B-3.23 Memo B&W opvolging motie wolf d.d. 9-4-24

Verstoren wordt dan eenvoudiger en opzettelijk doden of vangen vraagt dan redelijkerwijs een lichtere onderbouwing. Ook hechten wij belang aan het schrappen van de wolf van Bijlage II van de Habitatrichtlijn die aanzet tot het aanwijzen van speciale beschermingsgebieden. Wij vinden dat reguliere soortenbescherming volstaat en aanvullende gebieds­ bescherming niet wenselijk is. Specifiek bedoelen we daarmee dat we de minister vragen om de wolf definitief 22 niet aan te wijzen als doelsoort voor Natura2000 Veluwe (ook niet in 2029). 22 Ontwerpbesluit wijzigingsaanvraag aanwijzingsbesluit Veluwe (rvo.nl) https://www.rvo.nl/node/20038 40?resourceVersion=rel:working-copy&previewToken=7b3d5e57-01b3-47da-b7e5-28fc4497fcf9

Gelders wolvenbeleid 2024

20

Bijlage 1: Hybridisatie van de wolf Provinciale Staten gaven opdracht aanvullend onderzoek te laten doen naar hybridisatie van de wolf bij tenminste twee nieuwe onderzoekslaboratoria voor DNA onderzoek, en onderzoek naar hybridisatie en afkomst van wolven. Daartoe hebben wij meerdere buitenlandse laboratoria benaderd en praktische werkafspraken kunnen maken met Wageningen Environmental Research (WenR) voor de aanlevering van weefsel van 11 verschillende dood in Nederland aangetroffen wolven. Ook andere provincies volgen het onderzoek met belangstelling. We hebben de onderzoeksopdracht zo opgevat dat deze bij voorkeur plaatsvindt buiten het CE-wolf consortium waar onder andere WenR aan is verbonden. Het aan de universiteit van Ljubljana (Slovenië) verbonden laboratorium DivjaLabs Ltd. Voert momenteel het onderzoek uit in samenwerking met een Noorse onderzoeker. In Zuidoost-Europa is veel ervaring met hybridisatie bij wolven. Medio oktober ontving het lab de weefsels om er eerst zelf DNA uit te extraheren. Vervolgens vindt hierop genotype-bepaling plaats en wordt de data geanalyseerd en vergeleken met data van alle relevante Europese wolvenpopulaties en hybride wolven. Het eindresultaat verwachten we medio februari 2024. Het ForGen laboratorium in Hamburg toonde desgevraagd ook belangstelling voor het uitvoeren van dit onderzoek en was onze beoogde andere onderzoeks­ instelling.

Ondanks constructieve gesprekken vooraf heeft het laboratorium, ook na herhaaldelijk verzoek, helaas niet gereageerd op onze offerte-aanvraag zodat we hiermee niet verder kunnen. Een parallel onderzoek bij 2 verschillende onderzoeks­laboratoria is daarmee helaas niet gelukt. Een identieke 2e set weefselmonsters is opgeslagen en we wachten nu eerst de uitkomsten uit Ljubljana af om te beoordelen of en in welke vorm een onderzoek elders toegevoegde waarde kan hebben. Ondertussen is in Vlaanderen, door het instituut Natuur- en Bosonderzoek, een interessante publicatie 23 uitgegeven “Hybridisatie tussen honden en wolven: Hoe algemeen is het werkelijk”. Onderzoeker Mergeay concludeert samenvattend onder andere dat hybridisatie tussen wolven en honden voorkomt in Europa, maar grotendeels beperkt is tot regio’s waar verwilderde honden in grote aantallen voorkomen in nabijheid van wolven. In de publicatie wordt ook gewezen naar een recent opgestart en door de EU gefinancierd project genaamd “Wolfness” 24 (Biodiversa+). Dit project heeft als doel om een gestandaardiseerde toolbox aan te bieden voor de identificatie van hybriden tussen wolven en honden, een screening te doen van wolvenpopulaties in heel Europa en ook het Europese beleid inzake hybridisatie te evalueren. We gaan nog na hoe straks een koppeling gemaakt kan worden met onze onderzoeksresultaten.

23 58277 (vlaanderen.be) 58277 (vlaanderen.be) 24 WOLFNESS – Biodiversa WOLFNESS – Biodiversa +

Gelders wolvenbeleid 2024

21

Bijlage 2: Wolf en faunabeheer Effecten van wolven op het ecosysteem en faunabeheer zijn beperkt

Over de rol van de wolf in het ecosysteem is in paragraaf 8.2 van de Factfinding study ingegaan. Samengevat zullen aaseters naar verwachting profiteren, kan er sprake zijn van verandering in gedrag bij hoefdieren maar zal het effect op aantallen hoefdieren beperkt zijn. Meer recent werd een Europese studie naar het onderwerp gepubliceerd 25. Hieruit blijkt, kort samengevat, dat effecten op complete ecosystemen vooral zichtbaar zijn in beschermde gebieden met weinig menselijke invloeden. Maar ook dat het effect van de wolf in meer door mensen gedomineerde landschappen (waartoe wij ook de Veluwe rekenen) discutabel blijft.

25 Do recolonising wolves trigger non-consumptive effects in European ecosystems? A review of evidence - Abstract - Europe PMC https://europepmc.org/article/ppr/ppr735136

De onderzoekers benadrukken de noodzaak van wildbeheer om de complexiteit en processen van ecosystemen te herstellen, zodat niet-consumptieve roofdier­ effecten kunnen optreden. Met niet-consumptieve effecten wordt gedoeld op de meer indirecte gevolgen van de aanwezigheid van predatoren zoals de wolf. Daarmee wordt onder andere gedoeld op ruimtegebruik en gedrag van de prooidieren en de gevolgen daarvan voor de vegetatie en het landschap. De uitkomsten zijn in lijn met de praktijkervaringen op de Veluwe. De Faunabeheereenheid geeft aan dat ondanks de toegenomen aanwezigheid van wolven er getalsmatig nog geen significant effect van uitgaat op de hoefdier­ populatie. De FBE baseert zich op jaarlijks uitgevoerde tellingen van de grote hoefdieren. Lokaal worden wel minder hertenkalveren geteld of wordt ander gedrag waargenomen. Natuurmonumenten 26 heeft daar zelfs op delen van de Veluwe al consequenties aan verbonden door niet of minder afschot te plegen. Wij hebben er grote moeite mee dat dit zonder overleg is besloten en verwachten van de Faunabeheereenheid dat hierover op de bestuurstafel alsnog goede afspraken worden gemaakt. Faunabeheer op grote hoefdieren op de Veluwe is geen middel op zich maar moet er steeds op zijn gericht om de doelen te halen zodat andere belangen zoals natuurlijke bosverjonging, landbouwschade of aanrijdingen niet in de knel komen.

waar de rol van de wolf toeneemt kan de rol van de jager afnemen maar nu resoluut stoppen en erop vertrouwen dat de natuur het wel oplost is onverantwoord. 26 Omgevingsanalyse - 231018 Er loopt te veel wild op de Veluwe rond, kan de wolf hulp bieden_ ‘Ze jagen beter dan de mens’.pdf - Alle documenten (sharepoint.com) https://prvgld.sharepoint.com/sites/omgevingsanalyse/SiteCollectionDocuments/Forms/AllItems. aspx?id=%2Fsites%2Fomgevingsanalyse%2FSiteCollectionDocuments%2FArtikelen%2F231018%20Er%20 loopt%20te%20veel%20wild%20op%20de%20Veluwe%20rond%2C%20kan%20de%20wolf%20hulp%20 bieden%5F%20%E2%80%98Ze%20jagen%20beter%20dan%20de%20m

Overigens heeft de rechtbank inmiddels geoordeeld dat van verstoring van wolven door het faunabeheer op de Veluwe geen sprake is. Op die uitspraak is hoger beroep aangetekend bij de Raad van State maar we vertrouwen erop dat het oordeel overeind blijft.

Gelders wolvenbeleid 2024

22

24 800 205

Provincie Gelderland Markt 11 6811 CG Arnhem Postbus 9090 6800 GX Arnhem 026 359 99 99 provincieloket@gelderland.nl www.gelderland.nl