B-3.7 Besluit B&W over voorkeursscenario Omgevingsvisie Barneveld 2040 d.d. 24-10-23

combineren van agrarisch gebruik met het leveren van natuurdiensten.  

Om onze ruimtelijke strategie te bepalen werken we in dit hoofdstuk twee

toekomstscenario’s uit. Beide scenario’s laten zien hoe wij als gemeente om kunnen gaan met opgaven. Het zijn onderscheidende maar realistische scenario’s om het

gesprek over te voeren. Door onderzoek en gesprekken met allerhande betrokkenen bepalen we wat in welk scenario bijdraagt aan de aanpak van de opgaven én hoe zich dat verhoudt tot belangen, wensen en behoeften. Daaruit destilleren we de

best passende elementen uit de scenario’s tot één strategie. Het is onvermijdelijk dat dilemma’s en moeilijke keuzes zich gaan voordoen: de ruimte is immers te

klein om alles en iedereen te kunnen bedienen. Die keuzes moeten we uiteindelijk in de omgevingsvisie wel maken, willen we alle opgaven in samenhang kunnen

aanpakken. In de rest van dit hoofdstuk werken we beide scenario’s uit. Daarvoor nemen we telkens de thema’s ter hand waarlangs we de opgaven in voorgaand

Het maken van een strategie is een grote uitdaging. Alle ruimte in onze gemeente

heeft immers al een functie, een eigenaar, een gebruik, etc. Tegelijkertijd is voor heel veel opgaven juist ruimte nodig. Voor nieuwe woningen veranderen we weilanden in woonwijken. Functies en gebruik veranderen.  We maken niet alleen keuzes

om het gebruik van een ruimte te veranderen; meervoudig gebruik van ruimte is

hoofdstuk hebben beschreven. Nu beginnen we in Barneveld natuurlijk niet met

een blanco vel. We hebben al bestaande plannen, projecten zijn in uitvoering en we

hebben in de afgelopen jaren beleid gemaakt waarmee we verder kunnen. Daarmee is onze toekomst feitelijk voor een deel al ingekleurd. Een overzicht hiervan hebben we per thema ook opgenomen paragraaf 4.2 in dit hoofdstuk.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

41

4.2 Bestaande plannen, projecten en beleidsvoornemens en de scenario’s

De toekomst is voor een deel ingekleurd, maar voor een deel ook niet. Dat verschilt per onderwerp. Zo

hebben we in 2016 de Strategische Visie Barneveld 2030 vastgesteld. Onderdelen daarvan lopen

inderdaad tot 2030, maar voor andere onderwerpen geldt dat niet. We zullen dat dus moeten aanvullen

naar een compleet plaatje voor 2040, maar ook in de stappen richting 2040.

Zoals gezegd zullen we keuzes moeten maken.

Dat kunnen andere keuzes zijn dan die we in het

verleden gemaakt hebben. Waar mogelijk brengen we bestaande voornemens, plannen en projecten

daarmee in lijn. Veelal zal dat bijsturing van plannen

en beleid zijn, maar het is ook mogelijk dat bepaalde projecten worden stopgezet. Daarbij geldt dat hoe

minder concreet bestaande voornemens zijn, des te

meer we mogelijkheden hebben deze voornemens in

lijn te brengen met de keuzes die we uiteindelijk in de omgevingsvisie maken.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

42

T

TOPREGIO

RUIM TE

PRE TT IG

BESTAANDE PLANNEN, PROJECTEN EN BELEIDSVOORNEMENS

STGERIC OM HT E EK O

BOUW ND LA

ONDERNE ME OR VO

AP CH RS

EN RP DO

IN VITA LE VEN LE

PRETTIG LEVEN IN VITALE DORPEN

RUIMTE VOOR ONDERNEMERSCHAP

TOPREGIO TOEKOMSTGERICHTE LANDBOUW

• In totaal tellen bestaande plannen en meer zachte voornemens op tot meer dan 5.000 verschillende type woningen voor diverse doelgroepen. De geplande woningen worden met name aan de randen van dorpen gebouwd, zoals het Wulperveld, Oostbroek, Terschuur Noord.

• We zetten in op een goed en ruim aanbod van bedrijventerreinen. Het bestaande regionale bedrijventerrein Harselaar wordt gedeeltelijk gerevitaliseerd (Harselaar Oost), waarbij de infrastructuur wordt verbeterd en de klimaatbestendigheid wordt vergroot.

• We verwachten in de komende jaren een verdere terugloop van het aantal agrarische bedrijven. Door regelingen, met vanuit de ‘stikstofopgave’, stoppen ondernemers. Deze stoppende boeren faciliteren we met functieveranderingsbeleid.

• In ieder dorp is ruimte voor nieuwe woningen. Barneveld en Voorthuizen nemen het leeuwendeel voor hun rekening met wijken als Bloemendal, De Burgt, Voorthuizen Zuid of het woon-werkgebied in Voorthuizen

• Harselaar wordt de komende jaren uitgebreid in zuidelijke richting met Harselaar Zuid fase 1b en fase 2 om in de hoge vraag naar bedrijventerreinen te kunnen voorzien. We staan open voor de vestiging van een railterminal.

• Bestaande agrarische bedrijven bieden we zoveel mogelijkheid zich te ontwikkelen, binnen de bestaande kaders. We bieden ruimte voor nevenactiviteiten.

• In Barneveld Centrum willen we meer woningen toevoegen vooral door transformatie van panden of herontwikkeling.

• We gebruiken het gebied Harselaar voor verduurzaming met ruimte voor ontwikkeling van 3 windturbines, stimulansen voor zon op dak en een verkenning naar de mogelijkheden van een energiehub.

• We nemen in alle projecten de opgaven voor klimaatadaptatie mee met de huidige inzichten. Dat geldt in meer en mindere mate ook voor energie, circulaire economie en biodiversiteit (puntensysteem natuurinclusief bouwen). Denk aan gescheiden rioolstelsels, wadi’s en woningen van het gas af. • De voorzieningen groeien mee met de bevolkingsgroei. We voeren hiervoor onze wettelijke taak uit (onderwijs, gymlokalen) en hanteren de NOC-NSF normen voor sportvoorzieningen. Cultuur houden we op peil. Dorpshuizen houden we up to date en vervangen we indien nodig. We hebben veel speelplekken en bankjes in ons openbaar gebied en onderhouden deze op een hoog niveau. • Verschillende dorpen hebben een dorpsvisie met daarin acties om de vitaliteit en levendigheid te bevorderen. Samen met dorpen kijken we welke acties uitgevoerd kunnen worden.

• We houden de centrumgebieden van Voorthuizen en Barneveld qua winkelaanbod en aantrekkelijkheid op peil om de groeiende bevolking te bedienen. Deze winkelgebieden hebben de gemeentelijke aandacht voor wat betreft de inrichting van de openbare ruimte (hittestress, wateroverlast, toegankelijkheid). In de andere dorpen blijven de mogelijkheden voor de dagelijkse boodschappen zo veel mogelijk bestaan, mits dat door ondernemers kan worden gedragen. • De toeristische bedrijvigheid blijft op een gelijk niveau: geen nieuwe vakantieparken, wel beperkte groei van meer kleinschalige bedrijven, vooral bij (voormalige) agrarische bedrijven. Vooral belangrijk is een kwaliteitsimpuls van de bestaande parken. Het buitengebied dient als kraamkamer voor bedrijvigheid op voormalige agrarische bedrijfslocaties.

• We willen de ruimte van stoppende boeren zo veel mogelijk gebruiken om andere ondernemers de mogelijkheid te bieden hun bedrijfsvoering zo aan te passen dat een gezond toekomstperspectief ontstaat. • De nationale opgaven voor de natuur, de Kaderrichtlijn Water en reductie en/ of opslag van CO2 vergen verdergaande innovatie van agrarische bedrijven pakken we regionaal en lokaal aan. We werken daar aan een goede toekomst voor het landelijk gebied en het bijzonder de agrarische sector. We brengen nadrukkelijk het menselijke, sociale, maatschappelijke en economische belang in van onze inwoners en ondernemers. • We zetten in op verbinding tussen de agrarische sector en andere sector. We vinden de koppeling belangrijk met onderwijs en bedrijven in een veel grotere keten. We willen daarnaast bijdragen aan een korte keten.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

43

BERE IKB

GEZO ND

U EN IN DE RN T A A

ST OM EK O

BESTAANDE PLANNEN, PROJECTEN EN BELEIDSVOORNEMENS

TUURLIJK NA BA

ELD EV RN

EN

GEZOND EN NATUURLIJK BARNEVELD

BEREIKBAAR NU EN IN DE TOEKOMST

• We werken aan een gezond en natuurlijk Barneveld. Zo willen

• We investeren in verbetering van de verkeersveiligheid en de mogelijkheden om

we de biodiversiteit in de gemeente behouden en versterken. We

per fiets veilig en snel binnen de gemeente te verplaatsen. Daarvoor leggen we

nemen daarvoor de uitvoering van ons biodiversiteitsplan ter hand

fietspaden aan en richten we de wegen in de bebouwde kom zo in dat de auto te

met diverse maatregelen. We richten onze omgeving zo in dat die

gast is.

om kan gaan met het veranderende klimaat (extreme buien, hitte, droogte). Daarnaast werken we aan een energie - en CO2 neutrale gemeente, waarbij we onder andere inzetten op energiebesparing, energieopwekking en alternatieve warmtevoorzieningen. En op duurzame mobiliteit, waar het gaat over hoe we ons verplaatsen. We werken toe naar een volledig circulaire economie met biobased kringlopen en een duurzaam voedselsysteem, waarbij het gebruik van nieuwe grondstoffen minimaal is en waarbij we (waardevast) hergebruiken.

• We lobbyen voor een betere doorstroming op de A1 en A30 en verbetering van het knooppunt A1/A30. We willen een extra aansluiting op de A1 bij HarselaarOost ondermeer om sluipverkeer door Stroe en Kootwijkerbroek te verminderen. • De drie stations blijven we binnen onze mogelijkheden verbeteren waar het kan, bijvoorbeeld om je fiets beter kwijt te kunnen. We zien graag meer gebruik van OV. We hebben de wens om Barneveld Noord op te waarderen totintercitystation. We onderzoeken de mogelijkheden van een regiosprinter van Barneveld naar Apeldoorn met een station in Stroe.

• We stimuleren bewegen in de eigen omgeving met bijvoorbeeld de ontwikkeling van het wandelnetwerk Barneveld en dorpsommetjes. • We werken aan een schonere lucht op basis van het Schone Lucht akkoord en zetten met name in op extra fijnstofreductie in de pluimveehouderij.

• We hebben de ambitie een rondweg aan de oostzijde van Barneveld te realiseren. We doorlopen daarvoor een m.e.r.-procedure, waarin meerdere varianten onderzocht worden: een nulplusvariant waarbij bestaande wegen worden aangepast, en varianten met een nieuwe oostelijke rondweg met verschillende liggingen van tracé’s.De noodzaak om wat te doen voor doorstroming, bereikbaarheid en veiligheid is aangetoond, de oplossing is mede

• We willen met gezondheidsmaatregelen en groene maatregelen

afhankelijk van hoe we onze ruimtelijke opgaven voor de komende 20 jaar willen

meer aansluiten op wat er in onze dorpen en wijken ligt aan

oplossen. Daarom laten we de nulplusvariant en een variant met rondweg we

opgaven. Door deze verbinding te zoeken, willen we meer bereiken.

onderdeel zijn van de scenario’s.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

44

4.3 De uitgangspunten voor en karakterschets van de scenario’s Uit hoofdstuk 3 blijkt dat er veel en vooral heel verschillende opgaven

liggen. Een aantal van die opgaven zijn bepalend voor hoe onze gemeente

•

•

•

De woningbouwopgave bedraagt maximaal 10.000 woningen tot 2040. Dit plannen gereed, of locaties voorzien. Voor de andere 5.000 moeten we

Het natuurlijk systeem (bodem, water, lucht, biodiversiteit) moet in balans worden gebracht. De stikstofopgave is daar onderdeel van. De oplossing

De borging van bereikbaarheid op korte en lange termijn vraagt mogelijk

om ingrepen in het bestaande netwerk voor infrastructuur en aanvullingen op het wegennet in onze gemeente.

•

deze vinden. •

waterkwaliteit, groene uitloopgebieden, nieuwe natuur- en bosgebieden

vraag zal ondanks veel onduidelijkheid naar verwachting omvangrijk zijn.

moeten maken. Deze opgaven zijn bepalend voor de uitwerking van ruimtelijke

zien wij als het maximale groeibeeld. Voor ongeveer 5000 woningen zijn

De aanpak van opgaven ten aanzien van verdroging, hitte, wateroverlast, gaat ruimte vragen, maar hoeveel weten we nog niet. De gezamenlijke

direct consequenties voor het ruimtegebruik en de keuzes die we daarin

•

(sociaal en economisch) landschap, inclusief een gezond en circulair voedselsysteem.

de komende decennia van aanzicht gaat veranderen. Deze opgaven hebben

scenario’s. Bepalende opgaven zijn:

De ontwikkeling naar een toekomstbestendig en multifunctioneel

De opgave voor nieuwe bedrijventerreinen groeit mee met de groei van het aantal inwoners. Autonoom gaat het om 80 hectare, bij een grote groeibehoefte mogelijk het dubbele, ook in regionaal perspectief.

•

De groeiende energiebehoefte (met name elektrificatie) en de overgang

van deze opgave is nog ongewis. We moeten rekening houden met een

naar duurzame energieproductie leiden tot een sterk groeiende

een groot vrijkomend areaal aan agrarische bedrijfsbebouwing.

energie als het transporteren van energie alsmede voor innovatie.

versterkte verdere afname van het aantal agrarische bedrijven en daarmee

ruimtevraag voor bijpassende voorzieningen voor zowel het opwekken van

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

45

KARAKTERSCHETS SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

en een meer biodiverse inrichting die ook uitnodigt tot gezond gedrag.

wijze van voedselproductie eist zijn tol van bodem, water en natuur; economisch

natuurinclusief te bouwen (ondermeer houtbouw, vlas); we willen de leefomgeving

toenemende wateroverlast, maar ook droogte en hitte. De energievoorziening loopt

verdienmodellen. We zetten extra in op verduurzaming van het energieaanbod en

andere keuzes dan in het verleden. Als gemeente pakken we daarin stevig de regie:

naar onze inwoners en bedrijven.

uitgaan van het natuurlijk systeem en de draagkracht daarvan.

De kernen zijn verbonden met het buitengebied, lopen als het ware in elkaar

In dit scenario kiezen we voor een beperktere bevolkingsgroei, die gefaciliteerd

kunnen makkelijk in het buitengebied komen. Aan de randen van de kernen zijn

de hoogte in kan gaan op plekken, geconcentreerde groei op plaatsen die goed zijn

allerlei vormen van dubbelgebruik: natuur, water, agrarisch met diensten,

bedrijventerrein of locaties in kernen transformeren. We gaan in alle kernen voor

ook voor dat we in de kernen op een goed gezondheidsniveau komen te zitten

van bestaande (gemeenschappelijke) voorzieningen. Wonen en werken vindt plaats

verbetering van de gezondheid in de volle breedte. In het buitengebied zelf krijgt

(meer van “doeners” naar “denkers”) ook minder ruimte per arbeidsplaats vraagt.

landschap zijn bepalend voor de andere functies die van oudsher voorkomen in

mogelijkheden om nog efficiënter met bedrijfsruimte om te gaan: door hoger te

biodiversiteit, een robuuster landschap en een andere landbouw meer ook gericht

De wereld verandert en dat gaat niet voorbij aan de gemeente Barneveld. De

Verdichting betekent ook groen en circulair bouwen, bijvoorbeeld door biobased en

loopt dit systeem tegen grenzen aan. Het klimaat verandert en dat uit zich in

gezond en goed houden en maken, waarbij we kansen zien voor nieuwe

vast. De groei aan inwoners en van economie vraagt steeds meer. Dat vraagt om

willen voorloper zijn qua opwek van duurzame energie en de ontsluiting hiervan

we zullen moeten veranderen en kiezen daarbij meer voor een koers, waarin we

over. Het groen komt in de kernen, de beken stromen er door heen, de inwoners

wordt met name in de grotere kernen met de nodige gestapelde bouw dat ook echt

volop mogelijkheden om te recreëren en is een overgangslandschap gecreëerd met

ontsloten met openbaar vervoer en waar reeds veel voorzieningen zijn. We gaan

recreëren. Dit overgangsgebied nodigt uit tot bewegen, maar zorgt als buffer er

een zo’n zuinig mogelijk gebruik van de ruimte en maken zo veel mogelijk gebruik

als het gaat om bijvoorbeeld geur en fijnstof. We zetten op die manier in op een

in elkaars nabijheid, waarbij het werken door een ander type werkgelegenheid

de kwaliteit van onze leefomgeving ook meer de nadruk. Bodem, water en ook

Bestaande bedrijventerreinen kunnen beter benut worden en we zoeken naar

het buitengebied. Dat betekent (veel) meer ruimte voor de beken, meer inzet op

bouwen, gebruik te maken van ondergronds parkeren en functiemenging.

op het verlenen van andersoortige diensten en minder gericht op productie voor de

De mobiliteit wijzigt; het accent komt meer te liggen op fiets en OV, zeker voor

(mogelijk) meer geld, maar zorgt ook voor waardecreatie, al is dat niet altijd in

de kern Barneveld. Dat auto doet daarmee een stapje terug: geen extra wegen erbij en minder ruimte in het openbaar gebied voor de auto, ook in het

openbaar gebied. In plaats daarvan spelen we ruimte vrij voor klimaatadaptatie

wereldmarkt. Dit scenario vergt meer regie dan we gewend zijn te voeren en kost geld uit te drukken. Een betere gezondheid van onze inwoners, eenbetere leefomgeving in de kernen, een buitengebied waar natuur, water en

voedselproductie in gezonde balans zijn. Dat is de vooruitgang voor Barneveld.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

46

KARAKTERSCHETS VAN SCENARIO: VERDER MET BARNEVELD

succesfactoren om te kunnen ondernemen. We geven ondernemers de ruimte

is echter niet nieuw. Als Barneveld hebben we ons ook de afgelopen 20 jaar

Als gemeente zorgen we voor de juiste randvoorwaarden.

De komende 20 jaar vragen met alle opgaven die er liggen om keuzes. Dit

ingespeeld op de opgaven van toen op een manier die aansluit bij wie we zijn:

zelfredzaam, klaar staan voor elkaar, handen uit de mouwen en vooral ook doen.

om te ondernemen, ook vanuit ons gedachtengoed van Zelf, Samen, Gemeente. Door de groei krijgen we en pakken ook de kans om de ontsluiting van de

gemeente Barneveld te verbeteren. Dat zit in extra ontsluitingen op snelwegen,

De groei is onontkoombaar en we grijpen deze aan om kansen te pakken. We

maar ook in de aanleg van rondwegen, zodat de verkeersproblematiek die we

groeien en deze vitaler te maken. Dat kost fysiek gezien meer ruimte, maar

De gemeente Barneveld is vooral ook een agrarische gemeente, het agrarisch

kernen en bevorderen we de leefbaarheid in die kernen.

met technische maatregelen mogelijkheden voor de brede agro-business in onze

De gemeente Barneveld is een gemeenschap van dorpen; het dorpse karakter

deze zich goed verhouden tot de agrarische bedrijvigheid.

inrichting van de ruimte. We kiezen minder voor inbreiding en gestapelde bouw,

Dat geldt ook voor de water, natuur, landschap en recreatie. We doen daarin

inspelen op de behoefte (eengezinswoningen met tuin) en instandhouden cq

agrarische structuur zonder dat het belemmerend werkt voor de sector. In de

gebruiken die groei om met name de kleinere kernen in onze gemeente te laten

nu ervaren, wordt opgelost en we een robuust veerkachtig wegennet creëren.

daarmee leggen we wel een bredere basis voor allerlei voorzieningen in deze

hart van de Foodvalley. Die sector is belangrijk en blijft belangrijk. We zoeken

gemeente. In het buitengebied bieden we ruimte voor andere functies zo lang

vinden we belangrijk en dat heeft ook consequenties voor de omgang met de

maar meer voor uitbreiding langs de randen van onze dorpen, waarmee we en

wat we ook moeten doen en proberen dit zo veel mogelijk in te bedden in de

voortborduren op wat we hebben: het landelijke en dorpse karakter.

energietransitie doen we wat we moeten doen om te voldoen aan de gestelde

We zetten in op uitbouw en doorontwikkeling van de werkgelegenheid, die

inwoner, de ondernemer, de samenleving om goed hun rol te kunnen invullen. Al

ruimte maken voor groei voor onze lokale bedrijvigheid en ruimte bieden

bedrijventerreinen en infrastructuur. We slechten barrières en zijn terughoudend

de goede ontsluitingen die we hebben en ons arbeidspotentieel, belangrijke

consequenties.

normen. In dit scenario zien we een meer faciliterende rol; we ondersteunen de

we hier al hebben, zoals de logistiek en de techniek. Dit betekent dat we

blijven we ook regie voeren als het gaat om de aanleg van nieuwe woonwijken,

voor bedrijvigheid van buiten de gemeente en regio. We maken gebruik van

met het zelf als gemeente opleggen van allerlei verplichtingen met financiële

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

47

4.4 Nadere uitwerking scenario: VOORUIT MET BARNEVELD

• Geen maximale groei, maar max 8.000 woningen en groei tot

75-80.000 inwoners. Concentratie van woningen in Barneveld

en Voorthuizen als kernen met goede voorzieningen en goede

ontsluitingen. Focus op inbreiding met meer gestapelde bouw, geen nieuw grote uitbreidingslocatie;

• Landbouw raakt ingebed in een rijker en diverser landschap

dat economisch gezien breder benut gaat worden, ecologisch erop vooruit gaat en meer maatschappelijke betekenis gaat krijgen. Bovenal zijn we zuinig op de mate waarin we ons

landelijke gebied stedelijke functies laten krijgen. We krijgen een andere vorm van voedselproductie/kringlooplandbouw, meer natuurinclusief en meer verbreding, waarbij de boer

betaald krijgt voor het leveren van maatschappelijke diensten. Het landelijk gebied houden we vrij van stedelijke functies als grotere woningbouwprojecten of allerlei vormen van bedrijvigheid.

• We maken extra ruimte voor de aanpak van opgaven ten

aanzien van verdroging, wateroverlast, waterkwaliteit, groene uitloopgebieden en nieuwe natuur- en bosgebieden. We

zoeken zo veel mogelijk de combinatie, maar vinden het ook

acceptabel als hiervoor agrarische gronden worden gebruikt. • Voor mobiliteit zetten we de fiets en het OV op de voorgrond. Dat betekent minder ruimte voor de auto op de weg

(geen nieuwe wegen) en in het openbaar gebied (minder

parkeermogelijkheden) en meer ruimte voor fiets en een andere invulling van het openbaar gebied.

• We zetten in op andere vormen van meer kennisgerichte

bedrijvigheid, wat zich ook goed leent voor functiemenging. Wij gaan zuinig om met uitbreiding van bedrijventerreinen, die we met name gebruiken voor onze eigen bedrijven. Dit bijvoorbeeld voor verplaatsers binnen de gemeente.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

48

PRE TT IG

EN RP DO

IN VITA LE VEN LE

PRETTIG LEVEN IN VITALE DORPEN Zeker 3000 woningen gaan we aanvullend op onze bestaande plannen en

Denk aan multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen en schoolpleinen.

ideeën realiseren. De in totaal 8.000 woningen concentreren we vooral in Bar-

De verdichting van de kern Barneveld en Voorthuizen combineren wij met een

neveld en Voorthuizen. Kleinere kernen krijgen minder ruimte om te groeien en

grotere openbare ruimte met meer ruimte voor water, ecologisch waardevol-

alleen voor de eigen behoefte. We bouwen in en rond alle kernen op locaties

ler groen, spelen en ontmoeten. Specifieke aandacht hebben we daarbij voor

die ontsloten kunnen worden via bestaande infrastructuur.

tieners. Niet alleen in het openbaar gebied maken we ruimte voor klimaat-

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

verandering; we maken ook ruimte voor klimaatmaatregelen aan de oostzijde We benutten de ontwikkelingen in de landbouw: voor vrijkomende agrarische

van Barneveld om wateroverlast in de kern te voorkomen en een waterbuffer

bebouwing in de omgeving van bestaande kernen zoeken we naar een crea-

te hebben in tijden van droogte. Bij nieuwe woningbouwprojecten maken we

tieve invulling van de woonopgave. Barneveld gaat als dorp met de meeste

vooruitstrevende afspraken over klimaatadaptatie (bijvoorbeeld groene daken)

voorzieningen er stedelijker uit zien. We maken daarvoor ook ruimte in de kern,

en energie (elektrificatie). In de bestaande woonomgeving zetten we maximaal

waarbij we rekening houden met waardevolle bebouwing en structuren. Indus-

in op minder verharding, meer groen en/of water.

triële bedrijvigheid, zoals nabij station Barneveld Centrum, maar ook onderdelen van bedrijventerrein de Valk verdwijnen uit de kern.

We zetten grote en nieuwe stappen in de energietransitie. Dat doen we

samen met inwoners en bedrijfsleven en we werken met hen aan innovatie

We voegen specifieke nieuwe woonmilieus en -concepten toe met meer

oplossingen in de energietransitie. Dat betekent dat we gaan werken met

kleinere wooneenheden, waarbij aandacht is voor ouderen (collectiviteit

lokale energiebedrijven –coöperaties en netwerken. Naast de ‘reguliere’

van zorg en voorzieningen). Dat geldt ook voor jongeren. Hierdoor brengen

technologieën als wind- en zonne-energie, verkennen we innovaties in

we instroom en doorstroom op gang in de woningmarkt. We maken andere

samenwerking met het onderwijs en bedrijfsleven. We zorgen ervoor dat we

instapmodellen in de woningmarkt mogelijk door te sturen op programma’s

bij het aanpakken van de energietransitie, ook andere duurzaamheidsdoelen

met meer appartementen, dichtbij het centrum en dichtbij de stations. Dat

niet uit het oog verliezen, zo stimuleren we natuurinclusief en biobased (ver)

betekent meer gestapelde en hogere bebouwing, waarbij parkeren verdwijnt

bouwen.

in en onder het gebouw en de begane grond ruimte biedt aan voorzieningen, winkels, kinderopvang, etc.We richten ons daarmee ook op doelgroepen die nu

Bij iedere kern werken we aan vergroening van de dorpsranden zodat er

nog niet in Barneveld wonen.

ruimte ontstaat voor spel voor kinderen en meer recreatie voor alle inwoners. Het worden meer multifunctionele overgangszones richting de andere delen

Ook anderszins concentreren we de voorzieningen zoveel mogelijk in de kern

van het buitengebied waar de landbouw meer dominant aanwezig is. Waar

Barneveld. Daarmee gaan het centrum en destationsgebieden sterk aan le-

mogelijk vindt de aansluiting plaats op bestaande landschapseenheden waarin

vendigheid winnen doordat we ook de mogelijkheid creëren gebruik te maken

onze inwoners rust, natuur en ruimte ervaren. Dat netwerk van groene dorps-

van andersoortige en nieuwe sport en cultuurvoorzieningen. Functiemenging

randen bouwen we fors uit.

stimuleren we ook elders in onze woonwijken om de levendigheid te vergroten en daarmee de leefbaarheid te bevorderen.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

49

RUIM TE

AP CH RS

ONDERNE ME OR VO

RUIMTE VOOR ONDERNEMERSCHAP Evenals bij wonen gaan we uit van zuinig ruimtegebruik. Voor Harselaar staat nog groei geprogrammeerd, maar die groei willen we ook gebruiken voor bedrijven die verplaatsen. Op termijn willen we alleen nog bedrijventerreinen realiseren of uitbreiden indien dat nodig is voor bedrijven die op een andere locatie - bijvoorbeeld in de dorpskernen - moeten verdwijnen. Deze ruimte concentreert zich rondom bestaande goed ontsloten locaties bij de A30, Harselaar en de A1-zone. Harselaar gebruiken we vooral ook voor ondernemers die lokaal gebonden zijn. Ook ruimte in onze gemeente is schaars, daarom zijn we niet de

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

plek voor overloop vanuit Amersfoort of Ede/Veenendaal of voor grote nieuwe ruimtegebruikers. Daar moeten vanuit de regio andere plekken voor gevonden worden. Wel richten we ons meer op het stimuleren en faciliteren van hoogwaardige bedrijvigheid, omdat dat type bedrijvigheid vaak minder ruimte kost, schoner en meer toekomstbestendig is. Tevens zetten we in op combinaties van wonen en werken met gedeelde werk/vergadervoorzieningen op geschikte plekken in onze gemeente. Met meer inwoners voor Barneveld (kern) en Voorthuizen blijven we werken aan randvoorwaarden voor een gezonde toekomst voor middenstand, horeca en aanverwante activiteiten in de centra van deze kernen. Hier willen wij grotere winkels concentreren. In de randen van centra zetten we in op transformatie. Daarnaast bieden wij ruimte voor wijkwinkelcentra met een beperkt aanbod voor bijvoorbeeld een supermarkt, drogisterij en lichte horeca, waardoor de leefbaarheid in die wijken verbetert, ouderen in die wijken langer thuis kunnen blijven wonen en mobiliteit in de kern Barneveld wordt beperkt. Doordat in ieder dorp voor eigen behoefte woningen worden toegevoegd blijft er sprake van een acceptabel basisvoorzieningenniveau. Het buitengebied verandert van karakter.

We zien in dit buitengebied geen nieuwe grootschalige vakantieparken ontstaan, wel een aanwas van meer kleinschalige locaties op vrijgekomen agrarische locaties in een mooier wordend landschap. Dat heeft te maken met een veranderend gebruik van ons buitengebied en de aandacht die we geven aan bescherming en ontwikkeling van natuurwaarden. Dat zorgt voor nieuwe verdienmogelijkheden en voor dat type bedrijvigheid bieden we ruimte. Voor andere bedrij-

Foto © Visit regio Barneveld

vigheid bieden we geen ruimte.

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

50

T

TOPREGIO

BOUW ND LA

STGERIC OM HT E EK O

TOPREGIO TOEKOMSTGERICHTE LANDBOUW

buitengebied – denk aan houtwallen, akkerranden - neemt de aantrekkelijk-

Het agrarisch ondernemerschap wordt gericht op doorontwikkeling en vernieu-

heid toe wat een impuls geeft aan de economie rondom toerisme.

wing naar een gezonde, natuurinclusieve circulaire landbouw. Deze landbouw staat in verbinding met burgers, kennisinstellingen en innovatie met crossovers

Hiermee realiseren we een kwalitatief betere leefomgeving en neemt het ver-

vanuit de hele Foodvalley.

dienvermogen toe. Daarbij is een verschuiving aan de orde van massaproduc-

De landbouw concentreert zich hiermee op vernieuwing en ruimtelijk gezien in

(i.p.v. kwantitatief) naar een gezond en circulair voedselsysteem. Agrarische

differentiatie in deelgebieden waar geëxperimenteerd wordt met innovaties in

ondernemers krijgen daarmee mogelijkheden voor nieuwe verdienmodellen.

tie naar maatwerkproductie. Het betekent een meer kwalitatieve ontwikkeling

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

de primaire productie, die in die deelgebieden passend zijn. Met gerichte zonering en extensivering nemen risico op ziektes, ziekte overdracht en preventieve ruimingen af. We zetten de zones ook in nabij onze kernen en langs het Natura2000 gebied om de milieudruk respectievelijk druk op de natuur aanmerkelijk te verminderen. De landbouw kan in deze gebieden in aangepaste – dat wil zeggen bij de kernen cq natuur passende - vorm verder. De landbouw houdt ruimte doordat we compact bouwen bij stedelijke ontwikkelingen. We zetten onze middelen in om ook te komen tot de juiste vorm van landbouw op de juiste plek. We werken hiermee zoveel mogelijk toe naar het benutten van restromen en het optimaal voeden van het bodemleven, waarin we een link leggen naar het waterbeheer. We stimuleren en faciliteren de eiwittransitie, zowel in feed als food, de doorontwikkeling van korte ketens, extensivering, agroforestry, de teelt van biobased grondstoffen en het belonen van maatschappelijke diensten, zoals het onderhouden van het buitengebied en het vastleggen van CO2. Export van kennis over dit voedselsysteem wordt een steeds belangrijker economische toegevoegde waarde. De werkgelegenheid in de agrifoodsector blijft een belangrijke factor, maar wel op een andere manier dan nu het geval is. Dat gebeurt in samenhang met de brede klimaat- en natuuropgaven.

Door intensieve samenwerking met agrarische sector, ketenpartners, regiogemeenten, provincie en waterschap ontstaat een brede gebiedsaanpak met een vitaal en robuust toekomst perspectief voor een natuurinclusieve landbouw, beter en meer natuur, water, toerisme en woonomgeving. Door meer diversiteit in het

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

51

GEZO ND

TUURLIJK NA BA

ELD EV RN

EN

GEZOND EN NATUURLIJK BARNEVELD

vergroening van onze kernen, zoals met tiny forrests, en vermindering van

Een meer stedelijk gebied huisvest diverse doelgroepen en dit vergroot de

hittestress. We gebruiken de bekenstructuur de noodzakelijke impuls in de

vraag naar verschillende vormen van cultuurbeleving. Daarnaast trekken

verdrogingsaanpak, de aanpak van wateroverlast, verbetering van wa-

culturele voorzieningen in een stedelijker centrum ook meer mensen van

terkwaliteit en (natte) natuur door meer ruimte hiervoor te reserveren, zowel

buitenaf. Dit vraagt om een groei van meer diverse en professionele cultu-

in als buitende kernen. Het resultaat heeft ook op andere vlakken waarde,

rele instellingen en voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een cultuurcentrum,

want heeft ook recreatieve waarde (zichtbare beken in stedelijk gebied, uit-

culturele broedplaatsen, een bioscoop en/of een poppodium. Nieuwe gro-

loopgebieden in het buitengebied) en draagt bij aan een gezonde landbouw.

tere sportvoorzieningen zoals bijvoorbeeld een atletiekbaan, concentreren

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

we vooral in de kern Barneveld op met de fiets goed bereikbare locaties. Door clustering en bundeling ontstaat de mogelijkheid om voorzieningen te delen. We bewegen mee met trends en ontwikkelingen, waaronder de individualisering van de sport. In de hele gemeente passen we de openbare ruimte aan, zodat deze meer uitnodigt tot ontmoeten, te bewegen en te spelen. Wij creëren extra voorzieningen voor tieners, waarmee we gezond gedrag willen stimuleren.

Door clustering en extensivering van de landbouw en groene overgangszones rondom de dorpen en ook industrie zorgen we dat fijnstof, geur en andere schadelijke stoffen wezenlijk minder invloed hebben op onze gezondheid. We werken op dat vlak met strengere normen voor (agrarische) bedrijven in de directe nabijheid van onze kernen. Dit aanvullend op onze andere extra inspanningen om het doel van het schone lucht akkoord om 50% gezondheidswinst te bereiken, zoals schonere mobiliteit en het terugdringen van (overlast van) houtstook. Als het nodig is combineren we dat

In samenwerking met provincie en waterschap ontplooien wij initiatieven

met zonering om functies te scheiden.

om in onze hele gemeente de ecologische kwaliteit te verhogen en de leefomgeving klimaatadaptief te maken. Daarvoor werken we aan de ontwikkeling van een robuust groen/blauw netwerk door de hele gemeente: heel veel groen en blauw in de gemeente is in 2040 met elkaar verbonden. Dit betekent dat we de bekenstructuur en bestaande landschappelijke eenheden als vertrekpunt nemen en daar meer ruimte voor gaan bieden, waarbij we selectief omgaan met toegankelijkheid. We willen zuinig omgaan met de natuur. Het natuurlijk bodem—en watersysteem wordt leidend. Daarmee willen we de kwaliteit van bodem en water sterk gaan verbeteren. Onze bestaande beleidsvoornemens gaan we gebiedsgericht uitwerken en realiseren door een nauwe verbinding te zoeken met de gebiedsgerichte uitwerking van het Nationaal Programma Landelijk gebied. Maar ook in onze dorpen en wijken verhogen we de biodiversiteit met gerichte maatregelen die bijdragen aan

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

52

BERE IKB

ST OM EK O

U EN IN DE RN T A A

BEREIKBAAR NU EN IN DE TOEKOMST

militaire terreinen de meest gewenste oplossing. Barneveld-Noord wordt een echt

Zuinig omgaan met de ruimte in de Barneveld werkt ook door in onze benadering

knooppunt met een goedwerkend transferium met aansluiting op twee spoorlij-

van mobiliteit en bereikbaarheid. Die gaan we verduurzamen en vergroenen.

nen en daarmee een veel betere bereikbaarheid en toegankelijkheid van en naar

We kiezen voor het afremmen en verduurzamen van automobiliteit en we

de rest van Nederland. De bereikbaarheid van deze knoop maken we beter zodat

zetten volop om openbaar vervoer en fiets een volwaardig alternatief te maken.

ruimtelijke ontwikkeling van Barneveld en Voorthuizen daar optimaal mee samen

In dit scenario kiezen we ervoor om zo veel mogelijk binnen de bestaande kernen

gaat. Het transferium is niet alleen extern gericht, maar ook als alternatieve par-

te bouwen, vooral in de kern Barneveld op fietsbare afstand van de drie stations.

keervoorziening voor het centrum van Barneveld.

Dat doen we om vooral het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren en het

SCENARIO: VOORUIT MET BARNEVELD

reizigerspotentieel te vergroten. Daarnaast is deze keuze gericht om zo veel mogelijk gebruik te maken van bestaande infrastructuur. Door gerichte maatregelen willen we het aanleggen van nieuwe infrastructuur, zoals een oostelijke rondweg, zo veel mogelijk voorkomen. Dat zit niet alleen in fysieke aanpassingen, maar ook in het verkorten van reisafstanden, waardoor bijvoorbeeld de fiets interessanter wordt. Denk aan werken dichtbij wonen (bijvoorbeeld werklocaties in de wijk) en denk aan realisatie van (winkel)voorzieningen in de grote wijken van de kern Barneveld. Aanpassingen en (forse) ingrepen aan een aantal gebiedsontsluitingswegen in de kern Barneveld (route Lunterseweg) zijn wel nodig om het autogebruik te kunnen afhandelen. Ook na aanpassing blijft er sprake van een hoge verkeersdruk en mogelijk langere reistijden voor degene die met de auto reist en dat accepteren we evenals de gevolgen voor de leefbaarheid. In de kleinere kernen geldt dezelfde lijn: het zo veel mogelijk benutten van de bestaande infrastructuur met aanpassingen indien nodig. Het OV-gebruik neemt in dit scenario toe, maar dan moeten

Net zo belangrijk is de ontwikkeling van een goed netwerk van snelle fietsverbindingen in combinatie met goede oplaadmogelijkheden voor de fiets. We breiden het netwerk van snelle fietsverbindingen tussen de dorpen en de woon-, werken recreatiegebieden versneld en veel verder uit. De (elektrische) fiets moet in al onze kernen het belangrijkste duurzame en gezonder alternatief voor de auto worden. Daarbij speelt veiligheid en gemak een grote rol. In de kernen combineren we dat met een toename van het aantal 30 km gebieden voor de auto en het voorrang geven aan de fiets met verkeerstechnische maatregelen. We zien in 2040 een situatie waarbij het gemiddelde aantal auto’s per inwoner behoorlijk is gedaald en verduurzaamd. Dat betekent dat we ook flankerend beleid ontwikkelen waarbij we ruim baan maken voor verduurzaming van het aanbod. Denk aan laadpleinen, deelfietsen, deelauto’s etc. Verder gaan we parkeernormen verlagen, meer parkeren op afstand toepassen en zien we betaald parkeren en vergunningparkeren als oplossing om gericht autogebruik terug te dringen, waar voldoende alternatieven zijn zoals in de kern Barneveld.

de voorzieningen toereikend zijn. Daarop hebben we geen rechtstreekse zeggenschap, maar we zetten ons er wel voor in om dit bij de andere partijen voor elkaar te krijgen. Voor met name Barneveld en ook Voorthuizen betekent dat dat de capaciteit van de Valleilijn voldoende moet zijn, wil het een volwaardig alternatief zijn voor de auto. Daar hoort ook een opwaardering van station Barneveld Noord naar een intercitystation bij en een nieuw station bij Stroe. Indien een trein naar Stroe niet mogelijk blijkt, is een hoogwaardige busverbinding (HOV-verbinding) tussen Barneveld, Kootwijkerbroek, Stroe en overstappunten op de Veluwe cq bij Foto © Visit regio Barneveld

Omgevingsvisie - De toekomstscenario’s

53