[OUDE VERSIE] Bijlage Herijkte Woonvisie 2025-2027

Wonen voor jong & oud Herijkte Woonvisie Barneveld 2025-2027 met doorkijk tot 2030/2040

Voorwoord Geachte lezer Barneveld is en blijft een aantrekkelijke en dynamische gemeente om te wonen. Steeds meer mensen willen zich hier vestigen of hier blijven wonen. Onze ligging tussen de Gelderse Vallei en de Veluwe, de goede bereikbaarheid en het brede aanbod aan voorzieningen maken onze gemeente tot een sterke, veelzijdige en geliefde woonomgeving. De negen dorpen, elk met een eigen karakter, dragen daar op hun eigen manier aan bij.

Bij de ontwikkeling van de eerdere Woonvisie, de Woonzorgvisie, het woning­ behoefte­onderzoek en de Omgevingsvisie hebben we inwoners, belanghebbenden en partners intensief en met overtuiging betrokken. Dat heeft geleid tot gedegen en gedragen documenten die nog steeds richtinggevend zijn. Omdat de omstandigheden veranderen, maar onze ambities onverminderd actueel en ambitieus blijven, hebben we de Woonvisie nu met nieuwe energie herijkt. Tot 2040 willen we circa 8.000 woningen toevoegen gerekend vanaf 2022. Daarmee groeit gemeente Barneveld naar ongeveer 85.000 inwoners. In Barneveld en Voorthuizen ontwikkelen we met zichtbaar resultaat nieuwe woonwijken, zoals Bloemendal, Holzenbosch en De Burgt. Ook in de andere kernen worden woningen toegevoegd, in lijn met de Omgevingsvisie en lokale wensen.

2

Herijking Woonvisie 2025-2027

De realisatie van deze ambitie doen we met overtuiging en in nauwe samenwerking met marktpartijen, Woningstichting Barneveld, zorgorganisaties en makelaars. We hechten daarbij grote waarde aan een duurzame, toekomstgerichte en kwalitatieve inrichting en onderhoud van de woon- en leefomgeving. Voldoende beschikbare en betaalbare woningen is een urgente opgave. De basis van een stabiele samenleving is het beschikken over een eigen veilige plek om het leven vorm te geven. Dit is essentieel voor het woonplezier van huidige én toekomstige generaties. Deze herijking is een gezamenlijk en toekomstgericht product, waarop ik als wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen trots ben. Bovendien vormt het een belangrijke bouwsteen voor het programma Volkshuisvesting. Ik ben ervan overtuigd dat deze herijking een krachtige impuls geeft aan onze woonambities en bijdraagt aan het doel dat iedere inwoner van de gemeente Barneveld een passend thuis kan vinden en hier met trots en plezier kan wonen.

B. Wijnne, Wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen

Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................................................................................................................................................ 4

5. Verduurzaming en klimaatbestendigheid ................................................................................................................... 38 5.1 Energietransitie ................................................................................................................................................................... 40

1. Inleiding . ......................................................................................................................................................................................................................................... 5

5.2 Verduurzaming bestaande particulier voorraad .................................................................. 42

1.1 Woonkansen inwoners vergroten .............................................................................................................. 6

5.3 Nieuwbouw . ............................................................................................................................................................................... 42

1.2 Woonkeuzes vooruitlopend op de omgevingsvisie .......................................................... 9

5.4 Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen . .............. 43

1.3 Binnen de regio’s FoodValley en Amersfoort positie bepalen . ........................ 9

5.5 Klimaatadaptatie . ............................................................................................................................................................. 43

2. Woningbouwtempo .................................................................................................................................................................. 11

6. Bijstellingen naar aanleiding van de ontwikkelingen ......................................................................... 46

2.1 Ontwikkeling aantal huishoudens en woningbehoefte: groei . ......................... 12

6.1 Relevante (externe) ontwikkelingen in 2022-2024 . .............................................................. 47

2.2 Grote woningbouwopgave ................................................................................................................................... 14

6.1.1 Algemene ontwikkelingen . ..................................................................................................................... 47

2.3 Werken aan voldoende (harde) plancapaciteit ....................................................................... 16

6.1.2 Input vanuit woonbehoefteonderzoek . .............................................................................. 47

6.1.3 Input vanuit de Woonzorgvisie ....................................................................................................... 48

6.1.4 Input vanuit de visie Sociaal Domein . ................................................................................... 49

3. Woningdifferentiatie: extra aandacht voor jongeren, ouderen en andere aandachtsgroepen . ...................................................................................................................................................................... 17

6.2 Volkshuisvestingsprogramma en impact Barneveld ...................................................... 49

3.1 Korte karakteristiek woningvoorraad ................................................................................................. 18

6.3 Gevolgen voor de ambities in de Woonvisie . ............................................................................. 49

3.2 Ontwikkeling huishoudensamenstelling . ........................................................................................ 20

6.4 Groeiambitie Barneveld en woningbouwopgave richting 2030 ....................... 50

3.3 Kwalitatieve woningbehoefte . ........................................................................................................................ 20

6.4.1 Betaalbaarheid . .................................................................................................................................................... 51

3.4 Een aantal doelgroepen uitgelicht ........................................................................................................... 23

6.4.2 Monitoring ................................................................................................................................................................... 51

3.4.1. J ongeren, starters:

6.4.3 Woningbouwprognose . ............................................................................................................................. 52

meer woningen en meer betaalbare woningen gewenst ......................... 23

3.4.2. Ouderen: pluriform aanbod .............................................................................................................. 25

3.4.3. S  pecifieke doelgroepen en (flexibele) woonvormen: spoedzoekers, statushouders, uitstroom beschermd wonen,

7. Uitgangspunten voor woningbouwprogramma .............................................................................................. 53 7.1 Richtinggevend woningbouwprogramma . ....................................................................................... 54 7.2 Uitvoering en opvolging . .......................................................................................................................................... 55

arbeidsmigranten, woonwagenbewoners .................................................................... 29 Bijlagen .......................................................................................................................................................................................................................................................... 59 4. Vitale en gedifferentieerde buurten en kernen ............................................................................................... 32 4.1 Vitale en gedifferentieerde kernen met behoud van eigen identiteit ...... 33

3

Herijking Woonvisie 2025-2027

Colofon ............................................................................................................................................................................................................................................................. 62

inhoud

Leeswijzer Deze herijkte Woonvisie 2025-2027 bouwt voort op de Woonvisie 2021-2025. De ambities die destijds zijn geformuleerd, gelden (bijna) nog steeds. Wel is er aanleiding geweest om de visie te herijken aangezien de gemeenten verplicht zijn om een actueel woonbeleid te hebben.

Met de invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting wordt het voor gemeenten verplicht een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Hoe dit precies vorm moet krijgen, is nog onderwerp van discussie. Ondertussen loopt de huidige Woonvisie 2021-2025 ten einde. Om te zorgen dat het woonbeleid van de gemeente Barnveld actueel en richtinggevend blijft, hebben we besloten de bestaande visie te actualiseren en door te trekken tot 2027. Daarbij hebben onder meer de vastgestelde Omgevingsvisie Barneveld 2040, Visie Sociaal Domein Gemeente Barenveld 2040 “Samen zorgzaam en verbonden” en de Woonzorgvisie 2025-2029 “Een thuis voor iedereen” als basis gediend. Bij het herijken is de tekst alleen aangepast waar dat nodig was; waar mogelijk is de oorspronkelijke inhoud intact gebleven. • Hoofdstukken 2 t/m 5 zijn geactualiseerd, maar nog steeds geschreven in de geest van de vorige visie. • In hoofdstuk 6 worden de actuele ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op en richting geven aan het woonbeleid. • Hoofdstuk 7 komt overeen met hoofdstuk 6 uit de Woonvisie 2021-2025.

4

Herijking Woonvisie 2025-2027

Daarnaast is het werkprogramma aangevuld en geactualiseerd. In bijlage is een overzicht van de woningbouwprojecten die de gemeente Barneveld tot 2030 voorziet, opgenomen.

1

Inleiding

inhoud

1. Inleiding Met deze herijkte woonvisie 2025-2027 zetten we met volle energie in op de volgende stap in het woonbeleid van de gemeente Barneveld. We bouwen verder op wat goed gaat, maar geven er nieuwe vaart, richting en ambitie aan. Gemeente Barneveld groeit en wij groeien mee met beleid dat doet, verbindt en vooruitkijkt.

De woonvisie beschrijft de ontwikkelingen en opgaven op het gebied van wonen voor de periode 2025-2027 met een doorkijk naar 2030 en soms verder. We kijken daarbij niet alleen vooruit, maar handelen er nu al naar. We willen tenslotte tegemoetkomen aan de woonwensen van de huidige en toekomstige inwoners van de gemeente Barneveld, zodat mensen hier met plezier, trots en tevredenheid kunnen (blijven) wonen. Onze gemeente staat niet stil. Nieuwe woningen verrijzen, dorpen vernieuwen en inwoners nemen steeds vaker zelf initiatief. Met deze herijking brengen we meer focus en daadkracht aan. Zo houden we koers en geven we tempo aan onze woonopgave. Onze acties en aanpak In deze herijking maken we duidelijk wat we doen, waarop we inspelen en hoe we het mogelijk maken. We bouwen voort op wat goed gaat en zetten extra vaart achter onze woonopgaven met een aanpak die concreet, samen en toekomstgericht is.

Wat we doen • We zorgen voor voortdurende voortgang in de realisatie van nieuwe woningen. • We bouwen slimmer: woningen die aansluiten bij de veranderende woonbehoefte van jongeren, starters en ouderen. • We stimuleren nieuwe woonvormen zoals flexwoningen, doorstroomwoningen en geclusterde woonconcepten. • We versterken vitale dorpen en buurten, waar wonen, werken, ontmoeten en voorzieningen elkaar versterken. • We verduurzamen onze woningvoorraad en woonomgeving, zodat elke Barnevelder nu én in de toekomst comfortabel en gezond kan wonen. Waarop we inspelen • De druk op de woningmarkt en het tekort aan betaalbare woningen.De groeiende vraag vanuit de regio en de instroom van nieuwe inwoners. • De veranderende demografie – meer alleenstaanden en ouderen, maar ook jongeren die hier willen blijven. • De toenemende druk op zorg en ondersteuning. • De noodzaak van verduurzaming en klimaatbestendigheid van woningen en wijken. Hoe we zorgen dat het kan • We werken actief samen met corporaties, ontwikkelaars, zorg- en welzijnsorganisaties én inwoners. • We geven nieuwe woonvormen de ruimte en spannen ons tot het maximale in om deze te realiseren binnen de mogelijkheden die wet- en regelgeving ons biedt. • We versnellen planprocessen en koppelen beleid direct aan uitvoering.

• We benutten beschikbare middelen slim, zoals de kansen die de Woondeal Foodvalley en regelingen vanuit het Rijk en provincie ons biedt. • We sturen op resultaat: minder praten, meer bouwen, verduurzamen en verbinden. Zo brengen we onze ambities in beweging – bouwen, vernieuwen en samen verder groeien aan een sterke en leefbare gemeente Barneveld.

6

Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

1.1 Woonkansen voor inwoners vergroten Onze visie en ambities Bij het formuleren van ons woonbeleid staan de behoeften van onze inwoners centraal. We luisteren actief, signaleren knelpunten en vertalen die naar concrete acties. Er zijn veel inwoners met woon- en verhuiswensen die in de huidige marktomstandigheden lastig te realiseren zijn. Bij het programmeren van nieuwbouwontwikkelingen wordt de komende jaren extra gekeken naar welke segmenten van het huidige aanbodals tekortkomend of ontbrekend worden ervaren. Met deze woonvisie willen we hiervoor gerichte kansen creëren en actief inspelen op de wensen van inwoners, aanvullend op hetgeen al geprogrammeerd en gepland staat. De druk op de woningmarkt raakt inwoners verschillend. Doorstromers in een koopwoning hebben hun woning wellicht met flinke overwaarde kunnen verkopen, maar voor starters vormt de sterke prijsstijging een duidelijke barrière voor toetreding tot de koopwoningmarkt. Hierdoor is het voor huurders lastiger om door te stromen naar een koopwoning en zien jongeren zich genoodzaakt om langer thuis te blijven wonen. Daarnaast is er een grote groep (vitale) ouderen die nog een stap in hun wooncarrière wil zetten, maar waarvoor in de afgelopen jaren te weinig is gebouwd. Onze ambities zijn helder: • We hebben eenhoog woningbouwtempo.

• We hebben extra aandacht voor jongeren/starters, ouderen en andere aandachtsgroepen in de woningdifferentiatie. • We versterken vitale, leefbare en gedifferentieerde buurten en dorpen. • We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving. Onze inwoners vormen een hechte en krachtige gemeenschap. Omzien naar elkaar wordt als een groot goed beschouwd. Dit willen we graag behouden en versterken met ons woonbeleid. Ook op het gebied van wonen, werken we samen met de samenleving en betrokken organisaties en (markt)partijen op basis van gelijkwaardigheid,

7

Herijking Woonvisie 2025-2027

volgens het principe Zelf-Samen-Gemeente uit de Visie Sociaal Domein. Sinds de vaststelling van de vorige Woonvisie is er het nodige gebeurd: de gemeente is in inwonertal sterk gegroeid, mede door gedifferentieerde woningbouwprojecten in aantrekkelijke omgevingen. De verwachting is dat de gemeente Barneveld ook de komende jaren nog een grote bevolkings- en huishoudensgroei zal doormaken. Dit vraagt om keuzes en richting in de ontwikkeling van de gemeente. Een aanzet hiervoor geven we in deze nieuwe woonvisie.

1

inhoud

We hebben een hoog woningbouwtempo

Door de toenemende druk op de huur- en koopwoningmarkt is het vinden van een woning voor mensen steeds lastiger. We vinden het belangrijk dat inwoners uit onze gemeente een wooncarrière binnen de eigen gemeente kunnen starten en vervolmaken. Daarom moeten we woningen blijven bouwen voor inwoners die tegen de problemen op de woningmarkt aanlopen. Door de druk op de landelijke woningmarkt en in aangrenzende regio’s, willen we de eerstkomende jaren het bouwtempo hoog hebben, om zo primair de kansen voor onze lokale bevolking te vergroten en daarnaast ook deels voor mensen van buiten wat te betekenen. We zetten actief in op een hoog bouwtempo zodat we tegemoetkomen en ruimte blijven bieden aan de vraag van onze inwoners en een zekere instroom van nieuwe bewoners. We streven naar een jaarlijkse toevoeging van gemiddeld 600 nieuwe woningen verspreid over verschillende dorpen en doelgroepen. De ambitie voor de jaren daarna werken we verder uit (link naar hoofdstuk 2).

vormden. Door ontwikkelingen als individualisering en vergrijzing is het aantal 1- en 2 persoons huishoudens de laatste decennia toegenomen en zal ook de komende decennia verder toenemen. Dit zien we ook terug in een daling van de gemiddelde gezinsgrootte. Maar ook de huisvesting van onder andere statushouders, arbeidsmigranten en spoedzoekers is aan de orde. Voor deze groepen, en zeker voor een groot deel van de starters, is de toevoeging van betaalbare en toekomstbestendige huur- en koopwoningen van groot belang. Daarmee zien we ook een toename van aandachtsgroepen die behoefte hebben aan andere (flexibele) woonvormen. Om te kunnen voorzien in deze veranderende behoefte, moeten we ook actief blijven inzetten voor alternatieve, flexibele en soms tijdelijke oplossingen. Naast jongeren en ouderen vragen ook andere aandachtsgroepen zoals mensen met een beperking, inwoners met een psychische kwetsbaarheid, dak- en thuislozen, en mensen die afhankelijk zijn van begeleiding of ondersteuning bij het wonen, om aandacht en maatwerk in woonvormen. Het is belangrijk dat de woningdifferentiatie concreet inspeelt op hun woonbehoeften, bijvoorbeeld door het realiseren van geclusterde woonvormen, begeleid wonen en woningen met zorg of ondersteuning nabij.

Door deze koppeling te maken, versterken we de samenhang tussen woonbeleid en zorgopgaven en dragen we bij aan een gemeenschap waarin iedereen een passend thuis kan vinden. We zetten actief in op meer woningen die passen bij de woonwensen van inwoners, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij richten we ons extra op het vergroten van het aanbod voor de groepen die de druk op de woningmarkt het sterkst ervaren en die bijdragen aan de doorstroming van de woningmarkt: de jongeren en de ouderen (link naar hoofdstuk 3).

2 

We hebben extra aandacht voor jongeren, ouderen en andere aandachtsgroepen

We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen wonen op een manier die past bij hun levensfase en behoefte. Van oudsher is Barneveld een gemeente waar gezinnen met kinderen de overgrote meerderheid van de gemeenschap

8

Herijking Woonvisie 2025-2027

3

We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en dorpen

Samen leven en aandacht voor elkaar vormen belangrijke kernwaarden in onze gemeenschap. We hechten er waarde aan dat inwoners kunnen blijven wonen in hun eigen vertrouwde omgeving. Dit betekent dat er naast voldoende woningen, ook aandacht is voor de differentiatie ervan, zodat iedere inwoner een passende plek zal kunnen vinden. Met voldoende aandacht voor veilig, prettig en gezond wonen in een aantrekkelijke leefomgeving. Zelfredzaamheid vinden we daarbij belangrijk. Daarom besteden we ook aandacht aan een goede mix van wonen, werken en voorzieningen en werken we actief aan vitale, leefbare en gedifferentieerde dorpen en buurten. Door oog te hebben voor de (demografische) veranderingen in de samenleving, stimuleren en ondersteunen we initiatieven op het gebied van wonen, werken en voorzieningen om vraag en aanbod meer in balans te brengen. Met blijvende aandacht voor de zelfredzaamheid en verbondenheid van onze inwoners (link naar hoofdstuk 4).

4 

inhoud

We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving

We vinden het belangrijk dat woningen en de woonomgeving klaar zijn voor de toekomst. Het onderwerp duurzaamheid heeft de afgelopen jaren aan importantie gewonnen en vraagt nu om blijvende en versnelde actie. Met het behalen van de benodigde klimaatdoelen zullen we onder andere anders met onze woningen en woonomgeving moeten omgaan. Bij nieuwbouw gelden steeds strengere normen, zoals Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) vanaf 2021. De grootste opgave ligt echter in het verduurzamen en toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast moeten we onze leefomgeving actief voorbereiden op extremen in de weerssituatie (hitte, droogte, extreme regenval). Het is belangrijk om hier met volle inzet aan te blijven werken en waar mogelijk te versnellen. Zo blijft Barneveld een prettige, gezonde en toekomstbestendige gemeente voor iedereen die er nu woont en iedereen die er de komende jaren zal komen wonen (link naar hoofdstuk 5). De uitwerking die we aan deze ambities geven, vormt een concreet en richting­ gevend kader voor onze woningbouwproductie. We maken daarbij optimaal gebruik van beschikbare instrumenten om te sturen op deze productie en de doelgroepen voor wie de woningen beschikbaar komen en blijven (link naar hoofdstuk 6).

9

Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

1.2 Woonkeuzes voorkomend uit de Omgevingsvisie Deze woonvisie bouwt voort op het bestaande beleid en vertaalt nieuwe ontwikkelingen en kansen op de woningmarkt in concrete keuzes en nieuwe opgaven voor de komende jaren. In deze woonvisie richten we ons met name op hoeveel woningen er de eerstkomende jaren nodig zijn en welke differentiatie daarbij gewenst is. Zo zorgen we dat ons aanbod blijft aansluiten op de behoeften van inwoners, met oog voor betaalbaarheid, kwaliteit en duurzaamheid. Een deel van de woningbouwprogrammering is voor de eerstkomende jaren al bekend. Daarmee is ook duidelijk waar binnen onze gemeente deze woningbouw zal plaatsvinden, in welke dorpen en op welke locaties. De vastgestelde Omgevingsvisie Barneveld 2040 is hierin leidend. Deze woonvisie is een in lijn met de de Omgevingsvisie Barneveld 2040 die in juli 2025 is vastgesteld c.q. een uitwerking van de punten genoemd in de Omgevingsvisie. Deze omgevingsvisie vormt het integrale kader voor onze fysieke leefomgeving. Thema’s zoals ruimte, water, milieu, gezondheid, natuur, landschap, verkeer en vervoer en cultureel erfgoed worden hierin meegenomen. Ook op het vlak van duurzaamheid wordt gewerkt aan nieuw beleid in de vorm van een energie- en warmtevisie.

De keuzes die we in deze woonvisie maken, lopen daarmee deels vooruit op de keuzes die we nog gaan maken voor de ontwikkeling van de gemeente Barneveld op de lange en middellange termijn.

in de regio’s FoodValley en Amersfoort en de nabijheid van belangrijke in- en uitvalswegen (A1, A30) zorgen voor een sterke economische positie. Tegelijkertijd wordt de gemeente Barneveld gezien als een aantrekkelijk gebied voor woningbouw, ten gunste van de buurgemeenten, regio’s en overig Nederland. De provincie Gelderland, regio Arnhem-Nijmegen en regio FoodValley hebben de ambitie om tot 2040 ongeveer 100.000 extra woningen te realiseren(met het accent op de toevoeging van 80.000 woningen in de periode 2020-2030). Dit met behoud van een goed woon- en leefklimaat, bereikbaarheid en de kwaliteit van het landschap. De regiogemeenten, provincie en rijksoverheid werken hiervoor samen in een concept-verstedelijkingsstrategie waarin staat waar we op de korte (2025), middellange (2030) en lange termijn (2040) extra woningen en werklocaties gaan bouwen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met onder andere de verduurzaming van de economie, bereikbaarheid, kwaliteit van de leefomgeving, de landbouwsector, energietransitie en klimaatadaptatie. De gemeente Barneveld moet in deze regio haar positie blijven bepalen. Met de ondertekening van de Woondeal Foodvalley in 2022 heeft de gemeente zich gecommitteerd aan de realisatie van 8.000 woningen tot 2040.

In deze herijkte woonvisie geven we een aanzet voor de invulling hiervan, met het accent op de woonopgaven voor de periode tot 2030 en een suggestie voor de periode daarna. Dit proces wordt verder vormgegeven in de uitvoeringsagenda’s van onder meer de vastgestelde Woonzorgvisie en het nog op stellen Volkshuisvestingsprogramma.

De in deze woonvisie gestelde ambities en doelen worden als realistisch en uitvoerbaar beschouwd, uitgaande van een stabiele economische ontwikkeling van Nederland. Bepaalde ontwikkelingen kunnen hier verandering in brengen, waar we indien nodig op zullen bijsturen.

Van visie naar uitvoering Met deze herijkte woonvisie leggen we niet alleen ambities vast, maar zetten we ze om in actie. We weten wat we willen bereiken, waar we kunnen bouwen en met wie we dat doen. De komende jaren staan daarom in het teken van een hoog bouwtempo houden, samenwerken en zichtbaar resultaat boeken.

1.3 Binnen de regio’s FoodValley en Amersfoort positie bepalen

In de volgende hoofdstukken beschrijven we hoe we dat concreet aanpakken: welke woningbouwopgave voor de gemeente Barneveld geldt, waar de grootste kansen en knelpunten liggen en hoe we met slimme keuzes en duidelijke prioriteiten onze doelen halen.

Gemeente Barneveld is veel meer dan een middelgrote gemeente in de provincie Gelderland. De centrale ligging in Nederland, de positionering

10 Herijking Woonvisie 2025-2027

2

Woningbouwtempo

inhoud

2. Woningbouwtempo De woningmarkt heeft zich de afgelopen jaren, na de economische crisis, krachtig hersteld. Door het achterblijven van nieuwbouw tijdens de crisis is in grote delen van het land een tekort aan woningen ontstaan. Ondanks het feit dat er in de gemeente Barneveld in deze periode is doorgebouwd, is ook hier de druk op de woningmarkt voelbaar. De aantrekkelijke ligging, woonomgeving en de samenstelling van het woningaanbod van onze gemeente, maakt dat ook huishoudens van buiten de gemeente zich graag in de gemeente vestigen. Door het recht op vrije vestiging is deze instroom nauwelijks te beïnvloeden.

2.1 Ontwikkeling aantal huishoudens en woningbehoefte: groei De gemeente Barneveld is de afgelopen jaren gegroeid. Ook de komende jaren wordt een verdere demografische groei voorzien (zie figuur 2.1). Volgens de provinciale prognose (Gelderse Primos Trendvariant 2022) neemt het aantal huishoudens in de gemeente in de periode 2023- 2030 toe met 2.865 huishoudens. Het aantal inwoners stijgt volgens deze prognose in dezelfde periode met 5.965 inwoners. Figuur 2.1 Ontwikkeling aantal inwoners en huishoudens tot 2050, gemeente Barneveld

Speerpunten: • De ambitie is 600 nieuwbouwwoningen per jaar, te realiseren. • Op basis van de vastgestelde Omgevingsvisie wordt bepaald wat het gewenste bouwtempo is en daarmee de snelheid van de groei van gemeente Barneveld na 2025 zal zijn. Hierbij houden we rekening met de demografische ontwikkelingen (tot 2030 en 2040 en verder) en bezien we deze woonopgave in relatie tot andere ruimteclaims (bedrijven, infrastructuur, recreatie, landbouw, duurzaamheid, klimaat, openbare ruimte). • We zorgen voor voldoende harde plancapaciteit om het gewenste bouwtempo tot 2030 waar te maken. Voor de periode 2030-2040 bezien we in hoeverre de resterende plancapaciteit volstaat gegeven de bouwproductie die we in die periode willen realiseren en de keuzes die we daarin willen maken.

12 Herijking Woonvisie 2025-2027

Bron: PRIMOS 2019

inhoud

Tabel 2.1 Gemeente Barneveld. Toename bevolking en huishoudens, 2023-2040 2023

2030

2035

2040

Bevolking

62.050

68.010

73.800

79.375

Huishoudens

23.140

26.005

28.300

30.390

Bron: Gelderse Primos Trendvariant 2022

Tabel 2.2 Gemeente Barneveld. Bevolkings- en huishoudensprognose 2023-2040 2023-2024

2030-2035

2035-2040

Bevolking

+5.965

+5.790

+5.575

Huishoudens

+2.865

+2.295

+2.090

Bron: CBS microdata, bewerking RIGO

In 2040 zou de gemeente dan ruim 79.375 inwoners tellen. Het aantal huishoudens neemt volgens toe tot ruim 30.390 huishoudens in 2040. De verwachting is dat na 2040 de groei afvlakt (landelijk maar ook in Barneveld), mede als gevolg van het wegvallen van de ‘Babyboom’ generatie (grote gezinnen). In deze prognose wordt van een geringer positief vestigingssaldo uitgegaan dan wat feitelijk de afgelopen jaren is gerealiseerd. Het houdt ook geen rekening met het grotere woningbouwprogramma, dat gemeente Barneveld de eerstkomende jaren wil voortzetten. Hierdoor worden de prognosecijfers voor de gemeente als te laag beschouwd. In de afgelopen jaren zijn er in de gemeente Barneveld 400-500 woningen per jaar toegevoegd. Vooral in de nieuwe woonwijken van Barneveld en Voorthuizen betekende het een duidelijke uitbreiding van de woningvoorraad. Het toevoegen van meer woningen is gunstig geweest voor een instroom van jonge gezinnen maar ook voor het vasthouden van onze eigen inwoners. Ook werkenden in de gemeente konden zo een plek vinden (het aantal arbeidsplaatsen in gemeente Barneveld is hoger dan de omvang

13 Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

van de beroepsbevolking). Tegelijkertijd is met deze hoge aantallen ook voor de woningbehoefte van de regio (en daarbuiten) gebouwd.

Voorthuizen, Garderen en Kootwijk waren aantrekkelijker voor vestigende huishoudens in de leeftijd van 45 jaar en ouder dan de andere dorpen.

Gemeente Barneveld heeft de afgelopen jaren per saldo meer inwoners getrokken van buiten dan dat er inwoners vertrokken zijn naar andere gemeenten. Deze inwoners kwam de afgelopen 10 jaar vaak uit Amersfoort en Nijkerk. Met Apeldoorn was juist sprake van een negatief migratiesaldo. Ook aan de studentensteden Amsterdam en Utrecht verliest de gemeente per saldo inwoners Ruim 43% van de huishoudens die zich vestigen in de gemeente Barneveld zijn

Onderzoek heeft aangetoond dat deze migratie van structurele aard is en dat huishoudens zich hier ook vestigen vanwege het aantrekkelijke woonklimaat, veiligheid en de gunstige ligging. De meeste huishoudens komen in een koopwoning te wonen en daarnaast vooral in particuliere huurwoningen. Om voor een sociale huurwoning in aanmerking te komen, moet immers eerst inschrijftijd worden opgebouwd.

Tabel 2.3 Gemeente Barneveld vesting en vertrek naar gemeente 2011-2023

2.2 Grote woningbouwopgave

2011 - 2023

De huishoudensgroei is een belangrijke graadmeter voor de verwachte woningbehoefte. In de regio FoodValley zijn gemeenten bereid om de gemaakte woningbouwafspraken naar boven bij te stellen. De provincie heeft de sturing sinds 2019 enigszins losgelaten en legt met het Aktieplan Wonen het accent op het versnellen en vergroten van de woningbouwproductie om te voorzien in de grote vraag naar woonruimten in Gelderland.

Vestiging

Vertrek

Vestigingssaldo

Ede

4.350

4.215

135

Amersfoort

1.635

1.185

450

Nijkerk

1.590

1.135

455

Apeldoorn

885

995

-115

Putten

720

665

55

Utrecht

640

725

-85

Veenendaal

575

540

40

Leusden

540

390

150

Amsterdam

475

600

-120

Scherpenzeel

450

385

70

Overig Nederland

11.920

8.890

3.030

Totaal

23.790

19.725

4.060

Bron: CBS-Statline, 2024

1-2-huishoudens in de leeftijd tot 35 jaar. Zij vinden vaker dan gemiddelde een woning in Barneveld (51%), Kootwijkerbroek (51%) en De Glind (45%). 24% van de vestigende huishoudens in de gemeente is een gezin.

14 Herijking Woonvisie 2025-2027

We zien mogelijkheden om het bouwtempo de eerstkomende jaren vast te zetten op een groei van 450 tot 500 woningen per jaar. Dit is de hoger dan de 275 tot 325 woningen, die uitsluitend op basis van demografische groei van gemeente Barneveld nodig is. We willen blijven bouwen voor in eerste instantie de Barnevelders, maar daarnaast deels voor de regio en daarbuiten. De instroom van buiten maakt de gemeente Barneveld levendig en iedereen is welkom. Het is ook belangrijk om de druk op de woningmarkt voor de Barnevelders te verlichten. We willen bovendien bijdragen aan de woningbouwopgaven die er in regio FoodValley (40.000 van de 100.000 woningen samen met regio Arnhem/Nijmegen) en regio Amersfoort (tenminste 30.000 woningen) tot 2040 liggen. Het kiezen voor een wat hoger bouwtempo past binnen de visie van provincie Gelderland. In het Aktieplan Wonen 2020-2025 van de provincie

inhoud

staat verwoord dat tot 2030 er zo’n 80.000 woningen in Gelderland gerealiseerd moeten worden. In 2025 is het vernieuwde actieplan vastgesteld Vernieuwd Actieplan Wonen waarin de acties voor de provincie voor de korte termijn tot 2027 staan. De gemeentelijke ambitie is dan ook om het tempo van 600 nieuwbouw­ woningen per jaar te realiseren. Met het kiezen van dit bouwtempo zullen ook de bijbehorende basisvoorzieningen (denk aan scholen, sportvoorzieningen, ontmoetingsplekken, supermarkten en huisartsen e.d.) evenredig moeten meegroeien. Voor de komende periode zal het tempo worden bepaald op basis van de koers die in de omgevingsvisie is vastgesteld, mede gebaseerd op de dan geldende demografische trends, overwegingen en ontwikkelingen die zich voordoen. Dit ook omdat we, nu de omgevingsvisie is vastgesteld, beter inzicht hebben in welke andere ‘functies’ naast wonen ruimte nodig hebben en welke ruimte er voor woningbouw denkbaar is. Denk aan de benodigde ruimte voor bedrijventerreinen, (duurzame) landbouw, infrastructuur, duurzaamheid (zoals opwekken duurzame energie), recreatie, openbare ruimte en het behouden van ‘groene’ buffers tussen de dorpen. Het volbouwen van open gebieden aan de randen van de dorpen is hierbij geen doel op zich, natuurwaarden en natuurbeleving wegen ook zwaar.

De Omgevingswet en omgevingsvisie zijn immers gericht op het in onderlinge samenhang bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, juist ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur.

15 Herijking Woonvisie 2025-2027

Onze aanpak 1. De ambitie is om het tempo van 600 nieuwbouwwoningen per jaar, te realiseren. Op basis van de omgevingsvisie is het gewenste bouwtempo en daarmee de snelheid van de groei van gemeente Barneveld aangegeven. Hierbij houden we rekening met de demografische ontwikkelingen (tot 2030 en 2040) en bezien we deze woonopgave in relatie tot andere ruimteclaims (bedrijven, infrastructuur, recreatie, landbouw, duurzaamheid, klimaat, openbare ruimte).We denken in onze woningbouwprogrammering in bandbreedtes. We houden de economische ontwikkeling steeds goed in de gaten en bezien steeds wat het effect hiervan is op de woningbehoefte en daar mee op het woningbouwprogramma. Met de halfjaarlijkse voortgangsrapportage Wonen blijven we dit monitoren (zie ook hoofdstuk 7). 2. De stikstofwetgeving maar ook Flora en Faunawetgeving en netcongestie krijgen een steeds grotere invloed op projecten waardoor veelal vertraging, planbijstelling of aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. We sorteren hier met elkaar zoveel mogelijk op voor maar blijven vooral ook in gesprek als zich onverwachte situaties of problemen voordoen om elkaar te informeren en gezamenlijk te kijken naar oplossingen. 3.

We realiseren ons dat de kwaliteitseisen die we stellen in het vervolg van deze visie (levensloopbestendigheid, duurzaamheid en klimaatbestendigheid) kostenverhogend kan werken en consequenties heeft voor de exploitatie/ haalbaarheid van het plan. In gesprek met de ontwikkelende partij(en) zoeken we in dat geval naar passende oplossingen.

inhoud

2.3 Werken aan voldoende (harde) plancapaciteit Er is voldoende plancapaciteit voorradig en in beeld om tot 2030 een hoog bouwtempo vol te houden, wanneer we hiervoor zouden willen kiezen. Indicatief spreken we over een reeds bekende planvoorraad van ruim 4200 woningen (peildatum juli 2025). De benodigde gronden hiervoor zijn gedeeltelijk in gemeentelijk eigendom, maar ook deels in handen van marktpartijen en particulieren. Circa 80% van deze planvoorraad betreft uitleglocaties en 20% binnenstedelijke locaties waaronder herstructurerings-, inbreidings-, en functieveranderingslocaties. De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat actief grondbeleid en echte sturing op de realisering van ambities veel met elkaar te maken hebben. In de Omgevingsvisie Barneveld is aangeven dat de grootste groei voor de gemeente geprognotiseerd is in Barneveld (50%) en in Voorthuizen (20%) voor de nieuwbouw. De overige dorpen groeien gestaag mee naar behoefte (De Glind 1.5%), Garderen (4%), Kootwijk (0.5%), Kootwijkerbroek (10%), Stroe (6%) Terbroek/ Terschuur (7.5%). Hierbij wordt gelet op behoud van eigen identiteit voor alle dorpen en een gelijkmatige groei per dorp. Op deze wijze zullen ook de kleine dorpen een toekomstbestendige omvang krijgen om basisvoorzieningen te behouden. Dorpen moeten daarvoor voldoende omvang hebben.

Deze omvang is ook nodig om een gevarieerd woningaanbod voor de verschillende doelgroepen te realiseren. We moeten ons realiseren dat wat er in de periode 2025 t/m 2030 wordt gebouwd, al grotendeels in de pijplijn zit. Enige bijsturing op programma is mogelijk, maar een groot deel van het woningbouwprogramma staat reeds vast. In hoofdstuk 3 komen we hier op terug. Wanneer we kijken naar het huidige woningbouwprogramma zien we dat het bruto planaanbod voor deze jaren gemiddeld uitkomt op ruim 600 woningen per jaar. In de praktijk blijken plannen vaak als een boeggolf in tijd vooruit te worden geschoven. Netto komt het aantal woningen altijd lager uit (circa 80%). Relevant daarvoor is dat de verschillende plannen tijdig een harde planstatus krijgen. Dit betekent een onherroepelijk, vastgesteld bestemmingsplan.

16 Herijking Woonvisie 2025-2027

Onze aanpak 1. We willen de ambtelijke capaciteit maximaal inzetten om de realisatie van het woningbouwprogramma mogelijk te maken. Om onze nieuwbouwambitie te kunnen realiseren hebben we voldoende projectleiders en ondersteunende adviseurs nodig in de gehele gemeentelijke keten (van planvoorbereiding tot en met realisatie). 2. Doordat we ook doelen willen bereiken op het vlak van levensloopbestendigheid, duurzaamheid en klimaatbestendigheid, neemt de complexiteit van planvorming toe. Een goede planontwikkeling vraagt meer en meer samenwerking binnen de gemeente. Ook neemt de intensiviteit van de gesprekken/ onderhandelingen met de initiatiefnemers, ontwikkelende partijen, bouwers en woningcorporatie toe. Verder zal ook de ambtelijke capaciteit t.a.v. beheer moet meegroeien met de schaal en ambities van onze gemeente. 3. We zullen de plancapaciteit tijdig van zacht naar hard gaan brengen. Dit kan door het aanbrengen van focus (of zo nodig tijdelijke uitbreiding) in de beschikbare capaciteit (in Euro’s en menskracht) voor de ontwikkeling van de benodigde bestemmingsplannen. 4.

Nieuwe plannen die zich nog aandienen ten behoeve van realisatie in het tijdvak 2025-2030, zullen meerwaarde moeten aantonen ten opzichte van hetgeen reeds geprogrammeerd staat; dit kan bijvoorbeeld door nieuwbouwplannen die onderscheidend zijn ten opzichte van de reeds bekende plannen vanwege hun ligging en prijs- en productsegmentering. Woningbouw dient in principe in of bij de dorpen plaats te vinden (denk aan inbreiding of functieverandering). Op basis van het functieveranderingsbeleid kunnen in het buitengebied incidenteel enkele woningen worden toegevoegd, mits passend in de omgeving. 5. Door tijdelijke en snelle woonvormen te realiseren willen we op korte termijn effectief inspelen op de groeiende vraag naar woonruimten. Met tijdelijke en snellen woonvormen creëren we snel nieuwe woonkansen voor wie dat nu hard nodig heeft. Ondertussen bouwen we stap voor stap aan de woonoplossingen van morgen.

3

Woningdifferentiatie: extra aandacht voor jongeren, ouderen en andere aandachtsgroepen

inhoud

3. Woningdifferentiatie: extra aandacht voor jongeren, ouderen en andere aandachtsgroepen Speerpunten: We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen wonen, passend naar hun behoefte. Van oudsher is Barneveld een gemeente waar gezinnen met kinderen de overgrote meerderheid van de gemeenschap vormden. Door ontwikkelingen als individualisering, vergrijzing en langer zelfstandig thuiswonen is het aantal 1- en 2 persoons huishoudens de laatste decennia toegenomen en zal ook de komende decennia verder toenemen. Maar ook de huisvesting van andere groepen, waaronder statushouders, arbeidsmigranten en spoedzoekers is aan de orde. Daarmee zien we een toename van aandachtsgroepen die behoefte hebben aan andere (flexibele) woonvormen. Om te kunnen voorzien in deze veranderende behoefte, moeten we ook aan alternatieve en flexibele en soms tijdelijke oplossingen werken. Tegelijkertijd hebben we ook te maken met de realisatie van een groot aantal (vastgestelde) plannen die reeds een bepaalde programmering kennen. De schaarste aan woonruimten wordt gevoeld, ondanks het relatief stevige woningbouwprogramma dat in gemeente Barneveld de afgelopen jaren is gerealiseerd. De druk op de landelijke, regionale en lokale woningmarkt ligt hoog. Door de sterke prijsstijging van koopwoningen is het kopen van een woning voor een grote groep lagere en middeninkomens lastig geworden.

Daarnaast zien we een toename van de wachttijden voor sociale huurwoningen.

18 Herijking Woonvisie 2025-2027

• We gaan specifieker kijken naar welke woonproducten, waar, en voor welke prijs, moeten worden toegevoegd om de ontbrekende segmenten in de markt aan te vullen. • Voor jongeren/starters maken we de eerste stap in de wooncarrière mogelijk in de vorm van verschillende woonproducten: flexibel/ tijdelijk en meer permanent. • We gaan een meer gevarieerd aanbod voor ouderen realiseren om zo de doorstroming te bevorderen en ouderen veilig en comfortabel te laten wonen. • We creëren meer betaalbaar aanbod voor specifieke aandachtsgroepen, waaronder statushouders, buitenlandse werknemers, uitstroom beschermd wonen, spoedzoekers. Voordat we in paragraaf 3.3 op deze speerpunten ingaan, duiden we ter onderbouwing in paragraaf 3.1 kort de huidige samenstelling van de woningvoorraad en de ontwikkeling van de huishoudensamenstelling (3.2).

3.1 Korte karakteristiek woningvoorraad De woningvoorraad van gemeente Barneveld heeft zich ontwikkeld tot bijna 23.000 woningen (2024). De gemeente kent een relatief jonge woningvoorraad: circa 55% van de woningvoorraad is niet ouder dan 35 jaar. Vooral in de afgelopen jaren zijn er aardig wat woningen bijgebouwd. De woningvoorraad wordt voor bijna 70% gevormd door de aanwezigheid van koopwoningen. De sociale huurvoorraad telt voor 19% mee en de particuliere huursector is met 14% eveneens een belangrijk segment voor de woningmarkt in de gemeente. Circa 20% van de woningvoorraad wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van appartementen in allerlei gedaanten.

inhoud

Figuur 3.1 Samenstelling woningvoorraad naar bouwperiode

Figuur 3.2 Samenstelling woningvoorraad naar WOZ-prijsklassen

Bron: Gemeente Barneveld (2020)

Bron: WOZ-registratie gemeente Barneveld

Figuur 3.3 Woningvoorraad naar eigendomsverhouding

Figuur 3.4 Woningvoorraad naar type woningen

Bron: woningmarktsimulatie RIGO

19 Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

Dit is relatief weinig, bijvoorbeeld vergeleken met buurgemeente Ede (ruim 30%) of een middelgrote als Doetinchem (ruim 25%). Dit betekent dat de woningmarkt in gemeente Barneveld vooral uit grondgebonden woningen bestaat.

Figuur 3.5 Leeftijdsopbouw gemeente Barneveld

Deze samenstelling verklaart ook de verdeling van de WOZ-waarden: meer dan een derde van de koopwoningen in de gemeente heft een WOZwaarde van meer dan €550.000,--. Daarnaast heeft ruim een derde van de koopwoningen in de gemeente een WOZ-waarde tussen €390.000,-- en €550.000 Dit betekent dat bij driekwart van de koopvoorraad in de gemeente een WOZ waarde boven de lande betaalbaarheidsgrens heeft (prijspeil 2024). In 2024 bedroeg de gemiddelde verkoopwaarde ruim €510.000,-. Het beeld met betrekking de spreiding van de woningvoorraad over de kernen, komt in hoofdstuk 4 aan de orde.

3.2 Ontwikkeling huishoudensamenstelling De gemeente Barneveld telt begin 2024 meer dan 60.000 inwoners, die met elkaar bijna 24.000 huishoudens vormen. De gemeente wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van relatief veel jongeren en nog relatief weinig ouderen. De huishoudensamenstelling laat zien dat gezinnen met kinderen een belangrijke groep binnen de gemeente vormt, maar dat het aantal 1- en 2 persoons huishoudens inmiddels ruim 55% bedraagt. Vooral de groep 1-2 persoonshuishoudens in de leeftijd van 55-75 jaar en 75-plus is relatief groot, terwijl de groep 1-2 persoons huishoudens tot 55 jaar kleiner is. Wanneer we naar de ontwikkeling van de huishoudensamenstelling kijken, dan zien we het volgende. Het aantal gezinnen zal de komende jaren nog gestaag toenemen. Maar vooral ook de groep 1-2 persoons huishoudens in de leeftijd van 75 jaar en ouder zal duidelijk aan importantie winnen (geschatte verdubbeling in 2040). Dit geldt tot 2030 ook voor de 1-2 persoons huishoudens in de leeftijd van55-75 jaar. Dit in tegenstelling tot de startende 1-2 persoons huishoudens (tot 35 jaar) die in omvang zal krimpen en de groep 1-2 persoons huishouden in de leeftijd van 35-55 jaar, die in omvang stabiel blijft.

20 Herijking Woonvisie 2025-2027

Figuur 3.6 Samenstelling huishoudens naar leeftijd en huishoudengrootte

inhoud

3.3 Kwalitatieve woningbehoefte

Figuur 3.7 Additionele woningbehoefte naar eigendom en prijs

We gaan specifieker kijken naar welke woningen, voor welke prijs, moeten worden toegevoegd om de ontbrekende segmenten voor verschillende aandachtsgroepen in de markt aan te vullen. Zoals uit de vorige paragraaf blijkt, zal gemeente Barneveld de komende jaren nog groeien. Het tempo hangt mede af van de keuzes die we zelf als gemeente maken c.q. de positie die we (boven)regionaal willen innemen. Volgens het woningbehoefteonderzoek van Companen (2025), komt de woningbehoefte voort uit de ontwikkeling van het aantal huishouders en het inlopen van het huidige woningtekort van 5% nu naar 2% in 2030. Uitgangspunt is wel dat het tekort niet volledig wordt ingelopen om een zekere druk te behouden om de woningmarkt goed te kunnen laten functioneren; een tekort van 2% wordt landelijk als uitgangspunten gehanteerd. Dit leidt tot een behoefte van minimaal 3.560 extra woningen in de periode 2023 tot en met 2030 en nog eens 4.385 woningen in de periode daarna tot 2040. Woningstichting Barneveld is in 2025, mede in het licht van deze demografische veranderingen, gestart met een actualisatie op haar woningportefeuillebeleid en zal in 2025 hierover in het kader van de Prestatieafspraken 2022-2026 met Huurdersvereniging Barneveld en gemeente Barneveld in overleg gaan.

De grootste kwalitatieve vraag blijft de komende jaren naar koopwoningen uitgaan: ruim driekwart van de vraag (ook bij de negatieve en positieve economische scenario’s blijft dit veruit de voorkeur hebben). Dit is niet verwonderlijk gezien de huidige woningvoorraadsamenstelling (bijna 70% koopwoningen) en typering van de gemeente Barneveld: eigen woningbezit wordt als belangrijk beschouwd. De vraag naar sociale huurwoningen is onverminderd groot. Het gaat om zowel huurwoningen tot de aftoppingsgrenzen (horend bij passend toewijzen) als woningen tot de liberalisatiegrens.

21 Herijking Woonvisie 2025-2027

1 2

Deze situatie doe zicht voor als er voldoende goedkoop en betaalbaar aanbod wordt toegevoegd in de koopsector. Als dat niet het geval is blijft er (extra vraag) naar grondgebonden huurwoningen in de vrijehuursector. Een deel van de vraag naar goedkope koopwoningen is afkomstig van huishoudens die zouden willen doorstromen vanuit een sociale huurwoning. Als deze woningen niet beschikbaar zijn, legt dit extra druk op de sociale huursector.

inhoud

Figuur 3.8 Woonwensen van verschillende huisgroepen, 2024

Figuur 3.9 Gewenste woning, zelfstandige huishoudens, 2024

Bron: Woning behoefteonderzoek, Companen juli 2024

Bron: Woning behoefteonderzoek, Companen juli 2024

Figuur 3.10 Verhuiswens naar levensbestendige woning naar huishoudenssamenstelling, 2024

Figuur 3.11 Voorkeur gewenste woning, thuiswonende jongeren, 2024

Bron: Woning behoefteonderzoek, Companen juli 2024

Bron: Woning behoefteonderzoek, Companen juli 2024

22 Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

Naarmate de huur hoger ligt wordt de afweging in relatie tot kopen vaker gemaakt. Met betrekking tot de gewenste woonvorm is binnen de koopsector een eengezinswoning (met tuin) favoriet. Maar de belangstelling voor koopappartementen is relatief groter ten opzichte van het bestaande marktaandeel. Binnen de huursector ligt deze verhouding minder sterk uit elkaar: zowel eengezinswoningen als appartementen worden als huurproduct gewenst. Woningstichting Barneveld ziet hier een opgave voor zichzelf in, door het bereikbare huursegment wat uit te breiden, bijvoorbeeld voor ouderen met een klein pensioen en lage middeninkomens.

3.4 Een aantal aandachtsgroepen uitgelicht Aandachtsgroepen die de schaarste aan betaalbare en beschikbare woningen (huur en koop) ervaren zijn vooral starters, senioren, lage en midden inkomensgroepen, spoedzoekers en aandachtsgroepen.

3.4.1 J ongeren, starters: meer woningen en meer betaalbare woningen gewenst Voor jongeren/starters maken we de eerste stap in de wooncarrière mogelijk in de vorm van verschillende woonproducten: flexibel/ tijdelijk en meer permanent. Starters zijn veelal jongere alleenstaanden of stellen die op zoek zijn naar hun eerste woonruimte. Dat kan een huurwoning zijn, maar er is ook een grote groep die wil starten in een koopwoning. De jongeren in de gemeente geven aan dat zij met de huidige krapte op de markt moeite hebben om een woning te bemachtigen. De prijs is hier het grootste obstakel, kwaliteit komt op de tweede plaats. Strengere hypotheekvoorwaarden, flexibele arbeidscontracten doen eveneens geen goed. Mede hierdoor blijven ze langer thuis wonen. Om starters te helpen zullen we daarom goedkoper moeten bouwen, zoals in de vorm van kleine gestapelde woningen, flexibele woonvormen en andere compacte woonvormen. Segmenten die momenteel zowel in de huur- als

23 Herijking Woonvisie 2025-2027

in de koopsector schaars zijn.De uitstraling van deze nieuwe woonvormen moet natuurlijk passen in het straatbeeld van gemeente Barneveld, en de woonruimten moet gezond en veilig zijn om in te wonen. Tegelijkertijd mogen de woningen voor een groot aantal starters klein zijn, of modulair gebouwd op een tijdelijke locatie, of een (tijdelijk) huurcontract hebben. We voegen woningen toe voor de eerste stap, die zo betaalbaar mogelijk zijn. Dat stelt jongeren in staat om verder te sparen voor hun droomwoning. Wanneer de jongeren na een jaar of vijf een stap in de wooncarrière maken, komen de woningen voor de volgende generatie beschikbaar. Daarnaast is er een groep jongeren die direct de stap naar een volwaardige gezinswoning of appartement willen maken, vooral ook in de lagere prijsklassen, al dan niet gecombineerd met een starterslening of koopconstructie (zoals Koopgarant). Koopgarantwoningen zijn woningen die voor een lagere prijs dan de marktwaarde aan een huishouden met korting worden verkocht. Soms door een woningcorporatie of ontwikkelaar, soms ook door een gemeente. De koper heeft hierdoor lagere financieringslasten. De woning is te financieren met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) en de hypotheekrente is aftrekbaar van de belasting.

De koper heeft bovendien een terugkoopgarantie: de woning moet bij verkoop eerst aan de betreffende woningcorporatie of ontwikkelaar worden aangeboden. Bij terugkoop ontvangt de koper een terugkoopprijs die bestaat uit de koopprijs die oorspronkelijk is betaald plus of min een aandeel in de waardeontwikkeling. De prijsverlaging (korting) die de koper bij de aankoop heeft gekregen, wordt op deze manier weer verrekend met de corporatie of ontwikkelaar. Woningstichting Barneveld heeft een kleine portefeuille Koopgarantwoningen (Verkoop onder Voorwaarden). Deze zijn gericht op huishoudens met een laag middeninkomen.

inhoud

Onze aanpak 1. We voegen ‘betaalbare woonvormen’ voor starters, 1-2 persoons huishoudens en genoemde specifieke aandachtsgroepen, toe aan de woningvoorraad. Dit in aanvulling op wat er reeds geprogrammeerd staat. Hierbij geldt dat we de ‘woonproducten’ meer afstemmen op het gewenste prijssegment (prijs-kwaliteit) en de marktontwikkeling. Soms zullen we wat meer de hoogte in gaan, bijvoorbeeld in de centra van Barneveld en Voorthuizen. Dit laatste uiteraard stedenbouwkundig passend. 2. We gaan op zoek naar voor creatieve woonoplossingen voor deze doelgroep en gaan samen met initiatiefnemers op zoek naar geschikte (soms tijdelijke) locaties. Denk hierbij ook aan flexibele/ tijdelijke woningen of tiny houses. Deze woningen zijn snel te bouwen om de druk op de woningmarkt te verlichten en kunnen we verplaatsen (binnen de gemeente of in de regio) wanneer de locatie een andere (definitieve) bestemming krijgt. Voor verschillende aandachtsgroepen kunnen deze zelfstandige en onzelfstandige woonvormen een oplossing bieden. We willen daarom werken of er meer innovatieve woonvormen en concepten kunnen worden ontwikkeld. Flexibele woonvormen zijn daarbij niet bedoeld als vervanging voor reguliere woonvormen, maar als een (tijdelijk) alternatief voor woningzoekenden die anders geen woonruimte zouden vinden.

Flexibele woningbouw maken we mogelijk via tijdelijke bestemmingsplanwijzigingen voor een periode van maximaal 10 of 15 jaar, zodat reguliere bouwplannen hier niet door in de knel komen. Na 10 of 15 jaar of zonodig eerder kunnen deze eenheden verplaatst worden naar een volgende locatie. Deze woonvormen kunnen ook worden ingezet als onderdeel van nieuwbouwontwikkelingen op bijvoorbeeld uitleglocaties. Dan kan bijvoorbeeld na een exploitatietermijn van 30 jaar de locatie opnieuw vrijkomen voor een andere woonvorm waar op dat moment meer vraag

24 Herijking Woonvisie 2025-2027

naar is. Flexibele woonvormen willen we derhalve zowel op inbreidingsals op uitleglocaties inzetten. 3. We dagen de in de gemeente Barneveld actieve bouwers en ontwikkelaars uit aan de slag te gaan met vernieuwende/ minder traditionele bouwmethoden om de stichtingskosten van nieuwe woonruimten zo laag mogelijk te houden. Denk daarbij aan prefab, houtskeletbouw en andere innovatieve bouwmethoden. 4. Alleen als jongeren ingeschreven staan bij Huiswaarts.nu is hun (potentiële) vraag naar huurwoningen in beeld, bouwen ze wachttijd op en maken ze kans op een woning. We werken met Woningstichting Barneveld, de Huurdersvereniging Barneveld en de Jongerenraad van gemeente Barneveld samen om de noodzaak van inschrijven op Huiswaarts.nl bij o.a. jongeren in de gemeente Barneveld actief onder de aandacht te brengen en de werking van Huiswaarts.nu toe te lichten. Dit samen met voorlichting over de manier waarop men in aanmerking kan komen voo0r andere (koop)woningen / de werking van de woningmarkt in het algemeen. 5. We vragen de ontwikkelende partijen en bouwers in de gemeente samen te werken met lokaal goed ingevoerde makelaars wanneer zij hun woningen in de markt zetten. Deze makelaars kennen de lokale woningmarkt goed en kunnen de lokale woningzoekenden goed adviseren. Want bij de stap naar dat droomhuis willen we de jongeren zo goed mogelijk faciliteren. 6.

We sturen maximaal op de prijs en kwaliteit van de woningbouwproductie via ons ruimtelijk beleid (bestemmingsplan en doelgroepenverordening). De doelgroepenverordening ‘sociale woningbouw en middenhuur Barneveld’ (sinds 2018) is van toepassing en zal met enige regelmaat geactualiseerd worden naar de huidige marktomstandigheden.

inhoud

3.4.2 Ouderen: pluriform aanbod 7.

We zorgen er zoveel als mogelijk voor, dat de betaalbare, kleinere woningen die we toevoegen beschikbaar blijven voor de doelgroep. We maken hierbij gebruik van de publiekrechtelijke mogelijkheden die we hebben en we maken privaatrechtelijke afspraken hierover met de eigenaren/ ontwikkelaars. Denk daarbij aan zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding en het toepassen van de koopgarantregeling.

8. We continueren de starterslening via de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn), voor zover de jaarlijkse begroting dat toelaat. 9.

We verruimen zo mogelijk de verzilverlening. De verzilverlening is een hypothecaire lening op basis van de overwaarde van de woning van Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). Deze lening is nu onderdeel van de in 2019 vastgestelde verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland gemeente Barneveld ten behoeve van het verduurzamen van de woning. Verruiming van deze lening biedt ouders de mogelijkheid om de overwaarde op hun woning in te zetten als schenking (vooruitbetaalde erfenis) aan hun kinderen voor de aankoop van een eigen woning binnen de eigen gemeente. Dit instrument kan gecombineerd worden met de starterslening.

10. We wijzen marktpartijen actief op financieringsmogelijkheden die het Rijk en/of provincie bieden.

We gaan mee gevarieerd aanbod voor ouderen realiseren om zo de doorstroming te bevorderen en ouderen veilig en comfortabel te laten wonen. Zoals reeds aangegeven, zal het aantal en aandeel ouderen de komende jaren duidelijk toenemen in de gemeente Barneveld. Wanneer we de grens bij 65 jaar leggen, dan behoort thans 28% van alle huishoudens in onze gemeente tot deze leeftijdsgroep. Deze groep zal doorgroeien tot bijna 40% van alle huishoudens in 2040. Daarbinnen is de leeftijdsgroep 65-74 jarigen groot, maar er wordt vooral een groei gezien van het aantal 7584 jarigen en 85-plussers. Alleen al tot 2025 komen er jaarlijks ruim 220 huishoudens vanaf 65 jaar bij. Het is duidelijk dat we met dit gegeven de komende jaren in onze woningbouwprogrammering rekening moeten houden. Langer zelfstandig wonen Door de verdergaande transformatie van verzorgings- naar verpleeghuizen, betekent dit dat ouderen die voorheen nog op basis van een lichtere indicatie in één van deze tehuizen terecht konden, nu langer thuis (moeten) blijven wonen. Om de zelfredzaamheid van deze groeiende groep ouderen te vergroten, betekent dit dat zij in geschikte, comfortabele en veilige woningen moeten kunnen (blijven) wonen en liefst ook in een woonomgeving met de nabijheid van basisvoorzieningen, bereikbaar via veilige wandel- en fietsroutes en waar activiteiten zijn om bijvoorbeeld vereenzaming tegen te gaan.

Er zullen nieuwe woonzorgvormen voor ouderen moeten ontstaan, als gevolg van de toenemende zorgvraag, de vergrijzing en de toenemende personeelstekorten. Een bijkomend voordeel van een woonzorgvorm zou kunnen zijn dat het ook een middel zou kunnen zijn om (toenemende) eenzaamheid tegen te gaan. Maar ook is er een afname van mantelzorgers, als gevolg van demografische ontwikkelingen (lees vergrijzing) te voorzien. Ingezet moet worden op dat ouderen langer zelfstandig kunnen functioneren en blijven deelnemen aan de samenleving en dat meer inwoners zich beter zelfstandig kunnen redden met behulp van hun eigen netwerk.

25 Herijking Woonvisie 2025-2027

inhoud

Figuur 3.14 Ontwikkeling ouderen naar leeftijd en huishoudensamenstelling binnen Barneveld, 2020-2040

Bron: Primos 2019

Inzet van domotica, e-robots en dergelijke zal voor verlichting en vergroting van de zelfredzaamheid moeten zorgen, bijvoorbeeld in het dagelijkse huishouden. Zorg die nog alleen in verpleeghuizen geboden kan worden zal in de toekomst meer bij de ouderen thuis geboden (moeten) worden. Dit verlangt enige efficiency. Door het realiseren van woonvormen/ complexen met enige schaalgrootte, kan hier op worden geanticipeerd. Binnen onze woningvoorraad zijn nog onvoldoende levensloopbestendige en voor ouderen geschikte woonvormen aanwezig om in deze groeiende woningbehoefte te voorzien. Een levensloopgeschikte woning is een zelfstandige woning die geschikt is voor bewoning in alle levensfasen, met minimale fysieke inspanning en minimale kans op ongevallen. Op die manier kunnen ouderen of mensen met een lichamelijke beperking prettig en comfortabel wonen. We willen er op in zetten om intensief samen te werken met de woningcorporatie, de zorgpartijen en de welzijnsorganisaties zodat we deze opgave in goede banen kunnen leiden. In de afgelopen jaren is hier reeds meer aandacht voor geweest,

26 Herijking Woonvisie 2025-2027

door de bouw van een aantal comfortabele appartementencomplexen en grondgebonden seniorenwoningen, maar kijkend naar de aantallen ouderen die dit nodig zullen gaan hebben, is het nog niet voldoende. Ouderen in gemeente Barneveld geven aan veel verschillende voorkeuren te hebben als het op wonen aankomt. De één ziet zichzelf wel in een hofje met andere ouderen wonen, de ander in een bungalow met een tuintje, de derde wil graag in een complex wonen met jongeren of gezinnen, de vierde voelt zich wel aangesproken tot een luxe serviceflat, waar alvast zorg om de hoek is, mocht dat later nodig zijn. De kwaliteit van de nieuwe producten moet hoog zijn, dat is duidelijk; ouderen hebben nu vaak een mooie (veelal koop)woning en willen ook in hun volgende woning graag goed vertoeven. Het budget is vaak geen (groot) obstakel, er is vermogen opgebouwd in de huidige woning. Wat van belang is, is dat voorzieningen vanuit de nieuwe woning goed bereikbaar zijn, en dat er in ieder geval sprake is van voldoende clustering; zodat de zorg later efficiënt te organiseren is.