CConstaterende datBarneveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Plan van aanpak suïcidepreventie

Commissie Samenleving 25 november 2026, gemeente BarneveldBij agendapunt: Plan van Aanpak Suicidepreventie - 20:551.930 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Plan van aanpak suïcidepreventie 2026-2027 Gemeente Barneveld gemeente Barneveld 2 | 2026-2027 Inhoud 1. Inleiding .......................................................................................3 1.1 Regionale cijfers zelfdoding .............................................................................................3 1.2 EAAD-model .....................................................................................................................3 2. Gezondheids-beleid ......................................................................4 2.1 Gezondheidsbeleid ...........................................................................................................4 2.2 Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland-Midden ................................................4 2.3 Visie sociaal domein gemeente Barneveld 2026-2040 ....................................................4 3.

Lokale uitvoering ..........................................................................6 3.1 Toegang tot dodelijke middelen beperken .......................................................................6 3.2 Publiekscampagne ...........................................................................................................6 3.3 Gatekeeperstraining ........................................................................................................6 3.4 Risicogroepen ..................................................................................................................6 3.5 Netwerkbrede samenwerking – GGD regio Gelderland-Midden ........................................6 3.6 Inwonersinitiatieven .........................................................................................................6 4. Vervolg .........................................................................................8 3 | 2026-2027 1. Inleiding Elke dag overlijden er gemiddeld 5 mensen door suïcide in Nederland. Jaarlijks zijn dat bijna 1900 mensen. Om het aantal suïcides terug te dringen is de Wet integrale suïcidepreventie geïntroduceerd. Gemeenten hebben sinds 1 januari 2026 een wettelijke verantwoordelijkheid om aandacht te besteden aan suïcidepreventie binnen het gezondheidsbeleid.

Gemeenten hebben ruimte om zelf te bepalen hoe zij hier lokaal invulling aan geven, maar de wet gaat uit van een integrale aanpak. Dat betekent dat naast zorg ook maatschappelijke factoren die samenhangen met suïcidaliteit worden betrokken. Als gemeente geven wij hier invulling aan door een lokale aanpak voor suïcidepreventie op te zetten. 1.1 Regionale cijfers zelfdoding Ter ondersteuning van gemeenten hebben de VNG, GGD GHOR Nederland en 113 Zelfmoordpreventie een ondersteuningsprogramma ontwikkeld. Als onderdeel hiervan is een regionaal beeld opgesteld met cijfers en trends voor suïcidepreventie Hieruit blijkt dat in 2024 75 personen overleden zijn door zelfdoding in de GGD- regio Gelderland-Midden. Het exacte aantal pogingen tot zelfdoding in Nederland is niet bekend, omdat er geen centrale plek is waar dit geregistreerd wordt. Over het algemeen wordt het aantal pogingen tot zelfdoding geschat op circa twintig keer zoveel als het aantal zelfdodingen. Oftewel in de GGD- regio Gelderland-Midden wordt het aantal pogingen tot zelfdodingen geschat op 1500 pogingen. Hiervan werden er 217 in 2024 geregistreerd bij de Politie. 11% van de volwassenen rapporteerde gedachten aan zelfdoding in het afgelopen jaar en van de jongvolwassenen (16-25 jaar) gaf 28% aan gedachten aan zelfdoding te hebben het afgelopen jaar. In het regiobeeld kwamen verschillende risicogroepen naar voren: 1.

Jongeren en jongvolwassenen 2. Mannen van middelbare leeftijd 3. Mensen met een psychische kwetsbaarheid 4. Mensen die sociaal geïsoleerd zijn 5. Mensen met financiële of arbeidsgerelateerde kwetsbaarheid 6. LHBTIQA+ inwoners Daarnaast stelt 113 dat wanneer gekeken wordt naar werksector, mensen die werkzaam zijn in de agrarische sector relatief een van de hoogste risico’s op zelfdoding hebben. Dit is in het regionale beeld niet uitgevraagd, maar vanwege het grote aandeel agrariërs in de gemeente Barneveld zou dit in onze gemeente ook een risicogroep kunnen zijn. 1.2 EAAD-model Om invulling te geven aan de wettelijke taak en uitvoering te geven aan de lokale ambities is dit plan van aanpak opgesteld. 113 Zelfmoordpreventie adviseert gemeenten om bij de ontwikkeling van een lokale aanpak suïcidepreventie gebruik te maken van een bewezen effectief preventiemodel, zoals het European Alliance Against Depression (EAAD)-model (EAAD- model). Het EAAD-model biedt een integrale aanpak van depressie- en suïcidepreventie en bestaat uit vijf samenhangende onderdelen die elkaar versterken. Het model is wetenschappelijk onderbouwd en wordt internationaal toegepast als effectieve methode voor suïcidepreventie. De kracht van het model ligt in de samenwerking tussen verschillende partijen en niveaus binnen de samenleving.

Door onder meer professionals en sleutelfiguren te trainen, de bewustwording onder inwoners te vergroten en lokale initiatieven te stimuleren, draagt het model bij aan een brede en samenhangende preventieve aanpak. De uitgangspunten van het EAAD-model vormen de basis voor dit plan van aanpak. Figuur 1: EAAD-model

beschikbaar is. De visie zet sterk in op preventie, het versterken van de sociale 2. Gezondheids- | basis en verbondenheid binnen de gemeenschap. beleid | Suïcidepreventie raakt in het bijzonder aan opgave 3: Gezond en weerbaar samenleven. Binnen deze opgave wordt 2.1 Gezondheidsbeleid | gezondheid benaderd vanuit het concept van positieve gezondheid: dit is het De Wet Integrale suïcidepreventie geeft | vermogen van mensen om zich aan te gemeenten een wettelijke | passen aan fysieke, emotionele en sociale verantwoordelijkheid om aandacht te | uitdagingen en daarbij eigen regie te besteden aan suïcidepreventie binnen het | voeren. Gezondheid is dus meer dan niet lokale gezondheidsbeleid. In de gemeente | ziek zijn. Het gaat ook om dingen die het Barneveld hebben we aan deze | leven waardevol maken, zoals mee kunnen verantwoordelijkheid voldaan op regionaal | doen in de samenleving, mentale veerkracht niveau middels de ‘Regionale visie Publieke | en zingeving. We beseffen dat mensen zelf Gezondheid Gelderland-Midden’ en op lokaal | keuzes maken over hun gezondheid. niveau middels de ‘Visie sociaal domein | Tegelijkertijd zien we het als onze taak om gemeente Barneveld 2026-2040’. | te zorgen voor de juiste randvoorwaarden: een omgeving waarin gezond leven, fysiek én mentaal, vanzelfsprekend en haalbaar is.

2.2 Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland-Midden | In het specifiek draagt suïcidepreventie bij aan de volgende doelen uit deze opgave: In de Regionale Visie Publieke Gezondheid | 1. Meer inwoners, van jong tot oud, Gelderland-Midden 2026-2040 is | voelen zich vitaal en gezond suïcidepreventie aangemerkt als één van de | 2. Problemen worden vaker drie regionale opgaven voor de komende | genormaliseerd en binnen de jaren. De gemeenten in Gelderland-Midden | gemeenschap opgelost hebben afgesproken gezamenlijk in te | 3. Inwoners krijgen beter passende en zetten op het versterken van de mentale | op elkaar afgestemde ondersteuning, gezondheid van inwoners en het voorkomen | doordat het sociaal en medisch van zelfdoding. Daarbij gaan gemeenten, de | domein beter op elkaar aansluiten GGD en maatschappelijke partners samenwerken vanuit een preventieve | Daarnaast draagt suïcidepreventie bij aan aanpak. Deze aanpak is nog in ontwikkeling. | opgave 1: Verbondenheid in groeiende gemeenschappen.

Een sterke Daarnaast sluit deze regionale opgave aan | gemeenschap waarin inwoners elkaar bij de bredere ambitie van de visie om | ontmoeten, naar elkaar omzien en gebruik inwoners zo gezond mogelijk te laten | kunnen maken van hun sociale netwerk opgroeien, leven en ouder worden, waarbij | draagt bij aan het welzijn en de gezondheid niet alleen wordt benaderd | weerbaarheid van inwoners. De inzet op vanuit de zorgkant, maar ook vanuit | bewustwording, het bespreekbaar maken factoren zoals sociale verbinding en | van psychische kwetsbaarheid en het leefomgeving. | versterken van sociale verbindingen sluit aan bij deze opgave. 2.3 Visie sociaal domein gemeente | Deze aanpak draagt in het bijzonder bij aan Barneveld 2026-2040 | de volgende doelen uit opgave 1: 1. Meer inwoners ontmoeten elkaar en Suïcidepreventie is daarnaast lokaal | ondernemen samen activiteiten verankerd in de ‘Visie Sociaal Domein | 2. Meer inwoners weten zich zelfstandig gemeente Barneveld 2040: Samen | te redden met behulp van hun eigen zorgzaam en verbonden’. In deze visie staat | netwerk een samenleving centraal waarin inwoners zich gezien voelen, naar elkaar omkijken en | Hiermee vormt dit plan van aanpak waar ondersteuning dichtbij en passend | suïcidepreventie een concrete uitwerking 4 | 2026-2027 5 | 2026-2027 van zowel de regionale als de lokale beleidsdoelen. 6 | 2026-2027 3.

Lokale uitvoering 3.1 Toegang tot dodelijke middelen beperken Het voorkomen van suïcide vraagt niet alleen aandacht voor bewustwording, signalering en ondersteuning, maar ook voor factoren in de fysieke omgeving die suïcide mogelijk kunnen maken. Binnen deze pijler is daarom aandacht voor het beperken van risico’s in de leefomgeving op het gebied van spoorveiligheid. De opdracht om te achterhalen op welke manier locaties in de gemeente Barneveld een risico zijn en hoe deze beter beveiligd kunnen worden, wordt door een onderzoeksbureau uitgevoerd. Niet alle risicolocaties kunnen in één keer worden meegenomen, maar dit zou jaarlijks uitgebreid kunnen worden door aanvullende locaties te schouwen en een advies te formuleren. 3.2 Publiekscampagne Tijdens de week van de suïcidepreventie sluiten we in ieder geval aan bij de landelijke campagne van 113. In 2026 had deze campagne als doel om het taboe op praten over zelfdoding weg te nemen en mensen met suïcidale gedachten en hun omgeving te stimuleren en te leren hoe zo’n gesprek aan te gaan. Daarnaast wordt er door het jaar heen ook ingezet op bewustwording rondom het thema, onder andere door het stimuleren van inwoners en professionals om de VraagMaar training van 113 te volgen. Deze is gratis te volgen en duurt slechts een uur. Hierin doe je kennis en vaardigheden op over hoe je het gesprek over suïcide kan beginnen.

Bij berichtgeving op lokaal niveau over suïcidepreventie worden de mediarichtlijnen van 113 toegepast. De mediarichtlijnen zijn erop gericht om de onthulling van expliciete details over zelfmoord te vermijden, om zo te voorkomen dat men dit juist gaat nadoen. 3.3 Gatekeeperstraining Door het jaar heen bieden we verschillende gatekeeperstrainingen aan. Een gatekeeperstraining zorgt ervoor dat sleutelfiguren eerder signalen kunnen herkennen en deze bespreekbaar weten te maken. Ook is er tijdens de training aandacht voor het toeleiden van mensen naar hulp. 113 heeft gatekeeperstrainingen voor verschillende professionals, zoals jeugd- of zorgprofessionals. De behoefte voor deze trainingen wordt mede gepeild via het Bestuurlijk Overleg Wonen, Zorg en Welzijn. 3.4 Risicogroepen Uit het regiobeeld komen een aantal risicogroepen voor de regio Gelderland- Midden naar voren. De gemeente zal in het benaderen van sleutelfiguren voor deze risicogroepen een actieve houding aannemen en naast de reguliere campagnes kijken welke aanvullende activiteiten aansluiten bij de behoeften van deze risicogroepen. Hierbij is ook aandacht voor de nabestaanden van een suïcide. 3.5 Netwerkbrede samenwerking – GGD regio Gelderland-Midden De behoefte om dit thema regionaal op te pakken is niet enkel door deelnemende gemeenten uitgesproken, maar ook vastgesteld in de regionale visie publieke gezondheid.

Het gesprek wordt hier dan ook actief gevoerd over hoe dit vormgegeven kan worden en hoe we lokaal aan kunnen sluiten bij een regionaal netwerk. Dit moet in het komende jaar nog vorm gaan krijgen. Hierin wordt een actieve houding aangenomen. 3.6 Inwonersinitiatieven Suïcidepreventie is een maatschappelijke opgave die de gemeente niet alleen kan realiseren. Een effectieve aanpak vraagt om samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke organisaties, zorg- en welzijnspartners en andere betrokken partijen. Daarnaast zijn er inwoners die in hun omgeving te maken hebben gehad met suïcide en die vanuit hun eigen ervaring een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan bewustwording, ondersteuning en preventie. 7 | 2026-2027 De gemeente staat daarom open voor initiatieven vanuit de samenleving die bijdragen aan de doelen van dit plan van aanpak. Bij de beoordeling van dergelijke initiatieven wordt gekeken naar de aansluiting bij de lokale behoefte, de haalbaarheid van het initiatief en de mogelijkheden voor duurzame verankering. Waar mogelijk ondersteunt de gemeente initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan suïcidepreventie en het versterken van maatschappelijke betrokkenheid. De eerste gesprekken over mogelijke inwonersinitiatieven hebben inmiddels plaatsgevonden. De rol van de gemeente kan daarbij verschillen.

In sommige gevallen neemt de gemeente een actieve of faciliterende rol op zich, terwijl zij in andere situaties vooral optreedt als verbinder tussen inwoners, organisaties en samenwerkingspartners. Op deze manier wordt ruimte geboden aan initiatieven die aansluiten bij de behoeften en kracht van de samenleving. 8 | 2026-2027 4. Vervolg Omdat de uitvoering van de Visie Sociaal Domein nog in ontwikkeling is, is ervoor gekozen om vooralsnog een afzonderlijk plan van aanpak suïcidepreventie op te stellen. Daarbij is daarnaast bewust gekozen niet te wachten op de verdere uitwerking van een regionale aanpak, maar lokaal al te starten met de acties die binnen de gemeentelijke invloedssfeer gerealiseerd kunnen worden. Het plan van aanpak wordt periodiek geëvalueerd. Daarbij wordt bekeken in hoeverre de voorgenomen acties zijn uitgevoerd en welke resultaten zijn behaald. Ook wordt opnieuw beoordeeld of een afzonderlijk plan van aanpak nog noodzakelijk is, of dat suïcidepreventie als onderdeel is ingebed in de uitvoering van de Visie Sociaal Domein. Daarnaast wordt ook de voortgang van de regionale samenwerking op het gebied van suïcidepreventie meegenomen, om te bepalen in hoeverre een aanvullende lokale aanpak wenselijk blijft.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://barneveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/884b8bad-f8a3-4788-ad39-7ff59433421e?agendaItemId=b961fc36-ac70-4c11-89e5-5815aa88def0