B-4.4 Besluit B&W over positie gemeente Barneveld in Regio Amersfoort d.d. 3-10-23

Organisatieonderdeel: Dienstverlening Behandelaar: A.W.M. Vissers Telefoonnummer: 0342495384 Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct:

Onderwerp:

Voorstelnr. 3028 Barneveld, 27 september 2023 Portefeuillehouder: J. van der Tak Op overzicht Bestaand beleid (website)

Positie gemeente Barneveld in Regio Amersfoort

Gevraagde beslissing: 1. Kennis te nemen van de uitkomsten van de dialoog om meer focus aan te brengen in de samenwerking van de gemeente Barneveld binnen Regio Amersfoort. 2. In te stemmen - in lijn met gekozen Collegepositie d.d. 23 april 2023 - om in dit kader alleen nog deel te nemen aan de overlegstructuur van Regio Amersfoort op het gebied van Verkeer en Vervoer en algemene afstemming via het Bestuurlijk Overleg Regio Amersfoort (BORA, voor burgemeesters) en via de integrale (bestuurlijke) overleggen. 3. Niet meer deel te nemen aan de ambtelijke en bestuurlijke overleggen op het gebied van Economische Zaken, Ruimte en Wonen. 4. Met de regio in gesprek te gaan over een passende financiële bijdrage van de gemeente Barneveld aan Regio Amersfoort. 5. Af te wegen of de gemeente Barneveld wil participeren in de bestuurlijke stuurgroep 'budget-activiteiten' en zo ja een passende portefeuillehouder aan te wijzen. 6. De gemeenteraad hierover te informeren middels plaatsing van dit collegevoorstel in rubriek B van de lijst van ingekomen en uitgaande stukken van de gemeenteraad.

1. Inleiding De gemeente Barneveld heeft de afgelopen periode bezien hoe op een effectieve wijze de samenwerking met Regio Amersfoort vorm te geven. Bovendien speelde de afgelopen maanden het concrete verzoek om de financiële bijdrage van de deelnemers aan dit samenwerkingsverband te vergroten. Afgelopen jaar zijn hiervoor diverse oriënterende gesprekken gevoerd, o.a. met de burgemeester en gemeentesecretaris van Amersfoort en met de directeur van Regio Amersfoort. De insteek hierbij was om onderdeel te blijven van Regio Amersfoort, omdat dit voor onze gemeente van belang is in het licht van het huidige en toekomstige ‘daily urban system’. Steeds meer opgaven zijn gemeentegrens overstijgend en via de regio kunnen we samen massa maken richting het Rijk. Wel hebben wij richting Regio Amersfoort duidelijk aangegeven dat wij qua inzet meer focus willen aanbrengen. We willen hierbij waken voor een goede balans tussen dat wat wij in de regio halen en dat wat wij brengen. Ook willen wij borgen dat wederzijds de verwachtingen juist zijn. Eind april 2023 heeft uw college een memo gestuurd naar het Bestuurlijk Overleg Regio Amersfoort (BORA), waarin de burgemeesters van de regio zitting hebben. In dit memo heeft u een concreet voorstel gedaan voor de positie van onze gemeente in de regio.

U stelde hierin voor: - dat Barneveld alleen nog deelneemt aan de ambtelijke en bestuurlijke overleggen over Verkeer & Vervoer en het BORA; - dat Regio Amersfoort elk kwartaal een Integraal Strategisch Beraad organiseert om onderwerpen in samenhang te bespreken. Zo mogelijk kan Barneveld aansluiten; - de afstemming tussen Regio Amersfoort en Foodvalley te verstevigen. Het memo van uw college is in augustus besproken in de Ambtelijke Regiegroep (ARG), waaraan de gemeentesecretarissen van de regiogemeenten deelnemen. Vanuit de ARG werd benadrukt dat men in Regio Amersfoort afgelopen tijd al gewerkt heeft met integrale overleggen. Deze werkwijze wil de regio continueren. Het advies van de ARG aan het BORA luidde daarom: - instemmen met het voorstel van gemeente Barneveld betreffende de deelname aan de overleggen op het gebied van Verkeer en Vervoer, maar wel vragen om afstemming met andere onderwerpen; - de benodigde integraliteit kan verkregen worden doordat Barneveld desgewenst kan deelnemen aan de integrale overleggen;

-

-2de afstemming van Regio Amersfoort met Regio Foodvalley continueren; met de gemeente Barneveld in overleg treden over een passende financiële bijdrage.

Op 8 september 2023 is uw memo samen met het advies van de ARG besproken in het BORA. De leden van het BORA gaven aan zich wel te kunnen vinden in het voorstel van uw college. Sommige burgemeesters hadden echter wel kritische vragen: als Barneveld verminderd meedoet, wat betekent dat dan voor hun eigen gemeente en eigen raad? En wat betekent het voor de positie van de gemeente Barneveld. Vanwege het belang om te werken aan een goede Regio Amersfoort heeft het BORA drie besluiten genomen: 1) Men gaat komende tijd nadenken over de toekomst van Regio Amersfoort. Hoe moet dit georganiseerd worden? Is een andere samenwerkingsvorm wellicht beter? 2) Voor nu is men akkoord met het voorstel voor de positie van Barneveld in Regio Amersfoort. Maar het gaat daarbij dus om een tijdelijk akkoord, totdat men besloten heeft hoe de samenwerking er in de toekomst uit moet zien. 3) In de tijdelijke situatie wordt bovendien een stuurgroep ingericht die beter met elkaar gaat bespreken hoe budget en activiteiten in lijn met elkaar kunnen worden gebracht. Nu er een (tijdelijk) akkoord is van de ARG en het BORA, is dit het moment voor uw college om een officieel besluit te nemen over de positie van onze gemeente in Regio Amersfoort. Wij moeten ons hierbij realiseren dat gemeente Barneveld binnen Regio Amersfoort op dit moment al een uitzonderingspositie heeft, die nu alleen maar sterker zal worden.

Het is daarom van belang dat wij komende tijd deelnemen aan de gesprekken over de toekomst van Regio Amersfoort. In vervolg daarop zullen wij moeten bepalen hoe de positie van onze gemeente er in de toekomst definitief uit gaat zien.

2. Beoogd effect a) Meetbaar effect Instemmen met dit voorstel heeft tot gevolg dat meer focus aangebracht wordt in de samenwerking van onze gemeente binnen Regio Amersfoort.

b) Maatschappelijk effect Regionaal samenwerken is van belang in het licht van het huidige en toekomstige ‘daily urban system’. Bepaalde opgaven zijn gemeentegrens overstijgend en vragen om een gezamenlijke inzet en afstemming. De voorgestelde werkwijze is erop gericht om in Regio Amersfoort slim en efficiënt samen te werken op onderwerpen die voor Barneveld strategisch van belang zijn.

3. Argumenten 3.1 Regionaal samenwerken wordt voor gemeenten steeds belangrijker, o.a. in het licht van het huidige en toekomstige ‘daily urban system’. Ook voor de gemeente Barneveld is samenwerken met (omliggende) gemeenten en regio’s steeds meer van belang. Regionale samenwerking staat dan ook benoemd als speerpunten in zowel het gemeentelijke Groeiplan 2021-2025 als het Coalitieakkoord 2022-2026. De noodzaak tot samenwerken heeft enerzijds te maken met ontwikkelingen in de samenleving, waar wij als overheid op in moeten spelen. Er zijn steeds meer opgaven die gemeentegrenzen overstijgen en waarvoor samenwerken en samen afstemmen noodzakelijk is. Anderzijds speelt mee dat gemeenten en regio’s samen lobby kunnen voeren richting het Rijk om daar issues op de agenda te krijgen. Regionaal samenwerken biedt ook financiële voordelen, omdat men vaak alleen als regio in aanmerking kan komen voor fondsen die vanuit de provincie, het Rijk en vanuit Europa opengesteld worden. 3.2 Die huidige samenwerking in zowel Regio Foodvalley als in Regio Amersfoort vraagt meer aan capaciteit en inspanning dan we kunnen leveren. Beter is om focus aan te brengen. In het verleden is op basis van de belangen die Regio Amersfoort en de gemeente Barneveld gezamenlijk hebben, de keuze gemaakt om samen te werken op het gebied van:  Verkeer en Vervoer o.a. voor Lobby A1/A30 en A1-Corridor.

 Ruimte en Wonen o.a. voor Woondeal en verstedelijkingsopgave.  Economische Zaken o.a. voor overloop van bedrijven vanuit Regio Amersfoort naar onze gemeente.

-3De argumenten om op deze onderdelen samen te weken, zijn niet veranderd. Wij willen echter meer focus aanbrengen en behouden wat echt nodig is. De insteek hierbij is om een betere balans aan te brengen tussen dat wat wij in de regio halen en dat wat wij brengen. Dat betekent nadrukkelijk dat we oog moeten houden voor onze eigen belangen, maar ook voor de gezamenlijke belangen van de samenwerking. 3.3 De voorgestelde werkwijze is erop gericht om als gemeente Barneveld in Regio Amersfoort slim en efficiënt samen te werken op onderwerpen die voor ons strategisch van belang zijn. De belangen voor onze gemeente binnen Regio Amersfoort liggen vooral op het gebied van Verkeer en Vervoer (Knooppunt A1-A30 en de A1-corridor). Via Regio Amersfoort kunnen we massa maken richting het rijk om onze thema’s daar op de agenda te krijgen en e.e.a. draagt bij aan onze informatiepositie. Het voorstel is daarom om maandelijks deel te nemen aan de ambtelijke als bestuurlijke overleggen op het gebied van Verkeer en Vervoer. Omdat dit echter niet los te zien is van de opgaven die we hebben op andere beleidstereinen (zoals wonen, economie en verstedelijking) is het voorstel om zo nodig ook deel te nemen aan de integrale beleidsterrein-overstijgende overleggen. Per keer zal daarbij bepaald worden welke portefeuillehouders hierbij het beste kunnen aanschuiven.

Daarnaast is het - met het oog op het huidige en toekomstige ‘daily urban system’ - van belang algemene afstemming te houden via deelname aan het BORA. 3.4 Gemeente Barneveld werkt in eerst instantie samen binnen Regio Foodvalley. Dat is onze basis. Hier maken wij bindende afspraken over zaken als bedrijventerreinen, bouw van woningen, verstedelijking, e.d. Op dit moment neemt onze gemeente zowel in Foodvalley als in Regio Amersfoort ambtelijk en bestuurlijk deel aan de maandelijkse overleggen op het gebied van Economie, Ruimte en Wonen. Voor de opgaven op deze beleidsterreinen geldt echt dat wij in principe alleen bindende afspraken maken binnen Regio Foodvalley. Hierbij speelt mee dat Barneveld (net als Nijkerk) onderdeel is van de provincie Gelderland, waardoor wij voor veel onderwerpen aan Regio Foodvalley gebonden zijn. Het komt de samenwerking binnen Regio Amersfoort niet ten goede als we elke keer de uitzonderingspositie voor de gemeente Barneveld moeten benoemen en vastleggen. Het is beter om verwachtingen te managen door vast te leggen waar wij wel/niet aan meedoen. 3.5 Vanuit Regio Amersfoort is er een verzoek gekomen om de bijdrage per gemeente vanaf 2024 te verdubbelen. In de loop der tijd zijn er steeds meer opgaven op de regio afgekomen, terwijl de capaciteit van het regiobureau niet gegroeid is.

Gesprekken over een verhoging van de bijdrage aan Regio Amersfoort lopen al sinds medio 2022. Wij hebben op dat moment al aangegeven niet voornemens te zijn de bijdrage van onze gemeente te verhogen. Door de toename van taken ontstond in 2023 een tekort op de begroting van de regio. Alle regiogemeenten – inclusief de gemeente Barneveld - hebben in 2023 daarom éénmalig extra bijgedragen. Ook toen hebben wij aangegeven dat wij niet van plan zijn onze bijdrage aan Regio Amersfoort structureel te verhogen, ook met het oog op het voornemen van onze gemeente om de inzet in Regio Amersfoort te beperken. Op dit moment bedraagt de jaarlijkse bijdrage van onze gemeente aan Regio Amersfoort €50.749,-. Zodra uw college ingestemd heeft met het voorliggende voorstel, zal het gesprek met de regio gevoerd worden over een passende financiële bijdrage. De inzet zal hierbij gericht zijn op het handhaven van de huidige bijdrage. 3.6 Ondanks dat besluitvorming over de samenwerking binnen Regio Amersfoort collegebevoegdheid is, willen wij de gemeenteraad toch actief informeren over dit besluit en de overwegingen die eraan ten grondslag liggen. December 2022 is de gemeenteraad al geïnformeerd over het proces wat uw college aan het doorlopen is betreffende de positiebepaling. Toen is toegezegd de raad te betrekken bij de besluitvorming.

De voortestelde wijziging in dit collegevoostel gaat vooralsnog echter uit van een tijdelijke afschaling van de samenwerking. In de regio gaat men nog nadenken over een mogelijke andere vorm van samenwerken. Zodra hierover meer helderheid bestaat, zal opnieuw besluitvorming moeten plaatsvinden over de positie van onze gemeente binnen de regio.

-4-

4. Kanttekeningen Voor gemeenten wordt het steeds belangrijker om regionaal samen te werken. Steeds meer opgaven overstijgen gemeentegrenzen. Het voorliggende voorstel heeft tot gevolg dat we minder intensief deel gaan nemen in Regio Amersfoort. Hierdoor zullen wij op de beleidsterreinen Economie, Ruimte en Wonen minder goed aangesloten zijn. De inschatting is dat dit voor onze gemeente geen nadelen gaat opleveren. Wel zullen wij nadrukkelijk ook oog moeten hebben voor het gezamenlijke belang van de samenwerking. De andere gemeenten zijn best kritisch op de inbreng van ons als gemeente (bestuurlijk en ambtelijk). Wij moeten ervoor waken dat we een betrouwbare samenwerkingspartner zijn en blijven. Op dit moment doen we op het gebied van Economie, Ruimte en Wonen nog mee aan lopende onderzoeken en trajecten, zoals het Ontwikkelbeeld (verstedelijking) en het onderzoek naar opkomende economische sectoren. Per traject zal komende tijd bepaald moeten worden hoe we hiermee omgaan. Gemeente Barneveld heeft binnen Regio Amersfoort al een uitzonderingspositie aangezien wij op dit moment alleen deelnemen op de onderwerpen binnen het fysieke domein, terwijl de andere gemeenten ook meedoen op het sociale domein. Nu wij binnen het fysieke domein ook nog gaan focussen op Verkeer en Vervoer zal de uitzonderingspositie alleen maar sterker worden.

Het is daarom van belang dat we komende tijd gaan deelnemen in de gesprekken over de toekomst van Regio Amersfoort. Wij zullen daar moeten bepalen hoe onze rol er definitief uit gaat zien.

5. Financiën Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. De huidige bijdrage aan regio Amersfoort bedraagt €50.749,-. Komende periode gaan we in gesprek met de regio over een passende financiële bijdrage vanaf 2024. De insteek zal hierbij gericht zijn op het handhaven van de huidige bijdrage.

6. Participatie en communicatie a) Participatie Om te komen tot het voorstel dat nu voorligt, zijn diverse gesprekken gevoerd en heeft brede afstemming plaatsgevonden, o.a. met de burgemeester en gemeentesecretaris van Amersfoort en met de directeur van Regio Amersfoort. Daarna is het voorstel besproken met de gemeentesecretarissen en de burgemeesters van de regio.

b) Communicatie Nadat uw college ingestemd heeft met dit voorstel, zal eerst de gemeenteraad geïnformeerd worden en daarna de regio en de regiogemeenten.

7. Uitvoering Planning: Nadat uw college ingestemd heeft met dit collegevoorstel zal het gesprek met de regio gevoerd worden over een passende financiële bijdrage. Ook zal in overleg met de regio besloten worden wat een goed moment is om te stoppen met de deelname aan de overleggen, projecten en trajecten op het gebied van Economische Zaken, Ruimte en Wonen.

Evaluatie/controle Regio Amersfoort gaat komende tijd nadenken over de toekomst van Regio Amersfoort. Hoe moet dit georganiseerd worden? Is een andere samenwerkingsvorm wellicht beter? Dit geeft onze gemeente en de regiogemeenten de kans om te ervaren of de voorgestelde werkwijze in de praktijk werkbaar is. Zodra de regio besloten heeft over de samenwerkingsvorm voor de toekomst, zal er ook een besluit komen over de positie van onze gemeente daarin.

8. Bijlagen Geen bijlagen.