B-3.4 Besluit B&W Continueren handhaving illegale permanente bewoning recreatiewoningen naar aanleiding van brief Min. Keijzer d.d. 4-2-25

Aandachtsgebied: Leefomgeving Team Beleid Leefomgeving Behandelaar: D. Bol Telefoonnummer: 0342495269 Onderwerp:

Voorstelnr. 3914 Barneveld, 4 februari 2025 Portefeuillehouder: W. Oosterwijk

Continueren handhaving illegale permanente bewoning van recreatiewoningen naar aanleiding van brief Minister Keijzer

Gevraagde beslissing: 1. 2.

Instemmen met het continueren van handhavend optreden tegen illegale permanente bewoning van recreatiewoningen in ieder geval tot de ministeriële instructieregel in werking treedt. Dit collegebesluit via Rubriek B ter kennisname aan te bieden aan de raad.

1. Inleiding Op 19 december 2024 hebben gemeenten in Nederland een brief ontvangen van Minister Keijzer met als onderwerp: “Verzoek tot niet handhaven motie Wijen Nass”. De aangenomen Motie Wijen Nass (24 oktober 2024) ziet toe op het opstellen van een juridisch kader voor permanente bewoners van recreatiewoningen, zodat (bestaande) gevallen eenvoudiger gelegaliseerd kunnen worden en het in de tussentijd pauzeren van de handhaving, zodat gemeenten niet overgaan op het geven van boetes en uithuiszetting. In antwoord op deze motie wordt op dit moment door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening gewerkt aan een ministeriële instructieregel welke doorwerkt in de gemeentelijke Omgevingsplannen. De minister heeft een ministeriële instructieregel aangekondigd. Deze instructieregel moet nog worden voorbereid, in procedure worden gebracht en worden vastgesteld. De minister roept in haar brief gemeenten op om in afwachting van deze ministeriële instructieregel alvast in de geest van deze regel te handelen. Dat houdt concreet in dat zij gemeenten verzoekt om niet handhavend op te treden tegen permanent gebruik van recreatiewoningen als deze vóór 16 mei 2024 permanent werden bewoond.

Middels dit collegevoorstel lichten we toe waarom er wordt gekozen om deze oproep naast ons neer te leggen en we, in ieder geval tot in werking treding van de ministeriële instructieregel, handhavend blijven optreden tegen permanente bewoning van recreatiewoningen.

2. Beoogd effect De gemeente Barneveld continueert haar handhavende werkzaamheden ten aanzien van permanente bewoning van recreatiewoningen op de gebruikelijke manier in ieder geval totdat de voorgenomen instructieregel in werking treedt. Op die manier beschermen en bevorderen we het recreatieve karakter van de verblijfsrecreatieve sector en zorgen we voor een goede begeleiding van (kwetsbare) personen naar legale passende woonruimte.

3. Argumenten 2.1 Het bestaande juridische kader geldt totdat de ministeriële instructieregel in werking treedt Algemeen bestuursrechtelijk is het zo dat de minister niet zonder meer mag ingrijpen in de bevoegdheden die liggen bij decentrale bestuursorganen. Als er een instructieregel geldt dan zal dat anders zijn. Dan is er een verplichting om de regeling op te volgen. Hoe ver dat zal gaan zal afhangen van de precieze tekst van de instructieregel. Totdat de instructieregel in werking is getreden kan de minister nog niet ingrijpen hierop en blijft het gemeentelijke beleid en het bestaande juridische kader (met name het Omgevingsplan) gelden. Gemeenten zijn bevoegd om handhavend op te (blijven) treden als zij dat wenselijk achten. Op grond van vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak zijn zij daartoe in beginsel gehouden. 2.2 Permanente bewoning van recreatiewoningen is in strijd met gemeentelijk beleid

-2Naast de juridische kaders is er ook vastgesteld gemeentelijk beleid, waarin wij de koers voor de verblijfsrecreatie en het niet mogen wonen in recreatiewoningen hebben bepaald. In de vastgestelde Visie Verblijfsrecreatie wordt actief ingezet op behoud en doorontwikkeling van het recreatieve product in de gemeente. Enerzijds omdat ruimte voor recreatie bijdraagt aan een goede leefomgeving en gezonde samenleving en anderzijds omdat de recreatieve sector een belangrijke sector is voor de Barneveldse economie. Permanente bewoning van recreatiewoningen zorgt voor verslechtering van het recreatieve product. Het mengen van wonen en recreatie op één park of in een geïsoleerd recreatiecluster beïnvloedt elkaar negatief. Daarnaast zijn deze recreatiewoningen en vakantieparken vaak niet geschikt voor het permanent verblijven van (kwetsbare) personen. Recreatieobjecten liggen vaak in of tegen natuurgebieden aan en liggen dit soort objecten geïsoleerd en op afstand van de bebouwde kom en voorzieningen. Daarnaast lenen chalets en stacaravans zich vanuit bouwtechnisch perspectief veelal niet voor permanente bewoning. We werken volgens het ‘1 park, 1 plan’ principe, waarbij per park gekeken wordt naar het perspectief en de kwaliteit van het recreatieve product.

We kennen het probleem van woningnood en daar wordt aan gewerkt door te kijken of er transformatiemogelijkheden zijn van vakantieparken die geen toekomst meer hebben in het recreatieve segment. Door op deze manier te werken vindt er op een gecontroleerde manier transformatie of omschakeling plaats naar een andere gebruiksfunctie waar ‘wonen’ een van de opties kan zijn. Hiermee wordt er op een duurzame en verantwoorde wijze een bijdrage geleverd aan het oplossen van de woningnood zonder dat het verblijfsrecreatieve product in zijn totaliteit wordt ondermijnd. Dit is complex en vraagt altijd maatwerk per park en goede afstemming met andere interne afdelingen, instanties en organisaties. Dit vraagt nadrukkelijk lokale expertise en aanpak en kan het beste op het niveau van de gemeente of regio worden opgepakt. 2.3 Het gemeentelijk handhavingsbeleid is niet gericht op het uit huis zetten van personen De gemeente Barneveld handhaaft al jaren op illegale permanente bewoning op de vakantieparken. Deze handhaving heeft een sociale insteek en is er altijd op gericht om personen richting een reguliere passende woonruimte te begeleiden. Zo wordt er gewerkt met redelijke termijnen en wordt per casus en in samenwerking met verschillende instanties bekeken of er maatwerk nodig is. Indien nodig, wordt dit ook geboden.

Personen die illegaal permanent in een recreatiewoning verblijven worden dus niet zomaar uit de recreatiewoning gezet. 2.4 Het handhavend blijven optreden is in lijn met de werkwijze van andere gemeenten binnen het Programma Vitale Vakantieparken Gemeente Barneveld werkt in regio verband samen aan een vitale en toekomstbestendige verblijfsrecreatieve sector. Het programma Vitale Vakantieparken verzorgt namens de deelnemende gemeenten onder andere de lobby richting de ministeries. De andere deelnemende gemeenten continueren ook de handhavende werkzaamheden. Tegelijkertijd zullen we gezamenlijk vinger aan de pols houden over de inhoud van de aangekondigde instructieregel en waar nodig invloed uitoefenen.

4. Kanttekeningen 1.1 De oproep van de minister is een dringend verzoek en juridische procedures zijn niet uitgesloten De oproep van de minister is een dringend verzoek en het kan onverstandig zijn om een dergelijk verzoek vanuit het ministerie naast ons neer te leggen. Dit heeft te maken met het risico dat gemeenten praktisch in de knel kunnen komen als met de uitvoering wordt gewacht totdat de instructieregeling formeel geldt. Daarbij kunnen betrokken mensen juridische procedures starten als zij in de komende periode niet volgens de aanstaande regelgeving behandeld zullen worden. Het is niet op voorhand uitgesloten dat zulke procedures succes zullen hebben. Echter is het zo dat er nog veel onduidelijkheid bestaat rondom deze aangekondigde instructieregel. Zo is niet duidelijk hoe permanente bewoning van een recreatiewoning getoetst moet worden, wat er onder een recreatiewoning wordt verstaan en hoe er om moet worden gegaan met privaatrechtelijke contracten. Daarnaast zijn gemeenten gehouden aan het juridische kader dat nu geldt. 1.2 Er is veel media-aandacht voor het onderwerp en er komen vragen binnen bij de gemeente Er komen inmiddels veel vragen bij ons binnen vanuit de samenleving en er is media-aandacht. Door een duidelijk standpunt in te nemen als gemeente (en als regio) over deze brief kunnen wij duidelijkheid verschaffen aan de vragenstellers.

Dit collegevoorstel draagt daaraan bij.

5. Financiën

-3Dit voorstel heeft geen directe financiële consequenties voor de gemeente Barneveld. De reguliere handhavende werkzaamheden worden gecontinueerd en gedekt door de structurele middelen uit het Uitvoeringsprogramma OddV.

6. Participatie en communicatie a) Participatie Er heeft geen directe participatie ten aanzien van dit collegevoorstel plaatsgevonden.

b) Communicatie Er komen op het moment veel vragen binnen van derden welke toezien op hoe we als gemeente omgaan met het verzoek van de minister. We proberen de lijn vanuit het Programma Vitale Vakantieparken vast te houden en waar mogelijk een ‘Barneveldse’ toelichting te geven. Na instemming met dit voorstel kan de informatie in dit collegevoorstel gebruikt worden in de communicatie. Ook zal er in afstemming met de communicatieadviseur een persbericht worden opgesteld.

7. Vervolgstap Na instemming met het beslispunt, wordt bekrachtigd dat de gemeente haar handhavende taak ten aanzien van illegale permanente bewoning van recreatiewoningen continueert. De gemeente zal op basis van dit standpunt haar communicatie richting de samenleving en in samenspraak met Programma Vitale Vakantieparken vormgeven. Parallel hieraan wordt middels Programma Vitale Vakantieparken gewerkt aan een lobby om invloed uit te oefenen op de inhoud van de instructieregel.

8. Bijlagen -

Brief Minister Keijzer aan gemeenten inzake motie Wijen Nass

> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Gemeente T.a.v. college van burgemeester en wethouders

DG Volkshuisvesting en Bouwen Woningbouwbeleid Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Onze referentie 2024-0000954969

Datum Betreft

19 december 2024 Verzoek tot niet handhaven motie Wijen Nass

Uw referentie

Geacht college van burgemeester en wethouders, De grote woningnood vraagt erom ook bestaande gebouwen en de bijbehorende omgeving zo optimaal te benutten. Het kabinet kijkt daarbij ook naar minder conventionele maatregelen. Daarom wil ik personen die nu permanent in een recreatiewoning wonen, de zekerheid bieden dat zij daar in de toekomst kunnen blijven. Ik ben voornemens om dit mogelijk te maken via een instructieregel in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) die stuurt op het omgevingsplan. Dit licht ik toe in een brief aan de Tweede Kamer die tegelijkertijd en/of een dag na verzending van deze brief zal worden gepubliceerd. Met onderhavige brief vraag ik uw aandacht voor de aangenomen motie van de Tweede Kamer1 met het verzoek aan de regering om gemeenten aan te sporen niet handhavend op te treden tegen permanente bewoning van recreatiewoningen totdat het volledige juridische kader in werking treedt, om verbeurte van dwangsommen en uithuiszetting te voorkomen. Hierbij roep ik u op om in de geest van deze motie te handelen. Uitwerken juridisch kader voor permanente bewoning Op dit moment staan zo’n 60.000 mensen in de BRP ingeschreven op het adres van een recreatiewoning. In de praktijk zal het om veel meer mensen gaan die daar in feite permanent wonen.

Als gevolg van de woningnood kunnen veel van deze mensen niet zomaar verhuizen naar een woning uit de reguliere woningmarkt. In de gevallen dat gemeenten in zulke situaties overgaan tot handhaving, kan dat ertoe leiden dat permanente bewoners van recreatiewoningen hun (enige) woonruimte verliezen. Die situatie is onwenselijk en ingrijpend. Ook past het niet bij de duidelijke wens van het kabinet om alle mogelijke woonoplossingen aan te grijpen in deze tijden van woningnood. Zoals hiervoor vermeld, ben ik voornemens een instructieregel in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) op te nemen die stuurt op het omgevingsplan van gemeenten. Dit betekent concreet dat deze instructieregel zal aangeven dat iedere gemeente in haar omgevingsplan moet voorzien in het toestaan van bestaand gebruik van een recreatiewoning voor permanente bewoning, onder bepaalde voorwaarden. Het gaat daarbij om situaties van permanente bewoning die reeds bestonden op 16 mei 2024 (de publicatiedatum van het Hoofdlijnenakkoord). Bij het uitwerken van de instructieregel zal rekening worden gehouden met een 1

Kamerstukken II 2024/25, 36 600, XXII, nr. 43. Pagina 1 van 2

DG Volkshuisvesting en Bouwen Woningbouwbeleid

aantal relevante zaken. Ik denk hierbij aan aspecten als bestaande plannen tot revitalisering, transformatie, minimumeisen aan de bouwkwaliteit, risico’s voor (ondermijnende) criminaliteit en milieuonderwerpen als externe veiligheid. Deze voorwaarden werk ik de komende tijd verder uit.

Datum 19 december 2024 Onze referentie 2024-0000954969

Verzoek met betrekking tot handhaving van permanente bewoning Ik ondersteun de eerder genoemde motie van de Tweede Kamer. De gevolgen van handhaving van het verbod van permanente bewoning van recreatiewoningen voor de betreffende permanente bewoners zijn groot. Eerder is al eens aan gemeenten gevraagd de ‘menselijke maat’ te betrachten.2 Ik spoor u via deze brief nadrukkelijk aan om – in afwachting van de door mij volledig uitgewerkte instructieregel – reeds in lijn met de motie te handelen, en te voorkomen dat permanente bewoners van recreatiewoningen hun woonruimte verliezen. Ik begrijp evenwel ook dat handhavend moet kunnen worden opgetreden in geval van bijvoorbeeld overlast of ondermijnende criminaliteit. Ik vertrouw op uw medewerking. Hoogachtend, De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

Mona Keijzer

2

Kamerstukken II 2022/23, 32 847, nr. 1074. Pagina 2 van 2