B-3.9 Besluit B&W inzake mandatering wethouder Wonen ondertekening intentieverklaring d.d. 5-7-22.pdf

-1Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Behandelaar: Stevens, Mimi Telefoonnummer: 829 Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct: 311

Onderwerp:

Voorstelnr. 2222 Barneveld, 29 juni 2022 Portefeuillehouder: B. Wijnne Op overzicht Bestaand beleid (website)

Mandatering wethouder Wonen ondertekening intentieverklaring Betaalbaar wonen in regio Foodvalley

Gevraagde beslissing: 1. De portefeuillehouder Wonen mandateren om de intentieverklaring Betaalbaar wonen namens de gemeente te ondertekenen tijdens het bestuurlijk overleg Regio Foodvalley van 6 juli 2022. 2. Dit besluit ter kennisname aan de raad aanbieden (via rubriek B).

1. Inleiding De intentieverklaring Betaalbaar wonen in regio Foodvalley is in uw college besproken ter voorbereiding op het PHO regio Foodvalley van 2 juni jl. die unaniem besloten heeft tot doorzending naar het Algemeen Bestuur van 10 juni a.s. Op die datum heeft het Algemeen Bestuur van de regio Foodvalley de Intentieverklaring Betaalbaar wonen vastgesteld. Na vaststelling daar is er een persbericht gepubliceerd. In bijlage 1 vindt u de tekst van de intentieverklaring. In bijlage 2 is tekst van het bestuursvoorstel en -besluit opgenomen. De provincies Gelderland en Utrecht en de woningcorporaties in de regio zullen de Intentieverklaring Betaalbaar wonen voorzien van een getekende ondersteuningsverklaring. Juridische toetsing door prof. dr. A.G. Bregman wijst uit dat geen van de ondertekenende partijen in juridische zin verplicht kan worden aan de intentieverklaring. Er wordt door de gemeenten en andere partijen uitsluitend (bestuurlijk) commitment uitgesproken.

2. Beoogd effect Met ondertekening door de portefeuillehouders Wonen door de gemeenten wordt uitvoering gegeven aan het besluit van het Algemeen Bestuur van de regio.

3. Argumenten Voor het Bestuurlijk overleg Ruimtelijke trajecten van 6 juli a.s. zijn alle portefeuillehouders ruimtelijke ontwikkeling en wonen uitgenodigd. O.a. zal daar gesproken worden over de te maken prestatieafspraken woningbouw met de provincies in het kader van de te sluiten regionale woondeal. Dat is een geschikt moment voor gezamenlijke ondertekening door de portefeuillehouders wonen die de komende bestuursperiode het woonbeleid in regio vorm en inhoud zullen geven.

4. Kanttekeningen N.v.t.

5. Financiën N.v.t.

6. Uitvoering Planning: Ondertekening op 6 juli a.s. Communicatie: Zal via regio Foodvalley plaatsvinden. 7. Bijlagen 1) Intentieverklaring betaalbaar wonen regio Foodvalley. 2a) Bestuursvoorstel intentieverklaring betaalbaar wonen van AB Regio Foodvalley. 2b) Bestuursbesluit intentieverklaring betaalbaar wonen van AB Regio Foodvalley.

Intentieverklaring tot samenwerken Betaalbaar wonen in de regio Foodvalley De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten van de regio Foodvalley: Barneveld, Ede, Nijkerk, Rhenen, Renswoude, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen:

overwegen dat: • • • • • • •

• •

De urgentie op de woningmarkt vraagt om een gezamenlijke aanpak door de 8 gemeenten binnen de regio Foodvalley (verder te noemen ‘partijen’), in samenwerking met woningcorporaties, marktpartijen en provincies; Partijen hebben de ambitie om tot 2040 een aantal van 40.000 (betaalbare) woningen te realiseren in de regio Foodvalley; Partijen streven ernaar om het betaalbare deel van de te realiseren woningen bereikbaar te houden voor starters en doelgroepen van beleid en te zorgen voor meer doorstroming en levensloopbestendige woningen. Er is een noodzaak om rekening te houden met circulariteit, duurzaamheid en behoud van kwaliteit van de omgeving. De regionale werkgelegenheid is gebaat bij de realisatie van de beoogde woningbouwopgave. Partijen zien op een aantal onderwerpen kansen voor het stimuleren van betaalbare woningbouw in regionale samenwerking. Partijen vinden samenwerking temeer van belang gezien de bedoeling van de Nationale Woon- en Bouwagenda en Programma Woningbouw van het Rijk om nog dit jaar met Rijk, provincie en regio te komen tot een regionale woondeal over onder andere hoeveelheden woningbouw, betaalbaarheid en differentiatie. Samenwerking op betaalbare woningbouw zien partijen als een logisch vervolg op de verstedelijkingstrategieën in de regio Foodvalley en omliggende regio’s.

Ten behoeve van het maken van passende afspraken tussen partijen is het document “Position paper en agenda 2022 betaalbare woningbouw, met bevindingen consultatiegesprekken acht gemeenten” opgesteld, dat als bijlage bij deze intentieverklaring is gevoegd.

In het document “Position paper en agenda 2022 betaalbare woningbouw, met bevindingen consultatiegesprekken acht gemeenten” is aangegeven dat uit de analyse van de bevindingen van de consultatiegesprokken met de acht gemeenten de volgende vier richtinggevende thema’s voor regionale samenwerking van de acht gemeenten op het gebied van (betaalbare) woningbouw naar voren zijn gekomen: 1. Uitvoering geven aan de woningbouwambitie in de verstedelijkingsstrategie; 2. Prestatieafspraken met corporaties en marktpartijen; 3. Gebruik maken en delen van elkaars expertise en capaciteit; 4. Inschakelen van marktpartijen in voortraject bouwproces. Over deze vier richtinggevende thema’s wensen partijen de volgende afspraken te maken: Afspraken over thema 1: Uitvoering geven aan woningbouwambitie in de verstedelijkingsstrategie 1.1. Gelet op het grote aantal van 40.000 toe te voegen woningen en op de schaalsprong die daarvan het gevolg is, is een samenhangende aanpak op zowel gemeentelijke als regionale schaal noodzakelijk. Daartoe zullen overheden in de voorgenomen woondeal Regio Foodvalley kwalitatief en kwantitatief vastleggen wat de programmering en het aandeel van iedere gemeente in de woningbouw is tot en met 2030 en tot en met 2040; 1.2.

Ook gelet op het gebrek aan harde plancapaciteit op de middellange termijn is monitoring, afstemming, versnelling en eventueel aanpassing van woningbouwprogramma’s van partijen noodzakelijk; 1.3. Partijen vinden het belangrijk dat er stabiele investeringscondities en afstemming van regelgeving is om de woningbouw te versnellen en betaalbaar te houden. Ook om die reden hebben partijen een gezamenlijk belang om de woningbouwprogrammering van gemeenten onderling af te stemmen, rekening houdend

met wijzigingen in de marktomstandigheden, zowel landelijk als meer specifiek in Foodvalley Zuid en Foodvalley Noord; 1.4. Om meerdere woningbouwlocaties binnen Foodvalley succesvol in ontwikkeling te kunnen brengen zijn middelen (beleid, regelgeving, financiën) nodig van de rijksoverheid. Dit vraagt om regionale coördinatie en lobby voor die middelen en samenwerking met de provincies Gelderland en Utrecht. Afspraken over thema 2: Prestatieafspraken met corporaties en marktpartijen 2.1. Partijen streven naar doorvertaling van de afspraken over programmering in het onder 1.1. bedoelde verstedelijkingsakkoord en de Nationale Woon- en bouwagenda in de woondeal Regio Foodvalley met corporaties en marktpartijen; 2.2. Primair gaat het bij deze doorvertaling om prestatieafspraken met lokale en regionaal samenwerkende corporaties over het bouwen en op lange termijn behouden van een actuele en kwalitatief goede sociale huurwoningvoorraad met betaalbare woonlasten. Partijen vinden het belangrijk om, indien en voor zover mogelijk binnen de vigerende regelgeving, corporaties daartoe meer in positie te brengen en te houden (preferred supplier /strategisch partner van gemeenten). In dat kader willen de gemeenten borgen dat marktpartijen het sociale segment door corporaties laten afnemen, ook als gemeenten niet zelf eigenaar van de grond zijn.

Onderzocht wordt welke instrumenten daar regionaal op ingezet kunnen worden; 2.3. Secundair streven partijen naar het maken van prestatieafspraken met marktpartijen, indien en voor zover mogelijk binnen de vigerende regelgeving. Daarbij zien partijen een faciliterende rol voor Stichting Vastgoedmonitor regio Foodvalley. Partijen kiezen voor de samenwerking met marktpartijen hun eigen beleid als vertrekpunt. Dit betekent onder meer dat gemeenten met de marktpartijen als richtlijn afspreken dat in iedere gemeente een nader te bepalen aandeel van de woningbouw in de middenhuur en de betaalbare koop gerealiseerd wordt. Afspraken over thema 3: Gebruik maken en delen van elkaars expertise en capaciteit 3.1. Partijen willen gebruik maken van elkaars expertise over ontwikkeling en toetsing van woningbouwplannen en de uitvoering daarvan en zullen deze expertise ook met elkaar delen; 3.2. Een concrete gedachte ter uitwerking hiervan is dat partijen elkaar zullen helpen bij het succesvol aanvragen van woningbouwsubsidies, zoals die van de Woningbouw Impuls; 3.3. Een andere concrete gedachte in dit verband betreft het vormen van een pool met projectleiders woningbouw met andere gemeenten; 3.4.

Een concrete gedachte betreft ook kennisdeling over de wijze waarop in (anterieure) overeenkomsten, indien en voor zover mogelijk binnen de vigerende regelgeving, of op andere manieren voorrang wordt gegeven aan doorstromers en lokale woningzoekenden; 3.5. Een concrete gedacht is tenslotte dat partijen product/marktcombinaties verkennen waaronder brede inzetbaarheid van Koopgarant danwel andere vormen van Verkoop onder Voorwaarden om betaalbare koop op langere termijn betaalbaar te houden. Afspraken over thema 4: Inschakelen van marktpartijen in voortraject bouwproces 4.1. Gelet op de omvang van de door partijen beoogde woningbouw en de in sommige gevallen beperkte ambtelijke capaciteit overwegen partijen om marktpartijen in te schakelen in de planvoorbereiding, indien en voor zover mogelijk binnen de vigerende regelgeving. Partijen onderzoeken de mogelijkheid om criteria op te stellen, waaraan marktpartijen die voor een taak bij de planvoorbereiding in aanmerking komen, dienen te voldoen; 4.2. Voordat tot op het deze wijze inschakelen van marktpartijen die de benodigde expertise en werkwijzen in huis hebben zal worden overgegaan, zal een gemeente eerst inventariseren wat de gemeente zelf kan doen en welke minimumeisen aan het werk van de in te schakelen marktpartij worden gesteld. Ondertekening door: (portefeuillehouders Wonen van de 8 gemeenten)

BESTUURSVOORSTEL: 1. 2. 3. 1.

Vaststellen van Intentieverklaring betaalbaar wonen. Intentieverklaring aan gemeenten, corporaties en marktpartijen aanbieden ter ondertekening. Na ondertekening van de intentieverklaring het bijgaande persbericht publiceren. AANLEIDING

Samenwerking op betaalbaarheid Ook in de regio Foodvalley is een nijpend tekort aan woningen en vooral een tekort aan betaalbare woningen. Het tekort wordt versterkt door de relatieve hoge huishoudensgroei, mede als gevolg van instroom van woningzoekenden van buiten de regio. De woningbouwopgave voor de regio Foodvalley is dan ook enorm: 40.000 nieuwe woningen tot 2040. Gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen willen onderling en met elkaar nog meer de samenwerking aangaan om deze woningen in belangrijke mate betaalbaar te bouwen. De inzet is daarbij gericht op meer nieuwbouw van betaalbare koopwoningen, middenhuur- en sociale huurwoningen, als ook het bereiken van meer doorstroming in de bestaande woningvoorraad. In het Regionale Actieprogramma Wonen, door het regiobestuur in oktober 2021 vastgesteld, is versnelling van (betaalbare) woningbouw als 1 van de 3 programmalijnen opgenomen. De voor deze programmalijn verantwoordelijke gemeente Ede heeft na de zomer 2021 het initiatief genomen om als regiogemeenten met woningcorporaties en marktpartijen een intentieovereenkomst danwel intentieverklaring betaalbare wonen te sluiten. De intentieverklaring wordt gezien als een eerste stap naar het maken van concretere afspraken onderling in de tweede helft van 2022.

Dat valt samen met het voornemen van het Rijk om met elke regio een woondeal af te sluiten over aantallen nieuwbouw, betaalbaarheid en fasering, in combinatie met afspraken over financiële ondersteuning. Wat het Rijk betreft is dat nodig om de regio te verplichten daadwerkelijk de geplande (betaalbare) woningen te bouwen. Traject van voorbereiding In het bestuurlijk overleg d.d. 19 januari jl. is een eerste concepttekst van de intentieverklaring besproken, maar nog niet rijp geacht voor besluitvorming. In het PHO van 27 januari jl. is besloten tot het houden van een consultatieronde per afzonderlijke gemeente (portefeuille wethouders en ambtenaar) om te bepalen op welke onderwerpen draagvlak bestaat voor intensievere samenwerking. Dat heeft plaats gevonden. De bevindingen èn een voorstel voor onderwerpen vindt u in bijlage 2 ‘Positionpaper en agenda 2022 betaalbare woningbouw’. In het bestuurlijk overleg d.d. 13 april jl. is de positionpaper uitvoerig besproken en is de afspraak gemaakt dat er een bijgestelde intentieverklaring wordt opgesteld en via het AO Wonen naar het PHO van 2 juni wordt geleid. De concept Intentieverklaring is daarop besproken en van wijzigingen voorzien door het AO Wonen, waarna het door de beleidsambtenaren ter consultatie aan de portefeuillehouders wonen is voorgelegd.

Dat heeft medio mei geleid tot instemming van de gemeenten (waarbij gemeente Renswoude aangaf het pas eind mei te kunnen bespreken met de wethouder). 2.

BEOOGD EFFECT

Gemeenten spreken de intentie uit om gerichter met elkaar, maar ook met woningcorporaties en marktpartijen, te willen samenwerken op betaalbaarheid in de woningbouw en de bestaande woningvoorraad. De intentieverklaring is de basis om in de tweede helft van dit jaar concrete afspraken te maken, bijvoorbeeld via een bestuursconvenant, de regionale woondeal en prestatieafspraken met woningcorporaties en marktpartijen. Daarmee wordt voldaan aan 1 van de belangrijkste speerpunten uit het Regionaal Actieprogramma Wonen.

1

3. 1.1.

ARGUMENTEN De Intentieverklaring bevat onderwerpen van samenwerking die onmisbaar zijn om in de toekomst te komen tot een grotere betaalbaarheid in de nieuwbouw (gegevens de huidige marktomstandigheden). Denk aan afstemming van gemeentelijke woningbouwprogrammeringen, regionale coördinatie op lobby, het in positie brengen van woningcorporaties, het inschakelen van marktpartijen (onder voorwaarden) en verdere kennisdeling.

1.2

De Intentieverklaring geeft een eerste aanzet tot uitvoering van de woningbouwambitie uit de verstedelijking strategieën (40.000 nieuwe woningen tot 2040) met name door duiding te geven hoe de samenwerking tussen partijen in de regio versterkt wordt.

1.3

De Intentieverklaring legt een dwarsverband met de het Programma Woningbouw en de Nationale Woon- en Bouwagenda van het Ministerie van BZK (maart 2022) en de daarop gebaseerde voorbereidingen tussen gemeenten en de provincie om eind dit jaar te komen tot een regionale woondeal.

1.4

De Intentieverklaring die nu voorligt is de uitkomst van uitvoerige ambtelijke en bestuurlijke voorbereiding, en ook overleg met corporaties en marktpartijen. Onder woningcorporaties en marktpartijen is er bereidheid tot mee-tekenen en om nieuwe stappen te zetten. Bestuurlijke consultatie in de achterliggende tijd heeft dat draagvlak onder gemeenten ook laten zien.

1.5

De Intentieverklaring laat aan het Rijk en de provincies zien dat gemeenten met woningcorporaties klaar staan om in samenwerking het gevraagde bod voor de woondeal uit te brengen in het aanstaande najaar.

4. KANTTEKENINGEN Geen opmerkingen. 5. MIDDELEN Geen opmerkingen. 6. RISICO’S Juridische toetsing door prof. dr. A.G. Bregman wijst uit dat geen van de ondertekenende partijen partijen in juridische zin verplicht kan worden aan de intentieverklaring. Er wordt door de gemeenten en andere partijen uitsluitend (bestuurlijk) commitment uitgesproken. 7. BETROKKEN PARTIJEN Gemeenten, corporaties en leden van de raad van advies van de Stichting Vastgoedmonitor (sponsoren van de stichting; op vrijwillige basis). 8. COMMUNICATIE Nadat alle gemeenten getekend hebben, en dat ook gedaan is namens de corporaties en door de daartoe bereid zijnde marktpartijen, zal het bijgaande persbericht worden uitgebracht. Zie bijlage 3 voor persbericht. 9. VERVOLG Na vaststelling in het Algemeen Bestuur wordt de intentieverklaring ter ondertekening aangeboden aan de regiogemeenten, woningcorporaties en de Stichting Vastgoedmonitor (raad van advies). Bijlagen: 1) Intentieverklaring betaalbaar wonen 2) Position paper en agenda 2022 betaalbare woningbouw 3) concept-persbericht. 2

3

BESTUURSBESLUIT Opsteller: PHO:

Datum opstellen: Algemeen bestuur:

Timo Wagteveld ☐ PHO Economie ☒ PHO Ruimte ☐ N.v.t. 19 mei 2022

Tel. Nr. Datum PHO:

06-10154786 2 juni 2022

Reg.nr. Besluit:

In te vullen door secretaris RFV

☐ Conform ☐ Mandaat ☐ Aangehouden ☐ Vervallen (in te vullen door de secretaris RFV)

Besluitvorming Alg. bestuur: Classificatie: Communicatie: Betrokkenheid raden:

☐ Agenderen

Onderwerp:

Intentieverklaring betaalbaar wonen

Toelichting:

De Intentieverklaring betaalbaar wonen bevat afspraken voor samenwerking tussen gemeenten onderling binnen de regio, maar ook met woningcorporaties en marktpartijen, om te komen tot meer betaalbare woningen, als onderdeel van de totale nieuwbouwopgave tot 2040 (40.000 nieuwe woningen). Het is de bedoeling dat de intentieverklaring wordt getekend door de afzonderlijke regiogemeenten en vertegenwoordiging van corporaties en marktpartijen (sponsoren van de Stichting Vastgoedmonitor).

Financiële consequenties:

Geen opmerkingen

Besluit:

1. Vaststellen van Intentieverklaring betaalbaar wonen. 2. Intentieverklaring aan gemeenten, corporaties en marktpartijen aanbieden ter ondertekening. 3. Na ondertekening van de intentieverklaring het bijgaande persbericht publiceren.

☐ Hamerstuk

☒ Openbaar ☐ Intern ☒ Persbericht ☐ Nieuwsbrief Route: ☐ Informeren ☐ Wensen en bedenkingen ☐ Besluit ☒ N.v.t.

☐ Advies EB ☐ Vertrouwelijk ☐ Anders nl: ☐ N.v.t. ☐ Via colleges naar raden ☐ Rechtstreeks naar raden ☐ Zowel via colleges als rechtstreeks naar raden

Bijlagen: 1) Intentieverklaring betaalbaar wonen 2) Position paper en agenda 2022 betaalbare woningbouw 3) concept-persbericht.

1