B-4.10 Memo B&W inzake Arhi-toezicht d.d. 16-2-21.pdf

Memo informeren raad arhi-toezicht

Datum: 10 februari 2021 Onderwerp:

Ter attentie van:

Bijlage:

Afzender:

Arhi toezicht Gemeenteraad van Barneveld 1. Bijlage arhi-toezicht provincie 2. Vragenlijst College van B&W Geachte raadsleden,

Op dinsdag 26 januari is het herindelingsontwerp door het college van Gedeputeerde Staten (hierna GS) van de provincie Gelderland vastgesteld. Colleges en gemeenteraden van zowel Scherpenzeel als Barneveld zijn hierover geïnformeerd met een brief (raadsvergadering 3 februari). In die brief is aangegeven dat de gemeente Barneveld vanaf die datum onder arhi-toezicht staat. Bij de brief is een toelichting op dit toezicht opgenomen. Deze toelichting is ter informatie als bijlage toegevoegd. Met dit memo informeren wij u op hoofdlijnen over de inhoud van het arhi-toezicht en welke consequenties dit voor u als raad heeft. Wat is het arhi toezicht? Bij herindeling geldt voor de desbetreffende gemeenten van rechtswege preventief toezicht vanaf de dag waarop een gemeente volgens een herindelingsontwerp in aanmerking komt om te worden opgeheven en op te gaan in een nieuwe gemeente, in dit geval dus 26 januari 2021. Anders dan bij het reguliere (preventief) begrotingstoezicht is de focus bij dit toezicht gericht op de nieuw te vormen gemeente. Op weg naar de herindeling gelden toezichtcriteria die ervoor moeten zorgen dat een nieuwe gemeente ontstaat die zo goed als mogelijk een financieel gezonde start kan maken. Hierbij hoeven de reguliere ontwikkelingen in de huidige gemeenten niet te worden geblokkeerd.

Het kan wel zijn dat goedkeuring aan besluiten kan worden onthouden als een besluit van een op te heffen gemeente, naar het oordeel van GS, in strijd is met het financiële belang van de nieuw te vormen gemeente. Op grond van Artikel 21 Wet Arhi kunnen GS categorieën van besluiten aanwijzen die de goedkeuring behoeven. GS hanteren het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020. Hierin staat dat voor deze vorm van preventief toezicht het betekent dat alle besluiten met financiële gevolgen onder de goedkeuring van GS vallen. Dit heeft als doel dat GS de volledigheid van de financiële gevolgen in beeld heeft. Bij een limitatieve opsomming

zouden mogelijk toch belangrijke, en in totaal omvangrijke, besluiten buiten het toezicht komen te vallen. GS heeft aangegeven voor welke specifieke gevallen expliciet goedkeuring nodig is, zie punt 2 hieronder. Wat zijn de gevolgen voor Barneveld? 1. GS wil inzicht hebben in alle besluiten met financiële gevolgen. Dit houdt in dat elke raadscyclus alle besluiten met financiële gevolgen naar GS moeten worden opgestuurd. Niet alle raadsbesluiten vereisen een beslissing van GS. 2. Besluiten die specifieke besluitvorming behoeven Voor onderstaande besluiten is specifiek goedkeuring vereist van GS. GS kan ook anders besluiten indien zij van mening is dat dit de nieuw te vormen gemeente niet ten goede komt. • Begrotingswijzigingen boven de € 300.000,- voor Barneveld en boven de € 50.000,- voor Scherpenzeel; • Aankopen van onroerend goed boven de € 300.000 en boven de € 50.000,voor Scherpenzeel; • Overige besluitvorming met een financiële impact voor de toekomstige gemeente (bijvoorbeeld aanpassing belastingverordening, aangaan ppsconstructie). 3. Visiebepaling GS vraagt de visie van alle betrokken gemeenten ten aanzien van de besluiten die hun goedkeuring behoeven. Deze visie is één van de toetsingscriteria van GS. De onder arhi-toezicht gestelde gemeenten leggen de bij 2 vermelde besluiten ter visiebepaling voor.

Gemeenten geven, samen met ambtelijke vertegenwoordiging van de provincie, hun gezamenlijke visie op de raadsbesluiten. 4. Procedure inzenden raadsbesluiten aan GS Binnen 2 weken na vaststelling van het besluit door de raad, wordt dit besluit ter goedkeuring ingezonden aan GS in een digitale vorm (zoals pdf) aan het digitale loket van de provincie en in afschrift aan de ambtelijke financieel toezichthouder. De in te zenden stukken bestaan uit het getekende raadsbesluit, eventueel aanvullende bijlagen en de uitkomsten van de visiebepaling uit punt 3. 5. Het begrotingsjaar dient structureel en reëel in evenwicht te zijn. Dit is in principe niet anders dan het reguliere toezichtsregime. Het verschil is wel dat volgens het reguliere toezicht een raad hiervan kan afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Hoe ziet het proces van het verscherpte toezicht eruit? Uitgangspunt is dat reguliere procedures en termijnen blijven bestaan. Wel zijn onderstaande extra handelingen van toepassingen: a) Elk raadsvoorstel wordt vooraf aan de raadsbehandeling besproken in een ambtelijke commissie die de gezamenlijke visie bepaalt. De visie wordt besproken aan de hand van een aantal vragen, zie bijlage.

De commissie bestaat uit financieel adviseurs van beide gemeenten en een ambtelijke vertegenwoordiging van de provincie (interbestuurlijk toezicht); Mogelijke visie uitkomsten van de commissie: I. Er is een gezamenlijke visie; II. Er is geen gezamenlijke visie; de provincie heeft een afwijkende visie. III. Er is geen gezamenlijke visie; één gemeente heeft een afwijkende visie of het raadsvoorstel heeft een politieke component. In dit geval wordt het raadsvoorstel in het bestuurlijk overleg geagendeerd. b) Gemeenten sturen vastgestelde, ondertekende raadsbesluiten ter goedkeuring naar GS. De dag na de raadsvergadering worden deze naar GS verstuurd. c) GS neemt een besluit op ingediende raadsbesluiten, met inachtneming van de ambtelijke visie. Na het vaststellen van een raadsbesluit heeft GS een wettelijke

termijn van 13 weken, met een verlenging van nog eens 13 weken om de besluiten goed te keuren. GS heeft aangegeven voor de werkbaarheid deze termijn in praktijk te verkorten tot enkele weken. Dit om zo snel mogelijk tot uitvoering van het besluit over te kunnen gaan. Het bestuurlijk overleg bestaat uit een vertegenwoordiging van de colleges van Barneveld en Scherpenzeel en een gedeputeerde van de provincie. Hierin worden o.a. gezamenlijke strategische kaders vastgesteld en worden raadsvoorstellen besproken die in de commissie geen gezamenlijke visie hebben opgeleverd.

Raadsvoorstel met financiële consequenties

Commissie

I. Gezamenlijke visie of II. Afwijkende visie provincie

Raadsbehandeling

GS besluit

Visie bestuurlijk overleg

Raadsbesluit naar GS

GS stuurt een brief aan de raad met definitief besluit Figuur 1: Proces toetsing raadsbesluiten

Wat betekent het voor de raad? De raad houdt haar kaderstellende en controlerende functie. Wel dient zij in haar afwegingen er bewust van te zijn dat GS raadsbesluiten beoordeelt in het licht van een nieuw te vormen gemeente. Voorafgaand aan de besluitvorming over een raadsvoorstel is de uitkomst van de gezamenlijke visiebepaling in de commissie over dit voorgenomen raadsvoorstel bekend. De wethouder kan u in de raadsvergadering hierover informeren. Onafhankelijk hiervan, blijft het aan de raad om het raadsvoorstel wel of niet (gewijzigd) vast te stellen. De gezamenlijke visie heeft geen andere status dan ambtelijk advies voor besluitvorming door GS. De raad behoudt haar verantwoordelijkheid voor een structureel sluitende begroting, ook nu GS als toezichthouder in de besluitvorming is betrokken. Tot wanneer preventief arhi-toezicht? Arhi toezicht blijft van toepassing tot de datum van herindeling of toezicht vervalt indien de minister dat bepaalt. Het 1e begrotingsjaar zal de nieuwe gemeente onder ‘normaal’ preventief toezicht komen. De begroting kan immers pas na 15 november worden ingediend.

Vragenlijst arhi toezicht nr 1 2 3

4 5 6 7 8 9

Vraag Is overleg gevoerd met de andere gemeenten waarmee een nieuwe gemeente wordt gevormd en zo ja wat was hiervan het resultaat? Beïnvloedt de hoogte van de geraamde uitgaaf de financiële positie van de nieuwe gemeente? Leidt de geraamde uitgaaf tot een duidelijk hoger voorzieningenniveau dan het voorzieningenniveau van een gemeente vergelijkbaar met de nieuw te vormen gemeente? Komt de uitgaaf voor op het investeringsplan en zo ja vanaf wanneer? Is de raming reëel? Is de beschikking over de reserve gepland en zo ja, komt het bedrag overeen met het oorspronkelijk geraamde bedrag? Is de uitgaaf onvoorzienbaar, onuitstelbaar en onontkoombaar? Zou de uitgaaf ook gedaan zijn bij afwezigheid van een herindelingsvoorstel? Zijn er nog andere aandachtspunten?