Bijlage 2 Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

Participatieverslag Visie Sociaal Domein Gemeente Barneveld 2040

September 2025

Inhoud 1.

Inleiding........................................................... 4

4.

Aanvullende gesprekken. ........................ 29

2.

Partnerbijeenkomst 3 maart.....................7

5.

Inwonerpanel............................................... 32

2.1

Inleiding........................................................... 8

2.2

Plekken van betekenis. ............................... 9

5.1

Inleiding ....................................................... 33

2.3

Verhalen die raken. .................................... 10

5.2

Uitvoering van het onderzoek .............. 33

2.4

De eregalerij................................................. 12

5.3

Responsoverzicht ..................................... 34

2.5

Ik krijg écht buikpijn van. ..........................13

5.4

Steekproefsamenstelling ....................... 35

2.6

Blik vooruit. ...................................................14

5.5

Weging .......................................................... 36

5.6

Betrouwbaarheid en nauwkeurigheid .36

Onderzoeksverantwoording . ................ 33

3.

Partnerbijeenkomst 1 april. .................... 15

5.7

Leeswijzer . ................................................... 37

3.1

Inleiding ....................................................... 16

5.8

Resultaten ................................................... 38

3.2

Reflectie op de visie. ..................................17

3.3

Beweging naar de Samenleving. .............21

6.

Participatieverslag Omgevingsvisie. ... 47

3.4

Typisch Barneveld. ..................................... 22

3.5

Verhalenmuur. ............................................. 23

3.6 Thema 1: Verbondenheid in groeiende gemeenschappen. ...................................... 24 3.7 Thema 2: Bestaanszekerheid en gelijke kansen............................................................ 25 3.8

Thema 3: Gezond, vitaal en weerbaar. . 26

3.9 Thema 4: Passende woonsituatie met juiste hulp en ondersteuning. .................27 3.10

Thema 5: De beweging. ............................. 28

3 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

1

Inleiding

4 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

1. Inleiding De nieuwe Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040 moet richting geven aan hoe we als samenleving omgaan met zorg, ondersteuning, welzijn, participatie en samenleven. Omdat het sociaal domein mensen direct raakt, is ervoor gekozen om de visie niet alleen op te stellen vanuit beleid en cijfers, maar juist ook vanuit de ervaringen, zorgen en ideeën van inwoners en maatschappelijke partners. Dit participatieverslag is een rapportage van dat proces.

Een breed participatieproces Tussen maart en juli 2025 is een breed participatietraject uitgevoerd. De gemeente Barneveld heeft hierbij ingezet op verschillende vormen van betrokkenheid, zodat een zo divers mogelijk beeld kon ontstaan van wat er leeft in de samenleving. Het traject bestond uit: • Twee partnerbijeenkomsten met vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, zorg- en welzijnspartijen, onderwijs, woningcorporaties, kerken en vrijwilligersinitiatieven. Tijdens deze bijeenkomsten is gewerkt aan het ophalen van zorgen, kansen, verhalen en oplossingsrichtingen. Bovendien werd tijdens de tweede bijeenkomst reflectie gegeven op de eerste richting voor de visie. Aanvullend werd nog een zomerbijeenkomst voor partners georganiseerd waarbij de concept visie werd gepresenteerd. • Aanvullende gesprekken met inwoners met een migratieachtergrond en met vertegenwoordigers uit het diaconaal netwerk. Met deze partners werden aanvullende gesprekken gevoerd omdat zij minder waren vertegenwoordigd tijdens de partnerbijeenkomsten. Deze gesprekken boden verdieping op thema’s als wonen, toegankelijkheid, vertrouwen, taal, werk en opvoeding. • Een peiling onder het inwonerspanel, waaraan ruin 400 inwoners uit de gemeente Barneveld deelnamen.

De peiling gaf inzicht in wat inwoners belangrijk vinden in het sociaal domein, hoe zij gemeentelijke ondersteuning ervaren, en welke thema’s prioriteit verdienen. Deze peiling werd

uitgevoerd door onderzoeksbureau Research 2Evolve. De rapportage van dit onderzoek is opgenomen in bijlage 5 van dit participatieverslag. • Verwerking van inzichten uit het participatieverslag van de Omgevingsvisie gemeente Barneveld 2040, waarin ook sociaal-maatschappelijke thema’s aan bod kwamen zoals wonen, zorg, ontmoeting en leefomgeving.

Opbrengsten De opbrengsten van het participatieproces laten een rijk en gelaagd beeld zien van wat inwoners en partners belangrijk vinden. Tegelijkertijd zijn er duidelijke rode draden zichtbaar die richting geven aan de opgaven voor de komende jaren: • Wonen is een van de meest urgente thema’s. Inwoners en partners signaleren een groot tekort aan passende en betaalbare woonruimte, met name voor jongeren, ouderen en mensen met een zorgvraag. Zorgen over het gebrek aan doorstroming, beperkte mogelijkheden voor alternatieve woonvormen en de druk op de woningmarkt worden breed gedeeld. Er is een duidelijke oproep om creatiever om te gaan met ruimte, in te zetten op collectieve woonvormen en om meer regie te nemen op spreiding en toegankelijkheid. Veel partners geven aan dat het oplossen van het woonprobleem randvoorwaardelijk is voor het functioneren van het sociaal domein. • Zorg en ondersteuning staan onder druk. Door vergrijzing, personeelstekorten en toenemende complexiteit van hulpvragen wordt het steeds lastiger om tijdige en passende zorg en ondersteuning te bieden. Inwoners

5 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

maken zich zorgen over lange wachttijden, versnippering van hulp en het ontbreken van maatwerk. • De kracht van de gemeenschap wordt breed erkend als fundament van het sociaal domein. Inwoners en partners benadrukken het belang van verbondenheid, omzien naar elkaar en het versterken van sociale netwerken. Tegelijkertijd is er zorg over het verdwijnen van laagdrempelige ontmoetingsplekken en het risico op uitsluiting van mensen zonder netwerk. Er klinkt een duidelijke wens om meer ruimte te bieden aan inwoners en initiatieven vanuit de samenleving. De gemeente wordt opgeroepen om te faciliteren, te verbinden en vertrouwen te geven aan wat er al gebeurt in buurten, dorpen en netwerken. • Inclusie en sociale rechtvaardigheid vormen een terugkerend thema. Inwoners en partners geven aan dat niet iedereen zich evenzeer thuis voelt in de gemeente Barneveld. Er is behoefte aan een samenleving waarin iedereen – ongeacht achtergrond, cultuur, levensstijl of beperking – zich welkom en gezien voelt. Dit vraagt om meer culturele sensitiviteit, aandacht voor diversiteit en het actief tegengaan van uitsluiting. Ook de verbinding tussen bestaande en nieuwe inwoners, en tussen verschillende gemeenschappen, vraagt om bewuste inzet. • Bestaanszekerheid en gelijke kansen vormen een zorg.

Inwoners en partners maken zich zorgen over armoede, schulden, werkloosheid en de mentale gezondheid van jongeren. Er is behoefte aan preventie, vroegsignalering en ondersteuning die aansluit bij de leefwereld

van mensen. Ook het belang van toegankelijke informatie en ondersteuning voor mensen met een migratieachtergrond of beperkte taalvaardigheid is benoemd. • Toegankelijkheid van hulp en ondersteuning is niet vanzelfsprekend. Hoewel veel inwoners weten waar ze terecht kunnen, ervaart een aanzienlijke groep drempels: bureaucratie, onbekendheid met het aanbod, taalproblemen of het gevoel niet gezien te worden. Er is behoefte aan betere communicatie, meer nabijheid en ondersteuning die aansluit bij de leefwereld van mensen. • Zelfredzaamheid en maatwerk worden als belangrijk ervaren, maar vragen om nuance. Inwoners waarderen het uitgangspunt dat mensen eerst zelf proberen problemen op te lossen, maar geven ook aan dat dit niet voor iedereen haalbaar is. Er is behoefte aan maatwerk, vertrouwen en een menselijke benadering, waarbij ruimte is voor het verhaal achter de vraag.

De waarde van participatie De participatie heeft niet alleen waardevolle inhoudelijke input opgeleverd, maar ook bijgedragen aan het draagvlak voor de visie. De verhalen, cijfers en inzichten uit dit verslag vormen dan ook een stevige basis voor de uitwerking van de Visie Sociaal Domein 2040. Ze laten zien waar de kracht van de gemeente Barneveld ligt, maar ook waar de opgaven en kwetsbaarheden zitten.

6 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2

Partnerbijeenkomst 3 maart

7 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2. Partnerbijeenkomst 3 maart 2.1 I nleiding Op 3 maart vond in de Eng in Voorthuizen een inspirerende participatieavond plaats, waarbij circa 40 partners aanwezig waren om gezamenlijk te werken aan de nieuwe Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040. De avond bracht een diverse groep vertegenwoordigers samen, waaronder het CJG, kerken, welzijnswerk, maatschappelijk werk, WMO-aanbieders, onderwijsinstellingen en de woningstichting.

Doel van de avond Deze participatieavond was de eerste van een tweetal avonden, waarbij deze eerste avond vooral in het teken stond van het ophalen van zorgen en kansen. Deze input leverde vooral een bijdrage voor de te vormen visie en strategische doelen/ thema’s. Op de tweede avond op 1 april 2025 werden deze verder uitgewerkt naar concrete doelen voor de komende jaren.

Besproken onderwerpen De avond was opgedeeld in verschillende onderdelen, waarbij de deelnemers actief betrokken werden: • Plekken van Betekenis: Deelnemers markeerden op een kaart van de gemeente Barneveld plekken die voor hen van betekenis zijn, en legden uit waarom deze plekken belangrijk zijn. Dit leverde waardevolle inzichten op. • Verhalen die Raken: Deelnemers deelden persoonlijke verhalen die hen geraakt hebben. Deze verhalen brachten thema's naar voren zoals de dringende behoefte aan passende

zorgplekken, het belang van persoonlijke aandacht, de kracht van de gemeenschap en de noodzaak van samenwerking en maatwerk. • Eregalerij: In dit onderdeel interviewden deelnemers elkaar over succesverhalen van de afgelopen jaren. De verhalen benadrukten het belang van samenwerking, persoonlijke aandacht, lokale betrokkenheid, flexibiliteit en enthousiasme. Ook werden de uitdagingen besproken, zoals financiering, samenwerking en het bereiken van de doelgroep. • Ik krijg echt buikpijn van…: Deelnemers konden bij een ‘klachtenloket’ om aan te geven wat er nu niet goed gaat en echt beter moet, zoals aangeven waar ze écht buikpijn van krijgen. • Blik Vooruit: Tot slot werd er vooruitgekeken naar de toekomst. De deelnemers stemden op de belangrijkste thema's voor de komende jaren en bespraken welke kansen er liggen, welke lopende initiatieven er zijn, en wat er nodig is om deze kansen te benutten. De betrokkenheid en expertise van de verschillende partners hebben bijgedragen aan een vruchtbare en constructieve bijeenkomst. Op basis van de inbreng van deze eerste participatieavond, is op 1 april een vervolgavond georganiseerd om de inbreng verder uit te werken naar concrete doelen voor de komende jaren.

8 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2.2 Plekken van betekenis Tijdens de bijeenkomst is gevraagd een plek van betekenis achter te laten op de kaart van de gemeente Barneveld, met de toelichting waarom deze plek van betekenis is. Vijf thema’s kwamen hierin naar voren: • Ontmoeting en sociale cohesie: dit thema kwam veruit het meest terug. Veel van de genoemde plekken, zoals de bibliotheek, buurthuizen, kerken, speelplekken en sportvoorzieningen, worden enorm gewaardeerd omdat ze mensen samenbrengen en sociale interactie bevorderen. Specifiek is hier aandacht voor plekken van ontmoeting voor ouderen en jongeren. • Laagdrempeligheid en toegankelijkheid: hierop aansluitend worden veel plekken gewaardeerd omdat ze laagdrempelig en toegankelijk zijn voor verschillende doelgroepen. Met name de bibliotheek werd genoemd als voorbeeld waar een breed scala aan initiatieven voor jong en oud wordt georganiseerd, zoals cursussen voor persoonlijke ontwikkeling en ondersteuning bij laaggeletterdheid. Maar ook commerciële plekken waar mensen samen koffie kunnen drinken werden genoemd, zoals de Hema en de Intratuin.

•O  ndersteuning en hulpverlening: ook was er veel aandacht voor plekken waar ondersteuning en hulpverlening wordt geboden aan verschillende doelgroepen. Denk aan sociaaljuridische ondersteuning, ondersteuning bij opvoedvraagstukken en voedselhulp. •A  ctiviteiten en recreatie: sportplekken worden gewaardeerd voor de activiteiten die ze bieden, zoals sport, zwemmen en dagarrangementen voor jong en oud. Deze plekken dragen bij aan de sociale cohesie maar ook aan een gezonde leefstijl en mentale weerbaarheid. •N  atuur en ontspanning: de natuur werd ook veelvuldig genoemd, zoals het Schaffelaarsebos. De plekken in de natuur worden gewaardeerd voor hun rustgevende en ontspannende eigenschappen. Mensen genieten van wandelen, frisse lucht en de onverwachte ontmoetingen in de natuur. De toegankelijkheid voor iedereen werd als belangrijk punt genoemd.

9 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2.3 Verhalen die raken Deelnemers gingen aan de slag met het opschrijven van verhalen die raken. Mooie, zorgelijke, hoopgevende en schrijnende voorbeelden uit de praktijk. Uit deze verhalen is een aantal rode draden naar voren gekomen. De rode draden worden hieronder geïllustreerd met een verhaal uit de bijeenkomst.

Zorg Er is een dringende behoefte aan passende zorgplekken en integrale zorg. Inwoners ervaren schrijnende situaties door lange wachtlijsten of zorg die niet aansluit bij hun behoeften.

Aandacht Echte aandacht voor inwoners, en met name kwetsbare groepen, is essentieel. Door persoonlijk contact en maatwerk kunnen mensen daadwerkelijk verder worden geholpen.

“Onlangs werd ik gebeld door een moeder van een ernstig meervoudig beperkte zoon. Haar zoon werd 18 en ging van school. Ze was dringend op zoek naar een uitstroomplek voor dagbesteding. Haar voorkeur ging uit naar de gemeente Barneveld, maar wij hadden als organisatie geen plek. Er was ook geen fysieke ruimte in relatie met andere cliënten. Cliënt had daarnaast een intensieve zorgvraag. Moeder was radeloos; ‘is er dan nergens een plek voor mijn zoon in Barneveld?”

“Een inwoner werd tijdelijk opgenomen op een bed in een verpleeghuis. Na enkele weken mocht mevrouw weer naar huis. Mevrouw was door aandacht volledig opgeknapt en voldeed niet meer aan de criteria voor dat bed. Na thuiskomt valt mevrouw in een ‘gat’. Er is weer veel zorg nodig en mevrouw is weer terug bij af. Iedereen kijkt naar een ander om zijn eigen straatje schoon te houden. Integraliteit kan mevrouw behoeden voor een terugval.”

10 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

Gemeenschap Het dorpsgevoel en de sociale samenhang binnen de gemeenschap worden gewaardeerd. Er wordt naar elkaar omgekeken. Inwoners delen ook hun zorgen wanneer nodig, waardoor hulp/zorg kan worden ingezet.

“We kregen een melding vanuit bemoeizorg. De buren maken zich zorgen om een buurman die zijn huis niet meer uitkomt. Er staan veel lege bierblikjes bij zijn voordeur. We gaan eropaf om een praatje te maken. Meneer waardeert het, maar zegt geen hulp nodig te hebben. Na een half uur belt hij of we toch eens langs kunnen komen. Binnengekomen is de hele woning bezaaid met vuilnis. Er zijn geen meubels meer te zien. Door het vertrouwen te winnen van meneer, durft hij langzaamaan onder ogen te komen waardoor hij is vastgelopen in zijn leven. Ook wordt er samen opgeruimd. Zijn woning is nu netjes en meneer voelt zich beter. Dit alles is begonnen doordat buren aan de bel hebben getrokken. Dit gebeurt regelmatig. Heel mooi dat er mensen zijn die omkijken naar hun buurt en zorg willen dragen voor elkaar.”

Samenwerking/maatwerk Er is al veel samenwerking, maar er is een sterke behoefte om dit verder te versterken. Door beter samen te werken, kunnen escalaties en problemen eerder worden voorkomen.

“Pleegouders zorgen voor een kind met een zorgvraag. De zorg voor het kind is zwaar en pleegouders kunnen dit niet goed meer volhouden. Keuze wordt gemaakt dat het kind verhuist naar een gezinshuis dat expertise heeft met deze zorgvraag. Jammer genoeg is het gezinshuis te druk voor het kind waardoor deze daar niet goed aarden. Het kind is erg vaak overprikkeld en ontwikkelt zich niet verder. Pleegouders missen het kind vreselijk en het gaat hun aan het hart dat het niet goed gaat met het kind. Zij gaan met ons in gesprek en we denken samen na over een oplossing. De Rudolphstichting heeft een huis beschikbaar. De gemeente staat open voor een maatwerkconstructie. Pleegouders besluiten om weer te gaan zorgen voor het kind. Alles komt samen en nu woont het kind weer bij pleegouders die naar de Glind zijn verhuisd. Dit is dichtbij het gezinshuis, waar het kind in weekenden en vakanties kan verblijven.”

Toekomst Er zijn zorgen over de toekomst. Steeds meer inwoners ervaren stress en onzekerheid.

“Op de kaart zie je het leven van alle dag. Jong en ouder door elkaar heen, allemaal onderweg in de reis van hun leven. De kaart geeft iets vrolijks aan, iets ontspannen, alsof er een zorgeloos bestaan is. In mijn werkveld merk ik absoluut wat anders en dat raakt! Steeds meer zorgen, stress, zekerheden die wegvallen, soms zo ineens. Het maakt een mensenleven wankel, voor zorgen en bestaansonzekerheid en juist deze groep is enorm groeiende!”

11 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2.4 De eregalerij Bij het onderdeel eregalerij hebben deelnemers elkaar geïnterviewd over een succesverhaal van de afgelopen jaren. Elementen voor succes Uit de verhalen blijkt dat vooral de volgende elementen bijdragen aan het creëren van een succes: • Samenwerking: Veel verhalen benadrukken het belang van samenwerking tussen verschillende partijen, zoals vrijwilligers, welzijnsorganisaties, gemeenten en andere partners. • Persoonlijke aandacht en betrokkenheid: Succesvolle projecten bieden vaak persoonlijke aandacht en creëren een persoonlijke band. • Lokale betrokkenheid: Het bedienen van de eigen inwoners en het betrekken van de lokale gemeenschap is een terugkerend thema. • Flexibiliteit en aanpassingsvermogen: Het vermogen om flexibel te zijn en in te spelen op de behoeften van de doelgroep is cruciaal. • Enthousiasme en gedrevenheid: Enthousiasme en gedrevenheid van de betrokkenen spelen een grote rol in het succes van de projecten.

Hordes Natuurlijk moeten er ook hordes genomen worden. De meest voorkomende zijn: • F inanciering en subsidies: Veel projecten moesten financiële uitdagingen overwinnen. • Samenwerking en coördinatie: Het samenbrengen van de juiste personen en organisaties is vaak een uitdaging en kost veel tijd. •R  uimte en capaciteit: Het vinden van fysieke ruimte (indien nodig) maar ook (de juiste) capaciteit blijkt in projecten een uitdaging. •O  verwinnen van weerstand en bewustwording: Het overwinnen van weerstand tegen nieuwe ideeën en het creëren van bewustwording blijkt in veel verhalen een uitdaging die om een flinke dosis doorzettingsvermogen vraagt. •P  romotie en bereik: Het bereiken van de doelgroep en het promoten kwam in de verschillende verhalen naar voren als een tijdrovende en soms ingewikkelde klus.

12 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2.5 Ik krijg écht buikpijn van Naast succes zijn er ook situaties waar zorgen over zijn. Deze werden verzameld op het spandoek. Deelnemers konden stickers plakken bij de onderwerpen die zij van groot belang vonden. De zorgen kunnen als volgt worden samengevat: • Wachtlijsten jeugdzorg/GGZ: Er zijn zorgen over de lange wachtlijsten in de jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg (GGZ). De zorgen zijn het grootst voor kwetsbare jongeren. De grote vraag is: wat betekent het als zij niet tijdig de hulp krijgen die ze nodig hebben? • Beschikbaarheid zorg en ondersteuning: Door de vergrijzing en de groei in van aantal inwoners is er veel zorg over hoelang er nog voldoende zorg en ondersteuning voor iedereen beschikbaar is in de gemeente. • Psychisch welzijn jongeren: Er is een toename in schoolverzuim, uitval, pesten en zorgen over de toekomst van jongeren, vooral over de thema's wonen en financiële gezondheid. • Passend wonen met juiste begeleiding: Niet iedereen heeft toegang tot passende woon­ruimte met de juiste begeleiding, wat gevolgen heeft voor zowel de persoon als de samenleving. • Ontbreken van ontmoetingsmogelijkheden in wijken: Er is zorg over het gebrek aan ontmoetingsplekken in wijken, terwijl deze juist

van groot belang zijn voor ontmoeting en sociale cohesie. Dit belang kwam ook duidelijk terug in het onderdeel ‘plekken van betekenis’. • Mensen in armoede: Er zijn zorgen over mensen die in armoede leven en de impact daarvan op hun welzijn. • Wantrouwen richting de overheid: Er is een groeiend wantrouwen richting de overheid en zorgen over het zicht op het non-bereik van de groepen. • Digivaardigheid inwoners: De digivaardigheid blijft achter bij de digitalisering, en ondersteuningsloketten/punten verdwijnen steeds meer. • Woningnood: Net als landelijk zijn in de gemeente Barneveld grote zorgen over de woningnood. Er is een groot tekort aan betaalbare woningen. Dit leidt tot problemen met doorstroommogelijkheden, passende huisvesting maar ook zijn er hierdoor zorgen over mantelzorg binnen families. Niet iedereen kan meer een huis in de buurt vinden. Het thema woningnood kreeg van de aanwezigen veel stickers en werd dus erg belangrijk gevonden.

13 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

2.6 Blik vooruit Na het delen van zorgen was het tijd om vooruit te kijken. Voorafgaand aan de bijeenkomst konden deelnemers input geven voor belangrijke thema's voor de komende jaren. Op basis van deze thema's konden deelnemers stemmen welke onderwerpen zij belangrijk vonden. Hierond is de uitslag weergegeven. 20 12

8

8 3

3

Expertise en ervaringskennis

Armoedebestrijding

Bestaanszekerheid

16

15 7

9 3

Huisvesting

Integraal samenwerken

Zelf- en Toegankelijke/ samenlaagdrempelige redzaamheid hulp

Daarnaast is tijdens dit onderdeel stil gestaan bij de volgende vragen: • Welke kansen liggen er voor het grijpen? • Welke lopende initiatieven/springplanken zijn er al? • Wat is er nodig om deze kansen te benutten? • Wat kan jouw organisatie betekenen? Kansen die voor het grijpen liggen: • Groeibevorderende hulp (ten behoeve van zelfredzaamheid) • Verhuiscoach voor het bevorderen van doorstroming op de woningmarkt • Thema inclusie: voor wie ben je en hoe inclusief ben je? • Sociaal Juridisch Steunpunt • Buddy inzetten vanuit ervaringsdeskundigheid (even meelopen) • Dementie vriendelijke gemeenten (aanvulling: inwoner vriendelijke gemeente) • In aanbesteding ook samenwerking in de zorg meenemen als eis/voorwaarde •O  verzicht van initiatieven en kansen in kaart brengen zodat verbindingen sneller gemaakt kunnen worden • Samenwerking tussen vrijwilligers en professionals • Doen wat nodig is vanuit de verschillende organisaties. Denken in mogelijkheden Lopende initiatieven/springplanken: • Gezondheidshuis – integraal samenwerken • Vervolg geven aan de inzet op het thema normaliseren – integraal benaderen • Integrale werken op het gebied van jeugd, gezondheid en middelengebruik • Verschillende spreekuren in de bibliotheek. Dit zou ook in buurthuizen en dorpskerken kunnen • WISE: verbinden ideeën en enthousiasme van inwoners met kennis koppelen aan professionals

Psychisch welzijn jongeren

Communitybuilding/ gemeenschapsvorming

Inclusief onderwijs

Preventie en vroegtijdige signalering

• Bestuurlijk overleg wonen, zorg en welzijn • Bibliotheek als plek waar veel organisaties samenkomen en samenwerken • Overleg preventieve partners meer/beter benutten • Samenwerking klankbordgroep, ASD en gemeente Barneveld vanuit de inwoner • Buurtkastjes • Programma bestaanszekerheid -> gevolgen kind Dit is nodig om kansen (nog beter) te benutten: • Sociale kaart ontwikkelen • Versterken netwerk • Benutten aanwezigheid kennis • Weten waar je moet zijn met een vraag • Integraal samenwerken • Overlap in aanbod, opdrachten en aanpakken (overzicht overlap in sociale kaart zichtbaar maken) • Verantwoordelijkheden duidelijk hebben • Samenwerking blijvend bevorderen op verschillende niveaus • Maatwerk • Niet over inwoner maar met de inwoner • Investeren in de relatie • Hulp bieden waar nodig Organisaties kunnen het volgende betekenen: • MEE Samen: expertise op o.a. licht verstandelijke beperking (LVB), niet aangeboren hersenletsel (NAH), autisme spectrum stoornis (ASS), specialist in instappen en zodra het kan weer opstappen • KOC: Inclusief integraal samen werken binnen organisaties • BELZ: Verbinden • Elan: elkaar kennen, openheid en samenwerken. Vanwege de beperkte tijd werd dit onderdeel slechts door enkele organisaties ingevuld.

14 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3

Partnerbijeenkomst 1 april

15 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3. Partnerbijeenkomst 1 april 3.1 Inleiding Op 1 april 2025 vond in de Veluwehal in Barneveld een tweede participatieavond plaats voor de Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040. Circa 50 partners waren aanwezig om gezamenlijk te werken aan die nieuwe Visie. De bijeenkomst bracht een diverse groep vertegenwoordigers samen, waaronder het CJG, kerken, welzijnswerk, maatschappelijk werk, WMO-aanbieders, onderwijsinstellingen, de Jongerenraad, de woningstichting en een aantal betrokken vrijwilligers en inwoners. Terugblik eerste partnerbijeenkomst 1 maart 2025 Deze participatieavond was de tweede van een tweetal bijeenkomsten, waarbij de eerste avond vooral in het teken stond van het ophalen van zorgen en kansen. Deze input leverde een bijdrage voor de te vormen visie en strategische doelen/ thema’s.

Doel tweede partnerbijeenkomst Op 1 april 2025 vond de tweede partnerbijeenkomst plaats in de Veluwehal in Barneveld. Het doel van de avond was om te toetsen of de input uit de eerste bijeenkomst correct was geïnterpreteerd en om hierop verder te bouwen met een concretere uitwerking.

gemeenschappen; Bestaanszekerheid en gelijke kansen; Gezond, vitaal en weerbaar; Passende woonsituaties met juiste hulp en ondersteuning. Ook werd er verdiepend ingegaan op het thema 'Beweging naar de samenleving'. Deelnemers konden meedenken over welke doelen er gesteld kunnen worden binnen deze thema's, wie daarvan iets van merkt en wat daarvoor nodig is. De input uit deze tweede participatieronde vormt een belangrijke basis voor de verdere uitwerking van de Visie Sociaal Domein.

Besproken onderwerpen De avond was opgedeeld in diverse onderdelen, waarbij de deelnemers actief betrokken werden: • Reflectie op de visie: Deelnemers konden hun reactie vinden op de eerste opzet voor de visie. • Beweging naar de samenleving: Deelnemers dachten mee hoe we samen meer kunnen verwachten van de samenleving en wat hiervoor nodig is. • Typisch Barneveld: We gingen in gesprek over wat typisch Barnevelds is en welke krachten en uitdagingen dat met zich meebrengt voor het sociaal domein. • Verhalenmuur: Deelnemers konden verhalen lezen die de eerste bijeenkomst door aanwezigen zijn gedeeld. • Maatschappelijke opgaven: In het tweede deel van de bijeenkomst gingen we in gesprek over vier maatschappelijke opgaven. Verbondenheid in groeiende 16 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.2 Reflectie op de visie Om de denkrichting voor de visie op het sociaal domein verder te verfijnen, konden partners reageren op een conceptvoorstel voor de visie. De gesprekken leverden waardevolle aanvullingen op over thema’s zoals verbondenheid, actief bijdragen, passende hulp en inclusiviteit. Ook werd besproken wat er nog ontbreekt in de visie en welke aandachtspunten en verbeteringen nodig zijn om deze concreet en toepasbaar te maken. Samenvattend: wat spreekt aan in de visie? De nadruk op verbondenheid en het idee dat inwoners actief bijdragen aan de gemeenschap worden breed gesteund. De gemeente Barneveld staat bekend om zijn sterke sociale cohesie en betrokkenheid, en dit moet versterkt worden. Ook het uitgangspunt dat eigen verantwoordelijkheid en elkaar helpen hand in hand gaan, sluit goed aan bij de lokale cultuur. Partners waarderen dat de visie uitgaat van een vitale samenleving, waarin mensen naar elkaar omkijken en de gemeente stimuleert en ondersteunt waar nodig. Daarnaast is het positief dat er aandacht is voor passende hulp, zodat iedereen kan meedoen. Samenvattend: welke verbeteringen zijn nodig? Tegelijkertijd riepen sommige begrippen vragen op. Inclusiviteit wordt genoemd, maar hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich écht thuis voelt, ook mensen die zich nu minder verbonden voelen? Daarnaast moet er een duidelijkere definitie van

passende hulp komen: wie bepaalt wat passend is, en hoe zorgen we ervoor dat mensen echt krijgen wat ze nodig hebben? Een belangrijk aandachtspunt is dat de visie nu vooral een ideaalbeeld schetst, maar nog te weinig ingaat op concrete acties en haalbaarheid. Partners benadrukken dat niet alles mogelijk is en dat de financiële kaders ook een rol spelen. Verder is er behoefte aan meer focus op preventie en de rol van organisaties: hoe werken gemeente en maatschappelijke partners samen om deze visie waar te maken? Tot slot werd opgemerkt dat de visie sterker kan inspelen op toekomstige uitdagingen, zoals groei, woningnood en de balans tussen zelfredzaamheid en ondersteuning. Het is belangrijk dat de visie niet alleen inspireert, maar ook richting geeft aan hoe deze vraagstukken worden aangepakt.

17 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

Belangrijke woorden in de visie Hieronder is de conceptvisie weergegeven en zijn de, volgens de aanwezige partners, belangrijke woorden gearceerd.

“In onze gemeente zijn we er voor elkaar, en dat is wat ons sterk maakt. Onze negen dorpen zijn plekken waar we elkaar helpen, samen problemen aanpakken en voor elkaar zorgen. Die verbondenheid willen we behouden en versterken in onze groeiende gemeenschap. We willen dat onze dorpen plekken zijn waar iedereen zich thuis voelt en waar onze kinderen zich kunnen ontwikkelen. Actief bijdragen is essentieel voor een vitale samenleving. We verwachten dan ook dat onze inwoners zich naar vermogen inzetten voor de gemeenschap. Iedereen is dan onderdeel van een netwerk om op terug te vallen. Zo pakken we samen de vraagstukken van de toekomst aan. De gemeente stimuleert initiatieven die hieraan bijdragen en zorgt voor de juiste voorwaarden. Eigen verantwoordelijkheid en elkaar helpen zijn belangrijk. Soms is daarnaast extra ondersteuning nodig. De gemeente biedt dan passende hulp, zodat iedereen mee kan doen.”

Specifieke toelichting bij een aantal woorden Verbondenheid Verbonden WILLEN zijn gaat echt helpen, verbondenheid is de kern van het leven. Met elkaar bouwen we een SAMENleving. Hoe meer inwoners verbondenheid ervaren, hoe meer ze voor elkaar zorgen. Elkaar helpen is belangrijk. Verbondenheid in wijken en straten vooral (tip: voorzorg cirkels). Iedereen zich thuis voelt Inclusief, ongeacht cultuur, ras, geloof, etc. Binnen Barneveld is segregatie niet vreemd, mooi dat dit beleid dit tegenspreekt. Veilig voelen is de basis. Geen uitsluiting, toegankelijk zijn ook als het moeite kost. Kinderen zich kunnen ontwikkelen Is gevolg van actief bijdragen/ zorg voor verbondenheid. Kinderen ontwikkelen = logisch. De jeugd heeft de toekomst! Stevige basis/goede omstandigheden binnen

het gezin (preventie). Ontwikkelen -> leven lang ontwikkelen om mee te kunnen doen aan een samenleving die constant in verandering is. Actief bijdragen Belangrijk dat eenieder op zijn of haar eigen manier bijdraagt. Niet passief. Liever ACTIEF bijdragen dan zeggen “eigen verantwoordelijkheid”. We zijn met z'n allen verantwoordelijk voor welzijn in de gemeente Barneveld (geen afhankelijkheid van zorg). Mensen de handvatten aanreiken zodat ze mee kunnen doen aan de samenleving. Passende hulp Ieder mens is uniek, dus passende hulp is nodig. Alleen waar nodig, voorwaarde is een stevige basis. Passende hulp vanuit eigen regie en zelfstandigheid inwoners. Wat wordt gemist in de visie? Suggesties voor toevoegingen Er zijn zorgen over het praktische aspect van de visie, hoe deze vertaald kan worden naar concrete acties, het vinden van creatieve oplossingen voor toekomstige vraagstukken zoals wonen, en hoe de samenleving actief kan bijdragen. De visie mag eenvoudiger en in toegankelijkere taal worden geschreven, zodat iedereen het begrijpt. Er wordt gepleit voor een meer inclusieve benadering van alle groepen binnen de samenleving. Er moet ook meer aandacht zijn voor solidariteit tussen gemeenschappen, en de vraag is hoe we gezinnen, sociale netwerken, en kwetsbare groepen sterker kunnen maken.

Daarnaast moeten er duidelijkere doelen en praktische acties worden geformuleerd om de visie werkelijkheid te maken. Wat gemist wordt: • Inclusiviteit en solidariteit binnen de gemeenschap. • Meer concrete voorbeelden van samenwerking tussen de gemeente, organisaties en inwoners. •E  enduidige definitie van ‘passende hulp’ en hoe dat wordt bepaald. • F inanciële haalbaarheid en de noodzaak voor budgetbewustzijn •P  raktische en haalbare doelen, zodat de visie niet alleen idealistisch blijft, maar ook daadwerkelijk toepasbaar is in de dagelijkse praktijk. Specifieke toelichting bij een aantal woorden Vraagstukken van de toekomst •Z  ijn we creatief genoeg als het bijvoorbeeld over wonen gaat? •V  raagstukken van de toekomst meer woorden geven.

18 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

• Stel samen de voorwaarden vanuit een kader als het gaat om initiatieven. Hoe kan/lukt het wel? • Er staat veel genoemd maar ik mis de term “niet alles is meer mogelijk”. Financiële keuzes moeten wel overwogen worden. Groeiende gemeenschap Waarom groeien? We hebben nu al woningnood/ zorg te kort, etc. Zelf- samen-gemeente • Samen – ik geloof in echt samen. Zelf-samengemeente MET elkaar dus niet zozeer na elkaar. Wanneer je alles zelf probeert bestaat de kans dat samen, en helemaal gemeente, te laat om hulp wordt gevraagd. • Goed op weg maar... ik mis het gevoel van verbondenheid in de tekst. Er is geen gevoel van wij. Zelf-samen – afstand.... - gemeente is hetgeen wat de visie oproept. • Begin met samen dan zelf dan gemeente. • Los van wat er nu staat: beweging “naar de voorkant” vergt ook een beweging in de samenleving. Die komt niet zomaar op gang op basis van deze visie en het daarbij behorende plan? • Toevoegen hechte gezinnen, stabiele relaties/ huwelijken en sociale buurten (pre) marriage course! • Betekenis willen geven en zijn als mens. Gewoon waar het kan, speciaal waar het moet. • Samen mag groter: eerder elkaar vinden en daardoor langer samen voordat gemeente nodig is. Preventie • Er valt veel te voorkomen vanuit deze visie maar het kan wel genoemd worden als stip op de horizon (passende hulp moet ook maar is curatief).

• Hoe gaan we om met preventie vs inzet waar nodig? Passende hulp of maatwerk • Maatwerk: “De gemeente biedt passende hulp? (moet maatwerk zijn)." De gemeente stimuleert => ondersteunt! Wat er al is. • Wie bepaalt wat passende hulp is? • Passende hulp komt aan het einde, is heel kort en wordt niet uitgewerkt. Dat lijkt me iets te idealistisch, ik denk dat overheid een grotere taak heeft in de zorg. • Maar wat is dat? Wanneer is het passend? Telt het perspectief van de gemeente of van de burger? • Vertrouwen op het eigen initiatief, op wat er al is,

of wat al is gedaan pragmatiek. "passend” vraagt duiding -> vraag gericht -> aanbod schiet vaak doel voorbij. • Op maat -> preciezer aansluiten op de hulpvraag. • “ we zorgen ervoor dat niemand onder de armoedegrens leeft”. Inclusiviteit en solidariteit binnen de gemeenschap • Inclusieve benadering van alle groepen binnen de samenleving. Het is belangrijk om duidelijk te maken dat de visie ruimte biedt voor iedereen in de samenleving, ongeacht achtergrond, cultuur of persoonlijke situatie. • L osse eilandjes zullen dichter naar elkaar moeten groeien. • Interculturele verbondenheid: hoe vinden we verbinding met inwoners met een andere culturele achtergrond? • De verbinding tussen bestaande bewoners en nieuwe bewoners (bijvoorbeeld uit de Randstad, migranten). Hoe borgen we dat? • Wordt doelgroep kinderen genoemd. Verder geen andere doelgroep. Bewust? •V  erbondenheid -> wat doe je met de kwetsbare groep die de verbondenheid niet heeft in netwerk/kern/vereniging? -> gemeente biedt passende hulp -> de vraag is "zien we iedereen?” •H  oe krijgen kinderen het gevoel erbij te horen en er toe te doen? Eigen verantwoordelijkheid • “We verwachten dat..” vervangen door “het is van belang dat..” dat mensen gemotiveerd raken en er concrete dynamiek ontstond.

Alinea 2 gaat helemaal uit van 'krachtige’ en 'zelfstandige inwoners’ geldt niet voor iedereen! • Samenredzaamheid -> nu voor wat hoort wat. •E  igen verantwoordelijkheid -> pas op voor nog meer individualisme. Zou mooi zijn als we ons verantwoordelijk voelen VOOR ELKAAR. •E  igen verantwoordelijkheid. Toerusten hoe je dat doet verantwoordelijkheid nemen. Rol organisaties • Hoe werken organisaties samen op basis van deze visie? Bijvoorbeeld gemeente biedt passende hulp en voert regie, of regie bij partners en gemeente? •W  at verwacht de gemeente van organisaties? •V  ertaalslag naar andere partners die werken met deze vraagstukken. We praten over 9 dorpen, maar praktijk is keuzes op de grote kernen. Hoe zorgen we voor ELKE kern? Goede vertaalslag nodig.

19 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

Hoe zou je de visie omschrijven/uitleggen aan collega's? • Iedereen doet ertoe en doet mee/draagt bij. • Eerst zelf doen, wat heb je nodig om het zelf te doen. Iedereen moet iets doen, niet alleen hen die vanuit ideologie nu al veel doen. • Iedereen draagt bij aan de gemeenschap positie/ draagvlak. • Zo zelfstandig mogelijk als het kan. • Visie gericht zelf – als inwoner – samen met je buurt/wijk en de gemeente. • SAMEN is de basis voor een gezonde gemeente. • Middels ‘zelf-samen-gemeente' en alinea 1 en 2. Maatschappij maken we met elkaar, niet alleen op overheid leunen. • Integrale visie omtrent alle zorgtaken van de gemeente. • Zelf waar mogelijk samen waar nodig en in verbinding. Hulp als dat passender is. Eigen kracht voorop. • Uit gaan van eigen kracht. • Een visie waarin mensen naar elkaar omkijken en naar vermogen bijdragen. • Stappen: 1.  Basis: zelfredzaamheid ondersteunen en bevorderen 2. Samen: stimuleren, positioneren 3. Overheid: als het nodig is • We gaan terug naar vroeger... • Opdracht van Connect! • Als je ervoor zorgt dat je goed zichtbaar bent. Waar ben je voor? Dan is ook duidelijk waartoe je “op aarde bent". • Idealistisch, mooie stip op de horizon om naar te streven (voelt meer als een missie). • Mooi en idealistisch, maar wat nu, hoe nu verder? • Veel overlap met andere visie van andere gemeenten.

• Mooi, maar te veel gedacht vanuit het maakbaarheids-denken. Politiek heel correct.

Tot slot Een meer algemene opmerking werd gemaakt over zowel de visie als de strategische opgaven in de volgende hoofdstukken. Hierbij werd de vraag gesteld in hoeverre in de visie en strategische opgaven de balans goed is tussen de samenleving in het geheel enerzijds en de visie op hulp en ondersteuning anderzijds. Aangegeven werd dat het sociaal domein voor een heel groot deel de uitvoering van wettelijke taken betreft en dat die wellicht te weinig aandacht krijgt in de visie en opgaven.

20 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.3 Beweging naar de Samenleving Tijdens de bijeenkomst is besproken hoe we de samenleving kunnen stimuleren om meer zelf op te pakken, zodat zorg en ondersteuning minder onder druk komen te staan. Uit de antwoorden op de vragen over wat onder ‘de samenleving’ wordt verstaan en welke bijdragen verwacht kunnen worden, kwamen enkele duidelijke rode draden naar voren.

1. Wie is ‘de samenleving’? Deelnemers gaven een brede definitie van de samenleving. Sommigen beschreven deze als letterlijk alle inwoners, van jong tot oud, ongeacht achtergrond of situatie. Anderen noemden specifieke groepen, zoals familieleden, buren, vrijwilligers, ondernemers, scholen, kerken en sportverenigingen. Ook werd benadrukt dat kwetsbare groepen zoals ouderen, mensen met een beperking en mensen die revalideren óók deel uitmaken van de samenleving en juist betrokken moeten worden. Daarnaast werd genoemd dat de samenleving bestaat uit lokale netwerken, zoals buurten, straten en wijken. Hierbinnen spelen nabijheid en solidariteit een belangrijke rol. Sommigen benoemden zelfs de driehoek kerk-school-werk als verbindend element binnen de gemeenschap. 2. W  elke bijdragen kunnen we van de samenleving verwachten? Een kernboodschap was dat de samenleving pas beweegt als iedereen meebeweegt. Het gaat niet alleen om wat we van ‘hen’ verwachten, maar vooral om wat we van elkaar kunnen verwachten.

Belangrijke bijdragen die werden genoemd: • Elkaar helpen in de buurt: door burenhulp, buurtkastjes, samen klussen, maaltijden delen en activiteiten organiseren. • Meer sociale verbindingen: het mengen van mensen om echte gemeenschapsvorming te stimuleren. • Een cultuur van samenredzaamheid: bewustwording dat iedereen iets kan bijdragen, hoe klein ook, en dat vrijwillige inzet een vanzelfsprekend deel van het leven moet zijn. • Meer vertrouwen en minder bureaucratie: mensen willen meebewegen, maar lopen aan tegen regels en procedures. Meer vertrouwen vanuit de gemeente kan zorgen voor snellere en effectievere hulp. • Actieve betrokkenheid in bestaande structuren: zoals wijkplatforms, verenigingen en kerken, waar sociale cohesie versterkt kan worden. Tot slot werd de oproep gedaan om klein te beginnen en successen zichtbaar te maken, zodat meer mensen zich aangesproken voelen en meedoen.

21 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.4 Typisch Barneveld In gesprekken is verkend wat typisch Barnevelds is en welke kracht of uitdaging hiervan uitgaat voor de nieuwe Visie Sociaal Domein. Inwoners deelden hun perspectieven op de identiteit van de gemeente en de invloed daarvan op sociale samenhang, betrokkenheid en maatschappelijke vraagstukken.

Wij zijn ondernemers met een sociaal hart De belangrijkste elementen die naar voren komen, zijn sociale cohesie, veerkracht, en ondernemerschap. Het dorpskarakter wordt genoemd, met een sterke nadruk op zorg en samenhorigheid, waarbij mensen voor elkaar zorgen, omzien naar elkaar en betrokkenheid omzetten in concrete hulp. Barneveld kenmerkt zich door diversiteit per dorp, ieder dorp heeft een eigen karakter. Het ondernemerschap, actieve vrijwilligers- en werkcultuur wordt als kenmerkend gezien. Mensen voeren eigen regie, zijn aanpakkers en welwillend. Daarnaast is er aandacht voor natuur, recreatie en evenementen, en spelen kerkelijke gemeenschappen en scholen een grote rol in de gemeente. Kanttekening bij de sociale cohesie Bij de sterke sociale samenhang en de invloed van kerken werden door meerdere mensen

kanttekeningen geplaatst. De onderlinge betrokkenheid werd soms als beperkt ervaren tot de eigen kring. Er werd benoemd dat er weinig openheid of een afwachtende houding kon zijn tegenover mensen met een andere achtergrond of levensstijl, waarbij specifiek de LHBTQI+-gemeenschap werd genoemd. Ook werd aangegeven dat de kerkelijke invloed in sommige gevallen als beperkend werd ervaren. Daarnaast kwamen enkele bredere kenmerken van Barneveld ter sprake die, afhankelijk van de context, zowel een kracht als een uitdaging kunnen zijn binnen het sociaal domein. Hierbij werd onder andere gewezen op de voorkeur voor indirecte communicatie, conservatisme en de agrarische achtergrond van de gemeente.

22 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.5 Verhalenmuur Tijdens de eerste partnerbijeenkomst en interne bijeenkomsten van de gemeente zijn verhalen verzameld over het sociaal domein. Deze verhalen geven een beeld van wat er leeft in de samenleving, wat goed gaat en waar uitdagingen liggen. Het doel was om hiervan te leren: welke rode draden zijn zichtbaar, welke kracht kunnen we benutten en welke aandachtspunten vragen om actie? En hoe kunnen we de lessen uit deze verhalen gebruiken voor uitgangspunten bij onze visie? Tijdens de bijeenkomst kregen partners de gelegenheid om deze verhalen te bekijken en te lezen.

23 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.6 Thema 1: Verbondenheid in groeiende gemeenschappen Tijdens de sessie spraken deelnemers over wat nodig is om verbondenheid in groeiende gemeenschappen te stimuleren. Een eerste kanttekening werd geplaatst bij de titel van dit thema. Als suggestie werd meegegeven om niet te spreken over verbondenheid in groeiende gemeenschappen, maar over verbondenheid tussen diverse gemeenschappen. Het meest besproken doel was dat mensen zich gezien en gehoord voelen en naar elkaar omkijken. Hierbij werd benadrukt dat het niet alleen gaat om er voor elkaar te zijn binnen de eigen gemeenschap, maar juist ook buiten de eigen groep. Waarbij expliciet aandacht werd gegeven aan het doel dat inwoners uit alle geledingen zich verbonden moeten voelen met de samenleving in de gemeente. Een rol voor de gemeente wordt expliciet gezien in het steunen van initiatieven (faciliteren, verbinden en regisseren). Naast doelen voor alle inwoners werden ook doelen geformuleerd voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen en jonge ouders. Een laatste thema dat genoemd werd, is laagdrempelige ondersteuning in wijk, buurt en dorp.

24 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.7 Thema 2: Bestaanszekerheid en gelijke kansen Tijdens de sessie spraken deelnemers over wat nodig is om bestaanszekerheid en gelijke kansen te bevorderen. Het ondersteunen van kwetsbare doelgroepen werd hierbij gekozen als grootste prioriteit. Het gaat hierbij ook over mensen die bijvoorbeeld al werken: zorg dat zij ondersteuning krijgen om te kunnen blijven werken en over de nodige vaardigheden beschikken om deel te nemen aan de samenleving. Er moet voldoende zorg en ondersteuning beschikbaar zijn, en begeleiding naar werk moet worden geboden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Op het gebied van onderwijs en ontwikkelmogelijkheden is het doel dat alle leerlingen naar school gaan en er geen onderwijsvrijstellingen zijn. Jongeren moeten toegang hebben tot passende ontwikkelingsvormen. Dit vraagt om betrokkenheid van de jeugd, scholen, ouders, leerplichtambtenaren en de gemeente, waarbij ook naar andere ontwikkelingsopties buiten het onderwijs wordt gekeken.

Het is daarnaast belangrijk om een sociaal netwerk te ondersteunen en te vertrouwen op de expertise die al aanwezig is.

Ten slotte is het belangrijk om ongelijk te investeren en niet te bezuinigen op het voorveld, zodat de beweging naar de voorkant kan worden gemaakt.

Het tweede doel wat werd geformuleerd is, is een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen. Dit wordt gekenmerkt door tolerantie en begrip voor elkaars leefwereld. Dit is vooral belangrijk voor mensen die nu bestaansonzekerheid ervaren. De gemeente speelt hierin een cruciale rol door ondersteuning te bieden en de samenwerking tussen bestaande initiatieven te versterken. Professionals moeten in hun kracht worden gezet om vanuit vertrouwen te werken en maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. Belangrijk hierbij is om richting de mensen in een kwetsbare positie te bewegen en naast ze te gaan staan. Zorg dat mensen zich gezien en gehoord voelen. Wat ook als belangrijk werd ervaren is het thema passend wonen. Volgens de aanwezigen betekent dit dat er geen daklozen meer zijn en dat er oplossingen worden geboden die bijdragen aan wederkerigheid. Het is noodzakelijk om woonkosten te dekken wanneer aanpassingen nodig zijn, voldoende woon- en dagbestedingsplekken te bieden en integrale samenwerking binnen de gemeente te bevorderen.

25 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.8 Thema 3: Gezond, vitaal en weerbaar Tijdens de sessie spraken deelnemers over wat nodig is om een gezonde, vitale en weerbare samenleving te stimuleren. Het meest gewaardeerde thema was de rol van ouderen als motor van de samenleving. Deelnemers vonden dat vergrijzing niet als een probleem moet worden gezien, maar juist als een kans. Ook een gezonde leefstijl voor iedereen, van 0 tot 100 jaar, kreeg brede steun. Mensen moeten gestimuleerd worden om gezond te eten en te bewegen, en de omgeving moet dit vergemakkelijken. Dit vraagt om voldoende faciliteiten en een bewustwording over gezondheid in alle levensfasen. Daarnaast werd veel belang gehecht aan het thema normaliseren. Jongeren, maar eigenlijk jong en oud, moeten leren omgaan met tegenslagen in het leven. Ook moeten opvoeden opgroeivragen meer binnen het sociale netwerk worden opgevangen in plaats van in de zorg. Ook tegengaan van verslaving werd als aandachtspunt genoemd.

middel gezien om vitaliteit te bevorderen en eenzaamheid te verminderen. Voldoende ruimte en sportvoorzieningen zijn hierbij essentieel. Daarnaast werd het faciliteren van ontmoeting genoemd als belangrijke voorwaarde voor een gezonde en veerkrachtige samenleving. Mensen moeten elkaar makkelijker kunnen vinden en ondersteunen. Tot slot werd het belang van mooie initiatieven in de spotlights zetten benoemd. Inspirerende projecten moeten meer zichtbaarheid krijgen, zodat ze anderen kunnen motiveren en versterken.

Een ander thema dat naar voren kwam, was mentale gezondheid bij jongeren. Ook werd benadrukt dat positieve gezondheid een gezamenlijk uitgangspunt moet worden voor alle betrokken partijen. Gezondheid is niet alleen de afwezigheid van ziekte, maar omvat ook welzijn en sociale verbinding. Ook werd werkgelegenheid voor mensen die buiten de boot vallen genoemd. Er moet meer aandacht komen voor banen binnen reguliere bedrijven, zodat iedereen kan meedoen. Ook de vitaliteit van ouderen werd besproken: zij moeten gestimuleerd worden om tijdig na te denken over hun toekomst en hierin verantwoordelijkheid te nemen. Op het gebied van beweging en ontmoeting werd sport en bewegen als een krachtig

26 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.9 Thema 4: Passende woonsituatie met juiste hulp en ondersteuning Tijdens de sessie spraken deelnemers wat er nodig is voor het thema “Passende woonsituatie met juiste hulp en ondersteuning”. Er moet meer prioriteit worden gegeven aan het creëeren van een fysieke woonomgeving die sociale cohesie bevordert en waar mensen naar elkaar omzien. Dit betekent woongemeenschappen zoals Knarrenhofjes en meergeneratiewoningen, waarin ouderen, jongeren en mensen met een beperking samenleven. Jongerenhuisvesting is een groot aandachtspunt, met betaalbare starterswoningen en mogelijkheden voor begeleid wonen voor jonge vluchtelingen. Er moet meer ruimte komen voor flexwonen en creatieve inbreiding: bestaande panden en bouwlocaties benutten in plaats van alleen nieuwbouw. De gemeente moet regie voeren op de spreiding van bewoners om een goede mix van bewoners en draagkrachtige buurten te realiseren.

initiatieven te ontwikkelen en uit te voeren waarvan zij denken dat die nodig zijn in hun eigen buurt of wijk. Denk aan coöperatieve woonvormen en bewonersinitiatieven die bijdragen aan ontmoeting en verbinding tussen mensen en langer zelfstandig thuiswonen. Een buurtverbeterplan kan helpen om de betrokkenheid te vergroten. Mantelzorgwoningen moeten makkelijker te realiseren zijn, zowel voor ouderen als jongeren, met minder juridische belemmeringen.

Kleiner wonen kan helpen om het woonprobleem kleiner te maken, met compacte appartementen gecombineerd met gezamenlijke ontmoetingsplekken, zoals gedeelde woonkamers, buurttafels en binnentuinen. Er kan ook gekeken worden naar het meer collectief maken van individuele voorzieningen. Denk bijvoorbeeld aan het delen van een scootmobiel. Enerzijds omdat het bijdraagt aan betaalbaarheid en anderzijds omdat mensen daardoor ook meer contact met elkaar hebben. Daarbij is besproken of het voor de beweging naar de toekomst beter is om meer te kijken naar collectieve in plaats van individuele voorzieningen en hoe we het maatschappelijke gesprek hierover verder kunnen brengen. Ontmoeten gaat niet vanzelf. De gemeente heeft hierin een faciliterende rol. Inwoners moeten niet alleen de ruimte krijgen, maar ook actief worden ondersteund om zelf

27 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

3.10 Thema 5: De beweging Een verdiepend gesprek werd gevoerd over het thema “De beweging naar de samenleving”. Dit is een nadere verdieping op het thema dat in 3.3 van dit hoofdstuk kort aan de orde komt. Duidelijk gemaakt werd dat het essentieel is om de sociale basis te versterken. Dit betekent onder andere dat inwoners, overheid en maatschappelijke partners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, zodat zorg en ondersteuning niet onnodige worden belast. De gesprekken en de prioritering van de onderwerpen lieten een duidelijke richting zien: meer inzet op informele hulp, preventie en sociale samenhang. Een van de meest benadrukte punten was het normaliseren van informele hulp. Inwoners moeten het vanzelfsprekend vinden om eerst binnen hun eigen netwerk naar oplossingen te zoeken, voordat ze zich tot professionele zorg wenden. Dit vraagt om een cultuurverandering, waarin het normaal wordt om hulp te vragen én te bieden. Dit kan variëren van burenhulp en mantelzorg tot vrijwilligerswerk en gemeenschapsinitiatieven.

omarmen, maar ook faciliteren. Dit vraagt om meer ruimte voor burgerinitiatieven en publiekprivate samenwerkingen, zodat er sneller en efficiënter (creatieve) oplossingen kunnen worden gevonden. Concluderend: de beweging naar de samenleving betekent een collectieve verantwoordelijkheid. Het vraagt een omslag van individueel naar collectief oppakken en benaderen van vraagstukken. Door bovendien sterker in te zetten op informele hulp, sociale netwerken en preventie, kan de samenleving meer zelf oppakken, waardoor zorg en ondersteuning duurzaam en toegankelijk blijven.

Daarnaast werd veel waarde gehecht aan het versterken van sociale netwerken. Mensen die zich verbonden voelen met hun omgeving, blijven langer zelfstandig en hebben een vangnet in tijden van nood. Dit draagt niet alleen bij aan een sterker sociaal weefsel, maar vermindert ook eenzaamheid en bevordert zelfredzaamheid. Een ander belangrijk thema was preventie. Door problemen in een vroeg stadium te signaleren en vooral in het informele netwerk op te lossen, kan de druk op zwaardere zorg worden verminderd. Ook werd er gepleit voor nieuwe woon- en zorgvormen, waarin verschillende generaties en doelgroepen samenleven en voor elkaar kunnen zorgen. Dit helpt niet alleen bij het ontlasten van de zorg, maar zorgt ook voor een natuurlijke manier van ondersteuning binnen de samenleving. Tot slot werd benadrukt dat vertrouwen tussen overheid en burgers cruciaal is. De overheid moet initiatieven uit de samenleving niet alleen

28 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

4

Aanvullende gesprekken

29 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

4. Aanvullende gesprekken In de afgelopen periode zijn aanvullende gesprekken gevoerd met inwoners met een migratieachtergrond en met vertegenwoordigers uit het diaconaal netwerk. Deze gesprekken werden gevoerd omdat deze groepen minder vertegenwoordigd waren tijdens de partnerbijeenkomsten. Deze gesprekken hadden als doel om meer inzicht te krijgen in de ervaringen, behoeften en ideeën van deze groepen, en om te verkennen hoe kerken en maatschappelijke organisaties hierin een rol (kunnen) spelen.

Inzichten uit de gesprekken Een terugkerend en urgent thema dat zowel tijdens de partnerbijeenkomsten als in het gesprek met het diaconaal netwerk naar voren kwam, is de woonproblematiek. Het nijpende tekort aan passende en betaalbare woonruimte leidt tot schrijnende situaties, bijvoorbeeld bij echtscheidingen of wanneer mensen tijdelijk onderdak nodig hebben. Dit vraagt om structurele aandacht en samenwerking tussen gemeente, kerken en maatschappelijke organisaties. Ook het thema financiën en schulden werd besproken. Het diaconaal netwerk gaf aan dat het vaak lastig is om mensen te bereiken die hulp of ondersteuning nodig hebben. Dit geldt met name voor mensen die niet bekend zijn met het hulpaanbod of drempels ervaren om hulp te vragen. Wat betreft de toegang tot hulp en ondersteuning blijkt dat sommige inwoners goed hun weg weten te vinden via de gemeentelijke website, Vluchtelingenwerk of Welzijn Barneveld. Tegelijkertijd ervaren anderen belemmeringen, zoals taalproblemen, onbekendheid met het systeem en het ontbreken van begeleiding bij bijvoorbeeld sollicitaties. De wens om te werken kwam sterk naar voren in de gesprekken met mensen met een migratieachtergrond. Veel mensen willen graag bijdragen aan de samenleving, maar lopen tegen obstakels aan zoals een te laag taalniveau, het ontbreken van een netwerk en beperkte erkenning van buitenlandse diploma’s.

Het huidige taalaanbod wordt als onvoldoende ervaren om daadwerkelijk kans te maken op de arbeidsmarkt. Er is behoefte aan intensiever en versneld taalonderwijs, evenals praktische ondersteuning bij het vinden van werk. Initiatieven zoals het Praatlokaal van Welzijn Barneveld en het bestaande taalaanbod worden gewaardeerd, maar bereiken nog niet altijd de juiste doelgroep.

Ook opvoeding en onderwijs kwamen aan bod. Ouders gaven aan dat culturele verschillen soms tot misverstanden leiden. Jongeren krijgen bijvoorbeeld vragen over hun religieuze achtergrond, en ouders ervaren dat het schoolsysteem snel gaat en veel inzet thuis vraagt. Er is behoefte aan meer culturele sensitiviteit in het onderwijs, onder andere rondom omgangsvormen. Binnen gemeenschappen is er veel onderlinge hulp, maar er is ook behoefte aan meer ontmoetingsplekken waar mensen elkaar kunnen ondersteunen. De gemeente kan hierin beter aansluiten bij bestaande initiatieven, bijvoorbeeld via kerken en lokale netwerken. Het gevoel van gemeenschapszin is sterk, maar vraagt om erkenning en ondersteuning. Tot slot werd besproken hoe het is om te wonen in Barneveld voor mensen met een migratieachtergrond. De meeste mensen voelen zich welkom, maar geven aan dat meedoen in de samenleving makkelijker zou zijn met betere toegang tot werk, onderwijs en sociale contacten. Het leren kennen van Nederlandse gebruiken kost tijd, en begeleiding hierin wordt als waardevol ervaren.

Mogelijke oplossingsrichtingen Op basis van de gesprekken zijn een aantal thema’s en oplossingsrichtingen naar voren gekomen die kunnen helpen om beter aan te sluiten bij de behoeften van mensen met een migratieachtergrond in Barneveld: • Wonen: Het tekort aan passende en betaalbare woonruimte vraagt om gezamenlijke inzet. Er liggen kansen in samenwerking tussen gemeente, kerken en maatschappelijke organisaties om tijdelijke oplossingen te verkennen en structurele verbeteringen te realiseren. Denk aan het ondersteunen van lokale initiatieven, het versnellen van

30 | Participatieverslag Visie Sociaal Domein gemeente Barneveld 2040

inhoud

procedures en het beter benutten van bestaande netwerken. • Taal en communicatie: Er is behoefte aan taalaanbod dat beter aansluit bij de praktijk, met meer maatwerk en versnelling. Dit kan mensen helpen om sneller mee te doen op de arbeidsmarkt en in de samenleving. • Werk en participatie: Mensen willen graag werken, maar ervaren belemmeringen zoals taalniveau, het ontbreken van een netwerk en beperkte erkenning van diploma’s. • Toegang tot hulp: Niet iedereen weet de weg naar ondersteuning te vinden. Het verbeteren van de bekendheid en toegankelijkheid van voorzieningen, ook voor mensen met beperkte