B-3.8 Besluit B&W inzake memo luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport d.d. 9-5-23.pdf

Organisatieonderdeel: Dienstverlening Behandelaar: P. Visser Telefoonnummer: Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct:

Onderwerp:

Voorstelnr. 2786 Barneveld, Portefeuillehouder: B. Wijnne Op overzicht Bestaand beleid (website)

Informerend memo Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport

Gevraagde beslissing: 1. Kennisnemen van het informatiememo Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport - april 2023; 2. Het informatiememo Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport - april 2023 door leiden naar de gemeenteraad.

1. Inleiding Met dit memo wordt u geïnformeerd over de actuele stand van zaken met betrekking tot de Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport. In de memo van wethouder Peter de Pater, gemeente Ede en regiotrekker Luchtvaart, wordt ingegaan op de Voorkeursbeslissing van het Programma Luchtruimherziening en wordt de lobbystrategie vanuit de Gelderse partners toegelicht.

2. Beoogd effect Het behartigen van belangen voor een goede woon- en leefkwaliteit op de grond richting het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

3. Argumenten Het behouden van een goede woon- en leefkwaliteit op de grond is van groot belang voor de gemeenten in de regio Foodvalley. De plannen voor de introductie van een 4e naderingspunt voor Schipholverkeer boven of in de buurt van grondgebied van de regio hebben een grote impact op de woon- en leefkwaliteit. Het is daarom van belang dat er meer duidelijkheid komt over de oplossingen voor de laagvliegroutes van/naar Lelystad Airport en de impact van de routes op de grond. De Gelderse partners hebben in een brief aan de minister van I&W en de staatssecretaris van Defensie gevraagd om meer inzicht in de effecten van de luchtruimherziening op de woon- en leefkwaliteit op de grond (inclusief het in kaart brengen van de nulsituatie), monitoring, handhaving en bijsturing en een serieuze participatierol in de planuitwerkingsfase.

4. Kanttekeningen Niet van toepassing.

5. Financiën Niet van toepassing.

6. Participatie en communicatie De Gelderse partners hebben een brief gestuurd aan de minister van I&W en de staatssecretaris van Defensie, waarin zij vragen om meer inzicht en een serieuze participatierol in de planuitwerkingsfase. De memo wordt ter kennisname voorgelegd aan de raad.

7. Uitvoering Het voorstel inclusief memo wordt ter kennisname naar de raad gestuurd.

8. Bijlagen - Memo stand van zaken Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport – april 2023

Memo Aan

:

colleges Regio Foodvalley

Van

:

Wethouder Peter de Pater, gemeente Ede

Datum

:

25 april 2023

Onderwerp

:

Infomemo Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport - april 2023

Inleiding Met voorliggend memo informeer ik u over de actuele stand van zaken van het dossier Luchtruimherziening en vliegroutes Lelystad Airport. Ook geef ik een toelichting op de lobbystrategie die we vanuit de Gelderse partners hanteren om onze belangen voor een goede woon- en leefkwaliteit op de grond te behartigen richting het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Programma Luchtruimherziening Voorkeursbeslissing Afgelopen oktober heeft het kabinet de Voorkeursbeslissing (VKB), Milieu Effect Rapportage (MER) en reactienota op de zienswijzen van het programma Luchtruimherziening vastgesteld en gepubliceerd1. Met de luchtruimherziening streeft het kabinet drie samenhangende en gelijkwaardige doelen na waarbij veiligheid randvoorwaardelijk is: 1. Een efficiënter gebruik en beheer van het luchtruim voor alle luchtruimgebruikers. 2. De verduurzaming van het luchtruim zodat de impact van vliegen op de omgeving wordt beperkt. 3. De verruiming van de civiele capaciteit en militaire missie effectiviteit. Dit besluit raakt onze regio met name gezien de plannen voor introductie van een 4e naderingspunt voor Schipholverkeer dat boven of in de buurt van grondgebied van onze regio is voorzien (zie figuur 1). Helaas geven de VKB en de reactienota nog onvoldoende antwoord op onze vragen en worden onze zorgen niet weggenomen. Zo is nog onduidelijk hoe de exacte oplossingen voor de laagvliegroutes van/naar Lelystad Airport er uitzien en welke impact de routes gaan hebben op de grond. Ook geeft het VKB geen duidelijkheid over de exacte ligging van het 4e naderingspunt voor inkomend Schipholverkeer en is er dus ook geen inzicht in de impact van bijbehorende vliegroutes op de woon- en leefkwaliteit op de grond ten opzichte van de huidige situatie.

Antwoord op deze vragen wordt door het ministerie doorgeschoven naar de volgende fase van de luchtruimherziening: de ontwerp- en realisatiefase die na het nemen van de VKB van start is gegaan. Reactiebrief Naar aanleiding van de VKB hebben de Gelderse partners onlangs een brief2 verstuurd aan de minister van I&W en de staatssecretaris van Defensie. Hierin vragen we aandacht voor meer inzicht in de effecten van de luchtruimherziening op de woon- en leefkwaliteit op de grond (inclusief het in kaart brengen van de nul-situatie), monitoring, handhaving en bijsturing en een serieuze participatierol in de planuitwerkingsfase.

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/10/14/schoner-en-stiller-vliegen-door-nieuwe-indeling-van-het-luchtruim https://gelderland.parlaeus.nl/user/voorstel/action=showannex/gdb=17607/HW__Brief_naar_Minister_van_Infrastructuur_en_Waterstaat__PS2023-311_.pdf 1 2

Figuur 1: Globaal overzicht van de herinrichting van het naderingsgebied voor de luchthaven Schiphol, inclusief ontwikkeling vierde naderingsstroom (links de huidige situatie en rechts de voorgenomen nieuwe situatie). De wijzigingen aan de oefengebieden zijn ook opgenomen. (Bron: Voorkeursbeslissing Luchtruimherziening, oktober 2022, ministerie van I&W, ministerie van Defensie, LVNL, CLSK en MUAC).

Planning De planning van het Programma Luchtruimherziening staat weergegeven in figuur 2. In het 3e kwartaal van dit jaar verwachten we meer inzicht te krijgen in de nieuwe hoofdstructuur van het hogere luchtruim, inclusief de ligging van het 4e naderingspunt. Dan wordt namelijk het Schetsontwerp gepresenteerd. Daarna volgt de mogelijkheid voor stakeholders om input te leveren. Die input wordt vervolgens meegenomen bij het vaststellen van het Routeontwerp in 2024.

Figuur 2: Planning luchtruimherziening (bron: ministerie van I&W).

2

Lelystad Airport In 2008 werd in Den Haag al gesproken over het ontlasten van luchthaven Schiphol door verplaatsing van niet-mainportgebonden vliegverkeer (vakantievluchten) naar de luchthavens Eindhoven en Lelystad Airport. Pas vlak voor de zomer van 2017 kwam naar buiten dat de aanvliegroutes van Lelystad Airport recht over de Veluwe (o.a. boven grondgebied van Ede, Wageningen en Rhenen) zouden komen te lopen op relatief lage vlieghoogte (1.800 tot 2.700 meter). De gedachte toen was dat sneller doorstijgen niet mogelijk zou zijn in verband met interferentie met vliegverkeer van Schiphol. Door alle commotie die hierover is ontstaan is de opening van Lelystad Airport al meerdere keren uitgesteld. De minister van I&W heeft toen toegezegd dat er een oplossing komt voor de zogenaamde laagvliegroutes alvorens Lelystad Airport opengaat. Die oplossing bestaat eruit dat vertrekkend verkeer vanaf Apeldoorn zoveel mogelijk doorstijgt en inkomend verkeer pas later de daling inzet. Het horizontaal vliegen boven grondgebied van de regio Foodvalley (tussen Apeldoorn en Gorinchem) komt hiermee te vervallen als standaardprocedure. In de meeste gevallen komen de vliegtuigen dus op grotere hoogte over ons grondgebied dan eerder de bedoeling was. Inmiddels blijkt echter ook dat de knelpunten boven met name de Noord-Veluwse gemeenten vooralsnog niet opgelost kunnen worden.

Besluitvorming over de opening van Lelystad Airport staat gepland voor 2024. Voorwaarde is dan wel dat er een door Europa goedgekeurde verkeersverdelingsregeling ligt en de luchthaven over een natuurvergunning beschikt.

Inzet en standpunten vanuit de Gelderse partners en de regio De voorgenomen (lage) vliegroutes van Lelystad Airport boven grote delen van Gelderland (en andere provincies) heeft ertoe geleid dat in 2018 het Gelders Kernteam Luchtvaart is opgericht. Hierin zijn vertegenwoordigd: de provincie Gelderland, de Gelderse regio’s, Natuur en Milieu Gelderland, Nationaal Park de Hoge Veluwe, HISWA-RECRON en sinds vorig jaar ook de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL) en VNO-NCW. Wethouder Peter de Pater (gemeente Ede) behartigt in dit gremium de belangen van regio Foodvalley. Terugkoppeling vindt ambtelijk en via het regio-PHO Ruimte plaats. Via het Gelders Kernteam Luchtvaart laten we zoveel mogelijk één geluid horen vanuit Gelderland om zo onze belangen omtrent de bescherming van de woon- en leefkwaliteit eenduidig onder de aandacht te brengen. We hebben dit steeds gedaan vanuit onze rol en verantwoordelijkheid als medeoverheid, die nadrukkelijk anders is dan die van actiegroepen. Dit heeft er inmiddels toe geleid dat we door Den Haag gezien worden als een volwaardige gesprekspartner en dat onze inbreng serieus wordt meegenomen. We onderhouden nauwe contacten met de (lokale) actiegroepen.

Lelystad Airport Het Gelderse standpunt over de vliegroutes van Lelystad Airport luidt kort gezegd: ‘Eerst een gedragen oplossing voor de laagvliegroutes, daarna pas opening Lelystad Airport’. De oplossing zoals nu voorgesteld door de minister is wat de Gelderse partners onvoldoende aangezien het geen soelaas biedt voor de Noord-Veluwe. Vanuit de regio hebben we, aanvullend op het Gelderse standpunt, inmiddels het standpunt ingenomen dat opening van Lelystad Airport gezien de ontwikkelingen op het gebied van klimaat en stikstof sowieso niet meer opportuun is. Luchtruimherziening De laatste tijd wordt de roep groter om ons als medeoverheid uit te spreken tegen de introductie van het 4e naderingspunt voor Schipholverkeer. In diverse gemeenten zijn inmiddels moties met die strekking aan de orde geweest. Om constructief in gesprek te blijven met het ministerie is het te vroeg om op dit moment een dergelijk vergaand standpunt in te nemen. We hebben immers nog geen inzicht in de exacte impact van dit 4e naderingspunt op de woon- en leefkwaliteit. De vraag om meer duidelijkheid hebben we per brief recent nog onder de aandacht gebracht bij de minister. Mocht in het 3e kwartaal van dit jaar duidelijk worden dat het 4e naderingspunt (te) vergaande consequenties heeft voor onze regio, dan kunnen we om dat moment ons standpunt aanscherpen.

Tot slot Voor meer achtergrondinformatie wordt verwezen naar onderstaande websites. Hier vindt u ook een chronologisch overzicht van alle acties die we tot nu toe als Gelders Kernteam Luchtvaart en regio Foodvalley gedaan hebben. • www.luchtvaartindetoekomst.nl; • https://www.ede.nl/vliegroutes.

3