Bijlage 2 Reactienota derde ronde def.pdf

Reactienota concept herziene Zonneladder

Datum: 20 december 2021 Onderwerp: Ter attentie van: Afzender:

Reacties conceptnotitie herziene zonneladder Gemeenteraad College van B&W Reactienota Tussen 1 november en 7 december hebben bewoners, ondernemers, energiecoöperaties en stakeholders de gelegenheid gekregen om te reageren op de conceptnotitie ‘Derde Ronde’, de herziene Barneveldse Zonneladder. Er zijn vier schriftelijke reacties binnengekomen. Die reacties zijn overgenomen in deze notitie, met daarbij de reactie van de gemeente en mogelijk opgenomen wijzigingen in de herziene zonneladder. Reactie 1 Ondernemer Duidelijk document vanuit Barneveld. Stoer dat ze de ambities overeind houden. Persoonlijk denk ik dat het netwerk echt een meer belemmerende factor gaat spelen dan verondersteld. Zeker tot 2025. Des te sneller moet het daarna tot 2030. Reactie Gemeente Barneveld Het elektriciteitsnetwerk is inderdaad een belemmerende factor voor het behalen van de doelstelling. Barneveld wil eerst zoveel mogelijk gebruik maken van de mogelijkheden van efficiency verbetering en opwekken waar energie gebruikt wordt. De gemeente verwacht dat de netwerkproblemen vóór 2030 zoveel mogelijk opgelost zullen zijn. Wijzigingen Geen wijzigingen Reactie 2: Ondernemer 1. Er wordt veelvuldig gehamerd op goede communicatie. Een prima uitgangspunt. Wat is ‘goed’ blijft een lastige. Tegenstanders zijn er ook tegen zonnepanelen, vooral daar waar ze op het land worden geplaatst. 2.

Ik ben ook wel benieuwd hoe de gemeente nu precies weet hoeveel zonnepanelen er op dit moment zijn. Het is mooi, als dat nu goed in beeld is, want dat was lange tijd niet het geval. Je hebt als bedrijf of huiseigenaar ten slotte nergens de plicht om dat te melden. 3. Voor gebruik van panelen op landbouwgrond zijn behoorlijke eisen gesteld, zoals glaspanelen en/of kantelbare panelen, zodat de ruimte eronder ook nog gebruikt kan worden voor gewassenteelt. Een mooi streven. Ik kan onvoldoende inschatten hoe haalbaar dit is. Ik begrijp dat dit soort panelen nog behoorlijk innovatief zijn en

getest worden. Maar nogmaals; wel een mooi streven, ook voor de goodwill van omwonenden. 4. Een heel groot probleem is de netwerkcapaciteit. Ik zie dat de gemeente vooralsnog haar ambitie niet gaat bijstellen, hoewel Liander dat wel vraagt. Die vraagt zelfs om een halvering. Ik denk dat er nog meer moet worden ingezet op opslagcapaciteit. Ik lees wel wat ideeën, maar nog onvoldoende insteek op eigen opslag. 5. Bosch is daarvoor een prachtig concept aan het ontwikkelen, door het zonnepark buiten het net om rechtstreeks naar de fabriek te leiden. Om daarvan weer deels waterstof te maken voor de vrachtauto’s. Vooral dat idee van buiten het net om werken, is heel innovatief en heeft volgens mij een enorme potentie. Wicha Benus is daar intensief mee bezig. Als deze methode lukt, biedt dat volgens mij grote kansen voor de toekomst! Hierover zou ik wel wat meer willen lezen in dit document. Er wordt nu niet aan gerefereerd, terwijl het volgens mij de grootste kanshebber is om zo toch ambities te halen. 6. Wel wordt er een paar keer gesproken over de clustering van wind en zon. Ik hoop en verwacht dat de beoogde railterminal hier een hele geschikte locatie voor is! Zon op het dak, windmolens er naast en opslagcapaciteit ook bewerkstelligen op het terrein zelf. Wellicht ook omzetting naar waterstof op die plek, zodat waterstof vrachtwagens daar kunnen tanken.

Biedt grote kansen voor de toekomst. Reactie Gemeente Barneveld 1. De gemeente heeft een aantal positieve ervaringen met het voortraject vóór de aanvraag van een omgevingsvergunning. Die ervaringen zijn voor de gemeente de standaard voor goede communicatie. 2. De gemeente telt panelen met behulp van luchtfoto’s en weet via de gerealiseerde SDE projecten hoeveel panelen zijn aangevraagd en gerealiseerd. 3. Kantelbare glas/glas panelen zijn een voorbeeld. Het gaat erom om daadwerkelijk de dubbelfunctie landbouw/energie opwekking samen te laten gaan. 4. In de herziene zonneladder wordt een bijlage toegevoegd over de omgang met de beperkingen van het netwerk. 5. Het is goed dat ondernemers in Barneveld voorop lopen in de energietransitie. De gemeente juicht dat toe. Met de herziene zonneladder hopen wij die ontwikkelingen ook zo goed mogelijk te faciliteren zonder de zorgvuldigheid voor wat betreft landschappelijke inpassing, veiligheid en gevolgen voor mens, natuur en milieu uit het oog te verliezen. Wijziging 1. Toevoeging bijlage over mogelijkheden om goed om te gaan met de netwerkbeperkingen in de komende jaren. Reactie 3: Ondernemer Naar aanleiding van het verzoek onze reactie te geven op de herziene Barneveldse Zonneladder hierbij onze opmerkingen, vragen en aandachtspunten. 1.

2.

De vorige zonneladder was gekoppeld aan een tenderprocedure. Het lijkt deze keer de bedoeling te zijn om op basis van volgorde van binnenkomst een nieuwe tender te organiseren. Zal overschrijding van de gemeentelijke ambitie daarbij weigeringsgrond vormen, ook al scoort een initiatief optimaal op alle overige aspecten? De gemeente Barneveld heeft inzicht hoeveel capaciteit er op basis van de bestaande tender is vergund. Heeft de gemeente Barneveld ook inzicht in wanneer deze grondgebonden zonneparken gerealiseerd zullen zijn. Bestaat er eenzelfde inzicht voor wat betreft daksystemen, met name uiteraard de realisatietermijn? Het doel is nog steeds 175.000 grondgebonden en 475.000 dakgebonden modules. In het kader van de congestieproblematiek kan het zo zijn dat doelstellingen niet worden gehaald voor 475.000 panelen op dak. Uiteraard is dit deels

3. 4.

5.

6.

7.

locatieafhankelijk, maar de transportcapaciteit voor deze doelstelling lijkt in gevaar te komen. Knelpunten doen zich momenteel al bij dakopstellingen voor omdat daarbij soms onvoldoende voorafstemming met de netbeheerder plaatsvindt. Verder wordt terugverwezen naar de bestaande zonneladder. Hierin was een puntensysteem opgenomen dat nog zal worden herzien, wanneer is dit naar verwachting gereed? Er wordt kort stil gestaan bij de relatie tussen de toegenomen efficiency van zonnepanelen in relatie tot de geformuleerde duurzaamheidsambitie 0,26 TWh van Regio Foodvalley. Vanuit een oogpunt van zuinig ruimtegebruik zou voor de hand liggen dat initiatiefnemers worden gestimuleerd om te kiezen voor zo efficiënt mogelijke panelen. Is het geen optie om in het score-systeem extra punten toe te kennen naarmate een gekozen zonnepaneel hoger scoort qua opbrengst per m2 ten opzichte van het referentiepaneel dat is gehanteerd om de doelstelling te formuleren? Denk hierbij ook aan de extra bi-facial opbrengst voor zon op land. Op grond van de bestaande zonneladder wordt uitgegaan van een vergunning voor 25 jaar. Marktleiders in zonnetechnologie garanderen inmiddels al een levensduur van meer dan 30 jaar.

Daarnaast is ook van belang dat werkzaamheden om een zonnepark aan te leggen (na vergunningverlening) ook tijd in beslag nemen (verkrijgen subsidie, aanleg van natuur en landschappelijke inpassing, aansluiting op het net e.d.) waardoor de effectieve productieduur binnen de vergunningstermijn flink afneemt en het minder aantrekkelijk is om te investeren in materiaal met een lange levensduur. Is het op dit vlak een optie om een langere vergunningsduur toe te laten naarmate ook gekozen wordt voor panelen met een langere levensduur en/of dit mee te wegen in het scoresysteem? Een optie is ook om in de vergunning de termijn te koppelen aan moment van exploitatie. Er wordt gesproken over de inzet van reststroken, parkeerterreinen en dergelijke voor de plaatsing van zonnepanelen. De gemeente Barneveld zelf is in de meeste gevallen eigenaar van vrijwel alle reststroken en parkeerterreinen in de gemeente. Heeft de gemeente al onderzoek gedaan naar de plaatsing van zonnepanelen op haar eigendommen? In andere gemeenten blijkt onderzoek naar plekken op gemeentelijk eigendom vele jaren in beslag te nemen, met meestal stilstand van alle overige initiatieven tot gevolg.

Hoe gaat de gemeente Barneveld hiermee om? De inzet van restroken langs de meeste wegen blijkt vaak te stuiten op beperkingen vanwege langs die wegen aanwezige kabels en leidingen, dan wel aspecten van verkeersveiligheid en/of beeldkwaliteit. Tot slot speelt het aspect van hogere kosten van aanleg (smalle stroken langs bijvoorbeeld wegen betekent relatief veel lengtes voor afrasteringen) wat niet wegneemt dat het risico op diefstal en vandalisme op dergelijke locaties zeer hoog blijft. Om dit risico te verminderen wordt soms gekozen voor plaatsing van tweedehands materiaal, maar hierbij vormt beeldkwaliteit en kosten van onderhoud meestal een punt van aandacht. Plaatsing van panelen boven parkeerplaatsen is (vooralsnog) niet bedrijfseconomisch haalbaar vanwege de zeer hoge kosten van de onderconstructies, al leidt het in principe wel tot een beter parkeerklimaat in de zomer. Dergelijke initiatieven worden soms door gemeenten uitgevoerd vanuit bijvoorbeeld een bepaald stedenbouwkundig ambitieniveau, waarbij verliesgevendheid op de koop toe wordt genomen (voorbeeld: Bloemendaal aan Zee).

Hoe verwelkomt de gemeente particuliere initiatieven die betrekking hebben op de plaatsing van zonnepanelen op gemeente-eigendommen? Het aspect van inzet van kostbare agrarische grond wordt benoemd, evenals de optie om meer lichtdoorlatende panelen toe te passen alsook kantelbare systemen, zodat agrarisch gebruik van de ondergrond zo optimaal mogelijk blijft. Hoe zal dit aspect doorwerken in de beoordeling van initiatieven, mede in relatie tot het bestaande score-systeem? Er wordt kort stilgestaan bij het pilotproject

Nagele (en eventueel De Glind) op het vlak van toepassing van zonnewarmte. Is het een mogelijkheid om ook een pilot op te zetten waarmee ervaringen worden opgedaan met de inzet van kantelbare panelen en agrarisch grondgebruik? Ons nieuwe beoogde initiatief “Zeumersewal” kan concreet dienen als een dergelijk pilotproject. Kunnen pilotprojecten in een versnelde procedure worden behandeld omdat dit ook tot nieuwe criteria en richtlijnen kan leiden op positieve wijze? 8. Er zal sprake zijn van meerdere documenten, te weten de bestaande zonneladder, deze oplegnotitie, een notitie lokaal eigendom en een notitie waarin de nieuwe criteria staan opgenomen voor de beoordeling van initiatieven. Mogelijk dat het congestie-onderzoek van Liander ook leidt tot een extra document. Is het niet overzichtelijker dit op te nemen in een integrale herziening van de zonneladder in één document, dan wel een document op te stellen met een modulaire opbouw zodat individuele onderdelen zelfstandig kunnen worden geactualiseerd? 9. Met betrekking tot Lokaal Eigenaarschap hebben wij onze inhoudelijke reactie gegeven 2 november 2021. 10. De eerstvolgende SDE++ subsidieronde is al in juni 2022 i.p.v. september 2022. Mogelijk is dat ook de laatste ronde voor zon op land in Nederland.

Is besluitvorming omtrent nieuwe initiatieven in deze relatief korte termijn nog in te plannen en/of wanneer zouden de eerste initiatieven door de gemeente worden verwelkomd? Met andere woorden… wil pilotproject “Zeumersewal” slagen dan is enige haast wel geboden met betrekking tot de vergunningprocedures. Aanvullend over het pilotproject “Zeumersewal”. Het project betreft een zonnepark op landbouwgrond met kantelbare panelen. Hierdoor wordt energieproductie gecombineerd met landbouwactiviteiten. Door het kantelen van panelen kan het net worden ontlast bij veel zon op bepaalde momenten (peakshaving). Ook willen we dit park koppelen aan een energieopslagsysteem op de Harselaar om de netproblematiek (congestie) te helpen oplossen. Op dit netwerk zouden mogelijk ook projecten van derden gekoppeld kunnen worden zodat we in de komende jaren energieprojecten kunnen blijven realiseren. Reactie Gemeente Barneveld 1. In de herziene zonneladder blijft de grens van 175.000 zonnepanelen op land gehandhaafd. Wanneer deze is ingevuld wordt onder andere er eerst naar de ontwikkeling van zon op dak gekeken voor er weer zonnepanelen op land worden toegestaan. 2. Er zijn ook met de huidige beperkingen in het netwerk mogelijkheden om de opwekking van duurzame energie uit te breiden. De gemeente wil eerst die mogelijkheden benutten voor er wordt gedacht aan herziening van de doelstellingen.

Bovendien is er nog acht jaar te gaan voor het 2030 is. In die periode kan veel gebeuren. Acht jaar geleden, in 2013, lagen er nog nauwelijks zonnepanelen in Barneveld. 3. Het puntensysteem wordt, als de gemeenteraad akkoord gaat met de herziening van de zonneladder begin 2022 aangepast op basis van deze herziening. 4. In het scoresysteem voor zon op land wordt, naast andere criteria, gekeken naar de hoeveelheid panelen, het aantal hectares en de verwachte opbrengst. 5. De gemeente heeft de limiet van 25 jaar gebaseerd op de inschatting dat het voor het behalen van de doelstelling nodig is zonnepanelen op land toe te staan. Het is mogelijk om uit te gaan van 25 jaar na ingebruikname (dus rekening houdend met subsidie e.d.) en de mogelijkheid om een verzoek in te dienen om de termijn te verlengen tot max 30 jaar. Dit levert ook een duurzamer gebruik van panelen op omdat ze vijf jaar later gerecycled kunnen worden. 6. De gemeente heeft inmiddels duizenden zonnepanelen geplaatst op het gemeentelijk vastgoed. Momenteel wordt ook, binnen het kader van de CO2 prestatieladder en binnen de mogelijkheden en beperkingen van het elektriciteitsnetwerk, gekeken naar restlocaties van de gemeente. Overigens zijn veel restlocaties langs provinciale en rijkswegen in bezit van andere partijen dan

de gemeente. In de RES wordt het kwaliteitsfonds genoemd, als mogelijkheid vanuit het Rijk om o.a. zonnepanelen op restgronden meer haalbaar te maken. De komst van dit kwaliteitsfonds is nog niet zeker. 7. Wanneer een pilot project met daadwerkelijk dubbel ruimtegebruik kan worden opgezet, het liefst met betrokkenheid van LTO, staat de gemeente daarvoor open. De energie opwekking gaat in dat geval niet ten koste van landbouwgrond. Dit is ook expliciet in de herziene zonneladder opgenomen: Er wordt actief gekeken naar mogelijkheden van zonnepanelen en of -collectoren op restgronden. Mocht er onvoldoende ruimte zijn op restgronden, dan worden alleen initiatieven met pv panelen die het agrarisch gebruik van de grond niet aantasten nog toegestaan op agrarische grond. (Par 4.1.2. p. 14) 8. De gemeente bereidt een energievisie voor die de samenhang tussen alle beleidsdocumenten rond energie weergeeft. Dat betreft de structuurvisie windenergie, de zonneladder en de herziening daarvan, de notitie lokaal eigendom en de memo’s over netwerkcapaciteit. Het feit dat ontwikkelingen rond de energietransitie zich snel opvolgen maakt regelmatige bijstelling nodig. Sommige onderdelen, zoals de memo’s over netwerkcapaciteit vragen op dit moment een snellere update dan bijvoorbeeld de zonneladder.

De notitie lokaal eigenaarschap heeft betrekking op alle andere beleidsdocumenten en legt de afspraken over het onderwerp vast. Daarmee vormen alle documenten bouwstenen voor de energietransitie van de gemeente. 10. Het vervolg van de procedure is mede afhankelijk van de besluitvorming in college en gemeenteraad. De gemeente begrijpt de urgentie. Daarom is ook binnen betrekkelijk korte tijd een herziening van de zonneladder uitgevoerd. Wijzigingen 2. Onderstaande toevoeging wordt opgenomen in de zonneladder: 3.4.7. Termijn omgevingsvergunning In de Barneveldse Zonneladder is op basis van een projectafwijkingsbesluit een vergunning voor 25 jaar mogelijk. Initiatiefnemers verzoeken de gemeente om deze periode te verlengen tot 30 jaar. Dit omdat tussen het afgeven van de omgevingsvergunning en het operationeel worden van een project meestal één a twee jaar verstrijkt. Daarmee wordt de afschrijvingstermijn van de panelen ingekort tot 23 jaar, en dat gaat ten koste van de businesscase en de mogelijkheden voor inpassing en compensatie voor omwonenden. Ook is dit nadelig bij lokaal eigenaarschap. Omwonenden die investeren in het zonneveld hebben minder rendement. Daarom wordt voorgesteld de termijn van de vergunning te laten in gaan bij het operationeel worden van het zonneveld en de mogelijkheid te bieden voor het aanvragen van een verlenging tot 30 jaar.

Ook in hoofdstuk 4 en 5 wordt deze aanpassing verwerkt. Reactie 4: LTO Met interesse heeft LTO Noord Gelderse Vallei kennis genomen van de geactualiseerde zonneladder. Het verheugt ons dat Barneveld: 1. Aanbevelingen uit tussentijdse evaluatie heeft overgenomen. 2. Afspraken in RES 1.0 heeft overgenomen: 1) lokaal eigenaarschap 2) limiet gebruik van landbouwgrond 3) clustering 3. Amendement en moties uit de raad heeft overgenomen. 4. De zonneladder, zoals opgesteld in 2019, aangepast heeft aan huidige inzichten en ontwikkelingen. 5. Goed aandacht heeft om schade landbouwgrond te beperken, al blijft doelstelling

max. 40 ha overeind. Bijvoorbeeld onderstaande tekst: 3.2.2. Gebruik landbouwgrond LTO heeft in de RES Foodvalley gepleit voor het gelimiteerd gebruik van landbouwgrond voor de opwekking van energie. Voor Barneveld wordt uitgegaan van maximaal, 40 ha. Daarbij is afgesproken om eerst goed te kijken naar het mogelijk gebruik van restgronden voor de opwekking van energie. Restgronden zijn bijvoorbeeld parkeerplaatsen, bermen, overhoekjes op industrieterreinen, gronden bij opritten van snelwegen etc. Dit is een gezamenlijke ambitie en niet alleen de LTO heeft daarvoor gepleit. Belangrijk: voordat een volgend zonneveld in behandeling genomen wordt, moet minimaal duidelijk zijn dat die potentie niet anderszins is te bereiken. Ons advies: ieder nieuw plan daarop toetsen. Tevens kent de ladder mooie teksten over prioriteiten, LTO vraagt zich af: Hoe groot is de motivatie van de Gemeente Barneveld om daadwerkelijk in te zetten op restgronden? Als LTO willen we pleiten voor een aanjaagteam in Foodvalley verband om de beloftes om landbouwgrond te ontzien ook waar te maken. Er wordt actief gekeken naar mogelijkheden van zonnepanelen en of -collectoren op restgronden. Mocht er onvoldoende ruimte zijn op restgronden, dan worden alleen initiatieven met pv panelen die het agrarisch gebruik van de grond niet aantasten nog toegestaan op agrarische grond.

Een voorbeeld zijn waterdoorlatende systemen met frameloze glas/glas pv panelen. Deze voorkomen uitspoeling van metalen en laten licht door tot de bodem. Dit beschermt het bodemleven en maakt agrarische activiteit onder de panelen mogelijk. Ook kantelbare of mobiele panelen geven de mogelijkheid om én agrarische activiteiten blijvend te ondernemen en tegelijkertijd zonne-energie op te wekken. Uitsluitend panelen op land wordt toegestaan die dubbel ruimtegebruik mogelijk maken heeft onze steun. Er is nu nog plaats voor initiatieven zon op land voor 35000 panelen. Er staat omschreven dat initiatieven niet beoordeeld worden op datum van indienen, maar dat goed gekeken wordt naar kwaliteit van voorgenomen plan. LTO GV wil benadrukken: Er liggen genoeg initiatieven zon op land. Laat Barneveld vooral kijken naar plannen met minste schade voor landbouw en omgeving. Wij zien graag opgenomen dat als het gaat om landbouwgrond, alleen zon op land wordt toegestaan op veldkavels. Dus nu niet zijnde huiskavel en dit in de toekomst ook niet kan worden bijvoorbeeld door uitbreidingswensen van aangrenzende agrariër. In 5.1.1 staat dat datum van de zitting zonnepark Terschuur niet bekend is. Dit is inmiddels wel, namelijk 25 januari.

Reactie Gemeente Barneveld De ambitie van de gemeente Barneveld om in deze fase geen landbouwgrond meer te gebruiken voor energie opwekking is expliciet verwoord in deze herziening van de zonneladder. Een uitzondering wordt gemaakt voor het project in de Glind waar het minder dan 1 hectare betreft voor warmte opwekkende zonnecollectoren. Wanneer het mogelijk is om elektriciteit op te wekken op landbouwgrond, zonder dat dit ten koste gaat van de landbouwactiviteiten zal een voorstel worden overwogen, als blijkt dat restgronden niet tot het benodigde aantal zonnepanelen van 175.000 op land leiden. . De vraag over veldkavels zal worden overwogen op het moment dat er weer sprake kan zijn van de opwekking van elektriciteit met zon op landbouwgrond. Wijziging 4. De zin: “LTO heeft in de RES Foodvalley gepleit voor het gelimiteerd gebruik van landbouwgrond voor de opwekking van energie.” Wordt gewijzigd in “In de RES Foodvalley 1.0 is afgesproken dat het gebruik van landbouwgrond voor de opwekking van energie gelimiteerd wordt.”