B-3.3. a Brief van burgemeester van der Tak aan Ministerie van Justitie en Veiligheid naar aanleiding van demonstratie Christen voor Israël, d.d. 16 juni 2025 geanonimiseerd

Beantwoording/actualiteiten raad – Christenen voor Israël-bijeenkomst en demonstratie – 28 mei 2025

Geachte raadsleden, Voorafgaand aan de beantwoording van de door u gestelde vragen wil ik allereerst het volgende aangeven:

De situatie in Israël en Gaza roept in onze samenleving veel reacties op. De gebeurtenissen maandagavond op de Harselaar bij het Kruispunt hebben dit opnieuw onderstreept. De recente ontwikkelingen laten, begrijpelijk, veel inwoners van onze gemeente Barneveld, maar ook daarbuiten, niet onberoerd.

De samenkomst van Christenen voor Israël, de demonstratie om aandacht te vragen voor de situatie in Gaza en de ongeregeldheden na afloop van de samenkomst hebben geleid tot veel verdriet, teleurstelling, zorg en verontwaardiging in de samenleving, in onze dorpen. Ik begrijp dat een bekladde Israëlische vlag op straat pijnlijk is.

En ook is mij helder dat de uitingen van de demonstranten bij aankomst en vertrek door de bezoekers van de bijeenkomst als zeer intens zijn ervaren. Die zorgen in de samenleving en vragen daarover neem ik zeer serieus. Het waarborgen van de veiligheid van CvI-bezoekers en demonstranten is voor de gezagsdriehoek, burgemeester-OM-politie, essentieel. Als burgemeester moet ik ervoor zorgen dat onze grondrechten voor zowel samenkomsten, als demonstraties, niet beperkt worden. Dit mandaat schuurt soms met externe verwachtingen en geeft ook dilemma’s bij keuzes die gemaakt moeten worden. Zowel bestuurlijk als ook operationeel. Helder is dat onze Grondwet ook in Barneveld geldt.

De afgelopen dagen kreeg ik diverse malen de vraag: ‘Waarom heeft u deze demonstratie niet verboden?’ Tijdens de voorbereiding op de samenkomst van Christenen voor Israël is deze vraag ook aan de orde geweest in de gezagsdriehoek. Onze conclusie was en is dat er geen wettelijke grond of omstandigheden waren om dit te verbieden. Gisteren heb ik u een memo gestuurd met een eerste reactie over het verloop van maandagavond. Ik hecht eraan u als Raad te informeren en gemaakte keuzes te verantwoorden.

Graag ga ik nu in op de aanvullende vragen die u voor mij heeft en waarin ook het verloop van de avond nader aan de orde zal komen.

Vraag 1: Was het niet beter geweest als de demonstranten op grotere afstand van de bezoekers waren gehouden zodat deze bezoekers op een rustige wijze de bijeenkomst konden bezoek en verlaten? Een demonstratie moet binnen zicht- en gehoorafstand plaatsvinden. Onze inzet was erop gericht om een veilige aankomst en vertrek te garanderen, alsmede een ongestoorde samenkomst. Met name bij de aankomst van zowel bezoekers als demonstranten is er dan sprake van een spannende fase. Het is het moment dat de demonstranten moeten plaatsnemen achter de geplaatste hekken en tegelijk de bezoekers een vrije toegang moeten krijgen.

De fase waarin er ook een korte afstand was tussen bezoekers en demonstranten. In die zin ben ik het met u eens dat op dat moment de afstand te kort was. Op het moment dat ik hoorde dat de afstand zo beperkt was, zoals u ziet op de beelden die rondgaan op social media, heb ik hierover contact gezocht met de politie. Ik

kreeg terug dat de politie dit ook geconstateerd had en hier al mee bezig was door afstand te creëren. De politie is tussen de bezoekers en demonstranten in gaan staan. Bezoekers konden veilig naar binnen, hoewel ik me dus echt kan voorstellen dat de uitingen van de demonstranten grote impact hebben gehad. Bezoekers en demonstranten kwamen immers tegelijk in groepjes aan, en het was voortdurend zoeken naar een balans tussen het voorkomen van escalatie en het behouden van de veiligheid voor bezoekers en demonstranten. Onze politiemensen die op dat moment hun werk deden hebben keuzes moeten maken in een complexe situatie. Zij verdienen mijn steun. Ze verdienen uw steun. De samenkomst van Christenen voor Israël is, mede door de afstand van de demonstranten buiten ten opzichte van de zaal waar de samenkomst heeft plaatsgevonden, ongestoord verlopen. Het recht van samenkomst is goed geborgd geweest. Na afloop van de bijeenkomst is bij het vertrek van de bezoekers van Christenen voor Israël, aan de achterzijde van het Kruispunt, een grotere afstand tussen de bezoekers en de demonstranten gecreëerd. De organisatie van Christen voor Israël was akkoord met deze manier van vertrekken.

Gedurende de avond kwamen er meer en meer omstanders. Ons beeld is dat die uit de directe omgeving kwamen. De politie heeft hen op afstand gehouden van de demonstranten. Bij vertrek van het grootse deel van de CvI-bezoekers, zochten enkele omstanders aan de voorzijde van het Kruispunt de confrontatie met de demonstranten. De politie heeft hierop ingegrepen en direct de openbare orde hersteld. De politie doet nog verder onderzoek. Het is aan het Openbaar Ministerie om te bepalen of er sprake is van strafbare feiten.

Vraag 2: Zijn de huidige mogelijkheden in een dergelijke situatie voor u als burgemeester toereikend, zou het u helpen als vanuit de landelijke overheid meer mogelijkheden worden geboden en zou het helpend zijn als er ondersteuning komt van de Vereniging Nederlandse Gemeenten? Laat ik vooropstellen dat het demonstratierecht een groot goed is. Een grondrecht. Zo kunnen verschillende meningen in onze samenleving een plek krijgen. Het recht op samenkomsten is eveneens een grondrecht. Strengere regels stellen is een route die gekozen kan worden. Zo kan ik me een verbod op gezicht bedekkende kleding voorstellen. Ook is het goed om na te

denken over minimale afstandseisen, waar overigens wel de lokale situatie een rol speelt als het gaat om de daadwerkelijke mogelijkheden. Toch zit de echte oplossing in het kiezen van een juiste toon en op een goede, respectvolle wijze met elkaar omgaan. Polarisatie helpt ons niet verder. Een belangrijke vraag die mij bezighoudt is: hoe komen we van verontwaardiging weer naar verbinding? Ook als verschillen scherp en existentieel zijn. Dat raakt mijn verantwoordelijkheid, dat raakt uw verantwoordelijkheid.

Vraag 3: Op welke wijze vindt in de driehoek evaluatie plaats over de gang van zaken maandagavond? Vanzelfsprekend zullen wij als te doen gebruikelijk onze inzet als gezagsdriehoek evalueren. Verder zullen wij in de opvolging van afgelopen maandag contact blijven houden met betrokkenen, zoals Christenen voor Israël en het Kruispunt en worden berichten van inwoners aan mij van antwoord voorzien. Volgende week spreek ik op mijn verzoek ook met de Israëlische ambassadeur in Nederland. Zoals eerder benoemd, was de afstand bij aankomst beperkt. Een volgende keer zal ik hiervoor meer aandacht vragen, ook al zijn in uitvoering de omstandigheden

uitdagend. Hierbij blijf ik altijd gebonden aan de huidige wet- en regelgeving en de complexiteit van escalatie en het zorgdragen voor de veiligheid van bezoekers en demonstranten. Ook hierin is de belangrijkste oplossing dat we in onze samenleving in verbinding blijven en op een wederzijdse respectvolle manier met elkaar omgaan. Ik hoop uw vragen zo te hebben beantwoord. Tot slot wil ik u ook aangeven dat mijn gezin en ik, dankbaar zijn voor alle berichten tot steun. Dank u wel.