Gemeente Barneveld Accountantsverslag 2024 (getekend)
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Barneveld Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kernmerk: 2506-10249 Datum: 20 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Barneveld, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 28 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens u op 26 juni 2025 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
M.C.J.M. Bekker RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is conform NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is nageleefd in 2024. Gemeente Barneveld heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform het BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de Gemeente Barneveld invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen zoals de wetgever had beoogd. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen ongecorrigeerde verschillen met impact op het gerealiseerd resultaat. Er is sprake van onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering sociaal domein van € 2.480.000. Deze onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de Gemeente Barneveld voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel zijn er gedurende de controle bevindingen geconstateerd die zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 11 miljoen vóór mutaties in reserves en € 16 miljoen na mutaties in reserves (voordelig). De totale vermogenspositie van de Gemeente Barneveld stijgt ultimo naar € 146 miljoen (2023: € 135 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 35% (2023: 35%). De solvabiliteit blijft evenwel nagenoeg gelijk door de toename van het balanstotaal in verband met ontvangen subsidievoorschotten vanuit het Rijk. De gemeente Barneveld rapporteert in boekjaar 2024 voor de tweede keer in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat de gemeente deze verantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening en de bevindingen heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarbij stellen wij vast dat de gemeente Barneveld een gestructureerde aanpak hanteert voor de verbijzonderde interne controle en dat het onderliggende dossier van goede kwaliteit is. Wij concluderen dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft Wij wijzen u erop dat het totaalbedrag aan rechtmatigheidsbevindingen van het college uitkomt op € 8.570.929, waarvan € 5.690.892 als acceptabel is aan te merken. Het totaalbedrag van € 8.570.929 leidt tot de conclusie van het college dat ze niet rechtmatig heeft gehandeld.
De bevindingen hebben betrekking op het begrotingscriterium en voorwaardencriterium (onrechtmatigheden met betrekking tot Europese aanbestedingsregels en naleving subsidievoorwaarden). Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college hierover heeft opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Er is een duidelijke verbetering zichtbaar ten opzichte van vorig jaar. Voorbeelden hiervan zijn een betere kwaliteit van de concept jaarstukken bij aanvang van de controle, minder ontbrekende stukken in het balansdossier en een snellere beantwoording van vragen. We willen de organisatie complimenteren voor de stappen die zijn gezet. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 6
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 7
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.994.000
• De jaarrekening;
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.982.000
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
€ 1.994.000
Met de opdrachtbevestiging van 28 augustus 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
uw financiële verordening, sluiten aan op de toleranties voor de controle op
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
beperking in de reikwijdte van onze controle.
toleranties:
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen);
Goedkeuringstolerantie fouten
Overzicht toleranties
Conform vastgestelde controleprotocol
Grondslag
Bedrag
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.994.000. Deze
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.994.000
materialiteit sluit aan op
Rapporteringstolerantie
Conform de financiële verordening zoals vastgesteld per 14 maart 2024
€ 1.994.000
het
door
de gemeenteraad vastgestelde
controleprotocol over boekjaar 2024.
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Schattingsposten en veronderstellingen van het management; • Waardering van de grondexploitaties; • Rechtmatigheidsverantwoording; • Doorbreking van AO/IB door het management; • Risico op corruptie bij inkooptransacties; • Risico op onterechte handmatige betalingen.
Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Wij merken daarbij op dat onze werkzaamheden niet gericht zijn op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. Onze rapportages naar aanleiding van de interimcontrole (management letter en board letter) bevatten daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
Uitkomsten Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde controleverschillen met impact op het resultaat zijn gecorrigeerd in de
Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een management letter en board letter opgesteld. De board letter hebben wij op 6 februari 2025 besproken met de auditcommissie.
definitieve versie van de jaarrekening.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit
beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
onderkent.
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en één met betrekking tot continuïteit. Hierna wordt uiteengezet hoe de
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude
verricht:
en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate
• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.
• Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een motief van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties en voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Het risico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken (met het risico op belangenverstrengeling en kickbacks)
om vereiste autorisaties te omzeilen om zo gelden aan de organisatie te onttrekken.
Dit risico doet zich met name voor bij grotere inkoopcontracten. Wij hebben een analyse verricht op de grootste inkoopcontracten en hebben hiervoor
Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij
gecontroleerd op de naleving van de aanbestedingsrichtlijnen en op hoe is
gegevensgerichte
omgegaan met meerwerk (versus contractwaarde). Hierbij is vastgesteld dat
uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bedrag volgens de
de opdracht is gegund aan de partij die op basis van de gunningscriteria de
factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer en dat de vereiste
opdracht had moeten krijgen op basis van vooraf vastgestelde criteria, of er
autorisaties gegeven zijn.
deelwaarnemingen
op
de
handmatige
betalingen
functiescheiding is toegepast en ondertekening contract heeft plaatsgevonden door bevoegde functionaris. Verder hebben wij voor organisaties/bedrijven
Naleving wet- en regelgeving en overige
waar collegeleden of het management een nevenfunctie hebben, vastgesteld
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
of de gemeente inkooptransacties met deze organisaties/bedrijven is
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
aangegaan. Hierbij zijn geen bijzonderheden geconstateerd.
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
Onterechte handmatige betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord Het risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten gedaan
worden,
maar
waarbij
handmatig
betalingen
en
bankrekeningnummers worden ingevuld. Hierdoor bestaat een verhoogd risico
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
Continuïteit
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
continuïteitsveronderstelling
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
gemeente Barneveld een sluitende meerjarenbegroting heeft. Dit wordt
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
gerealiseerd doordat in het meerjarenperspectief maatregelpakketten zijn
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,
opgenomen. Deze zijn in de begroting 2025 nog niet allemaal concreet
constructie,
ingevuld. Daartoe wordt dit voorjaar het traject “Aanvullend pakket
infrastructuur
et
cetera).
Hierdoor
hebben
wij
dit
als
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
getoetst.
Wij
hebben
vastgesteld
dat
de
ombuigingen” gelopen. Wij merken op dat de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel geven of de gemeente haar
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Barneveld kent een
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
voldoende financiële positie.
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
De gemeente Barneveld beschikt over vastgelegde procedures voor de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid. Dit beleid is aangevuld met trainingen die gericht zijn op het bevorderen van de juiste mindset onder medewerkers.
pagina | 12
3
Financiële positie
pagina | 13
3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een saldo van baten en
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
lasten van € 2 miljoen negatief. Het verschil wordt onder andere veroorzaakt door
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 146 miljoen.
positievere resultaten op de grondexploitaties dan begroot.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 160.000
Ravijnjaar
140.000
Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor
120.000
Nederlandse
gemeenten.
Het
dwingt
gemeenten
tot
moeilijke
keuzes:
100.000
vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende hervormingen
80.000
doorvoeren.
60.000 40.000 20.000
Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de commissie
0 2021 Algemene reserve
2022 2023 Bestemmingsreserve
2024
Gerealiseerd resultaat
BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit surplus is
Van de totale reserves is € 40 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het
het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).
saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar
Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1
gestegen met € 5 miljoen. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 16
januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele
miljoen.
lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit
Analyse van het resultaat
gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Dit
de regel dat reservemutaties incidenteel zijn. Het weerstandsvermogen moet
saldo van baten en laten bedraagt afgerond € 11 miljoen positief.
naar het oordeel van de toezichthouder voldoende zijn. 14
3. Financiële positie Voor de boekjaren 2025-2028 is sprake van een sluitende (meerjaren)begroting.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de
Om deze begroting sluitend te maken en ruimte te maken voor de toekomst zijn
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
echter wel maatregelpakketten noodzakelijk, te weten ‘basis op orde’ (€ 2,5 tot
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële
€ 4,5 miljoen) en ‘verantwoord groeien’ (€ 5 miljoen). Deze waren ten tijde van de
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de
begroting 2025 nog niet volledig ingevuld. Op 17 april jl. heeft de raad de
ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
contouren
van
de
besparingsmaatregelen
2026-2029
goedgekeurd.
Het
taakstellende uitgangspunt van de verschillende geschetste scenario’s in dit
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
document is een bedrag van € 5 miljoen structureel ten behoeve van verantwoord
Gemeente
groeien. Met daarbinnen het onderscheid in: € 3 miljoen ombuigen/besparen aan
2024
2023
2024*
2023
Netto schuldquote
107%
91%
57%
38%
Netto schuldquote gecorrigeerd
100%
84%
51%
32%
Solvabiliteit
35%
35%
35%
39%
Grondexploitaties
26%
23%
7%
6%
Belastingcapaciteit
95%
96%
101%
100%
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Structurele exploitatieruimte
6,3%
2,1%
2,0%
3,3%
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
* = op basis van begroting
de kostenkant van de begroting (7 scenario’s) en € 2 miljoen verhogen van de gemeentelijke inkomsten (2 scenario’s). Wellicht ten overvloede merken wij op dat niet alleen het formuleren van haalbare ombuigingen van groot belang is, maar dat ook de monitoring van de realisatie van de ombuigingen essentieel is.
Kengetal
Landelijk
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
Het kengetal schuldquote is gestegen ten opzichte van 2023, hetgeen een
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
negatieve ontwikkeling is. Dit kengetal is in verhouding tot het landelijke
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
gemiddelde hoog. Dat komt met name door de grote financieringsbehoefte voor
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
de ontwikkeling van de verschillende grondexploitaties.
worden bezien.
pagina | 15
3. Financiële positie De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de
De gemeente Barneveld kent een zeer forse grondexploitatieportefeuille,
medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie
hetgeen als gevolg heeft dat dit kengetal fors hoger ligt dan het landelijke
van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor
gemiddelde. Dit brengt kansen die kunnen leiden tot forse positieve resultaten,
de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages
met brengt tegelijkertijd een risico met zich mee op het momenten van
tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de
economische tegenwind.
gemeente Barneveld zit dus nog onder de signaalwaarde van 130, maar inmiddels is voorzichtigheid wel gevraagd.
Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente Barneveld ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd kan
De solvabiliteit verandert in 2024 nauwelijks ten opzichte van 2023. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse
worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2024 lager ligt dan het landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien. Hier zit nog beperkt ruimte om aanvullende baten te genereren. In de begroting 2025 is hier ook al rekening mee gehouden.
schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor
Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er
de financiële positie. De VNG hanteert een signaalwaarde als de
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige
solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat
begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2025-2028 komt dit cijfer
een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De
volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat, bij ongewijzigd
gemeente Barneveld kent derhalve een solide financiële positie.
beleid, deze zal zakken naar 0,6%.
Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
pagina | 16
3. Financiële positie In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risico-inventarisatie
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.
berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij
gekwantificeerd bedrag aan benodigde incidentele weerstandscapaciteit van
rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
€ 27,8 miljoen (2023: € 38,4 miljoen). Ten opzichte van voorgaand jaar is
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde
sprake van een daling van de gekwantificeerde risico’s met € 10,6 miljoen. De
risico’s.
daling van de benodigde weerstandscapaciteit komt vooral door lagere risicoinschattingen binnen de grondexploitaties. In 2023 werd in verband met de
Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de specifieke weerstandsreserve als onderdeel van de
onrustige markt aanvullend op de iFlo-methode nog een risico opgenomen in verband met mogelijke dalingen van grondprijzen en lagere opbrengsten. Dit risico is gezien de huidige marktomstandigheden komen te vervallen.
algemene reserve. 2024
2023
2022
De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de daling van de benodigde weerstandscapaciteit (als gevolg van daling van de risico’s) leiden
Weerstandscapaciteit (incidenteel)
€ 40.495
€ 35.049
€ 34.743
Risico’s
€ 27.800
€ 38.400
€ 29.900
1,46
0,91
1,16
Weerstandsratio
ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per 31 december 2024 verbeterd is van 0,91 naar 1,46. Volgens uw eigen beoordelingstabel bevindt
Er is sprake van een stijging van 16% van de beschikbare incidentele
de ratio zich daarmee binnen de optimale bandbreedte.
weerstandscapaciteit in 2024 ten opzichte van 2023. De stijging is het gevolg van het positieve gerealiseerde resultaat van boekjaar 2023 dat deels aan de algemene reserve is toegevoegd. In 2023 was slechts sprake van beperkte stijging (1%) ten opzichte van 2022.
pagina | 17
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 18
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheids-
Inleiding
verantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
Gemeentewet) d.d. 14 maart 2024. Op deze wijze heeft de gemeente
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
te nemen zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad,
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
toezichthouder
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
verantwoording.
en
het
Rijk
gebruik
maken
van
de
opgenomen
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante weten regelgeving.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens worden in de rechtmatigheids-
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
verantwoording benoemd. Ons
oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast.
beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en
activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheids-
het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog
verantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de
niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.
getrouwheidsoordeel over het getrouwe
pagina | 19
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
niet
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
rechtmatigheidsverantwoording
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
gerapporteerd
in
de
rechtmatigheidsverantwoording. komen
dus
alleen
In
de
de drie
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen
uw
gemeente
begrotingsoverschrijdingen
om en
welke
moet
worden
gegaan
begrotingsonrechtmatigheden
met als
acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
Voorwaardencriterium
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
voort uit externe en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
zoals:
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
voorwaarden
doelgroep,
bij
onrechtmatigheid
termijn,
grondslag,
administratieve
financiële
beheershandelingen
die
college
het
moet
bepalingen,
leidt
tot
een
toelichten
in
de
Wij hebben vastgesteld dat het college de overschrijdingen ten opzichte van
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
de geautoriseerde begroting (programma Bestuur en interne dienstverlening
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
€ 5.374.000) en kredieten (€ 936.000) juist en volledig heeft verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarbij zijn de kaders, zoals die door de
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
gemeenteraad zijn vastgesteld in de financiële verordening inzake
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
acceptabele overschrijdingen juist toegepast. Hoewel de overschrijdingen
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
grotendeels (op € 619.000 na) zijn aan te merken als acceptabel komen
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
deze bruto wel boven de verantwoordingsgrens.
uitgevoerd.
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor 17
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
€ 1.863.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke
Op dit moment heeft het college nog geen centraal fraude- en M&O-beleid
controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.
vastgesteld. Wel is er gedurende 2024 een uitgebreide frauderisicoanalyse
Daarnaast is bij een tweetal subsidies in 2024 door de subsidieontvangers
opgesteld. Het college heeft verder ook een uitspraak gedaan in hoeverre
niet (volledig) aan de voorwaarden voor vaststelling voldaan (€ 398.000).
het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
Gezien het feit dat de bruto bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
(€ 6.310.163) en het voorwaardencriterium (€ 2.260.766) gezamenlijk boven
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
de verantwoordingsgrens uitkomen heeft het college terecht geconcludeerd
Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Deze hebben zich in 2024 niet voorgedaan.
in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Het college heeft in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht hoe zij dit in de toekomst wil gaan
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
voorkomen.
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
In 2024 is in totaal voor een bedrag van € 0,7 miljoen winstneming
grondexploitatie gewijzigd van € 50 miljoen naar € 53 miljoen. De wijziging
gecorrigeerd c.q. teruggenomen. Dit komt met name door een terugname
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
van € 3,0 miljoen op het complex Harselaar Zuid fase 1A. Deze terugname
(x € 1.000)
2024
2023
is het gevolg van een weerbarstig planproces. De provinciale beleidsregels
Boekwaarde per 1 januari
49.791
41.293
voor extern salderen zijn per 1 juli 2024 aangepast waardoor er opnieuw
Investeringen
8.625
24.695
Grondverkopen
-/- 7.473
-/- 22.185
Tussentijdse winstneming / mutatie verliesvoorziening
2.253
5.988
Boekwaarde per 31 december
53.196
49.791
naar stikstofoplossingen gekeken moet worden. Daarnaast veroorzaakt de geldende provinciale natuurregelgeving voor vertraging. Het bedrijventerrein ligt in een Groene Ontwikkelzone. Dit betekent dat er voor de wijziging van de functie agrarisch naar bedrijventerrein mitigerende maatregelen nodig zijn. De gemeente is met de provincie in overleg om zowel kwalitatieve natuur te realiseren als ook maximaal uitgeefbaar bedrijventerrein. Tevens
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s
wordt er onderzocht welke oplossingsrichtingen er mogelijk zijn voor
De mutaties in de grondexploitaties zien voor een belangrijk deel toe op de
netcongestie.
complexen Bloemendal en Oostbroek fase 1 en 2. Voor complex Bloemendal hebben investeringen plaatsgevonden van € 4,3 miljoen en grondverkopen
De
van € 0,7 miljoen. Voor complex Oostbroek fase 1 en 2 bedragen de
resultaatverwachting is in 2024 met € 2,9 miljoen afgenomen ten opzichte
investeringen € 1,5 miljoen en de grondverkopen € 4,4 miljoen. De
van
tussentijdse winstneming in 2024 bedraagt voor Bloemendal € 1,0 miljoen en
woningbouwcomplexen De Eendracht en Verbindingsweg.
voor Oostbroek € 0,8 miljoen.
verliesvoorziening
2023.
Dit
komt
voor
vooral
complexen
door
betere
met
een
negatieve
resultaatverwachtingen
in
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen In de paragraaf grondbeleid heeft het college als onvoorzien risico toegelicht de mogelijke opdracht vanuit het Rijk om 67% betaalbare woningbouw te realiseren in de lopende woningbouwprojecten. Deze programmamutatie zou direct
financiële
consequenties
hebben
voor
met
name
de
grote
woningbouwprojecten. Omdat er (nog) geen sprake is van concrete besluitvorming is dit risico niet meegenomen in de waardering van de complexen (met name Bloemendal) per 31 december 2024. Wel is dit meegenomen
als
risico
bij
de
berekening
van
de
benodigde
weerstandscapaciteit. Wij kunnen ons vinden in dit standpunt van de gemeente. Tegelijkertijd vragen wij hiervoor uw aandacht, gezien de grote financiële gevolgen die dit zou kunnen hebben.
Wij hebben geconcludeerd dat de toegepaste parameters evenwichtig zijn.
De parameters voor de grondexploitaties
Kostenstijging
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
prijsindexcijfers. De gemeente Barneveld heeft voor het prijspeil 2024
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
rekening gehouden met een inflatie van 2,25% en houdt voor de komende
opgenomen.
en
jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben onderstaande door uw gemeente
van 5% in 2025 tot 2% in 2028 en verder. We achten dit een realistisch
gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
uitgangspunt.
Aan
deze
schattingen
liggen
diverse
parameters
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Indicering bij gemeente, backoffice Food Valley
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Sociale Verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Barneveld op basis van marktinformatie voor bedrijventerreinen de komende jaren rekening met een beperkte verhoging (0,25%) van de grondprijs in haar grondexploitaties. Voor woningbouw wordt voor 2025 gerekend met een stijging van 5,5%, voor 2026-2027 van 4,25% en daarna met 2%. Deze percentages liggen in lijn met landelijke prijsindexcijfers We achten dit
Jeugdwet (zorg in natura)
WMO (zorg in natura)
daarom een realistisch uitgangspunt. PGB’s
Sociaal Domein De gemeente Barneveld voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
Jeugdwet en WMO (zorg in natura)
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hiernaast hebben
Voor de uitvoering van deze taken zijn zorgleveranciers gecontracteerd, die
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De gemeente is
deze werkzaamheden uitgevoerd worden.
echter niet de prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau iSociaal
Domein
(iSD)
een
controleverklaring
verstrekken
over
de
nauwkeurigheid en volledigheid van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) in het boekjaar.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd
rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van
geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van
de gemeente is verstrekt.
de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Barneveld blijven onder onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de
Gemeente
Barneveld
heeft
niet
van
alle
zorgaanbieders
een
gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen
controleverklaring ontvangen. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de
vast te stellen. De gemeente Barneveld heeft echter niet aanvullend
landelijke afspraak dat geen controleverklaring is vereist voor aanbieders
onderzocht of de kosten nauwkeurig (met betrekking tot prestatielevering)
met minder dan € 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt voor onzekerheden
verantwoord zijn. De daaruit resulterende onzekerheid ad € 396.000 wegen
op het gebied van de nauwkeurigheid en volledigheid van de kosten inzake
wij mee in ons getrouwheidsoordeel. De onzekerheid is opgenomen in het
de levering van de ZIN – Jeugdwet en ZIN – WMO van € 965.000
overzicht van ongecorrigeerde verschillen onder bijlage B.
respectievelijk € 1.119.000. Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente.
Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of
PGB’s
een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring
de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de
met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en een
berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd
goedkeurende verklaring bij die van de WMO ontvangen. Evenwel zien beide
door het CAK.
controleverklaringen niet toe op prestatielevering.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Barneveld heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend toegelicht.
Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen De gemeente Barneveld heeft een onderhoudsegalisatievoorziening voor het groot onderhoud van gebouwen. Deze voorziening heeft per 31 december 2024 een omvang van € 4,8 miljoen en is gebaseerd op het Meerjarig onderhoudsplan 2020-2039. In 2024 heeft door de gemeente een actualisatie van het plan plaatsgevonden, waaruit blijkt dat (vanaf 2025) jaarlijks een additionele dotatie van € 200.000 benodigd is om te voorkomen dat de voorziening negatief wordt in boekjaar 2034. De aanvullende dotatie wordt door de gemeente meegenomen in de begroting van 2025 en verder.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van gemeente Barneveld. In het kader van onze
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
controle hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze
jaarverslag opgenomen:
werkzaamheden
hebben
niet
dezelfde
diepgang
als
onze
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen SiSa Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
accountantscontrole
en
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
aanzien
2024.
De
hierbij
geconstateerde
fouten
van
de
in
de
jaarrekening
opgenomen
SiSa-bijlage.
specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
aan € 1.000.000 is.
het CBS.
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wel zijn er gedurende de controle bevindingen geconstateerd die zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen WNT-verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT.
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De topfunctionarissen zijn
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)
in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
voorgedaan.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 31
5
Interne beheersing
pagina | 32
5. Interne beheersing Algemeen
in 2024 concrete verbeteringen in processen. Zo hebben wij vastgesteld dat
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2024 hebben wij op 16
de gemeente met meerdere adviespunten aan de slag is gegaan, waaronder
januari 2025 een management letter aan het college uitgebracht. U heeft
het proces van subsidieverstrekkingen. Voor een aantal punten vindt
kennis kunnen nemen van onze bevindingen in de board letter met dezelfde
momenteel finetuning plaats van de processen of wordt de opvolging in 2025
datum. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de
verder opgepakt. Wij hebben het college om aandacht gevraagd voor de
interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van
verdere implementatie van deze verbeteringen. Uit de gesprekken die wij bij
interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de
de interim-controle hebben gehad, merken wij dat er bewustzijn is van het
controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke
belang van een goede interne beheersing.
mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole
Geautomatiseerde gegevensverwerking
moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de
Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en
jaarrekening géén materiële fouten bevat.
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de
Wij hebben in onze management- en board letter gerapporteerd dat de
jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit
gemeente Barneveld de afgelopen jaren, als onderdeel van het project
van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole
Barneveld Groeit, stappen heeft gezet om de interne beheersing te
heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de
versterken. Wij zien dit als een positieve ontwikkeling. Concreet zien wij ook
geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
pagina | 33
5. Interne beheersing Fraude en naleving wet- en regelgeving
Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2024 uw inschatting
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het
inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze
naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en
bespreking komt ook voort uit onze verplichte rapportage van de accountant
integriteit
over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot de
en
dient
zowel
preventieve
als
repressieve
beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van
ingeschatte frauderisico’s in de controleverklaring.
wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze
Fraude en naleving wet- en regelgeving
taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het
Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in
management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne
februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij
richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en
adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn
periodieke rapportages over financiën.
gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen
Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met
door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een
betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen
fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot.
wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met
Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte
betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving. In hoofdstuk 2 hebben wij
controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op
een nadere toelichting opgenomen over de verplichting om in onze
het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
controleverklaring te rapporteren over fraude.
pagina | 34
6
Overige onderwerpen
pagina | 35
6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
•
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;
objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek;
met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten;
assurance-opdrachten
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter
(ViO)
en
artikel
24a
van
de
Wet
toezicht
accountantsorganisaties (Wta).
waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting
Schriftelijke bevestigingen
van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van
Wij vragen aan het management schriftelijke bevestigingen in het kader van
meer dan honderd euro.
onze
controle.
Deze
bevestigingen
hebben
betrekking
op
de
verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de
Kwaliteitsborging
jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
aan ons verschaffen van alle relevante informatie.
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer:
Wij verwachten de schriftelijke bevestigingen van het management te
•
ontvangen op 26 juni 2025.
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten;
pagina | 36
6. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV)
Daarnaast wijzigt ook de grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten
en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
inclusief toevoegingen aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en
de reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief
rechtmatigheidsverantwoording
toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
worden
opgenomen.
De
gedelegeerde
regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te
controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld.
pagina | 37
6. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde
jaarrekening opgenomen.
aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
Michiel Ellens geeft aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 38
6. Overige onderwerpen Kortom, op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor
handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het
andere banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van
Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas
gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de
David Zijlmans gaat in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
programmabegroting en -verantwoording.
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij roept daarbij op om selectief te zijn, zeker in het begin. Start bij zaken die al meetbaar zijn en dus
En
ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook
stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan
de
prestaties
beleidsvorming.
van
het
eigen
Landelijk
zijn
areaal er
kan
beïnvloeden
meerdere
dan
wilt
u
natuurlijk
nog
het
antwoord
op
de
vraag:
door
gerichte
uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van
initiatieven
rondom
de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.
duurzaamheidsverslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een
pagina | 39
6. Overige onderwerpen Grip op grote projecten Grote projecten komen vooral voor bij (lokale) overheden: waterschappen, gemeenten, provincies. In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne en externe factoren de uitvoering van grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je risico’s om in kansen. Transparantie over je projectdoelen en (samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak maakt grote projecten succesvol en toekomstbestendig.
In het kader van natuurlijk advies delen wij praktische inzichten met u om te zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In dit praktijkverhaal vertellen we over het omvangrijke Zeeuwse project ‘Dijkversterking Hansweert’, dat binnen tijd én budget wordt uitgevoerd.
pagina | 40
6. Overige onderwerpen Audit Wet politiegegevens (Wpg)
Hoe ziet de cyclus eruit?
Zet uw organisatie opsporingsambtenaren in? Heeft u als gemeente boa's in dienst? In dat geval zijn de Wet politiegegevens (Wpg) en Besluit politiegegevens
buitengewoon
opsporingsambtenaren
(Bpg
boa)
Interne audit (jaarlijks)
Doorvoeren verbeteringen (jaarlijks; indien nodig)
waarschijnlijk voor uw organisatie van toepassing. Wij informeren u graag over de auditplicht.
Verschil Wpg en AVG? Bij specifieke taken op het gebied van opsporing is voor de beveiliging van
Rapporteren aan AP (voor 1 maart 2026)
Externe audit (één keer in de vier jaar; nu over 2024)
persoonsgegevens de Wet politiegegevens van toepassing, niet de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote