B-3.22 Besluit B&W over raadsmemo over de vertraging van de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk, d.d. 24 juni 2025

Aandachtsgebied: Leefomgeving Team Beleid Leefomgeving Behandelaar: J. Donner Telefoonnummer: 0342495338 Onderwerp:

Voorstelnr. 4156 Barneveld, 17 juni 2025 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij

Vertraging uitbreiding Netwerk Flevoland, Gelderland Utrecht

Gevraagde beslissing: 1. Instemmen met de raadsmemo over de vertraging van de uitbreiding van het Elektriciteitsnetwerk. 2. De raad informeren via rubriek B van de lijst met ingekomen stukken van de gemeenteraad.

1. Inleiding Op donderdag 12 juni 2025 (06:00 uur) publiceerde TenneT een persbericht over de vertraging van de netuitbreidingen in de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht. Deze vertraging heeft consequenties voor de congestieperiode in deze provincies. Het betekent dat een wachtrij voor grootverbruikaansluitingen langer noodzakelijk blijft. Dit heeft gevolgen voor o.a. bedrijven, (grootschalige) woningbouw en energietransitie. Bijgevoegde memo beschrijft de consequenties en wat dit betekent voor de gemeente Barneveld.

2. Beoogd effect De raad is op de hoogte van de ontwikkelingen rond netcongestie en de gevolgen daarvan voor de gemeente Barneveld.

3. Argumenten 1.1. De vertraging van de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk in Flevoland, Gelderland en Utrecht heeft gevolgen voor de gemeente Barneveld. Doordat de wachtlijst voor grootverbruikers ook voor de gemeente Barneveld langer zal duren is het van belang de raad daarover te informeren. Dit geldt ook voor de waarschuwing van Tennet dat de mogelijkheid van een wachtlijst voor kleinverbruikers dichterbij is gekomen.

4. Kanttekeningen -

5. Financiën Er zijn geen directe financiële consequenties

6. Participatie en communicatie a) Participatie -

b) Communicatie

De gemeenteraad wordt geïnformeerd met bijgevoegde memo.

7. Vervolgstap

-2De regionale netbeheerders, in Barneveld Liander, verwachten in het najaar klanten en andere belanghebbenden verder te kunnen informeren over wat de vertraging precies voor hen betekent. In de gemeente Barneveld werken we met de taskforce netcongestie op een groot aantal sporen aan oplossingen voor de netcongestie. Deze worden door het bericht van Tennet alleen maar belangrijker.

8. Bijlagen 1. 2.

Raadsmemo bericht Tennet vertraging Netuitbreiding Persbericht Tennet over vertraging netuitbreiding

Raadsmemo bericht Tennet vertraging Netuitbreiding

Datum:

16 juni 2025

Onderwerp:

Vertraging Netuitbreiding Tennet

Ter attentie van:

De Raad

Afzender:

College van Burgemeester en Wethouders

Portefeuilleho uder

J. de Heer-Verheij

Mail behandelaar

j.donner@barneveld.nl Telefoonnummer +31 6 15298078

Samenvatting Op donderdag 12 juni 2025 (06:00 uur) publiceerde TenneT een persbericht over de vertraging van de netuitbreidingen in de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht. Deze vertraging heeft consequenties voor de congestieperiode in deze provincies. Het betekent dat een wachtrij voor grootverbruikaansluitingen langer noodzakelijk blijft. Dit heeft gevolgen voor o.a. bedrijven, (grootschalige) woningbouw en energietransitie. Deze memo beschrijft de consequenties en wat dit betekent voor de gemeente Barneveld. Doel De memo informeert de raad over de publicatie van Tennet over de vertraging in de netwerkuitbreiding en de consequenties voor de gemeente Barneveld. Inhoud memo Op 17 november 2022 is door de netbeheerders TenneT en Stedin congestie afgekondigd ten aanzien van de beschikbaarheid van transportcapaciteit voor afname van het hoogspanningsnet in de provincie Utrecht tot 2029. Vanaf die datum komen aanvragers van een grootverbruikaansluiting op een wachtlijst. Inmiddels staan er meer dan 1000 partijen op deze wachtlijst. Een aantal grote uitbreidingsprojecten in het hoogspanningsnet van de provincies Gelderland en Utrecht en de Flevopolder duren langer dan gepland. Hierdoor moeten grootverbruikers van elektriciteit en de grotere producenten van wind- en zonnestroom in deze regio langer wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting.

In de oorspronkelijke planning ging Tennet nog uit van oplevering van de projecten in 2029, in de nieuwe planning wordt dit 2033 en bij nog meer tegenslagen, 2035. Samen met regionale netbeheerders Stedin (Utrecht) en Liander (Gelderland en de Flevopolder) informeert Tennet de klanten die dit betreft de komende dagen.

Wachtlijsten langer De aanvragers op de wachtlijst voor nieuwe aansluitingen of uitbreiding voor grootverbruik zullen langer moeten wachten op een aansluiting en de lijst zal naar verwachting langer worden. Dit treft o.a. de ontwikkeling van (nieuwe) bedrijventerreinen en bedrijven zelf (die zich hier willen vestigen of groeien), grootschalige woningbouwprojecten met maatschappelijke voorzieningen (scholen, winkels, zorgcentra), maar bijvoorbeeld ook het OV (elektrische bussen) en laadpleinen voor elektrisch laden.

Een van de potentiële maatregelen om netcongestie tegen te gaan is het invoeren van een wachtlijst voor kleinverbruikers als consumenten en kleine ondernemers. Die wachtlijst is er nu nog niet, maar de kans hierop neemt door deze ontwikkelingen wel toe. Opknippen elektriciteitsnet Op dit moment is het hoogspanningsnet van de provincies Utrecht en Gelderland en de Flevopolder één geheel. Tennet wil dit net opknippen in vier deelnetten. Elk deelnet krijgt een eigen aansluiting op de landelijke 380 kVhoogspanningsring. Hierdoor creëert Tennet meer capaciteit in de verschillende gebieden en verdwijnt de onderlinge afhankelijkheid van de regio's. Om deze opdeling in vier delen te realiseren is de verzwaring van een viertal bestaande hoogspanningsstations in deze regio cruciaal: Lelystad, Dodewaard, Doetinchem en Breukelen-Kortrijk. Pas als deze in werking zijn kunnen de netbeheerders nieuwe en zwaardere aansluitingen voor partijen op de wachtlijst mogelijk maken. Het opknippen in de vier deelnetten kan echter pas plaatsvinden als er ook een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht Noord is gerealiseerd.

Gevolgen voor de gemeente Barneveld

Door het uitlopen van de werkzaamheden in Utrecht duurt het langer voor het elektriciteitsnetwerk kan worden ‘opgeknipt’. Dit betekent ook voor Barneveld de wachtlijst voor grootverbruikers langer wordt in hoeveelheid aanvragers als in de wachttijd. Dat kan 2033 tot 2035 worden, in plaats van 2029. Tennet geeft ook aan dat de kans op een wachtlijst voor kleinverbruikers toe neemt door de vertraging. Dit najaar volgt informatie van Liander over de situatie in onder anderen Barneveld. Onderstation Harselaar valt onder Liander en wordt daarom niet in het bericht van Tennet genoemd.

De geschetste situatie onderstreept het belang van het realiseren van eigen opwek en opslag voor eigen gebruik, zoals nu het plan is bij de Smart Energy Hub Harselaar. Door toepassing van netbewust laden, en netbewuste nieuwbouw in combinatie met opwek voor eigen gebruik, kan de druk op het netwerk worden verminderd. Niet alleen voor grootverbruikers is dit noodzakelijk ook bij de aanleg van woonwijken en accommodaties met kleinverbruik moet worden nagedacht over een energiesysteem dat zo weinig mogelijk druk geeft op het elektriciteitsnetwerk en daardoor nieuwe ontwikkelingen toch mogelijk maakt. Vervolg De netbeheerders verwachten in het najaar klanten en andere belanghebbenden verder te kunnen informeren over wat de vertraging precies voor hen betekent. In de gemeente Barneveld werken we met de taskforce netcongestie op een groot aantal sporen aan oplossingen voor de netcongestie. Deze worden door het bericht van Tennet alleen maar belangrijker. Het uitvoeringsplan is in de Raadsvergadering van 19 maart gedeeld met de Raad. (B-3.13 Memo B&W Uitvoeringsplan netcongestie d.d.18-2-25).

PERSBERICHT 12 juni 2025

Grote uitbreidingsprojecten hoogspanningsnet Utrecht, Gelderland en de Flevopolder duren langer dan gepland TenneT, beheerder van het landelijke hoogspanningsnet, werkt overal in Nederland aan de verzwaring en uitbreiding van het hoogspanningsnet. Dit is nodig om aan de snel toenemende vraag naar elektriciteit te kunnen blijven voldoen. Een aantal grote uitbreidingsprojecten in het hoogspanningsnet van de provincies Gelderland en Utrecht en de Flevopolder (Zuidelijk en Oostelijk Flevoland) duurt langer dan gepland. Hierdoor moeten grootverbruikers van elektriciteit en de grotere producenten van wind- en zonnestroom in deze regio's langer wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting. In de oorspronkelijke planning ging TenneT nog uit van oplevering van de projecten in 2029, in de nieuwe planning gaat de netbeheerder uit van 2033 en bij nog meer tegenslagen van 2035. TenneT en regionale netbeheerders Stedin (Utrecht) en Liander (Flevopolder en Gelderland) informeren de klanten die dit betreft de komende dagen. Robert Kuik, directeur Netplanning bij TenneT: ‘Dit is een buitengewoon teleurstellende boodschap, niet alleen voor ondernemers en organisaties die langer moeten wachten, maar voor de hele regio. De druk op het elektriciteitsnet in dit gebied is al ongekend hoog. Dat is iets wat ons grote zorgen baart.

We realiseren ons heel goed welke impact dit heeft op de economie, op woningbouw en op de voortgang van de energietransitie. Dit is niet het tempo dat Nederland nodig heeft. Ondanks intensieve samenwerking met de provincie en gemeenten worden we geconfronteerd met onvoorziene belemmeringen: langdurige procedures, complexe locatievraagstukken en grondverwerving die veel meer tijd kosten dan we willen. We blijven alles op alles zetten om samen met onze partners oplossingen te versnellen.’ Warmold ten Zijthoff, regiodirecteur Utrecht bij Stedin spreekt van ongelofelijk slecht nieuws. ‘Deze vertraging is een grote klap voor de ruim 1.500 klanten die nu al op de wachtlijst staan voor extra capaciteit. Zij zullen waarschijnlijk nog langer moeten wachten. Het is frustrerend dat het niet lukt om, ondanks het urgentiebesef en commitment van alle partijen, sneller tot keuzes te komen waar nieuwe stations gebouwd mogen worden. Ook voor consumenten en woningbouwers is dit geen goed nieuws. We maken ons zorgen of we de vrije toegang van kleinverbruikers tot het stroomnet kunnen blijven faciliteren, bijvoorbeeld voor de aansluiting van laadpalen, woningen en voor mensen die willen verduurzamen.

Consumenten, bedrijven en overheidsinstellingen kunnen allemaal helpen om de druk op het net te verminderen door minder energie te gebruiken tijdens de avonduren, tussen 16.00 en 20.00 uur, en juist meer energie te gebruiken op het moment dat de zon schijnt. Het is een oproep om flexibeler om te gaan met energie. Alle kleine beetjes helpen.’ Van 1 naar 4 deelnetten Op dit moment is het hoogspanningsnet van de provincies Gelderland en Utrecht en de Flevopolder één geheel. TenneT knipt dit net op in vier deelnetten. Elk deelnet krijgt een eigen aansluiting op de landelijke 380.000 volt hoogspanningsring. Hierdoor creëert TenneT meer capaciteit in de verschillende gebieden en verdwijnt de onderlinge afhankelijkheid van de regio's. Om deze opdeling in vier delen te realiseren is de verzwaring van een viertal bestaande hoogspanningsstations in deze regio cruciaal: Lelystad, Dodewaard, Doetinchem en Breukelen-Kortrijk. Pas als deze in werking zijn kunnen de netbeheerders nieuwe en zwaardere aansluitingen voor partijen op de wachtlijst mogelijk maken. Het opknippen in de vier deelnetten kan echter pas plaatsvinden als er ook een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht Noord is gerealiseerd. Behalve dat de bouw van het hoogspanningsstation in Utrecht Noord langer duurt dan gepland, schuift ook de opleverdatum van de projecten in Breukelen-Kortrijk en Amersfoort Noord naar achteren.

De latere oplevering van deze projecten heeft vooralsnog geen extra impact omdat deze, volgens de huidige planning, nog steeds eerder gereedkomen dan hoogspanningsstation Utrecht Noord.

Locatie voor hoogspanningsstation grote uitdaging Huib van Essen, gedeputeerde van de provincie Utrecht, onderschrijft de uitdaging van het vinden van een locatie in Utrecht Noord: ‘Dit is een zorgvuldig en veelomvattend proces in een complex gebied, waarin wij graag actief meedenken over passende oplossingen. Er wordt daarin intensief samengewerkt. Om deze samenwerking tussen de verschillende organisaties te versterken, richten wij een gezamenlijke projectorganisatie op. De ruimtelijke puzzel blijft lastig, maar samenwerking maakt het verschil. Ondertussen intensiveren wij de afstemming met het ministerie van Klimaat en Groene Groei over de mogelijke inzet van versnellingsmaatregelen voor de versterking van onze elektriciteitsinfrastructuur. Ook kijken wij samen met de netbeheerders naar mogelijkheden voor sneller aansluiten met flexibele contracten voor zowel grootverbruikers als ook duurzame opwek.’ Informatie voor klanten TenneT, Stedin (Utrecht) en Liander (Flevopolder en Gelderland) informeren de klanten die dit betreft de komende dagen over de vertraging. De netbeheerders onderzoeken de komende maanden de nieuwe situatie op het elektriciteitsnet in deze regio, die door de vertragingen ontstaat.

Hierbij worden de laatste inzichten, scenario’s, congestie op onderliggende middenspanningsnetten en ook de verwachte nieuwe data waarop de hoogspanningsstations in bedrijf worden genomen, meegenomen. De netbeheerders verwachten in het najaar klanten en andere belanghebbenden verder te kunnen informeren over wat de vertraging precies voor hen betekent. Maatregelen noodzakelijk TenneT, Stedin, Liander, betrokken provincies en het ministerie van Klimaat en Groene Groei werken al geruime tijd aan de uitvoering van een maatregelenpakket om overbelasting van het elektriciteitsnet in de provincies Utrecht, Gelderland en de Flevopolder vanaf 2026 te voorkomen. Deze aanpak is met deze recente vertragingen onverminderd urgent. De kans op invoering van de maatregel van een wachtlijst voor kleinverbruikaansluitingen, zoals woningen en klein MKB, neemt door de vertraging toe. Elektriciteitsgebruik liefst buiten de spits Ondanks de wachtlijsten voor nieuwe en zwaardere aansluitingen zijn er stappen die ondernemers en andere grootverbruikers van elektriciteit nu vaak al kunnen zetten om te starten, verduurzamen of verder te groeien. Bijvoorbeeld door energiebesparende maatregelen te nemen of door het huidige elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk te verschuiven naar buiten de spitsuren op het elektriciteitsnet en opgewekte stroom zoveel mogelijk direct zelf te gebruiken.

Ook een aansluiting delen met andere gebruikers (netburen) of gebruikmaken van nieuwe flexibele contractvormen kunnen mogelijkheden bieden. Dit vraagt flexibiliteit van deze klanten, iets wat in het energiesysteem van de toekomst een vanzelfsprekendheid wordt. Er zijn verschillende partijen die bedrijven hierin kunnen ondersteunen. Historisch groot werkpakket Het werkpakket van TenneT is de afgelopen jaren exponentieel snel gegroeid. De komende jaren staan onverminderd in het teken van grootschalige investeringen om de energienetten klaar te maken voor de duurzame toekomst. TenneT voert de komende tien jaar 700 grote infrastructurele projecten uit. Het gaat om netuitbreidingen, vervangingsinvesteringen, nieuwe klantaansluitingen, aansluitingen van windparken op zee, reconstructieprojecten en de bouw van nieuwe stroomsnelwegen (380.000 volt). Ook de regionale netbeheerders werken op veel plaatsen aan de verzwaring en uitbreiding van het stroomnet. Meer vertragingen verwacht In april kondigde TenneT aan dat enkele projecten in Noord-Brabant en Limburg langer duren dan gepland en gaf de netbeheerder een landelijke waarschuwing dat meer projecten in Nederland de komende jaren vertraging oplopen. TenneT spant zich tot het uiterste in om dit te voorkomen, maar kan dat niet alleen.

De netbeheerder roept overheden, toezichthouders en andere betrokkenen op om de broodnodige uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet te helpen realiseren. TenneT blijft zich maximaal inspannen om samen met de regionale netbeheerders en overheden versnellingsmogelijkheden te onderzoeken. De versnellingsmaatregelen die het ministerie van Klimaat en Groene Groei en TenneT recent hebben gepresenteerd staan in deze aanpak centraal. De potentiële effecten van het pakket op de betreffende projecten worden op dit moment samen met de overheden nader in kaart gebracht.

EINDE PERSBERICHT