Beheerplan wegen gemeente Barneveld 2023-2027.pdf

lasten over de jaren. Daarnaast wordt in onze huidige financiële verordening geen onderscheid gemaakt tussen aanleg/vervanging van wegen en LVO. Voorgesteld wordt om, vooruitlopend op de actualisatie van de financiële verordening, voor de vervanging van wegen en nieuwe aanleg (o.a. van bermbeton) de economische afschrijvingstermijn te verlengen van 20 naar 40 jaar. Deze termijn sluit beter aan bij de verwachte technische levensduur van een weg. Voor LVO is een afschrijvingstermijn van 20 jaar realistisch..

7.5

Kosten kleinschalige aanpassingen aan de weginrichting

De gemeente Barneveld betrekt haar bewoners en ondernemers voorafgaand aan de uitvoering van het onderhoud. Dit levert regelmatig input op die leidt tot (beperkte) aanpassingen aan de inrichting. Bijvoorbeeld de aanleg van een mindervalidenoprit, een drempel of het oplossen van wateroverlast. Ook tijdens de uitvoering komen wensen aan de orde waarvan het nuttig is om deze gecombineerd mee te nemen. Daarnaast komen vanuit de andere vakdisciplines regelmatig wensen naar voren waarvoor bij betreffende vakdiscipline geen financiële ruimte is. Om adequaat te kunnen handelen is voor dit soort aanpassing beperkte financiële ruimte nodig. Om die reden worden kleine aanpassingen vanuit het onderhoudsbudget gefinancierd. Dit wanneer er geen andere financieringsmogelijkheid is en tot een maximum van 5% van de uitvoeringskosten per onderhoudslocatie. Hetzelfde uitgangspunt wordt gehanteerd bij toekomstige vervangingen.

7.6

Kosten structurele oplossing boomwortelproblematiek

De gemeente Barneveld staat voor haar bomen en wil een groene leefbare woonomgeving voor haar inwoners. Daarnaast vindt de gemeente het onderhoudsniveau van haar verhardingen belangrijk. Bomen in verhardingen hebben vaak onvoldoende groeiruimte. Dit komt zowel de kwaliteit van deze bomen als de kwaliteit van de omliggende verhardingen niet ten goede. De boomwortels zoeken dicht onder het verhardingsoppervlak naar voeding en vocht. Gevolg is het ontstaan van schade aan de verhardingen (omhoogstekende tegels en klinkers en opdrukken in het asfalt). Enkele voorbeelden zijn het Pastor Gowthorpeplein, de fietspaden langs de Thorbeckelaan en Churchillstraat. Ook binnen een tal van zowel oudere als nieuwere woonwijken (bijvoorbeeld De Burgt) speelt deze problematiek. Met name in de trottoirs zorgt zogenaamde boomwortelschade voor onveilige situaties. Met regelmaat ontvangt de gemeente hierover meldingen en aansprakelijkheidsstelling vanwege struikelpartijen met letsel. Door alleen de verhardingen te herstellen blijven de schades en onveilige situaties terugkomen. Een structurele oplossing hiervoor is het verbeteren van de groeiplaatsen. Hiervoor is onvoldoende budget beschikbaar.

In het Meerjarige Investeringsprogramma is hiervoor een jaarlijks budget van € 100.000 opgenomen, zodat (zoveel mogelijk gecombineerd met andere opgaven/werkzaamheden) groeiplaatsen structureel kunnen worden verbeterd. Een andere oplossing is het zorgen voor meer ruimte voor de bomen door bijvoorbeeld het opheffen van verhardingen. Daarnaast is het belangrijk om bij nieuwe aanleg te zorgen voor deugdelijke groeiplaatsen en de keuze voor geschikte boomsoorten. Hiervoor is inmiddels voldoende aandacht.

7.7

Organisatorische en personele consequenties

Om de opgaven vanuit beheer wegen mogelijk te maken is de inzet van aanvullende capaciteit onontkoombaar. Het beschikbaar stellen van investeringskrediet zonder het beschikbaar stellen van aanvullend personele capaciteit en andere voorbereidende en uitvoerende activiteiten heeft geen zin. In het beheerplan wegen 2023-2027 is in beeld gebracht wat de inzet van de extra 27

middelen (benodigde investeringskredieten) betekent voor de gemeentelijke organisatie en welk bedrag nodig is om voldoende capaciteit in te kunnen schakelen Personele capaciteit en VAT De voorbereiding en uitvoering van de onderhoud en de investeringen vraagt om aanvullende (personele) capaciteit. De zogenaamde VAT-kosten (Voorbereiding, Administratie, Toezicht) voor civieltechnische werken bedragen 15-20% over de totale kosten. Deze kosten zijn deels gedekt binnen de huidige formatie en reeds beschikbare budgetten. Voor de vervanging van wegen is dit niet het geval. Onder de VAT valt onder anderen ook het inschakelen van externe expertise en het doen van (verhardings)onderzoeken. Vanwege de op dit moment al beperkte capaciteit is het nodig om te rekenen met 20% aan VAT-kosten. In de periode 2023-2027 zijn de jaarlijks om te zetten vervangingsinvesteringen gemiddeld € 6.210.000. Dit betekent een jaarlijks bedrag aan VAT-kosten van € 1.242.000.

7.8

Risicoparagraaf

In deze paragraaf een aantal risico’s die van invloed kunnen zijn op de uiteindelijke daadwerkelijke kosten van de in dit beheerplan opgenomen bedragen voor onderhoud en investeringen. Kostprijsverhoging ten opzichte van huidig prijspeil De prijzen voor producten zijn de afgelopen periode fors gestegen. Het CBS stelt na ieder kwartaal de indexcijfers vast. In dit beheerplan is gerekend met een prijsstijging van 15% ten opzichte van het prijspeil van eind 2021. Wanneer het prijspeil nog verder toeneemt betekent dit een verhoging van de kostprijs van het onderhoud en de investeringen. Onvoorziene kosten vanuit aanvullend onderzoek Om de exact benodigde maatregelen en kosten te bepalen van het groot onderhoud en de investeringen is het nodig aanvullend onderzoek uit te voeren. Met dit onderzoek wordt bepaald hoe een wegconstructie is opgebouwd. Dit gebeurt tijdens de voorbereidingsperiode. De resultaten van deze onderzoeken kunnen van invloed zijn op de benodigde budgetten. Hogere kosten ontstaan bijvoorbeeld wanneer blijkt dat: Het te verwijderen asfalt teerhoudend is. De asfaltconstructie onvoldoende sterk/te dun is. De fundering onvoldoende sterk/te dun is. Er vervuiling in de fundering aanwezig is (o.a. hoogovenslakken). Op voorhand is hiervoor een bedrag van 10% meegenomen in de berekende bedragen.

Wanneer de kosten hoger zijn, is het nodig om aanvullend budget aan te vragen of op een andere wijze tot een oplossing te komen. Dit is situatieafhankelijk. Onvoorziene kosten teerhoudend asfalt In het verleden is teer als toevoegingsmiddel gebruikt in asfalt. Het storten van vrijkomend teerhoudend asfalt brengen hoge kosten met zich mee. Onvoorziene kosten door hoogovenslakken In het verleden zijn hoogovenslakken toegepast als fundatiemateriaal. Regelmatig worden binnen de gemeente Barneveld hoogovenslakfundaties aangetroffen. Inmiddels blijkt dat na verlopen van jaren de hoogovenslakken zorgen voor schades aan het asfalt. Het oplossen hiervan brengen hoge kosten met zich mee. In de meeste gevallen is de enige oplossing het volledig vervangen van de fundering. Bovendien zijn de meeste hoogovenslakken vervuilt wat zorgt voor hoge stortkosten.

28

Ontbreken aanvullende financiering bij voorgenomen integrale aanpak De in dit beheerplan berekende bedragen zijn gebaseerd op het één op één onderhouden of vervangen van de huidige situatie. Zoals voorgesteld in paragraaf 7.4 worden geperkte aanpassingen gecombineerd met onderhoud of vervanging meegefinancierd. Ongeveer de helft het investeringskrediet voor wegen wordt ingezet binnen integrale projecten. Om vervangingen binnen projecten mogelijk te maken is aanvullende financiering noodzakelijk. In het MIP is per project het totaal benodigde bedrag aangeven en het gedeelte wat daarvan is begroot als vervangingsbudget. Wanneer binnen de meerjarenbegroting geen ruimte wordt gevonden voor de aanvullend benodigde financieren is een integrale aanpak niet mogelijk. Hierdoor blijven kansen en (al dan niet verplichte) opgaven liggen voor een toekomstbestendige inrichting van de wegen of zelfs de complete openbare ruimte. Denk hierbij aan actualisatie naar de huidige normen vanuit verkeersveiligheid en klimaatbestendigheid. Invloed klimaatverandering De wegen zijn onderhevig aan het klimaat. De berekende kosten gaan uit van reguliere omstandigheden. Eventuele schades door extreme omstandigheden en de daaraan gerelateerde kosten worden indien nodig apart in beeld gebracht. Daarnaast vraagt de klimaatverandering vraag om een andere, klimaatadaptieve inrichting van wegen.

Na realisatie vraagt dit om een andere beheerstrategie die over het algemeen duurder is dan de huidige inrichting. In de aankomende jaren wordt inzichtelijk welke extra beheer- en onderhoudskosten dit met zich meebrengt. Ook hiervoor geldt dat wanneer dit leidt tot aanvullende kosten waarvoor geen dekking is aanvullende financiering noodzakelijk is. Duurzaamheid en circulariteit Duurzaamheid en circulariteit zijn actuele thema’s die ook kansen bieden binnen het beheer van wegen. Over het algemeen leidt dit tot hogere kosten. Binnen de berekende bedragen in dit beheerplan is hiermee geen rekening gehouden. Om kansen te benutten is gemeentebreed beleid wenselijk met bijbehorende financiële middelen.

29

8 Welke aandachtspunten zijn er? In dit hoofdstuk worden een aantal aandachtspunten genoemd. Een aantal ervan zijn nodig om de gemeente voor te bereiden op de toekomst. Middels onder anderen het Meerjarige Investeringsprogramma, het Groeiplan en het programma Duurzaamheid is de gemeente Barneveld hier al mee bezig.

8.1

Afweging via Meerjaren Investeringsplan (MIP)

De gemeente Barneveld werkt aan een Meerjaren Investeringsplan oftewel het MIP. De vervangingsinvesteringen voor wegen worden hierin geïntegreerd. Hetzelfde geldt voor alle andere vervangingsinvesteringen binnen de openbare ruimte (bomen, verlichting, enz.). Daarnaast worden investeringen vanuit bijvoorbeeld het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) en het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) opgenomen in het MIP. Doel van het MIP is om voor een langere termijn inzichtelijk te maken welke investeringen er nodig zijn om de openbare ruimte van de gemeente Barneveld up-to-date, functioneel, leefbaar een veilig te houden. Op basis van het MIP is het mogelijk integraal af te wegen welke investering op welk moment nodig en haalbaar zijn. Het MIP wordt ter besluitvorming ingebracht in de Programmabegroting 2023.

8.2

Meerjaren Investeringsplan integreren in Groeiplan

Het is nodig om capaciteit van de gemeentelijke organisatie mee te laten groeien met de omvang aan opgaven die aanstaande zijn. Hierbij dient rekening gehouden te worden met een percentage van 15-20% van de investeringsbedragen.

8.3

Creëren integraal overzicht en werkwijze

De gemeente Barneveld heeft een groot aantal ontwikkelingen, opgaven en werkzaamheden. Het is niet eenvoudig om hierin het volledige overzicht te houden en de onderlinge verbanden inzichtelijk te krijgen. Geadviseerd wordt om naast het MIP een integraal overzicht te creëren door middel van visualisatie in een GIS-kaart. Hiermee wordt de (onderlinge) invloed van de diverse opgaven zichtbaar en de daaraan te koppelen risico’s en kansen. Daarnaast wordt geadviseerd heldere procesafspraken te maken en een werkwijze te ontwikkelen en vast te stellen die integrale voorbereiding en realisatie van de opgaven mogelijk maakt.

8.4

Communicatie en participatie

De gemeente Barneveld vindt het belangrijk haar bewoners en ondernemers te betrekken in planvorming en bij de uitvoering van werkzaamheden. Hiervoor is beleid ontwikkeld. Geadviseerd wordt om specifiek voor het beheer wegen een communicatie- en participatieplan te ontwikkelen. De gebiedsregisseurs en communicatieadviseurs van de gemeente hebben hierin een belangrijke rol.

30

8.5

Groeigemeente Barneveld

De gemeente Barneveld is een snel groeiende gemeente die volop in ontwikkeling is en stevige ambities heeft. Jaarlijks worden nieuwe woongebieden ontwikkeld en overgenomen in beheer. Voorgesteld wordt om de budgetten voor beheer, onderhoud en vervanging jaarlijks te actualiseren op basis van de toename aan te beheren areaal.

8.6

Beheerparagraaf meenemen in ontwikkelingen

Bij nieuwe ontwikkeling is het verstandig om in de initiatief- en voorbereidingsfase hiermee al rekening te houden met de beheer- en onderhouds- en de vervangingskosten. Om de totale beheer- en vervangingskosten van ontwikkelingen direct mee te kunnen begroten is het nodig een complete beheerparagraaf op te stellen. Hierin het totaal aan onderhouds- en vervangingskosten van de alle assets in de openbare ruimte (o.a. bomen/groen, riolering, verlichting) opgenomen. Deze beheerparagraaf kan ook van toepassing worden verklaard binnen overeenkomsten met externe ontwikkelaars. Bij overname in beheer door de gemeente is op die manier direct dekking voor het beheer en vervanging. Het is verstandig de beheerparagraaf vast te laten stellen door het college en de raad.

8.7

Duurzaamheid, circulariteit en innovaties

In de wegenbouw zijn talloze innovaties met circulaire en duurzame oplossingen ontwikkeld en in ontwikkeling. Deze oplossing zijn over het algemeen duurder dan traditionele methodes. Vanuit beheer is het lastig om hierin te investeren omdat hiervoor geen middelen beschikbaar zijn. Geadviseerd wordt om hiervoor gemeentebreed beleid te ontwikkelen inclusief de daarvoor benodigde financiën. Zonder financieren zijn ambities niet realiseerbaar en realistisch.

8.8

Veiligheidsschouw herijken

De gemeente Barneveld voert veiligheidsschouws uit. Een veiligheidsschouw is bedoeld om gebreken die een veiligheidsrisico met zich meebrengen tijdig te constateren en vervolgens te herstellen. Geadviseerd wordt de huidige werkwijze te herijken.

8.9

Ontwikkelen beleid onverharde wegen

De gemeente Barneveld beheert en onderhoud een (in verhouding tot de meeste andere gemeenten) een aanzienlijke hoeveelheid onverharde wegen. Voor het beheer en onderhoud van onverharde wegen gelden geen landelijke richtlijnen. Met name door toenemende verkeersintensiteit ontvangt de gemeente meldingen over de slechte staat van onderhoud en overlast door opstuivend stof. De gemeente gebruikt op diverse wegen een middel om het stuiven tegen te gaan. Dit leidt tot precedent wanneer dit niet overal gebeurt en hierover geen beleid is. Geadviseerd wordt om hiervoor gemeentelijk beleid te ontwikkelen, zodat bewoners en andere melders uitgelegd kan worden wat de gemeente doet om de onverharde wegen zo goed mogelijk in stand te houden.

8.10 Ontwikkelen beleid (ecologisch) bermbeheer De gemeente Barneveld heeft een vastgesteld biodiversiteitsplan (november 2021). Op basis daarvan volgt een plan voor ecologisch maaibeheer. Geadviseerd wordt in het plan het technisch en ecologisch beheer van bermen op elkaar af te stemmen. Daarbij is, vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid, voldoende zicht bij zijwegen, bochten en uitwegen een aandachtspunt. 31

8.11 Herwaarderen wegen De gemeente Barneveld heeft (vooral in het buitengebied) een aanzienlijk aantal wegen in beheer en eigendom die niet van algemeen belang zijn voor de verkeerstructuur. Bijvoorbeeld doodlopende wegen die leiden naar een enkele woning. Geadviseerd wordt om in overleg met de verkeerskundigen de wegenstructuur te beoordelen en te bepalen voor welke wegen geen algemeen belang geldt. Bij toekomstig onderhoud kan de bewoners voorgesteld worden betreffende weg in beheer en eigendom over te nemen. Ook kan overwogen worden bepaalde wegen op te heffen of af te sluiten voor doorgaand verkeer. Op dit moment is de gemeente voornemens dit te doen met een aantal wegen, maar ontbreekt hierin een duidelijke visie. Geadviseerd wordt dit vast te leggen in beleid.

32

Woordenlijst achterstallig onderhoud / In de beleidsvisie wordt de ‘onderhoudsachterstand’ gezien als zijnde onderhoudsachterstand het aandeel verhardingen met kwaliteitsniveau Laag en Zeer Laag. Volgens het CROW betreft de onderhoudsachterstand alleen de verhardingen met kwaliteitsniveau Laag. De verhardingen met kwaliteitsniveau Zeer Laag vallen onder de noemer ‘achterstallig onderhoud’. BBV Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. bermbeton Strook beton langs de rand van het asfalt. CROW Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek elementenverharding Verharding die bestaan uit losse elementen zoals klinkers en tegels. GVVP Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan GRP Gemeentelijk Rioleringsplan halfverharding Verharding van los materiaal zoals grind, schelpen, steensplit. kapitaalvernietiging Deze term geldt alleen voor asfaltverhardingen. Van kapitaalvernietiging is sprake wanneer het te lang uitstellen van onderhoud ertoe leidt dat een duurdere onderhoudsmaatregel noodzakelijk is. MIP Meerjaren Investeringsplan VAT Kosten voor Voorbereiding, Administratie en Toezicht.

Verklaring maatregeltypen klein onderhoud groot onderhoud

eeuwigdurend onderhoud

LVO

vervanging/ rehabilitatie reconstructie herinrichting

Onderhoud met een beperkte omvang buiten de standaard planningscyclus om. Grootschalig onderhoud dat is voorzien om een weg in stand te houden geduurde zijn levenscyclus. Dit onderhoud is planbaar en wordt bepaald aan de hand van de inspectieresultaten. Dit gebeurt met name op wegen in het buitengebied. Uitgangspunt daarbij is dat een weg eeuwigdurend in stand gehouden wordt oftewel er vindt nooit vervanging plaats. De maatregelen bij eeuwigdurend onderhoud zijn veelal gelijk aan LVO-maatregelen maar worden niet gezien als investering, omdat betreffende wegen geen afschrijvingstermijn hebben. Levensduur Verlengend Onderhoud. Het verschil met groot onderhoud is dat de maatregel zorgt voor een aanzienlijke (meerdere jaren) verlenging van de te verwachten levensduur. Het verschil met eeuwigdurend onderhoud is dat er wel afschrijving plaatsvindt en er wel sprake is van een investering. Het 1 op 1 vervangen van de bestaande verharding al dan niet gecombineerd met het vervangen van de fundering. Het vervangen van een weg gecombineerd met een nieuwe inrichting. Het onderhouden van een weg gecombineerd met een andere inrichting.

33