begrotingsprogramma's vormen het inhoudelijke hart van de begroting. Hierin zijn de maatschappelijke opgaven, doelen, activiteiten en middelen uitgewerkt. De paragrafen geven inzicht in de financiële, beheersmatige en organisatorische randvoorwaarden waarbinnen deze programma's worden uitgevoerd. De Programmabegroting 2027 is als volgt opgebouwd: • Financieel beeld en beslispunten Een overzicht van de belangrijkste financiële ontwikkelingen en de besluiten die aan de raad worden voorgelegd. • Begrotingsprogramma's De uitwerking van de elf maatschappelijke opgaven, inclusief de doelen, activiteiten en middelen voor 2027. • Paragrafen De beleidsmatige, financiële en organisatorische randvoorwaarden voor de uitvoering van de begroting, waaronder lokale heffingen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, weerstandsvermogen, verbonden partijen en bedrijfsvoering. • Financiële begroting en bijlagen De financiële uitwerking van de begroting, de meerjarenraming en de aanvullende financiële en beleidsmatige overzichten.

Binnen een begrotingsprogramma werken we met een duidelijke structuur om zowel de inhoudelijke voortgang als de financiële stromen goed te sturen. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen de inhoudelijke programmalijn en de financiële inrichti ng. Inhoudelijk is ieder programma opgebouwd uit doelstellingen met daaronder activiteiten. Voor de financiële inrichting werken we daarnaast met zogenoemde thema’s. Deze thema’s zijn financiële categorieën waarin vergelijkbare soorten uitgaven worden gebundeld. Hoewel bij doelstellingen en thema’s dezelfde nummering kan worden gebruikt, bestaat daartussen niet automatisch een inhoudelijke relatie. Een uitgave onder ‘Thema 1’ behoort dus niet automatisch bij ‘Doelstelling 1’. Financieel beeld en beslispunten Inleiding Met de Kaderbrief 2027–2030 zijn de bestuurlijke hoofdlijnen en financiële uitgangspunten voor de Programmabegroting 2027 geschetst. De Kaderbrief was bewust compact van opzet. In een verkiezingsjaar en aan het begin van een nieuwe bestuursperiode is ruimte gelaten voor de uitwerking naar een Bestuursprogramma 2026–2030. In deze Programmabegroting 2027 zetten wij de stap van richting naar uitvoering en is het Bestuursprogramma verder uitgewerkt. In deze Programmabegroting presenteren wij voor 2027 en 2028 een negatief begrotingsresultaat.

In de laatste twee jaren van het meerjarenperspectief is het begrotingsresultaat weer positief. Structureel is de begroting meerjarig sluitend. Wij achten het verantwoord om in de eerste jaren van deze bestuursperiode een tijdelijk negatief begrotingsresultaat te accepteren. Daarmee ontstaat ruimte om uitvoering te geven aan de belangrijkste beleidsambities uit het Bestuursprogramma en tegelijkertijd toe te werken naar een duurzaam gezond financieel perspectief. De groei van Barneveld en de omvang van de investeringsopgaven vragen daarbij nadrukkelijk aandacht. In het Bestuursprogramma staat de uitvoeringslijn dat we voor de komende tien jaar werken met een investeringsplafond van gemiddeld € 35 miljoen per jaar, met de mogelijkheid van een piek van maximaal € 45 miljoen in een afzonderlijk jaar. Hiermee houden we het investeringsvolume en de ontwikkeling van de schuldpositie beheersbaar. Omdat de totale investeringsbehoefte groter is dan binnen dit plafond kan wor den gerealiseerd, zijn keuzes en prioritering noodzakelijk. In deze begroting wordt de financiële vertaling van dit investeringskader verwerkt. De inhoudelijke afweging en prioritering van individuele investeringen vindt in 2027 plaats. Deze begroting bevat daarnaast de eerste vertaling van de nieuwe programmastructuur naar de P&C -cyclus.

Daarmee sluiten wij beter aan bij het Bestuursprogramma en het opgavegericht werken. Per programma maken wij inzichtelijk wat wij willen bereiken, wat wij daarvoor gaan doen en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. In bijlage 11 treft u eenmalig een vergelijking aan van de oude en nieuwe programmastructuur op het niveau van kosten en baten. 11 Financieel beeld De gemeente Barneveld presenteert een meerjarig structureel sluitend financieel perspectief. Wel kiezen we ervoor om in de eerste twee jaar incidenteel extra in te zetten op de belangrijkste beleidsambities uit het Bestuursprogramma. Hierdoor is het resultaat in 2027 en 2028 negatief, met respectievelijk € 2,990 miljoen en € 1,630 miljoen. In de laatste twee jaren van het meerjarenperspectief is het begrotingsresultaat weer positief. Het bij de Kaderbrief 2027–2030 geschetste meerjarenperspectief vormt het uitgangspunt voor deze Programmabegroting. Daarbij zijn de bekende financiële ontwikkelingen verwerkt. Het gaat onder meer om de doorwerking van de Eerste Tussenrapportage 2026, actuele inzichten in de prijs - en loonontwikkeling, de volumeontwikkeling, de algemene uitkering en de financiële vertaling van het Bestuursprogramma, voor zover deze voldoende concreet en verwerkbaar is.

Ontwikkelingen die zich na vaststelling van de Kaderbri ef hebben voorgedaan en gevolgen hebben voor het meerjarenperspectief, worden verderop nader toegelicht. Investeringen In het Bestuursprogramma is vastgelegd dat we voor de komende tien jaar werken met een investeringsplafond van gemiddeld € 35 miljoen per jaar. In een afzonderlijk jaar is een maximale piek van € 45 miljoen mogelijk. Hiermee geven we invulling aan de ambitie om de gemeentelijke investeringen beheersbaar te houden en de financiële positie van de gemeente duurzaam gezond te houden. De bijbehorende kapitaallasten en rente zijn in deze begroting verwerkt. De groei van Barneveld brengt tegelijkertijd omvangrijke investeringsopgaven met zich mee, onder andere op het gebied van woningbouw, bereikbaarheid, onderwijshuisvesting, maatschappelijke voorzieningen, economie, duurzaamheid en het landelijk gebied. De totale beoogde investeringsbehoefte is de komende jaren groter dan binnen het investeringsplafond kan worden gerealiseerd. Dat betekent dat niet alle investeringen direct kunnen worden uitgevoerd en dat keuzes noodzakelijk zijn. Bij die keuzes wegen we onder meer maatschappelijke meerwaarde, wettelijke noodzaak, urgentie, uitvoerbaarheid en financiële gevolgen mee. Om deze investeringen zorgvuldig en in samenhang te kunnen beoordelen, is meer tijd nodig.

Daarom maken we in deze begroting nog geen inhoudelijke keuzes over individuele investeringen. Met deze begroting geven we financieel invulling aan de uitvoeringslijn uit het Bestuursprogramma over het investeringskader. 12 De inhoudelijke besluitvorming over de prioritering vindt vervolgens in twee stappen plaats. In februari 2027 wordt aan de raad een voorstel voorgelegd voor de investeringen die in 2027 en 2028 binnen het beschikbare plafond kunnen worden uitgevoerd. Bij de Kadernota 2028 volgt een integrale meerjarige afweging, waarbij ook de investeringen voor de daaropvolgende jaren in samenhang worden beoordeeld. Deze werkwijze biedt ruimte om investeringen zorgvuldig te prioriteren en tegelijkertijd de financiële gevolgen voor de meerjarenbegroting beheersbaar te houden. Aanvullende effecten, consequenties en samenhangen die bij de verdere uitwerking naar voren komen, kunnen zo worden betrokken bij de integrale afweging bij de Kadernota 2028. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen zonder dat dit direct leidt tot aanpassing van beleid of uitvoering. Voor de Programmabegroting 2027 zijn de risico’s geactualiseerd en is de beschikbare weerstandscapaciteit opnieuw beoordeeld. Het weerstandsvermogen moet worden bezien in samenhang met de bredere financiële positie van de gemeente.

Daarbij gaat het niet alleen om de omvang van de algemene reserve, maar ook om de solvabiliteit, de netto schuldquote, het investeringsvolume en de mate waarin risico’s zich daadwerkelijk kunnen voordoen. Een voldoende weerstandsvermogen blijft noodzakelijk, zeker in een periode waarin de gemeente fors investeert en het meerjarenperspectief onder druk staat. De beschikbare weerstandscapaciteit maakt onderdeel uit van het eigen vermogen en heeft daarmee invloed op de solvabiliteit. Wanneer middelen uit de algemene reserve worden ingezet, kan dit bovendien gevolgen hebben voor de financieringsbehoefte en daarmee indirect voor de netto schuldquote. Daarom blijven wij terughoudend met het structureel inzetten van incidentele middelen en beoordelen wij voorstellen steeds in samenhang met de totale financiële positie. Bij een nieuwe nota risicomanagement en weerstandsvermogen kan opnieuw worden bezien welke streefwaarden passen bij de omvang, groei en risicoprofiel van de gemeente Barneveld. Tot die tijd blijft het uitgangspunt dat het weerstandsvermogen voldoende moet zijn om risico’s verantwoord op te vangen en tegelijkertijd ruimte moet laten voor noodzakelijke investeringen. Meerjarenbalansprognose en financiële ratio’s Wij beoordelen de financiële positie van de gemeente Barneveld niet alleen aan de hand van het begrotingsresultaat en het weerstandsvermogen.

Ook de solvabiliteit, de netto schuldquote en de ontwikkeling van de meerjarenbalans zijn belangrijke indicatoren voor de financiële houdbaarheid. 13 De komende jaren staan deze kengetallen onder druk. Dat hangt vooral samen met het investeringsvolume dat nodig is om de groei van Barneveld verantwoord te begeleiden. Een belangrijk deel van deze investeringen zal met vreemd vermogen moeten worden gefinancierd. Daardoor neemt de leningenportefeuille toe en blijft de netto schuldquote een belangrijk aandachtspunt. De solvabiliteit laat zien in welke mate de bezittingen van de gemeente met eigen vermogen zijn gefinancierd. De netto schuldquote geeft inzicht in de verhouding tussen de schuldenlast en de totale baten van de gemeente. Beide kengetallen moeten in samenhang worden beoordeeld. Een relatief sterke reservepositie kan financiële ruimte bieden. Wanneer investeringen echter leiden tot hogere schulden en kapitaallasten, neemt de structurele druk op de begroting toe. Voor de schuldquote is de huidige verwachting dat we de komende jaren de streefwaarde blijven overschrijden, ondanks de verlaging van het investeringsplafond. Het is daarom van belang om alle andere indicatoren gezond te houden. In deze Programmabegroting 2027 sturen we nadrukkelijk op de samenhang tussen investeringen, kasstromen, exploitatielasten en schuldontwikkeling.

Voor een nadere toelichting, aanvullende kengetallen en definities verwijzen wij naar de financiële begroting en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Beleidstoevoegingen De Kaderbrief 2027–2030 bevatte, vanwege het verkiezingsjaar en de start van een nieuwe bestuursperiode, geen breed pakket met uitgewerkte beleidsvoornemens. De afweging van nieuwe beleidsvoornemens vindt plaats bij deze Programmabegroting 2027, mede in het licht van Bestuursprogramma 2026–2030. In deze begroting zijn de beleidsmatige keuzes opgenomen die voor 2027 noodzakelijk, uitvoerbaar en financieel inpasbaar zijn. Daarbij is steeds gekeken naar de samenhang met de bestuurlijke opgave, de beschikbare financiële ruimte en de uitvoeringskracht van de organisatie. Met deze beleidstoevoegingen wordt invulling gegeven aan de ambitie om Barneveld bestuurlijk, maatschappelijk en organisatorisch voor te bereiden op een periode van groei en toenemende complexiteit. De structurele middelen versterken blijvend de kwaliteit van voorzieningen en uitvoering, terwijl de incidentele middelen gericht zijn op vernieuwing, ontwikkeling en versnelling. Gezamenlijk dragen zij bij aan een toekomstbestendige gemeente die haar maatschappelijke opgaven effectief kan realiseren en haar die nstverlening op peil houdt.

Een totaalbeeld van de beleidstoevoegingen en de financiële verwerking daarvan is opgenomen in bijlage 3. 14 Samenhang beleidstoevoegingen en begrotingsprogramma’s De beleidstoevoegingen staan niet op zichzelf, maar ondersteunen de realisatie van de maatschappelijke opgaven die in de elf begrotingsprogramma’s centraal staan. Zij maken het mogelijk om nieuwe activiteiten uit te voeren, bestaande inzet te versterken of noodzakelijke ontwikkelingen in gang te zetten. Deze Programmabegroting is de eerste begroting volgens de vernieuwde programmastructuur. De verdere verbinding tussen doelen, activiteiten in de begrotingsprogramma’s en de beleidstoevoegingen is onderdeel van de doorontwikkeling van deze structuur. In het komende jaar willen we, met het oog op een meer integrale inhoudelijke en financiële sturing, deze samenhang explicieter en directer zichtbaar maken door de beleidstoevoegingen per programma te koppelen aan en toe te lichten bij de betreffende doelen en activiteiten. Tarieven Voor de ontwikkeling van belastingen, heffingen en leges sluiten we aan bij de financiële uitgangspunten uit de Kaderbrief 2027 –2030. Voor de inflatieontwikkeling van lokale heffingen wordt, conform de bestaande lijn, uitgegaan van het driejaarsgemiddelde van de BBP-ontwikkeling.

Voor 2027 is dit percentage bepaald op 2,9%, tenzij wettelijke maximumtarieven, kostendekkendheid of specifieke beleidskeuzes aanleiding geven tot een afwijkend tarief. In het Bestuursprogramma is opgenomen dat de extra verhoging van de OZB en forensenbelasting van 2,5% per jaar tot en met 2028 wordt gehandhaafd. De extra opbrengsten zijn nodig voor investeringen in onder andere infrastructuur en onderwijshuisvesting en worden gestort in de reserve Verantwoord groeien. De middelen dragen daarnaast bij aan het toekomstbestendig maken van een gemeente met aanzienlijk meer inwoners. Vanaf 2029 zetten wij de extra verhoging van de OZB op 0,0% en hanteren wij hiervoor alleen de inflatiecorrectie. Bij de tarieven voor rioolheffing, afvalstoffenheffing en omgevingsvergunningen streven wij naar kostendekkendheid, met oog voor een geleidelijke en uitlegbare tariefontwikkeling. Voor overige heffingen en leges wordt per onderdeel beoordeeld welke tariefontwikkeling nodig is om kostenontwikkelingen, wettelijke kaders en beleidsmatige uitgangspunten op te vangen. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. 15 Beslispunten Wij stellen u voor de Programmabegroting 2027 vast te stellen en daarmee: 1. Het college opdracht te geven de programma’s en de bijbehorende doelstellingen, speerpunten en activiteiten uit te voeren; 2.

De bijbehorende budgetten per programma voor 2027 te autoriseren; 3. De voorgestelde aanwendingen en stortingen in reserves en voorzieningen te autoriseren, zoals opgenomen in bijlage 2: Reserves en voorzieningen ; 4. Kennis te nemen van het meerjarenperspectief 2028 –2030 en de daarin opgenomen financiële ontwikkelingen; 5. Akkoord te gaan met de in deze begroting opgenomen beleidstoevoegingen 2027 en de daarbij behorende baten en lasten, zoals opgenomen in bijlage 3: Beleidstoevoegingen; 6. De lokale belastingen, heffingen en leges voor 2027 vast te stellen conform de voorstellen in deze begroting en paragraaf 1: Lokale heffingen; 7. De extra verhoging van OZB en forenzenbelasting van 2,5% voor 2027 en 2028 te handhaven; 8. De mandaten op het gebied van strategische grondaankopen (maximaal € 5 miljoen) en het instellen van voorbereidingskredieten (maximaal € 0,5 miljoen) voor grondexploitatie toe te kennen op basis van de in december 2016 vastgestelde Nota grondbeleid (zie oo k paragraaf Grondbeleid). Financiële begroting Inleiding Financiële begroting De begroting 2027 is opgesteld volgens de reguliere richtlijnen en uitgangspunten, zoals deze zijn opgenomen in de Kaderbrief 2027–2030. Daarbij vormt de meerjarenbegroting 2026–2029 de basis voor de actualisatie van het meerjarenperspectief 2027–2030.

De belangrijkste uitgangspunten zijn: Algemeen • | Structurele doorwerking van effecten uit de Eerste Tussenrapportage 2026; • | Algemene uitkering: circulaires verwerkt tot en met de Meicirculaire 2026; • | Loon- en prijsontwikkeling op basis van de prijsontwikkeling BBP; • | Volumeontwikkeling op basis van de volumeontwikkeling BBP; • | Lokale heffingen, belastingen en rechten indexeren we volgens de bestaande lijn met het driejaarsgemiddelde van de BBP-ontwikkeling; • | Loonontwikkeling van het ambtelijk apparaat op basis van de actuele cao- afspraken gemeenten en de gehanteerde begrotingsuitgangspunten; • | Financiële doorwerking van het Bestuursprogramma 2026–2030 voor zover deze voldoende concreet en verwerkbaar zijn. Dat betekent voor 2027 voor de loon-, prijs- en volumeontwikkelingen • | Loon- en prijsontwikkeling (derden) en subsidies: +2,5%; • | Volumeontwikkeling voor budgetten die daar geheel of gedeeltelijk gevoelig voor zijn, bijvoorbeeld door bevolkingsgroei: maximaal +1,8%; • | Lokale heffingen, belastingen en rechten: +2,9%; • | De extra verhoging van OZB en forenzenbelasting van 2,5% voor 2027 en 2028 blijft gehandhaafd; • | Loonontwikkeling ambtelijk apparaat: +1,6% per 1 januari 2027 en +0,9% per 1 april 2027. 17 Verder worden voor de heffingen de tariefontwikkelingen voorgesteld zoals opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.

Daarbij geldt als uitgangspunt dat wordt gestreefd naar kostendekkendheid, met oog voor een geleidelijke en uitlegbare tariefontwikkeling. Voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, grafrechten, toeristenbelasting, leges en overige heffingen wordt per onderdeel toegelicht welke aanpassing nodig is op basis van kostenontwikkeling, wettelijke kaders en beleidsmatige keuzes. Voor een uitgebreide onderbouwing verwijzen wij naar de toelichting in de paragraaf Lokale heffingen. De financiële begroting bevat: • Een overzicht van baten en lasten per programma, voor en na resultaatbepaling, inclusief inzicht in de kosten van overhead, algemene dekkingsmiddelen en incidentele begrotingsruimte; • De meerjarenraming 2028–2030 en een toelichting hierop; • De financiële verwerking van de nieuwe programmastructuur; • De belangrijkste mutaties ten opzichte van de vorige meerjarenbegroting. Begroting 2027 De Programmabegroting 2027 laat in de eerste jaren van de meerjarenraming een tijdelijk negatief begrotingsresultaat zien. Voor 2027 bedraagt het saldo € 2,990 miljoen negatief en voor 2028 € 1,630 miljoen negatief. Vanaf 2029 herstelt het financiële perspectief zich en laten zowel 2029 als 2030 een positief begrotingsresultaat zien.

Daarnaast is het structurele resultaat in alle jaren positief, waarmee de begroting voldoet aan het provinciale toetsingskader voor structureel begrotingsevenwicht. Het begrotingsresultaat voor 2027 is ten opzichte van de Kaderbrief 2027 gewijzigd van een voordelig saldo van € 2,969 miljoen naar een nadelig saldo van € 2,990 miljoen. Deze verslechtering wordt voornamelijk veroorzaakt door autonome ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten. De positieve effecten van de Meicirculaire 2026 en de lagere kapitaallasten als gevolg van de verwerking van het gemiddeld lagere investeringsplafond waren onvoldoende om deze ontwikkelingen volledig op te vangen. Daarnaast zijn beleidstoevoegingen opgenomen om uitvoering te geven aan noodzakelijke ambities uit het Bestuursprogramma. Tegelijkertijd is het structurele resultaat ten opzichte van de Kaderbrief in positieve zin bijgesteld, met circa € 2 miljoen in 2028 en € 1 miljoen in 2029. De tijdelijke negatieve resultaten in 2027 en 2028 hangen samen met de bewuste keuze om maatschappelijke opgaven, dienstverlening en uitvoeringskracht te versterken, terwijl tegelijkertijd wordt vastgehouden aan een financieel houdbare koers. 18 De opgenomen beleidstoevoegingen richten zich op opgaven waarvoor versterking noodzakelijk is.

Zij dragen onder meer bij aan een sterke sociale en culturele basis, een kwalitatief goede leefomgeving, effectieve handhaving, toegankelijke dienstverlening en een toekomstbestendige organisatie. Daarmee wordt niet alleen invulling gegeven aan bestuurlijke ambities, maar worden ook de kwaliteit, continuïteit en uitvoerbaarheid van bestaande taken geborgd. Om de financiële houdbaarheid op langere termijn te waarborgen zijn tegelijkertijd verschillende beheersmaatregelen getroffen. Zo is uitgegaan van een gemiddeld investeringsplafond van € 35 miljoen per jaar, zijn in de meerjarenraming taakstellingen en ombuigingen verwerkt en worden nieuwe structurele lasten uitsluitend toegevoegd wanneer daar structurele dekking tegenover staat. Hiermee worden de ontwikkeling van de schuldpositie en de structurele druk op de begroting beheerst. Het begrotingsresultaat wordt mede gerealiseerd doordat in het meerjarenperspectief maatregelpakketten en taakstellingen zijn opgenomen. Deze zijn financieel verwerkt, maar nog niet in alle gevallen concreet ingevuld. Dit vormt een risico voor de realisatie van de begroting. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in bijlage 8 Taakstellingen. Op basis van ervaringen uit het verleden is de verwachting dat toekomstige circulaires en andere financiële ontwikkelingen een positief effect zullen hebben op de financiële positie van de gemeente.

Omdat hierover op dit moment nog onvoldoende zekerheid be staat, zijn deze verwachte voordelen nog niet verwerkt in de voorliggende begroting. Per saldo kiest deze begroting voor een evenwichtige koers waarin noodzakelijke versterkingen worden gecombineerd met financiële discipline. Door de organisatie, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen tijdig toe te rusten op de groei van Barneveld en de toenemende complexiteit van opgaven, worden grotere maatschappelijke, organisatorische en financiële knelpunten op langere termijn voorkomen. Hoewel in 2027 en 2028 sprake is van een tijdelijk negatief begrotingsresultaat, is geen sprake van een structureel financieel tekort. Het financiële meerjarenperspectief herstelt zich vanaf 2029 en blijft structureel sluitend. Daarmee voldoet het meerjarenperspectief aan het provinciale toezichtskader. De begroting voldoet aan de eis van structureel en reëel evenwicht, waarbij de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn en rekening is gehouden met loon - en prijsontwikkelingen en de ontwikkelingen binnen de algemene uitkering. Op basis hiervan blijft sprake van een financieel duurzame begroting en vormt het structurele begrotingsevenwicht een solide basis voor repressief toezicht door de provincie.

Overzicht baten en lasten per programma Exploitatie | Primitieve begroting 2027 Lasten | Baten | Saldo PROGR.1 | Verbondenheid in groeiende | -9.248 | 404 | -8.844 gemeenschappen PROGR.2 | Gelijke kansen op meedoen en | -53.038 | 16.053 | -36.985 ontwikkelen PROGR.3 | Gezondheid, vitaliteit en weerbaarheid | -3.918 | 873 | -3.045 PROGR.4 | Passende woonsituatie met de juiste | -24.045 | 1.880 | -22.165 hulp en ondersteuning PROGR.5 | Veilig samenleven | -7.164 | 146 | -7.018 PROGR.6 | Gezond en toekomstbestendig | -22.371 | 16.918 | -5.453 Barneveld PROGR.7 | Prettig leven in vitale dorpen | -30.603 | 8.864 | -21.739 PROGR.8 | Ruimte voor ondernemerschap | -2.051 | 2.823 | 772 PROGR.9 | Waardevol landelijk gebied | -1.433 | 153 | -1.280 PROGR.10 Bereikbaar, nu en in de toekomst | -14.522 | 426 | -14.096 PROGR.11 Bestuur, organisatie en financiën | -40.145 | 157.007 | 116.862 Gerealiseerd resultaat | -208.538 | 205.547 | -2.990 19 Meerjarenraming bedragen x € 1.000 Meerjarenraming | Begroting | MJR | MJR | MJR 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingsresultaat Programmabegroting 2026 | 204 | -60 | -2.541 | -2.541 Raadsbesluiten gedurende 2026 | 2.992 | 2.550 | 1.710 | 1.710 Totaal mutaties Kaderbrief 2027 | -227 | 95 | -10 | -46 Prognose resultaat per begrotingsjaar bij Kaderbrief 2027 | 2.969 | 2.584 | -841 | -877 Meicirculaire 2026 - effect t.o.v.

Kaderbrief 2027 | 1.214 | 758 | 805 | 900 Prognose resultaat per begrotingsjaar na Meicirculaire 2026 | 4.183 | 3.342 | -36 | 23 Mutaties t.o.v. voorgaand jaar Mutaties lasten 1. Ontwikkelingen Jeugdzorg | -2.100 | -2.100 | -2.100 | -2.100 2a. Overige autonome ontwikkelingen - structureel | -366 | -689 | -546 | -530 2b. Overige autonome ontwikkelingen - incidenteel | -608 | -253 | -108 | - 3a. Beleidstoevoegingen - structureel | -863 | -828 | -828 | -828 3b. Beleidstoevoegingen - incidenteel | -5.030 | -4.120 | -165 | - 4. Kapitaallasten rente - mutatie rentedoorberekening Grex | -81 | 317 | 18 | -47 5. Verwerking kapitaallasten en rente o.b.v. investeringsplafond € 35 miljoen | 2.338 | 2.890 | 5.260 | 4.259 Totaal mutaties lasten | -6.709 | -4.783 | 1.531 | 754 Mutaties baten 6. Autonome ontwikkelingen - Brede SPUK en IZA vervangen door AZWA | -12 | 139 | 276 | 276 7. Treasury - rentebaten | -190 | -190 | -190 | -200 Totaal mutaties baten | -202 | -51 | 86 | 76 Mutaties reserves en voorzieningen 8a. Mutaties reserves - incidenteel ter dekking beleidstoevoegingen | 380 | 180 | - | - 8b. Mutaties reserves - structureel | -146 | -146 | -146 | -146 9a. Mutaties voorzieningen | - incidenteel | -193 | - | - | - 9b.

Mutaties voorzieningen - structureel | -302 | -172 | -359 | -361 Totaal mutaties reserves | -261 | -138 | -505 | -507 Totaal mutaties | -7.173 | -4.972 | 1.112 | 323 Prognose resultaat per begrotingsjaar | -2.990 | -1.630 | 1.076 | 346 Waarvan incidenteel Programmabegroting 2026 | -823 | 339 | -1 | 50 Waarvan incidenteel 1e Turap 2026 | -85 | - | - | - Waarvan incidenteel Programmabegroting 2027 | -5.451 | -4.193 | -273 | - Totaal Structureel resultaat | 3.368 | 2.224 | 1.350 | 296 20 21 Toelichting meerjarenraming Hieronder worden alle ontwikkelingen toegelicht die van invloed zijn op de meerjarenraming 2027-2030. Het vertrekpunt hiervoor is de stand die in de Kaderbrief 2027 werd gepresenteerd. Effecten Meicirculaire 2026 De Meicirculaire 2026 is op 29 mei verschenen en geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van het Rijk. Deze bevat onder andere informatie over de verdeling van het gemeentefonds per 2027 en de actualisatie van het accres voor volume en loon- en prijsontwikkeling (LPO). Voor een nadere toelichting op de uitkomsten verwijzen we u naar de separate raadsmemo 'Informeren uitkomsten Meicirculaire 2026'. We zien een redelijk positief effect op het meerjarenperspectief (2027: € 1,2 miljoen; 2028: € 0,8 miljoen; 2029: € 0,8 miljoen; 2030: € 0,9 miljoen). Mutaties lasten: 1.

Ontwikkelingen Jeugdzorg Op basis van de huidige realisatie en prognose van de jeugdhulpkosten voor 2026 verwachten wij dat de uitgaven in 2027 aanzienlijk zullen toenemen. Oorzaken van deze toename van de kosten: • Hogere lonen en prijzen • Groei aantal cliënten • Hogere gemiddelde intensiteit (uren hulp per cliënt) • Verschuiving van type hulp (naar duurdere jeugdhulp) Met de hogere lonen en prijzen was bij de Kaderbrief 2027 al rekening gehouden. Voor de indexering van de zorgtarieven worden de door het ministerie van VWS vastgestelde indexcijfers OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskosten) en PPC (Prijsindexcijfer Part iculiere Consumptie) gehanteerd. Gezamenlijk vormen deze het totaalindexcijfer voor de tariefindexering. In de Kaderbrief 2027 was al uitgegaan van een totaalindexcijfer van 5,13%. De andere oorzaken van de verwachte kostenstijging waren nog niet in de Kaderbrief 2027 meegenomen en worden daarom nu alsnog opgenomen. Om niet volledig uit te gaan van het meest negatieve scenario, is op de prognose een correctie van 60% toegepast. 22 De stijging van de jeugdhulpkosten is in heel Nederland en ook in Barneveld al jaren een uitdaging. De Jeugdwet is een open einde-regeling en verplicht gemeenten om ouders en jeugdigen te ondersteunen met jeugdhulp als dit noodzakelijk is. Daarmee zijn de kosten voor jeugdhulp dus grotendeels onvermijdelijk.

Als gemeente willen we deze kosten monitoren en betaalbaar houden, daarom is in 2025 de Lokale Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld. Hierin is een structurele besparing van 1,5 mln opgenomen. Los van deze besparing is echter sprake van stijgende kosten door loon- en prijscompensatie. Zie de bijlage Taakstellingen voor een uitgebreidere toelichting op de Hervormingsagenda. 2a en b. Autonome ontwikkelingen - structureel en incidenteel Dit betreffen nagekomen autonome ontwikkelingen na het opstellen van de Kaderbrief 2027. Het betreft hier onder andere: • Kosten voor de bemoeizorg die vanaf 2027 onder verantwoordelijkheid van de gemeenten valt; • Hogere kosten inzet Veilig Thuis door toename meldingen en adviesvragen; • Hogere kosten Maatschappelijke opvang door gewijzigde verdeelsystematiek; • Incidenteel hogere kosten Milieueffectrapportages (MER) vanuit de Roadmap Omgevingsvisie; • Verlengen meerjarige samenwerkingscontracten Barneveld Tomorrow, Plant Forward en Poultry expertise centre; • Indexering kosten rondom beheer vastgoed (zoals energie en onderhoud). 3a. Beleidstoevoegingen – structureel De structurele beleidstoevoegingen bedragen vanaf 2027 jaarlijks € 0,863 miljoen (vanaf 2028: € 0,828 miljoen). De middelen worden ingezet voor het versterken van maatschappelijke voorzieningen, de leefomgeving en de uitvoeringskracht van de gemeentelijke organisatie.

Hiermee investeren we in een solide basis voor cultuur, bestaanszekerheid, bereikbaarheid, leefbaarheid, dienstverlening en bedrijfsvoering. De structurele toevoegingen dragen bij aan de continuïteit van gemeentelijke taken en vergroten het vermogen van de organisatie om maatschappelijke opgaven duurzaam te realiseren. 23 3b. Beleidstoevoegingen - incidenteel De incidentele beleidstoevoegingen bedragen € 4,650 miljoen in 2027, € 3,940 miljoen in 2028 en € 0,165 miljoen in 2029. Deze middelen worden ingezet voor tijdelijke ontwikkel- en veranderopgaven op het gebied van dienstverlening, digitalisering, participa tie, communicatie en organisatieontwikkeling. Hiermee creëren we ruimte om noodzakelijke verbeteringen door te voeren, de realisatiekracht van de organisatie te versterken en de gemeente voor te bereiden op toekomstige opgaven. Een belangrijk onderdeel van deze incidentele beleidstoevoegingen betreft de verdere ontwikkeling en professionalisering van de organisatie. Om de groeiende en complexer wordende opgaven goed te kunnen blijven uitvoeren, investeren we tijdelijk extra in het versterken van de organisatie. Organisatieontwikkeling De afgelopen jaren zijn met het programma Barneveld Groeit! grote stappen gezet in de ontwikkeling van de organisatie. Een organisatie staat echter nooit stil.

De groei van Barneveld, nieuwe wettelijke taken, veranderende maatschappelijke opgaven en de uitvoering van vastgesteld beleid doen de komende jaren een blijvend groter beroep op onze organisatie. We zien ook kwetsbaarheden die de verdere doorontwikkeling in de weg zitten. Dat zit hem niet in structuur en systemen, maar gaat vooral over helder opdrachtgeverschap, rollen en verantwoordelijkheden en het verstevigen van de basis. In een steeds groter wordende organisatie en met steeds complexere opgaven is verdere professionalisering van de organisatie noodzakelijk. Naast het geven van ruimte voor vakmanschap, vertrouwen en verantwoordelijkheid hoort daarbij ook een zakelijke inrichting van de organisat ie. Als onderdeel van de incidentele beleidstoevoegingen geven we de ontwikkeling van de organisatie daarom de komende twee jaar een gerichte, tijdelijke impuls van € 500.000 per jaar. Daarmee versterken we niet alleen waar dat op korte termijn nodig is, maar investeren we vooral in het structureel beter organiseren van het werk. Beleidstoevoegingen in samenhang Met deze beleidstoevoegingen – structureel en incidenteel - wordt invulling gegeven aan de ambitie om Barneveld bestuurlijk, maatschappelijk en organisatorisch voor te bereiden op een periode van groei en toenemende complexiteit.

De structurele middelen ve rsterken blijvend de kwaliteit van voorzieningen en uitvoering, terwijl de incidentele middelen gericht zijn op vernieuwing, ontwikkeling en versnelling. Gezamenlijk dragen zij bij aan een toekomstbestendige gemeente die haar maatschappelijke opgaven effec tief kan realiseren en haar dienstverlening op peil houdt. Een gedetailleerd overzicht van alle structurele en incidentele beleidstoevoegingen vindt u terug in bijlage 3. 24 4. Kapitaallasten rente - mutatie rentedoorberekening Grex Dit betreft een actualisatie van de kapitaallasten op basis van de verwachte voorraad GREX. 5. Verwerking kapitaallasten en rente o.b.v. investeringsplafond € 35 miljoen Indien we geen investeringsplafond van € 35 miljoen zouden toepassen, dan muteren de rentelasten zoals hierboven onder a. vermeld en muteren de afschrijvingslasten zoals hierboven onder b. en c. getoond. Het bedrag onder b. is inclusief het effect van het verlen gen van de afschrijvingstermijnen. Het instellen van een jaarlijks investeringsplafond van € 35 miljoen leidt tot een aanzienlijke daling van de afschrijvings- (onder d. hierboven) en rentelasten (onder e. hierboven). Het totale positieve effect bedraagt o ngeveer € 2,3 miljoen in 2027, € 2,9 miljoen in 2028, € 5,3 miljoen in 2029 en € 4,3 miljoen in 2030. Mutaties baten: 6.

Autonome ontwikkelingen - Brede SPUK en IZA vervangen door AZWA Het Rijk heeft in het kader van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van opgaven uit het AZWA op het gebied van preventie, de sociale basis en de verbinding tussen zorg en sociaal domein. Deze middelen vervangen vanaf 2027 het huidige Integraal ZorgAkkoord (IZA) en een deel van de middelen die via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) beschikbaar zijn gesteld via een specifieke uitkering (Brede SPUK). Voor de uitvoering wordt een beleidsmedewerker ingezet. 7. Treasury – rentebaten Dit betreft een bijstelling van de te ontvangen rente over onze overtollige middelen, omdat de officiële rentetarieven waarop deze rentevergoeding is gebaseerd, de afgelopen periode zijn gedaald. Mutaties reserves: 8a. en b. Mutaties reserves en voorzieningen - incidenteel en structureel In de Programmabegroting 2027 zijn alle mutaties op reserves en voorzieningen verwerkt op basis van de laatste inschattingen. Deze mutaties laten het effect op het begrotingsresultaat zien ten opzichte van eerdere jaren. Zie bijlage 2 voor een toelichting van de mutaties.

Incidentele baten en lasten De begroting structureel en reëel in evenwicht In de Gemeentewet en het BBV staat dat onze begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn. Onze begroting is structureel in evenwicht wanneer we de structurele lasten dekken door structurele baten. Er is een structureel tekort wanneer de structurele baten niet voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. Met deze bijlage geven we invulling aan dit voorschrift. Het BBV schrijft voor dat we voor alle jaren van onze meerjarenbegroting een structureel saldo moeten berekenen. In deze begroting dus voor de jaren 2027 tot en met 2030. In onderstaande tabel maken we de opbouw van het structurele saldo duidelijk. De tabel toont dat onze begroting voor alle jaren in het meerjarenperspectief structureel in evenwicht is.

bedragen x € 1.000 Structureel resultaat | Begroting | MJR | MJR | MJR 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Programma lasten | -206.119 | -204.060 | -199.731 | -201.769 Programma baten | 203.580 | 203.738 | 202.705 | 204.113 Saldo van baten en lasten | -2.538 | -322 | 2.974 | 2.344 Mutatie reserves Stortingen reserves | -2.419 | -2.440 | -2.717 | -2.717 Ontrekkingen reserves | 1.967 | 1.132 | 819 | 719 Mutatie reserves | -452 | -1.308 | -1.898 | -1.998 Resultaat | -2.990 | -1.630 | 1.076 | 346 Af: incidentele baten en lasten Incidentele lasten | -7.746 | -4.406 | -513 | - Incidentele baten | 89 | 89 | 89 | - Incidentele stortingen | -50 | -50 | -50 | -50 Incidentele ontrekkingen | 1.348 | 513 | 200 | 100 Af: incidentele baten en lasten | -6.359 | -3.854 | -274 | 50 Totaal structureel resultaat | 3.368 | 2.224 | 1.350 | 296 25 Programma 1. Verbondenheid in groeiende gemeenschappen Inleiding In een samenleving waarin de vraag naar ondersteuning groeit en maatschappelijke vraagstukken complexer worden, wordt een sterke sociale basis steeds belangrijker. Veel vragen van inwoners vragen niet direct om professionele hulp of zorg. Vaak zijn inwoners geholpen met een sociaal netwerk, plekken om elkaar te ontmoeten en gemeenschappen waarin mensen elkaar kennen en ondersteunen.

Verbondenheid vormt daarmee een belangrijke basis voor een gezonde samenleving en is daarom de eerste opgave binnen de Visie Sociaal Domein 2040. In 2027 zetten we in op het verder versterken van deze sociale basis. We ondersteunen leefbaarheidsinitiatieven van inwoners en verbeteren de ondersteuning van initiatiefnemers. Ook werken we aan de doorontwikkeling van het Sport- en Beweegakkoord, waarbij we de maatschappelijke waarde van sport, bewegen en cultuur voor ontmoeting, gezondheid en participatie verder versterken. Daarnaast werken we aan een toekomstbestendige ondersteuning van mantelzorgers en vrijwillige inzet, versterken we leefbaarheidsinitiatieven en geven we verder vorm aan een sterke sociale basis in wijken en dorpen.

Wat willen we bereiken? 1.1 Meer inwoners ontmoeten elkaar en ondernemen samen activiteiten 1.2 Er is meer verbinding tussen verschillende groepen in de samenleving 1.3 Het gevoel van veiligheid in wijken en buurten is vergroot 1.4 Meer inwoners weten zich zelfstandig te redden met behulp van hun eigen netwerk 1.5 Er is meer verbinding en vertrouwen tussen inwoners en gemeente 27 1.1 Meer inwoners ontmoeten elkaar en ondernemen samen activiteiten Wat gaan we daarvoor doen? 1.1.1 Versterken van leefbaarheidsinitiatieven We versterken leefbaarheidsinitiatieven van inwoners door de ondersteuning van initiatiefnemers te verbeteren en ruimte te bieden voor nieuwe initiatieven. Met behulp van een provinciale subsidie investeren we in een gebiedsregisseur leefbaarheidsinitiatie ven, de doorontwikkeling van de ondersteuningsstructuur en financiële ondersteuning voor initiatieven. 1.1.2 Evaluatie en vervolgaanpak Sport - en Beweegakkoord II We evalueren de resultaten van het Sport - en Beweegakkoord II en stellen een vervolgaanpak op gericht op gezondheid, vitaliteit, ontmoeting, opgroeien en meedoen. Daarbij bouwen we voort op de bestaande thema’s van het akkoord, met aandacht voor zowel sportverenigingen als ondernemende sport - en beweegaanbieders.

Ook onderzoeken we hoe sportevenementen en beweeginitiatieven beter kunnen worden ondersteund en nog mee r kunnen bijdragen aan een gezonde en betrokken samenleving. 1.1.3 Stimuleren van sport- en beweeginitiatieven via Maatschappelijk Sport - en Beweegfonds Met het Maatschappelijk Sport- en Beweegfonds ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan gezondheid, ontmoeting en participatie. Sport en bewegen brengen inwoners samen en versterken de sociale samenhang in wijken en dorpen. Zo zetten we sport en bewegen in als middel om maatschappelijke doelen te realiseren. 1.1.4 Versterken van vrijwillige inzet We stimuleren de doorontwikkeling van het Steunpunt Vrijwillige Inzet van Welzijn Barneveld. Daarbij verbeteren we de ondersteuning van vrijwilligers en organisaties, brengen we vraag en aanbod beter bij elkaar en zetten we in op het werven en behouden van vrijwilligers. 1.1.5 Ontmoeting in wijken en dorpen We versterken ontmoeting en sociale verbinding in wijken en dorpen. Daarbij werken we samen met inwoners, maatschappelijke partners en verenigingen aan een sterk netwerk van ontmoetingsmogelijkheden en initiatieven. 1.1.6 Nieuwe uitvoeringsagenda Integrale Cultuurvisie 2027 -2028 We evalueren de Uitvoeringsagenda Integrale Cultuurvisie 2025 -2026 en maken een nieuwe uitvoeringsagenda 2027-2028.

De resultaten uit de evaluatie en het behoefte- en participatieonderzoek naar sport, bewegen, cultuur en erfgoed worden meegenomen. 28 1.1.7 Meegroeien van culturele voorzieningen In lijn met de Integrale Cultuurvisie zorgen we ervoor dat culturele voorzieningen meegroeien met de groei van Barneveld. Daarbij zetten we onder andere in op het faciliteren van de groei van de muziekschool, zodat deze kan blijven aansluiten bij de groei van het aantal inwoners en leerlingen. 1.1.8 Uitvoering geven aan het meerjarenplan bibliotheekwerk In 2027 geven we uitvoering aan het meerjarenplan bibliotheekwerk. Hiermee versterken we de maatschappelijke rol van de bibliotheek op het gebied van kennis en informatie, ontwikkeling en educatie, leesbevordering, ontmoeting en debat en kennismaking met kunst en cultuur. De bibliotheek levert daarmee een belangrijke bijdrage aan ontmoeting, ontwikkeling en participatie van inwoners. 1.1.9 Wijkendeal Samen Buiten Barneveld: Sociale Voedseltuin Samen met bewoners en maatschappelijke partners werken we binnen de wijkendeal Samen Buiten Barneveld aan een Sociale Voedseltuin. Hiermee versterken we ontmoeting en verbondenheid in de wijk en verbeteren we de toegang tot gezonde en betaalbare voeding vo or kwetsbare huishoudens.

1.1.10 Ondersteunen van verenigingen In samenhang met de Integrale Cultuurvisie, het Sport - en Beweegakkoord en de versterking van leefbaarheidsinitiatieven zetten we in op het versterken van sport- en cultuurverenigingen. Zo kunnen zij ook in de toekomst een belangrijke bijdrage blijven leve ren aan ontmoeting, participatie en leefbaarheid. Daarbij hebben we aandacht voor ledenwerving, vrijwillige inzet, inclusie, sociale veiligheid en de verdere doorontwikkeling van verenigingsondersteuning. 1.2 Er is meer verbinding tussen verschillende groepen in de samenleving Wat gaan we daarvoor doen? 1.2.1 Opstellen nieuwe Lokale Inclusieagenda In 2027 stellen we samen met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners een nieuwe Lokale Inclusieagenda op. Daarbij evalueren we de huidige agenda en bepalen we welke opgaven en kansen er liggen voor de komende twee jaar en welke activiteiten we daarvoor inzetten. De nieuwe agenda richt zich onder andere op het vergroten van ontmoeting en verbinding tussen inwoners en groepen die elkaar in het dagelijks leven minder vanzelfsprekend ontmoeten. 1.2.2 Versterken van samenwerking rond inclusie en ontmoeting We brengen maatschappelijke partners die actief zijn op het gebied van inclusie, ontmoeting en participatie actief met elkaar in contact.

Door kennisuitwisseling en samenwerking stimuleren we initiatieven die bijdragen aan gastvrijheid, toegankelijkheid, vrijwillige inzet en ontmoeting tussen verschillende groepen inwoners. Hiermee versterken we bestaande initiatieven en creëren we ruimte voor nieuwe samenwerkingen. 29 1.3 Het gevoel van veiligheid in wijken en buurten is vergroot Wat gaan we daarvoor doen? 1.3.1 Inclusie en sociale veiligheid Via de nieuwe Lokale Inclusieagenda stimuleren we initiatieven die bijdragen aan een samenleving waarin inwoners zich welkom, gezien en veilig voelen. Daarbij hebben we aandacht voor toegankelijkheid, gelijkwaardige deelname en het tegengaan van uitsluiting en discriminatie. 1.3.2 Ontmoeting tussen verschillende groepen inwoners In samenhang met de Lokale Inclusieagenda, de buurtgerichte aanpak, het Sport - en Beweegakkoord, de Integrale Cultuurvisie, de versterking van leefbaarheidsinitiatieven en het meerjarenplan van de bibliotheek stimuleren we initiatieven die bijdragen aan we derzijds begrip, respect en contact tussen inwoners met verschillende achtergronden, ervaringen en mogelijkheden. Door ontmoeting en dialoog verkleinen we vooroordelen en versterken we de sociale veiligheid.

1.4 Meer inwoners weten zich zelfstandig te redden met behulp van hun eigen netwerk Wat gaan we daarvoor doen? 1.4.1 Herijken en doorontwikkelen mantelzorgondersteuning We herijken en versterken de mantelzorgondersteuning en leggen de doorontwikkeling van het Steunpunt Mantelzorg vast in de subsidieafspraken met Welzijn Barneveld. Daarbij richten we ons specifiek op het beter bereiken van mantelzorgers die nu minder goed in beeld zijn. Zo werken we aan een ondersteuningsaanbod conform de afspraken uit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). 1.4.2 Versterken van sociale netwerken We versterken de sociale netwerken van inwoners door ontmoeting, deelname aan activiteiten en onderlinge verbinding te stimuleren. Hierbij zetten we in op de kracht van de sociale basis, onder andere via Welzijn Barneveld, het CJG, mantelzorgondersteuning, leefbaarheidsinitiatieven en de buurtgerichte aanpak. 1.5 Er is meer verbinding en vertrouwen tussen inwoners en gemeente Wat gaan we daarvoor doen? 1.5.1 Samenwerken met inwoners We betrekken inwoners actief bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid, onder andere bij het opstellen van de nieuwe Lokale Inclusieagenda. Door in gesprek te blijven met inwoners, aan te sluiten bij initiatieven uit de samenleving en signalen te vertalen naar concrete acties, werken we aan meer verbinding en vertrouwen tussen inwoners en gemeente.

In buurten waar verschillen in gezondheid, participatie en bestaanszekerheid het grootst zijn, zetten we hier via de buurtgerichte aanpak extra op in. Risico's Om de doelstellingen binnen dit programma effectief te realiseren, is een proactieve omgang met onzekerheden essentieel. Ontwikkelingen in de samenleving, wijzigingen in wet- en regelgeving of knelpunten in de uitvoering kunnen de beoogde resultaten beïnvloeden. Wij kijken hierbij verder dan alleen de financiële aspecten; ook de maatschappelijke impact voor onze inwoners en de risico's voor de reputatie en het vertrouwen in de gemeente worden structureel meegewogen. Door maatschappelijke ontwikkelingen en de financiële positie van gemeenten komt de exploitatie van maatschappelijke partners onder druk te staan. Daardoor ontstaat financiële instabiliteit bij maatschappelijke partners, waardoor doelen en resultaten onder druk komen te staan. De beheersmaatregel hierbij is om duidelijke afspraken te maken over resultaten en de relatie tussen (prioritering van) doelen en beschikbare middelen. Daarnaast voeren we onderzoek uit naar de doelen en inrichting van het preventieve veld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://barneveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/426d2168-8f30-4c9b-968d-82a1db27943d?agendaItemId=b7b28d55-7a52-436d-a606-bcf903294b2d