B-3.5 Besluit B&W Vaststellen programmaplan Waardevol landelijk gebied d.d. 15-4-25

Er wordt voorzien in een programmatafel, waaraan naast de ambtelijk opdrachtgever de teamleiders plaatsnemen van de teams die bijdragen aan het programmaresultaat.

5.2 Opzetten en vormgeven van samenwerking

Bij de uitvoering ligt de nadruk op regie: de activiteiten die in het programma zijn beschreven worden vooral uitgevoerd door de gemeente Barneveld en in samenwerking met andere organisaties. Enkele programmapunten worden wel uitgevoerd door het programmateam. Denk daarbij aan de monitoring.

5.1 Opzetten monitoringsplan voor het programma Met het programma beogen we een verandering tot stand te brengen: een waardevoller landelijk

23 | Programma Waardevol landelijk gebied • Maart 2025

De resultaten van het programma hangen af van de samenwerking met uiteenlopende partijen in het landelijk gebied van de gemeente Barneveld. Dat geldt in ieder geval voor de regio Foodvalley en de gemeenten van deze regio. Daarnaast zoekt het programma samenwerking met de provincie en het Rijk. Bovendien gaat het programma een duurzame samenwerking aan met belangengroepen, bijvoorbeeld van agrariërs of natuurorganisaties.

5.3 Communicatie over het programma

Een communicatieplan maakt deel uit van het programma om ervoor te zorgen dat het programma bekend is bij de doelgroep en bij de gemeente en dat het kan rekenen op draagvlak.

inhoud

6. Uitvoering en middelen 6.1 Planning Een aantal van de inspanningen worden uitgevoerd in regioverband. Dat zijn de inspanningen uit het Regionaal perspectief landelijk gebied (RPLG), dat onlangs door de raad is vastgesteld. Dit regionale perspectief is behandeld in de raden van de regio. De regio werkt nu aan een uitvoeringsprogramma voor het RPLG. Daarin wordt bepaald wanneer welke activiteit wordt uitgevoerd en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. De programmapunten uit het RPLG zijn:

Landbouwtransitie • Bedrijfsemissiereductieplannen opstellen voor alle blijvende agrariërs. • Ontwikkelen grondbeleid en -instrumentarium. • Voortzetten en verbeteren interimbeleid vergunningverlening fijnstof. • Faciliteren agrariërs in de omslag naar vormen van kringlooplandbouw. • Etaleren van agrifood en biobased bedrijven en keten daaromheen. • Voorlichtingscampagne: nut en gezondheid van plantaardig voedsel. • Het faciliteren van introductie en vermarkting van andere eiwitten. • Versterken en vergroten van korteketennetwerken. • Stimuleren gebruik regionale producten in bedrijfs- en andere restaurants en bij evenementen. • Aanpak van omgang met ongebruikte milieuruimte. Bodem, Water, Natuur • Basiskwaliteit natuur ontwikkelen. • Realiseren van groenblauwe dooradering, ruimte voor de beekdalen. • Sponswerking van de bodem verbeteren. • Verkennen hoe wij vermindering bereiken van uit- en afspoeling. • Herinrichting watersysteem en water vasthouden. Inclusieve ruimtelijke inrichting • Sturingsmogelijkheden beekdalen verkennen voor waterberging, waterkwaliteit en biodiversiteit. • Investeren in relaties en kennisnetwerken en samenwerken in projecten of fieldlabs. • In regioverband de perspectieven verkennen voor een grondbank. • Onderzoeken of we in het omgevingsplan grondgebruik anders dan voedsel en vezel kunnen uitsluiten. • Uitwerking uitloopgebieden.

• Mogelijkheden van functieverandering aansluiten bij gebiedspecifieke doelen. • Definiëren, faciliteren en uitvoeren van gebiedsprocessen.

24 | Programma Waardevol landelijk gebied • Maart 2025

inhoud

Voor de programmapunten die niet vanuit het RPLG komen, heeft het programmateam een voorlopige prioriteitstelling uitgevoerd. Naast de zaken die regionaal worden opgepakt en uitgevoerd, hebben de volgende punten prioriteit. Deze zullen in 2024/2025 worden opgepakt: Ondernemingsplannen Samen met Ede, het waterschap en LVVN voert de gemeente op het moment een pilot uit waarin het opstellen van ondernemingsplannen wordt onderzocht. Als uit de pilot blijkt dat een dergelijk ondernemingsplan een nuttig instrument is om agrariërs een toekomst te bieden, zetten we breed in op het stimuleren van deze plannen. Experimenteerruimte Omgevingswet De Omgevingswet biedt de mogelijkheid te experimenteren met bijvoorbeeld staltechnieken. Dit is het vervolg van de Crisis- en herstelwet, die is vervallen bij de ingang van de Omgevingswet. Visie op het landschap Een gebied is waardevol als het landschap aantrekkelijk is. Om de inrichting van het

25 | Programma Waardevol landelijk gebied • Maart 2025

landschap te kunnen sturen is een visie nodig: wat willen we met het landschap? We werken aan het opstellen van een landschapsplan. Voorwaarden in ruimtelijke plannen in het landelijk gebied Biodiversiteit en landschappelijke inpassing: wat feitelijk kan en mag wordt bepaald in het omgevingsplan. De ambities en doelen die we voor ogen hebben met het landelijk gebied zullen daarom moeten ingebracht in het omgevingsplan.

6.2 Middelen Het programmateam wordt op dit ogenblik uitgebreid. Met de beleidstoevoeging voor dit programma wordt voorzien in voldoende capaciteit, mits we onze prioriteitstelling daarop afstemmen. De inspanningen worden vertaald in projectplannen per inspanning. Daar wordt ook concreet gemaakt welke personele capaciteit en financiering nodig zijn.

Bijlage Verklarende woordenlijst Landbouw

Landbouwtransitie – De ontwikkeling naar een vorm van landbouw die meer aandacht heeft voor mens, dier en natuur. Duurzame landbouw – Landbouw die in balans is met de natuur en die afvalstoffen voorkomt. Onder duurzame landbouw verstaan we ook kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. Extensivering – Minder dieren per hectare houden. Dat kan door meer land of stalruimte te gebruiken, of door het aantal dieren te verminderen. Koolstofboeren – Boeren die koolstof opslaan. In de landbouw kunnen we broeikasgassen opslaan. Dat kan in de bodem, in meerjarig grasland en door langjarige gewassen te planten. Opslaan van koolstof is belangrijk omdat het helpt de invloed te verminderen van landbouw op het klimaat. Ecosysteemdiensten – Diensten van de agrariër voor het bereiken van doelstellingen op het gebied van water, natuur en klimaat. Korte ketens – De afstand tussen de plaats van de productie en de consumptie beperken of schakels verwijderen die de afstand tussen boer en bord langer maken. Fieldlabs – Experimenten om te kijken wat werkt in de landbouwtransitie. Deze experimenten moeten bijdragen aan een toekomstbestendige landbouw. Eiwittransitie – Vergroting van het aandeel plantaardige eiwitten in voeding. Ongebruikte milieuruimte – Een vergunning of een deel daarvan die niet wordt gebruikt in de bedrijfsvoering.

Bodem, water en natuur

Biodiversiteit – Mate waarin verschillende soorten van leven aanwezig zijn in een gebied. Basiskwaliteit natuur (BKN) – Geheel van omstandigheden die algemene soorten nodig hebben om algemeen te blijven of worden. De BKN richt zich op landelijk en stedelijk gebied waar natuur niet de primaire functie is. Deltaplan Agrarisch Waterbeheer- Het DAW is een initiatief van LTO en wordt gezamenlijk uitgevoerd door de Unie van Waterschappen, ministeries van I&W en LVVN en IPO namens de provincies. Daarbij krijgt het programma ondersteuning van de RVO en het Kadaster.

26 | Programma Waardevol landelijk gebied • Maart 2025

Groenblauwe dooradering – Het netwerk van de natuurlijke elementen in het agrarische landschap. Dit netwerk bestaat uit droge landschapselementen, zoals houtwallen, bomenrijen, kruidenrijke randen, en uit natte elementen, zoals sloten, beken met natuurlijke oevers en poelen. Kaderrichtlijn water (KRW) – Europese richtlijn voor waterkwaliteit. Hier wordt op de chemische en ecologische kwaliteit van water getoetst. In 2027 moeten waterwegen aan die eisen voldoen. Dat betekent dat we de uitspoeling van stikstof en schadelijke chemicaliën in ons water moeten verminderen. Uitloopgebieden – Plaatsen nabij de kern waar inwoners kunnen genieten van natuur en landschap.

Ruimtelijke inrichting

Omgevingswet – De wettelijke regels over de leefomgeving. De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De wet is op 1 januari 2024 van kracht geworden en vervangt 26 wetten uit het fysieke domein. Omgevingsvisie – De Omgevingswet eist dat iedere overheid een omgevingsvisie opstelt. Hierin legt de gemeente haar visie vast op de toekomst van het fysieke domein van de gemeente. Omgevingsplan – Algemene regels van de gemeente over de fysieke leefomgeving. In het omgevingsplan wijst de gemeente functies toe aan gebieden en bepaalt zij de fysieke voorwaarden waaraan die bestemmingen moeten voldoen. Grondbank – Een grondbank koopt grond van stoppende agrariërs en zorgt dat de grond beschikbaar blijft voor agrariërs uit het gebied. Gebiedsproces – In een proces kijken betrokkenen samen naar hoe de toekomst van een gebied eruitziet en hoe ze gebiedsdoelstellingen gaan behalen, bijvoorbeeld rond klimaat, natuur, waterkwaliteit en woningbouw.