B-3.12 Besluit B&W tussentijdse evaluatie Woonvisie 2021-2025 d.d. 14-11-23

Organisatieonderdeel: Leefomgeving Behandelaar: W.A.M. Stevens Telefoonnummer: Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct: 311

Onderwerp:

Voorstelnr. 3099 Barneveld, 3 november 2023 Portefeuillehouder: B. Wijnne Op overzicht Bestaand beleid (website)

Tussentijdse evaluatie woonvisie 2021-2025 'Wonen voor jong en oud'

Gevraagde beslissing: 1. In te stemmen met het gestelde in de memo 'Tussentijdse evaluatie woonvisie 2021-2025'. 2. De tussentijdse evaluatie ter kennisname aan de raad aan te bieden (rubriek B).

1. Inleiding Op 18 maart 2021 heeft de raad de woonvisie ‘Wonen voor jong en oud’ van gemeente Barneveld vastgesteld. In de woonvisie zijn ambities en opgaven benoemd die in de periode 2021-2025 aandacht moeten krijgen en uitgevoerd moeten worden. Met de vaststelling van de woonvisie is ook overeengekomen dat gedurende deze looptijd er een tussentijdse evaluatie plaatsvindt. Dit om te bepalen of de opgeschreven doelen ook daadwerkelijk aandacht krijgen en worden gehaald. Maar ook om te constateren wat wellicht nog extra aandacht behoeft.

2. Beoogd effect a) Meetbaar effect Met de vaststelling van de Woonvisie Barneveld 2021-2025 beschikt de gemeente Barneveld over een kader voor woonbeleid en uitvoering van een aantal maatregelen, zoals verwoord in de woonvisie.

b) Maatschappelijk effect Met de vaststelling van de woonvisie is duidelijk welke keuzes de gemeente op het gebied van wonen heeft gemaakt en welke ambities voorliggen. Onderwerpen als beschikbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid hebben met de uitvoering van het in de woonvisie opgenomen werkprogramma verder inhoud gekregen, die voor de inwoners van Barneveld van betekenis zijn.

3. Argumenten De Woonvisie 2021-2025 is voor Woningstichting Barneveld een actueel gemeentelijk volkshuisvestelijk beleidskader om jaarlijks aan de gemeente een bod uit te brengen in verband met de prestatieafspraken. Woningcorporaties moeten immers ’naar redelijkheid’ bijdragen aan het gemeentelijk woonbeleid. Ook voor andere marktpartijen en zorgorganisaties vormt de nieuwe woonvisie een belangrijke leidraad voor het beleid dat de gemeente op een aantal terreinen voorstaat. Uit de bijgevoegde evaluatie wordt duidelijk dat de overgrote meerderheid van het uitvoeringsprogramma conform planning op schema ligt, maar dat er enkele onderwerpen zijn die aandacht vragen. Dit betreft onder andere de woningbouwproductie in onze gemeente die wat achter blijft ten opzichte van onze doelstellingen. Dit heeft met meerdere factoren te maken, waaronder de beschikbare capaciteit van mensen (bij gemeente maar ook bij marktpartijen) en beschikbaar materieel, de invloed van de oorlog in Oekraïne (prijsstijging en beschikbaarheid van bouwmaterialen), COVID-19 en verschillende bezwaar- en beroepsprocedures (zoals in Oostbroek). In het afgelopen jaar is daar de stijging van de rente en het fenomeen netcongestie bij gekomen. Daaraan gekoppeld zien we dat niet in alle kernen sprake is van een meer continue bouwstroom, passend bij de omvang en schaal van deze kernen.

Een ander voorbeeld is dat de huisvesting van arbeidsmigranten nog achter blijft bij de vraag, ondanks het feit dat er nu 2 initiatieven lopen voor nieuwbouw (met een totale capaciteit voor circa 225 personen).

-2In de evaluatie wordt ook het voornemen genoemd om in 2024 een actueel woningbehoefteonderzoek uit te laten voeren. Dit onderzoek is niet alleen relevant voor een nieuwe woonvisie (die begin 2025 gereed moet zijn) maar bijvoorbeeld ook voor de woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’, waarin de wonen, zorg en welzijnsvraag van een groot aantal aandachtsgroepen centraal staat, helpend is. De evaluatie is onder andere met Woningstichting Barneveld afgestemd alsmede met een aantal gemeentelijke disciplines.

4. Kanttekeningen De vigerende woonvisie is nog tot maart 2025 van kracht. Dit betekent dat de doelen en maatregelen tot die tijd doorlopen. Ten aanzien van de onderwerpen die nog aandacht behoeven (zoals voldoende woningbouwproductie en continue bouwstromen in de kernen), wordt er alles aan gedaan om dit in goede banen te leiden. De marktomstandigheden (waaronder de hoge rentestand, hoge bouwkosten, ambtelijke capaciteit en capaciteit bij derden) vormen daarbij een uitdaging.

5. Financiën De maatregelen in de woonvisie (zoals woningbouw, verduurzaming) worden via afzonderlijke instrumenten bekostigd. Woningbouw op eigen locaties loopt bijvoorbeeld via onze gemeentelijke grondexploitaties. En ook een instrument zoals een startersregeling wordt separaat bekostigd (via separate raadsvoorstellen).

6. Participatie en communicatie a) Participatie De tussentijdse evaluatie is met enkele relevante stakeholders afgestemd, waaronder Woningstichting Barneveld.

b) Communicatie De tussentijdse evaluatie zal met verschillende stakeholders worden gedeeld. Verder zal er in De Barneveldse Krant aandacht zijn voor deze evaluatie.

7. Uitvoering Planning: De uitvoering van de doelen en maatregelen uit de woonvisie lopen door tot voorjaar 2025. In de tweede helft van 2024 zal de opstart van de nieuwe woonvisie plaatsvinden (voorafgegaan door een woningbehoefteonderzoek), waarbij de raad actief zal worden betrokken. Voor deze nieuwe woonvisie zal ook input uit de verschillende kernen worden opgehaald alsook met verschillende stakeholders worden gesproken. Daarnaast zal in 2024 de woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’ worden vastgesteld.

Evaluatie/controle Via de voortgangsrapportage zal college en raad geïnformeerd worden over de prestaties in de periode tot maart 2025, waaronder de voortgang van de woningbouw.

Bijlagen Tussentijdse evaluatie woonvisie 2021-2025 ‘Wonen voor jong en oud’. November 2023. Woonvisie 2021-2025 ‘Wonen voor jong en oud’. Maart 2021.

Wonen voor jong en oud Woonvisie 2021-2025 met doorkijk tot 2030/2040

Tussentijdse evaluatie

Gemeente Barneveld Leefomgeving/team Wonen 3 November 2023

1. Inleiding De woonvisie 2021-2025 'Wonen voor jong en oud' met doorkijk tot 2030/3040 is op 18 maart 2021 vastgesteld. Hierbij is een motie m.b.t. flexwoningen aangenomen, waarin is gevraagd om deze ook in onze gemeente te realiseren. De voortgang van de behaalde doelen en de uitvoering van het werkprogramma wordt gemonitord en twee jaar na vaststelling van de woonvisie, zal het tussentijds resultaat geëvalueerd worden. Deze evaluatie komt ter kennisname naar de raad. De bedoeling was dat dit in het voorjaar van 2023 zou plaatsvinden. In verband met beschikbare tijd en capaciteit in relatie tot de overige werkzaamheden, presenteren wij u nu in het najaar van 2023 deze tussentijdse evaluatie. De uitkomsten van deze tussentijdse evaluatie zullen worden meegenomen voor de resterende periode van de woonvisie (tot maart 2025). In deze memo willen we u informeren over de voortgang van de tussentijds behaalde doelen, welke gerealiseerd zouden moeten worden binnen de genoemde vier jaar: maart 2021 tot maart 2025. We evalueren dus vooral wat er in de afgelopen circa twee en half jaar (tot 1 september 2023) is bereikt. 2. Ambities Woonvisie 2021-2025 In de vastgestelde woonvisie zijn vier hoofdambities benoemd, met daaraan gekoppeld een aantal sub thema’s. De vier hoofdthema’s zijn: 1. 2. 3. 4.

We houden ons woningbouwtempo hoog. Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie. We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en kernen. We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving.

Deze ambities sluiten ook aan bij het voorgaande en huidige Coalitieakkoord, waarin wordt gesteld dat op het gebied van wonen blijvend wordt ingezet op de uitvoering van een actief woningbouwprogramma, waarbij ondanks de groeiopgave wordt vastgehouden aan het dorpse karakter van gemeente Barneveld. Kwetsbare groepen, waaronder starters en ouderen , worden extra ondersteund in hun huisvestingsmogelijkheden. Derhalve is in het meest recente Coalitieakkoord een extra inspanning op betaalbare woningen gevraagd, waarmee de jaarlijkse uitbreiding richting 600 woningen zou mogen gaan. Met ons woningbouwprogramma willen we zo goed mogelijk aansluiten bij de behoefte vanuit onze inwoners, rekening houdend met demografische ontwikkelingen en woningtrends.

1

Hoofdlijnennotitie (2021) en Woondeal met BZK (2022) In deze periode (zomer 2021) is ook de Hoofdlijnennotitie (als voorloper op de Omgevingsvisie) door de raad vastgesteld. In dit koersdocument is onder andere het tempo van minimaal 500 te bouwen woning nogmaals bevestigd alsook om een spreiding van de woningbouw over onze kernen te borgen om zo ook bij te dragen aan de leefbaarheid en vitaliteit in deze kernen. Het streefbeeld om ergens tussen de 8.000 en 10.000 woningen te realiseren richting 2040 (en daarmee richting 80.000 tot 85.000 inwoners te groeien) is ook in deze notitie vastgesteld. Hiermee wordt ook bijgedragen aan de opgaven in regio Foodvalley (en regio Amersfoort). In 2022 zijn als uitvloeisel van de Nationale Woon- en Bouwagenda, de zogeheten Woondeals met de woningbouwregio’s in ons land gesloten. Gemeente Barneveld participeert in de Woondeals Foodvalley en regio Amersfoort met een identiek bod van 5.380 te bouwen woningen in de periode 2022 t/m 2030, gemiddeld bijna 600 woningen per jaar. Hiervan wordt tweederde geacht in de betaalbare huur- en koopsfeer te bouwen, waarbij ten aanzien van sociale huurwoningen moet worden toegewerkt naar een percentage richting 30%.

Het bod van gemeente Barneveld is op 25% sociale huur ingezet, mede vanwege de afwijkende woningbehoeftecijfers in onze gemeente (grote oriëntatie op koopwoningen) , die ook als basis voor de vastgestelde woonvisie hebben gediend. 3. Ambitie 1. We houden ons woningbouwtempo hoog De woningmarkt heeft zich de afgelopen jaren, na de economische crisis, krachtig hersteld. Door het achterblijven van nieuwbouw tijdens de crisis is in grote delen van het land een tekort aan woningen ontstaan. Ondanks het feit dat er in Barneveld in deze periode is doorgebouwd, is ook hier de druk op de woningmarkt voelbaar. De aantrekkelijke ligging, woonomgeving en de samenstelling van het woningaanbod van Barneveld, maakt dat ook huishoudens van buiten de gemeente zich graag in Barneveld vestigen. Door het recht op vrije vestiging is deze instroom nauwelijks te beïnvloeden. We continueren het woningbouwtempo tot (tenminste) 2025 om aan de vraag van onze inwoners tegemoet te komen en een zekere instroom toe te staan. We willen dus zeker in de eerste vier jaar het bouwtempo hoog houden en streven naar een jaarlijkse toevoeging van gemiddeld 450-500 woningen. De ambitie voor de jaren daarna bepalen we op een later moment . Speerpunten: • De ambitie is om in 2021-2025 het tempo van 450-500 nieuwbouwwoningen per jaar, vast te houden.

• Op basis van de Hoofdlijnennotitie (met Strategische Visie als onderlegger) en omgevingsvisie bepalen we het gewenste bouwtempo en daarmee de snelheid van de groei van Barneveld na 2025. Hierbij houden we rekening met de demografische ontwikkelingen (tot 2030 en 2040 en verder) en bezien we deze woonopgave in relatie tot andere ruimteclaims (bedrijven, infrastructuur, recreatie, landbouw, duurzaamheid, klimaat, openbare ruimte).

2

• We zorgen voor voldoende harde plancapaciteit om het gewenste bouwtempo tot 2025 waar te maken. Voor de periode 2025-2040 bezien we in hoeverre de resterende plancapaciteit volstaat gegeven de bouwproductie die we in die periode willen realiseren en de keuzes die we daarin willen maken.

Tussentijds resultaat De gemeente Barneveld staat een zekere groei van de gemeente voor, passend bij de demografie en het karakter van de 9 kernen. We groeien door van bijna 60.000 inwoners per 1 januari 2021 naar ruim 68.000 in 2030. Per 1 september 2023 wonen er circa 62.300 inwoners in de gemeente Barneveld, een groei van bijna 1.000 personen per jaar. In dit tempo zouden we in 2030 op 69.000 inwoners uitkomen. Actuele prognoses (van Provincie Gelderland/ABF) geven aan dat de verwachting is dat we in 2030 nog steeds een inwonertal rond 68.000 personen kunnen verwachten. De groei van het inwonertal in 2021 tot heden heeft ook te maken met de opvang van ruim 300 Oekraïners in een 5-tal gemeentelijke opvanglocaties, waaronder in de bestaande gebouwen in De Glind en in Voorthuizen, alsook de particuliere opvang van Oekraïners. Met de realisatie van totaal zo’n 1.075 woningen in 2021 en 2022 en de eerste 8 maanden van 2023 heeft de gemeente niet helemaal de ambitie van 450500 woningen per jaar waargemaakt. Uitgaande van 500 woningen per jaar zouden er per 1 september 2023 zo’n 1.300 woningen gebouwd moeten zijn. We lopen daarmee dus ruim 200 woningen achter. Ten opzichte van de Woondeal (die vanaf januari 2022 loopt) zouden we per 1 september 2023 op 1.000 nieuwbouwopleveringen moeten zitten, en lopen we hier circa 135 woningen op achter.

AMBITIE #1: We houden ons woningbouwtemp hoog

Tijdvak

De ambitie is om in 2021-2025 het tempo van 450-500 nieuwbouwwoningen per jaar, vast te houden We zorgen voor voldoende harde plancapaciteit om het gewenste bouwtempo tot 2025 waar te maken. Voor de periode 2025-2040 bezien we in hoeverre de resterende plancapaciteit volstaat gegeven de bouwproductie die we in die periode willen realiseren en de keuzes die we daarin willen maken

Continu Bij project

Monitoren via voortgangsrapportage woningbouw (Faseren en Doseren)

2x per jaar

Nieuwe plannen zullen worden beoordeeld op hun meerwaarde t.o.v. hetgeen geprogrammeerd staat

Continu

3

Stand van zaken

Toelichting Productie van circa 1.075 woningen in 2021, 2022 en tot 1 september 2023: gemiddeld 403 per jaar. Op projectbasis verkend, er is ruim voldoende planaanbod om onze ambities waar te kunnen maken Is aan voldaan Via portfoliomanagment en de Omgevingstafel krijgt dit aandacht

Via de voortgangsrapportage woningbouw wordt u 2x per jaar geïnformeerd over de voortgang van de woningbouw in onze gemeente (kwantitatief en kwalitatief). Door doorlopend de markt te monitoren en 2x per jaar hierover te rapporteren wordt de programmering in kwantitatieve en kwalitatieve zin bewaakt. In deze rapportages is gesignaleerd dat locaties als Bloemendal en De Burgt meer voorbereidingstijd nodig hadden om tijdig voor een voldoende grote bouwstroom te zorgen. In andere kernen (zoals Kootwijkbroek) hadden we te maken met bezwaar- en beroepsprocedures. Maar ook stikstof en een tijdige verwerving van gronden heeft in sommige ontwikkelingen voor vertraging gezorgd, evenals de schaarste aan bouwmaterieel en personeel (in- en extern). Ook de prijsstijging in de bouw (en stijging hypotheekrente) heeft nadelige effecten op de snelheid van bouwen gehad. Tot slot moet ook de nadelige invloed van COVID-19 en de maatregelen die daarbij hoorden, niet worden vergeten. Om te komen tot een meer continue bouwstroom (per kern) en voldoende focus te houden op voldoende realisatie wordt inmiddels meer aandacht besteed aan de productielijn in relatie tot projecten die dagelijks binnenkomen.

Via (pilot) Portfoliomanagement woningbouw en via de Omgevingstafels worden nieuwe plannen getoetst op hun meerwaarde met betrekking tot onder andere de locatie (welke kern), de omvang van een project, de differentiatie (typologie en prijsklassen) en duurzaamheid.

4. Ambitie 2: Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen wonen, passend naar hun behoefte. Van oudsher is Barneveld een gemeente waar gezinnen met kinderen de overgrote meerderheid van de gemeenschap vormden. Door ontwikkelingen als individualisering en vergrijzing is het aantal 1- en 2 persoons huishoudens de laatste decennia toegenomen en zal ook de komende decennia verder toenemen. Maar ook de huisvesting van andere groepen, waaronder statushouders, arbeidsmigranten en spoedzoekers is aan de orde. Daarmee zien we een toename van doelgroepen die behoefte hebben aan andere (flexibele) woonvormen. Om te kunnen voorzien in deze veranderende behoefte, moeten we ook aan alternatieve en flexibele en soms tijdelijke oplossingen denken. Tegelijkertijd hebben we ook te maken met de realisatie van een groot aantal (vastgestelde) plannen die reeds een bepaalde programmering kennen. We zorgen voor meer woningen passend bij de behoefte van inwoners, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten.

Daarbij richten we ons extra op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de huur- en koopwoningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt: de jongeren en de ouderen Speerpunten: • We gaan specifieker kijken naar welke woonproducten, waar, en voor welke prijs, moeten worden toegevoegd om de ontbrekende segmenten in de markt aan te vullen.

4

• Voor jongeren/starters maken we de eerste stap in de wooncarrière mogelijk in de vorm van verschillende woonproducten: flexibel/tijdelijk en meer permanent. • We gaan een meer gevarieerd aanbod voor ouderen realiseren om zo de doorstroming te bevorderen en ouderen veilig en comfortabel te laten wonen. • We creëren meer betaalbaar aanbod voor specifieke doelgroepen, waaronder statushouders, buitenlandse werknemers, uitstroom beschermd wonen, spoedzoekers.

Tussentijds resultaat De schaarste aan woonruimten wordt gevoeld, ondanks het relatief stevige woningbouwprogramma dat in Barneveld de afgelopen jaren is gerealiseerd. De druk op de landelijke, regionale en lokale woningmarkt ligt hoog. Door de sterke prijsstijging van koopwoningen is het kopen van een woning voor een grote groep lagere en middeninkomens lastig geworden. Daarnaast zien we een toename van de wachttijden voor sociale huurwoningen.

In de afgelopen periode zijn er enkele specifieke vormen voor kleine huishoudens op de markt gebracht of in aanbouw. Denk aan de 27 sociale huur appartementen aan de Amersfoortsestraat , 22 sociale huur appartementen in Woudse Erven, 23 compacte koopappartementen in Holzenbosch, een 8-tal beneden-bovenwoningen in Kromme Akker Zuid en 18 huurappartementen in ’t Poortje. Daarnaast zijn er enkele Tiny Houses gerealiseerd en heeft er bijvoorbeeld in het centrum van de kern Barneveld (bijvoorbeeld boven winkels) transformatie van vastgoed naar wooneenheden plaatsgevonden. De gemeentelijke Doelgroepenverordening voor sociale woningbouw en middenhuur is in 2022 aangepast op actuele prijsklassen. De instandhoudingstermijn voor sociale huur en middenhuur is vorig jaar tevens verhoogd naar respectievelijk 25 en 15 jaar. Gemeente Barneveld faciliteert al sinds 2012 de starterslening in onze gemeente ten behoeve van de aankoop van een eerste koopwoning door starters. Sinds een aantal jaren is het aantal begrensd op 30 leningen per jaar. In december 2022 is de hoogte van de aanschafprijs verhoogd naar de actuele NHGgrens. Dit heeft tot een toename van het aantal startersleningen geleid. In 2023 (tot september) was het aantal van 30 leningen reeds genaderd. Gezien de vraag naar deze leningen (en de noodzaak voor de financiering) is er geen aanleiding om hier mee te stoppen, integendeel.

In een separate memo wordt de raad eind 2023 nog specifiek geïnformeerd over het gebruik van de startersregeling in 2023, vergezeld van een advies voor 2024. De koopgarantregeling wordt behalve door Woningstichting Barneveld ook door enkele marktpartijen in Barneveld toegepast. Onder andere in Bloemendal, De Burgt en Oostbroek wordt deze regeling voor een aantal betaalbare koopwoningen succesvol ingezet.

5

Verkoop van sociale huurwoningen door Woningstichting Barneveld is in de prestatieafspraken met de Woningstichting, Huurdersvereniging en gemeente Barneveld opgenomen en gemaximeerd tot 20 woningen per jaar. De bouw van sociale huurwoningen wordt primair aan Woningstichting Barneveld gekoppeld. In gemeentelijke locaties (zoals Bloemendal) worden hierover rechtstreeks afspraken met de Woningstichting gemaakt. In projecten van derden is in de overeenkomsten met marktpartijen de opdracht weggelegd om voor de realisatie en afname van sociale huurwoningen primair het contact met Woningstichting Barneveld te leggen. In de voortgangsrapportage woningbouw Barneveld die 2x per jaar verschijnt wordt duidelijk dat deze gemiddeld 100 sociale woningen per jaar in de verschillende projecten ruimschoots is geborgd. AMBITIE #2: Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie Betaalbare (kleinere) woonvormen voor 1-2 pers. Hh, starters en specifieke doelgroepen We geven voorlichting aan o.a. jongeren over inschrijving Huiswaarts e.d. We actualiseren de doelgroepenverordening

Tijdvak Continu 2021 + continu 2021

We continueren de starterslening

2021 en verder

Verkenning mogelijke verruiming van de verzilverlening in Barneveld t.b.v. het vrij maken van middelen (schenking) voor de kinderen

2021

De koopgarantregeling zal in samenwerking met marktpartijen worden ingezet Afspraken maken met WsB over verkoopstrategie i.r.t omvang kernvoorraad en doelgroep van beleid en betaalbaarheid De toevoeging van 100 sociale huurwoningen per jaar zal primair met de inzet van WsB worden gefaciliteerd Samenwerking op het gebied van leefbaarheid in de buurten (vroegsignalering, woonbegeleiding, aanpak overlast) etc. met WsB, politie en maatschappelijke organisaties We bieden meer gedifferentieerd aanbod voor ouderen (huur en koop)

2021 en verder

Levensloopbestendigheid zal worden beoordeeld met behulp van Integrale Toegankelijkheid standaard

Continu

Stand van zaken Toelichting Aantal ontwikkelingen gerealiseerd, heeft blijvende aandacht in de programmering Met Jongerenraad is zowel door gemeente als Woningstichting Barneveld gesproken Geactualiseerd op prijsklassen en instandhoudingstermijn Nog steeds actief in de gemeente Barneveld Deze regeling is kort verkend maar heeft als gevolg van de Toekomst bestendig wonen regeling geen verdere uitwerking gekregen De koopgarantregeling wordt door enkele marktpartijen succesvol ingezet

2021

Is in de prestatieafspraken met WsB vastgelegd 2021 t/m 2024

Geborgd in projecten van gemeente en projecten derden Continu

Inzet van wijkbeheer, wijkschouwen 2021 en verder

6

voorkomen

van

schulden,

Via diverse projecten inhoud gegeven Gemeente en WsB beoordelen initiatieven voor ouderen /mindervaliden in de geest van deze standaard

We faciliteren de wonen met zorg vraag voor ouderen op basis van haalbare plannen We continueren onze huisbezoeken en ouderenadviezen in het kader van Woon Bewust Het (pre)mantelzorgbeleid wordt uitgevoerd

2021 t/m 2024

Het Multi Disciplinair Overleg (MDO) Wonen t.b.v. advisering urgentie wordt voortgezet Huisvesting statushouders wordt gecontinueerd, waarbij we op zoek gaan naar betaalbare (flexibele) woonvormen, ook inzetbaar voor andere specifieke doelgroepen We faciliteren diverse vormen voor huisvesting arbeidsmigranten, conform vastgesteld beleidskader

Continu

We handhaven het huidige woonwagenbeleid en monitoren de vraag via Woningstichting Barneveld

2021 t/m 2024

We zetten (extra) menscapaciteit en een registratiesysteem in om opgelegde regels te kunnen handhaven

2021 en verder

Continu Continu

‘t Voorthuis en initiatief Neboplus als voorbeeld In Corona tijd op lager pitje maar wordt nog steeds uitgevoerd via Welzijn Barneveld Heeft de aandacht. Functioneert naar behoren.

2021 t/m 2024

Voor de periode tot en met juli 2023 nagenoeg gerealiseerd, maar de2e helft van 2023 wordt uitdagend 2021 t/m 2024

2 concrete grotere initiatieven voor huisvesting lopen er, maar nog onbalans in woon-werkaantallen Geen wachtlijst en geen signalen van grote vraagdruk Behoeft aandacht, is in afgelopen periode niet actief opgepakt

Samenwerking op het gebied van leefbaarheid is continu aan de orde. Zo werkt de gemeente samen met WsB (en enkele maatschappelijke organisaties) om schulden te voorkomen via het project ‘Vroeg erop af’. Met inzet van twee wijkbeheerders heeft de woningstichting haar verantwoordelijkheid genomen om ‘ogen en oren’ in een aantal wijken te zijn en bij te dragen aan een veilige, schone omgeving en aandacht te hebben voor de sociale samenhang. Voor meer gedifferentieerd aanbod voor ouderen is de afgelopen jaren aandacht geweest en heeft het ook de komende jaren volop de aandacht. In de sociale huursfeer is onder andere het project aan de Paulus Potterstraat (15 seniorenwoningen) gerealiseerd, waarbij ouderen uit Voorthuizen met voorrang konden doorstromen naar deze woningen. In Barneveld zijn aan de Churchillsttraat en Torenplein voor ouderen geschikte appartementen gerealiseerd evenals in het project Versteghehof in Garderen en de Veldkampstraat in Voorthuizen. De levensloopbestendigheid van projecten wordt zowel bij de Woningstichting als bij de gemeente beoordeeld in relatie tot de beoogde doelgroepen voor de betreffende projecten. Er wordt getoetst in de geest van de Integrale Toegankelijkheid standaard.

7

Wonen en zorg projecten worden met zorgvuldigheid behandeld en beoordeeld. Het project ’t Voorthuis in Voorthuizen is daar een goed voorbeeld van evenals het lopende initiatief van Neboplus in Bloemendal fase 1. Er wordt multidisciplinair meegedacht en meegekeken naar het programma van eisen, de programmatische verdeling, de flexibiliteit van een dergelijke ontwikkeling en de (financiële) haalbaalbaarheid van een dergelijk initiatief. In het kader van Woonbewust voeren vrijwilligers via Welzijn Barneveld gesprekken met ouderen over hun woonsituatie en geven advies met betrekking tot eventuele woningaanpassingen of brengen de overweging om te verhuizen ter sprake. Welzijn Barneveld overweegt naar de toekomst een andere werkwijze om ouderen na het advies ook te kunnen ondersteunen om dit advies daadwerkelijk op te volgen. Dit zal in samenspraak met gemeente Barneveld gebeuren. Er zal worden gewerkt aan een doorontwikkeling van dit product. (Pre)mantelzorgbeleid heeft de aandacht in Barneveld. Van belang is dat ouderen of mensen met een beperking tijdig anticiperen op hun afnemende zelfredzaamheid en bijvoorbeeld hun woning laten aanpassen op deze veranderende situatie. Via voorlichting (onder andere via Woonbewust) wordt dit georganiseerd.

Ook wordt nagedacht over (en gewerkt aan) andere woonvormen (zoals een Knarrenhof) waarbij mensen omzien na elkaar om zo langer zelfstandig te kunnen blijven functioneren. Via het Multi Disciplinair Overleg (MDO) Wonen worden adviesaanvragen ten behoeve van woonurgentie aangevraagd. Daarbij wordt vanuit o.a. gemeente en Woningstichting Barneveld naar het verzoek gekeken. Dit levert jaarlijks een weloverwogen aantal urgenties op die binnen de bandbreedte van het aantal rechtstreekse bemiddelingen valt. De huisvesting van statushouders heeft doorlopend de aandacht bij gemeente Barneveld (teams Leefomgeving en Samenleving), maar ook bij Woningstichting Barneveld (als belangrijke huisvester van deze personen), NIDOS en Vluchtelingenwerk. Dankzij een grote inspanning van alle betrokkenen is in 2021 en 2022 de taakstelling gehaald maar voor met name de tweede helft van 2023 (taakstelling van 94 personen, naast de 73 personen in de eerste helft van 2023, totaal 167 personen) zien we een uitdaging als gevolg van de fors hogere taakstelling. De aantallen in de tweede helft van 2023 zijn een verdubbeling van de aantallen in de tweede helft van 2021 en 2022. Deze verhoging, in combinatie met het feit dat er relatief wat meer alleengaanden gehuisvest moeten worden, maakt de opgave lastiger. Dit beeld is overigens ook elders in ons land terug te zien (en dus ook in Foodvalley).

De inzet van flexwonen ligt wat gecompliceerder dan gedacht. Woningstichting Barneveld heeft ervaring met een dergelijk project (de 22 demontabele, verplaatsbare Lijsterhofwoningen) maar de kosten-batenanalyse pakt daarbij niet direct in positieve zin uit. Ook voor flexwonen moeten vergunningen worden aangevraagd, onderzoeken worden gedaan en een locatie bouw- en woonrijp worden gemaakt. Bouwen op tijdelijke locaties leiden niet alleen tot extra verplichtingen maar mogelijk ook tot desinvesteringen. In relatie tot onze ambitieuze woningbouwopgave vraagt dit ook weer extra ambtelijke capaciteit. Als gemeente staan we open voor particuliere initiatieven, mits zij ook over een geschikte locatie beschikken. Tegelijkertijd is de bouw van prefab woningen niet meer weg te denken (denk aan concepten als Fijnwonen van firma van Wijnen, dat bijvoorbeeld in het project aan de Buurtweg in 8

Voorthuizen zal worden ingezet) . Deze bouwmethode zal de komende jaren grotere vormen aan gaan nemen en voor een versnelling van het bouwproces zorgen, waarbij er tevens meer sprake is van een beheersing van de bouwkosten. En daarmee helpend voor de betaalbaarheid. De huisvesting van arbeidsmigranten wordt als een relevante opgave beschouwd, er werken immers ruim 1.600 arbeidsmigranten in onze gemeente, terwijl de huisvesting daarvoor niet goed is geregeld. In 2020 zijn daartoe al relevante beleidskaders voor opgesteld en vastgesteld. In de Huisvestingsverordening is gespreide inzet van particuliere woningen (met WOZ vanaf € 300.000,-) onder voorwaarden mogelijk. In de praktijk leidt dit in een aantal omgevingen tot bezwaren van omwonenden. De inzet is vooral om tot grotere (nieuwe) locaties te komen. Vanwege Corona lag dit in 2021 en deels in 2022. In 2023 is hard gewerkt om een ontwikkeling in het Woonwerklandschap in Voorthuizen mogelijk te maken, de procedures voor de realisatie hiervan (voor 96 personen) is in volle gang. Daarnaast is er een pilot doorlopen voor 2 verzoeken die buiten de beleidskaders vallen. Een daarvan zal dit najaar verder in procedure worden gebracht (locatie Oud Vellerseweg) en voorziet in de huisvesting van 128 arbeidsmigranten.

Hierna zullen waar mogelijk nog nieuwe initiatieven volgen om zo meer balans in de verhouding werken en wonen te creëren en de reguliere woningmarkt te verlichten van deze extra vraag naar huisvesting. Het verzoek om een woonwagenstandplaats in de gemeente Barneveld komt sporadisch voor. In genoemde periode welgeteld 1 keer. In het kader van de mensenrechten is het wel van belang om deze behoefte in beeld te houden. In dat verband zal bij de op te stellen woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’ ook aandacht zijn voor dit vraagstuk. Via allerlei contracten en overeenkomsten leggen we als gemeente Barneveld bepaalde kwalitatieve verplichtingen op. Denk aan de Doelgroepenverordening, anti-speculatiebedingen, huurovereenkomsten en dergelijke. Om goed te kunnen toezien (en te toetsen) of deze regels worden nageleefd is het van belang om dit goed te registreren. Recent is binnen Leefomgeving (team Grondzaken) een systeem aangeschaft (P8). Dit najaar zal er moeten worden besloten of dit systeem voor deze verplichtingen wordt gebruikt (en ingevuld) of dat het via een ander systeem moet worden geregistreerd.

5. Ambitie 3. We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en kernen Samen leven en aandacht voor elkaar, vormen belangrijke kernwaarden in onze gemeenschap. We hechten er waarde aan dat inwoners kunnen blijven wonen in hun eigen vertrouwde omgeving. Dit betekent dat er naast voldoende woningen, ook aandacht is voor de differentiatie ervan, passend bij de behoeften van de mensen die er wonen. Met voldoende aandacht voor het veilig en prettig wonen in een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Zelfredzaamheid wordt daarbij belangrijk gevonden. Daarmee is er ook aandacht voor de mix van wonen, werken en voorzieningen.

9

We werken aan vitale en gedifferentieerde kernen en buurten. Door oog te hebben voor de (demografische) veranderingen in de samenleving willen we initiatieven op het gebied van wonen, werken en voorzieningen ondersteunen om zo vraag en aanbod meer in balans te brengen. Met aandacht voor de zelfredzaamheid van onze inwoners. Speerpunten: • Het woningbouwprogramma is gemeentebreed kaderstellend, met accenten per kern, wijk of buurt. • Gedifferentieerde wijken en buurten en kernen, met een mix van wonen, werken en voorzieningen.

Tussentijds resultaat Gemeente Barneveld heeft een stevige bouwambitie. Met de vastgestelde Hoofdlijnennotitie (als voorloper op de Omgevingsvisie) is bepaald dat mede ten behoeve van de leefbaarheid in de 9 kernen, een zekere continuïteit in de bouw wenselijk is om zo de lokale woningbehoefte in de eigen kernen te kunnen faciliteren. Van oudsher zijn de grotere kernen Barneveld en Voorthuizen meer verzekerd van een aantal woningbouwprojecten dan de overige 7 kernen. Met name de kernen Kootwijkerbroek en Terschuur hebben in de periode 2021 t/m september 2023 onvoldoende plannen gehad om van een continue bouwstroom te kunnen spreken. Dit had ook ten dele te maken met bezwaar- en beroepsprocedures. Maar ook voor de overige kernen is er sprake van een zekere onevenwichtigheid, soms ook voor de komende jaren (zoals in Garderen). Dit onderwerp heeft alle aandacht via het Portfoliomanagement en de voortgangsrapportages. Er wordt aan gewerkt om hier meer balans in te krijgen en naar een evenwichtige verdeling toe te werken. Externe factoren zoals genoemde beroepsprocedures maar bijvoorbeeld ook stikstof en netcongestie kunnen echter nog altijd voor verstoring zorgen. AMBITIE #3: We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en kernen

Tijdvak

Continuïteit in bouwstromen per kern aanbrengen, afgestemd op de lokale behoefte Er is ruimte om af te wijken van het totale gemeentelijke woningbouwprogramma t.b.v. identiteit en verschillen in vraagbehoefte

Continu Continu

Stand van zaken

Toelichting In enkele kernen geen sprake van een continue bouwstroom Op verschillende (inbreidings)locaties is afgeweken van het streefprogramma

In de vastgestelde woonvisie is een streefprogramma voor de woningbouw opgenomen. Met als doel om gedifferentieerd te bouwen voor verschillende doelgroepen en inkomensgroepen. Dit programma wordt op de grotere woningbouwontwikkelingen in onze gemeente van toepassing verklaard. Maar soms 10

zijn er omstandigheden dat hiervan wordt afgeweken, bijvoorbeeld wanneer het om een project van minder dan 10 woningen gaat, dan is het lastig om hier het streefprogramma op te leggen. Maar ook wanneer het bijvoorbeeld om een dure herontwikkelingslocatie gaat, waarbij het vanwege de haalbaarheid van het plan, hier gemotiveerd van af te wijken. Denk aan een project als Paalhoeve (Kootwijk) of Versteghehof (Garderen). Of wanneer een bepaald woonmilieu wordt nagestreefd: bijvoorbeeld plan Overbeek in Voorthuizen. Maar 100% sociale woningbouw komt ook voor, zoals het project aan de Amersfoortsestraat (transformatielocatie) waar 27 sociale huurwoningen van Woningstichting Barneveld zijn gebouwd.

6. Ambitie 4. We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving Het onderwerp ‘duurzaamheid’ heeft de afgelopen jaren aan importantie gewonnen. Met het willen behalen van de benodigde klimaatdoelen zullen we onder andere anders met onze woningen en woonomgeving moeten omgaan. Bij nieuwbouw gelden steeds strengere normen (zoals BENG vanaf 2021). De grootste opgave ligt echter in het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast moeten we onze leefomgeving voorbereiden op extremen in de weerssituatie (hitte, droogte, extreme regenval). Het is belangrijk om door te werken aan deze opgaven Dit alles zodat Barneveld een prettige gemeente blijft voor een ieder die er nu woont, en een ieder die er de komende jaren zal komen wonen Speerpunten: • We zetten de energietransitie in, waarbij ons uitgangspunt een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening voor iedereen is. • We verleiden, faciliteren en stimuleren particuliere woningeigenaren tot het nemen van duurzaamheidsmaatregelen. • Nieuwbouw volgens geldende duurzaamheidsnormen. • Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen. • Aandacht voor een klimaat adaptieve woning en woonomgeving is onderdeel van de beoordeling van al onze woningbouwprojecten.

Tussentijds resultaat Op het gebied van verduurzaming en klimaatbestendig bouwen gebeurt er het nodige in onze gemeente. In januari 2022 is het programmaplan ‘Een gezond en toekomstbestendig Barneveld’ vastgesteld waarin doelen op het gebied van energie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulaire economie en een duurzaam voedselsysteem verwoord staan. Dit zijn vaak langere termijndoelen, maar de werkzaamheden daartoe zijn vertaald naar 11

jaarprogramma’s. Zoals het opstellen van een Energievisie met uitvoeringsprogramma (waarin ook de bestaande warmtevisie, zonneladder en dergelijke een plek krijgen en waar nodig worden geactualiseerd). Maar ook het komen tot een meerjaren onderhoudsplan van het gemeentelijk vastgoed en de aanpak van energiearmoede, de verkenning van warmtenetten in onze gemeente en het voeren van verduurzamingscampagnes. Ook het verder brengen van beleid met betrekking tot klimaatadaptatie in de gemeente Barneveld (waar in 2019 mee is gestart) heeft een vervolg in 2022 en 2023 gekregen. De aanpak van hittestress en gezondheid is een ander mooi voorbeeld van een project dat is opgepakt, om te komen tot een gezond en toekomstbestendig Barneveld. Het beleid heeft zich ook vertaald in concrete prestaties. Zo zijn er alleen al in de periode november 2021 tot zomer 2022 meer dan 1.100 adviezen verstrekt op het gebied van verduurzaming. En zijn er in 2021 t/m heden meer dan 220 Toekomst Bestendig wonen leningen afgesloten (via gemeente en SVN). Inmiddels liggen er al meer dan 250.000 zonnepanelen op Barneveldse woningen en bedrijven. Ook Woningstichting Barneveld heeft haar bezit verder verduurzaamd (en zit gemiddeld al op label B en nadert bijna niveau A1). De oorlog in Oekraïne heeft de afhankelijkheid van olie en aardgas uit andere landen zeer duidelijk gemaakt.

Dit heeft ingrijpende (en soms ook positieve) gevolgen gehad op ons gedrag en energieverbruik, dit is namelijk mede daardoor drastisch gedaald. Maar het heeft ook tot veel spanningen bij huishoudens geleid die moeite hadden om de energierekening nog te kunnen betalen. Mede dankzij overheidsingrijpen (instelling van een prijsplafond) is dit beheersbaar gebleven. Het heeft echter wel tot onder andere acties geleid, zoals tot het isoleren van woningen, het structureel lager zetten van de thermostaat en ook de aanschaf van zonnepanelen en warmtepompen. Afgelopen jaar hebben gemeente, Woningstichting Barneveld en de Huurdersvereniging Barneveld nauw samengewerkt op het thema energiearmoede. Dit thema is complex, waar veel verschillende factoren een rol in spelen. We zien dat dit thema blijvend aandacht vraagt. Gedrag is hierbij een belangrijke factor is. We realiseren ons dat we daar beperkt invloed op hebben. Juist daarom is het van belang om het hele jaar door bewoners te informeren, niet alleen in het stookseizoen. We hebben een mooie basis gelegd het afgelopen jaar in de samenwerking en willen hierin ook de komende tijd mee doorgaan. Aandachtspunt bij de verduurzaming (en nieuwbouw) vormt sinds enkele jaren de netcongestie. Zowel gemeente als Woningstichting Barneveld stemmen vroegtijdig met Liander de nieuwbouwplannen en verduurzamingsplannen af.

Het lukt echter niet altijd om op tijd de planning te stroomlijnen. Isoleren, besparen en duurzame opwekking van energie is een heel belangrijke eerste stap naar een CO2-neutraal Barneveld. We zien dat de duurzame opwekking van energie een grote druk legt op het electriciteitsnetwerk. Meerdere partijen doen een beroep op die schaarse netcapaciteit. Om de beschikbare ruimte zo goed mogelijk in te zetten is het noodzakelijk dat gemeente, netbeheerder en bijvoorbeeld Woningstichting Barneveld met elkaar in gesprek gaan over 12

een integraal afwegingskader. Een eerste vingeroefening van integraal afwegen is gemaakt, waarbij niet alleen rekening is gehouden met de staat van het netwerk, maar ook is gekeken waar een verduurzamingsopgave en nieuwbouwopgave ligt. Ten aanzien van klimaatadaptieve maatregelen leggen we in realisatie- of anterieure overeenkomsten vast dat er bijvoorbeeld regentonnen of waterberging op eigen terrein door middel van infiltratiekratten geplaatst moeten worden. Dit wordt getoetst in de fase van planvoorbereiding en bij de aanvraag voor een omgevingsvergunning. We stimuleren inwoners van Barneveld om hun woning en buitenruimte klimaatadaptief in te richten. Dit doen we door algemene communicatie (folders, Barneveldse Krant, Groene Markten) en project specifieke communicatie (afkoppelen bij rioleringsprojecten, Klimaatadaptatieplan). Daarnaast heeft Barneveld een subsidieregeling voor b.v. het ontstenen van tuinen, een regenton of een andere waterberging en de aanleg van een groen dak. AMBITIE #4: Verdergaande verduurzaming van woningvoorraad en woonomgeving De energievisie zal via wijk- en gebiedsgerichte aanpak bottom-up samen met inwoners en ondernemers worden opgepakt Afspraken over de verdere verduurzaming van de sociale huurvoorraad, particuliere huurvoorraad en koopwoningen Met WsB en huurders het gesprek over keuzes verduurzaming i.r.t.

beschikbaarheid en betaalbaarheid Haalbaarheid opzet SoortManagementPlan (SMP) onderzoeken (en zo mogelijk uitvoeren) Inzet van ‘no regret’ maatregelen, mede in afwachting van onderzoek naar meest duurzame warmtebron(nen) Continueren Energieloket en duurzaamheidsleningen voor inwoners Barneveld We dagen de markt uit voor extra inzet duurzaamheidsmaatregelen, alsook koppelkansen met nabijgelegen bestaande woningvoorraad We leggen maatregelen met betrekking tot klimaatadaptatie in overeenkomsten vast en toetsen hierop in projecten We stimuleren inwoners van Barneveld om hun woning en buitenruimte klimaatadaptief in te richten via voorlichting/communicatie

Tijdvak 2021 en verder

Stand van zaken Toelichting Er lopen verschillende initiatieven, waaronder via Energieloket

2021 en verder

In prestatieafspraken met woningcorporaties 2021 (en verder) 2021 (en verder)

In prestatieafspraken aandacht gekregen Is stil komen te liggen vanwege uitspraak Raad van State, maar heeft weer hernieuwde de aandacht

2021 en verder 2021 en verder

2021 en verder 2021 en verder

Inzet op isolatie, gedragsverandering en zonnepanelen Bijvoorbeeld tussen nov 20211 en zomer 2023 meer dan 1.100 adviezen gegevens (waarvan ruim 400 aan huurders) Op projectbasis wordt hier over gesproken, netcongestie vormt uitdaging In overeenkomsten leggen we o.a. ten aanzien van waterberging e.e.a. vast.

2021 en verder

(Project specifieke) Communicatie, subsidieregeling

13

7. Aandachtspunten voor de resterende woonvisieperiode (tot en met voorjaar 2025) Uit voorgaande informatie blijkt dat veel zaken uit de woonvisie prima lopen in de vorm van projecten en processen. Ook de komende jaren blijven we daar energie op inzetten om gestelde doelen te behalen. Er zijn echter enkele onderwerpen die aandacht behoeven: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Verhoging woningbouwbouwproductie en daarmee de beschikbaarheid van voldoende woningen Onvoldoende bouw continuïteit in een aantal kernen Huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten nog onvoldoende Registratie (en handhaving) van opgelegde kwalitatieve verplichtingen (zoals Doelgroepenverordening) Opzet Soort Management Plan Actueel woningbehoefteonderzoek.

Ad. 1 en 2 Verhoging bouwproductie en werken aan continue bouwstromen in kernen Uit de voortgangsrapportages woningbouw blijkt dat de oorspronkelijke ambitie van jaarlijks gemiddeld 450-500 woningen niet is gehaald en daarmee ook niet de opgehoogde ambitie van bijna 600 woningen per jaar voor de periode 2023 t/m 2030. Dit terwijl de locaties waar deze woningen gebouwd moeten gaan worden in belangrijke mate al bekend zijn. Oorzaken waarom de aantallen niet worden gehaald zijn velerlei, te weten bezwaar- en beroepsprocedures bij een aantal ontwikkelingen, Stikstofperikelen, capaciteit bij gemeente en marktpartijen, oplopende rente en de situatie in Oekraïne heeft ook de beschikbaarheid van sommige materialen lastig gemaakt (waaronder staal). Ook de aanleg van hoofdinfrastructuur (zoals bij Bloemendal) zorgt bij de aanvang van een dergelijke woningbouwontwikkeling doorgaans voor wat vertraging. Inmiddels weten we van een aantal plannen en projecten dat deze gewoon doorgang kunnen hebben. Het voornemen is dan ook om de ambtelijke organisatie rondom deze projecten verder te stroomlijnen en de efficiency in projecten verder te verhogen. Bijvoorbeeld door focus te leggen op grotere woningbouwontwikkelingen, een aantal werkzaamheden meer bij de markt (en hun kundigheid) te laten en nog meer te sturen op tijd, geld en middelen.

Daarnaast werken we in de programmering bewust er naar toe dat in alle grotere kernen (met uitzondering van Kootwijk) meer continuïteit in bouwactiviteiten gaat ontstaan, door projecten beter op elkaar af te stemmen (ook tussen de kernen onderling). Ad 3. Huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten De aanwezigheid van ruim 1.600 (tijdelijke) buitenlandse werknemers in Barneveld die voor een aantal bedrijven werken (zoals in transport, distributie en logistiek) vraagt ook om passende huisvesting van deze werknemers. Gezien de druk op de woningmarkt zijn hun kansen niet groot, aangezien het om 14

betaalbare huisvesting moet gaan. In het vastgestelde beleid wil de gemeente Barneveld de komende jaren enkele grotere ontwikkelingen faciliteren (passend qua omvang bij de schaal van de kern) met beheer en toezicht. Deze huisvesting moet toezien op kwalitatief betere huisvesting dan doorgaans in het verleden werd aangeboden (zoals op camping), de Wet goed Verhuurderschap biedt daartoe ook handvatten. Er lopen nu 2 concrete initiatieven (voor ruim 200 slaapplekken), maar wenselijk is dat de komende twee jaar daar nog minimaal twee initiatieven aan worden toegevoegd om de woon-werkbalans meer in evenwicht te krijgen en daarmee ook het aantal handhavingszaken op losse particuliere locaties terug te dringen. Prefab bouw (al dan niet demontabel) kan hierbij uitstekend worden ingezet. Ad. 4 Registratie en handhaving van opgelegde kwalitatieve verplichtingen Om goed te kunnen nagaan of de opgelegde kwalitatieve verplichtingen ook daadwerkelijk worden nageleefd, is het relevant om de adressen waar het om gaat, te registreren alsook de daarbij overeengekomen verplichtingen. Nu zit deze informatie verspreid over de organisatie. Komende tijd zal worden bezien of het bestaande systeem binnen de gemeente daartoe toereikend is, waardoor dit meer eenduidig kan worden ingezet. De recente Wet goed Verhuurderschap is een extra aanleiding om dit actief op te pakken.

Hiervoor zal echter ook capaciteit beschikbaar moeten zijn. Ad 5. Soortenmanagementplan (SMP) Bij nieuwbouw, verbouw of verduurzaming worden we geconfronteerd met beschermde diersoorten zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen. Met deze soorten moet rekening worden gehouden. Door middel van ecologisch onderzoek kan de aanwezigheid worden vastgesteld en wanneer deze aanwezig zijn dan zal ontheffing moeten worden aangevraagd. Om dit niet telkens voor ieder project afzonderlijk te moeten doen, kan er ook voor worden gekozen om dit in 1x voor de gehele gemeente te doen en maatregelen te nemen op gebiedsniveau. Dit wordt dan in een SMP vastgelegd en bij de provincie ingediend. Op basis van het Soortenmanagementplan kan de provincie vervolgens aan de gemeente voor tien jaar een gebiedsontheffing verlenen. Gemeente Barneveld heeft dit enkele jaren geleden overwogen (ook samen met Woningstichting Barneveld) maar is toen vanwege een uitspraak van Raad van State on hold gezet. Het voornemen is om dit alsnog te gaan doen. Ad 6. Actueel woningbehoefteonderzoek De woningmarktomstandigheden zijn in de afgelopen jaren redelijk gewijzigd en zullen ook de komende jaren aan tal van externe invloeden onderhevig blijven. Het laatste brede woningbehoefteonderzoek voor gemeente Barneveld dateert van 2019.

15

Aangezien we de komende jaren nog een behoorlijke bouwambities hebben en daarnaast bezig zijn met diverse beleidsprogramma’s en visies (zoals de woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’, bestaanszekerheid) en voor de nieuwe woonvisie 2025-2029 goed inzicht willen hebben in de vraag naar woningen, het soort woningen, tevredenheid en dergelijke, is actueel woningbehoefteonderzoek relevant. Niet alleen representatief op het niveau van de gehele gemeente maar ook op het niveau van de afzonderlijke kernen. De bedoeling is dat begin 2024 dit onderzoek wordt uitgezet en de resultaten voor zomer 2024 beschikbaar zullen zijn. Dit onderzoek zal in samenwerking met Woningstichting Barneveld worden opgepakt.

16

Wonen voor jong & oud Woonvisie Barneveld 2021-2025 met doorkijk tot 2030/2040

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 2

Voorwoord Geachte lezer, In de afgelopen jaren is de gemeente Barneveld verder gegroeid tot een middelgrote gemeente met 60.000 inwoners begin 2021. De ligging te midden van de Gelderse Vallei en de Veluwe maakt Barneveld een aantrekkelijke woongemeente. Per auto en per openbaar vervoer zijn we goed bereikbaar. We worden omringd door prachtige natuurgebieden en kunnen als inwoners gebruik maken van tal van voorzieningen. Negen kernen met hun eigen specifieke karakter en dynamiek, vormen samen de gemeente Barneveld. De komende jaren breidt de gemeente Barneveld verder uit naar zo’n 65.000 inwoners in 2025, door de bouw van gemiddeld 500 woningen per jaar op verschillende locaties. Afhankelijk van het bouwscenario dat vanaf 2025 wordt gekozen, zal het inwonertal doorgroeien tot minimaal 75.000 inwoners in 2040. We zijn bezig met de realisatie van nieuwe woonwijken in Barneveld en Voorthuizen, maar ook in de andere dorpen worden de komende jaren woningen gerealiseerd.

Dat draagt bij aan het woongenot. Wij hebben bij het opstellen van deze Woonvisie, waarin de woonambities voor de komende jaren staan beschreven ook goed geluisterd. Naar inwoners, inwonersgroepen en naar de (markt)partijen waarmee wij samenwerken. Het is een woonvisie die gezamenlijk is opgesteld en daar ben ik als wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen best een beetje trots op. Een plan van ons samen en een plan vóór ons samen. Een plan waar we allemaal onze schouders onder zetten om het de komende jaren tot uitvoering te brengen. Het vormt een bouwsteen voor de nieuwe omgevingsvisie. Eén ding wordt na het lezen van deze Woonvisie wel duidelijk. Barneveld is nog niet af. Ook de komende jaren blijven we ons van harte inzetten voor een kwalitatief woningbouwprogramma in onze gemeente, met aandacht voor de opgaven in de verschillende kernen. Ik spreek de hoop en verwachting uit dat deze Woonvisie Barneveld 2021-2025 er aan bijdraagt dat velen in onze gemeente een passend thuis vinden en hier samen met anderen naar genoegen kunnen wonen.

De woonvisie is door de gemeenteraad van Barneveld op 18 maart 2021 vastgesteld.

Samenwerken aan een veelzijdig Barneveld Barneveld heeft veel te bieden. Veel mensen willen hier graag (blijven) wonen en dat proberen we samen met allerlei partijen, waaronder marktpartijen, Woningstichting Barneveld, zorgpartijen en makelaars, zo goed mogelijk te faciliteren. Samenwerken om invulling te geven aan de woonvraag die actueel is en samen de plannen zó vorm te geven dat vraag en aanbod nauw op elkaar aansluiten, voor jong en oud. Met het uiteindelijke doel om iedereen op een zo plezierig mogelijke manier te laten wonen in onze gemeente. We vinden het daarbij ook belangrijk dat de woon- en leefomgeving op een kwalitatieve manier duurzaam wordt aangelegd en onderhouden.

B. Wijnne, Wethouder Ruimtelijke Ordening en Wonen

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 3

Inhoudsopgave 1. Inleiding���������������������������������������������������������������������������������������������������������������4

5. Verduurzaming en klimaatbestendigheid �����������������������������������������������������45

1.1 Woonkansen inwoners vergroten���������������������������������������������������������������5

5.1 Energietransitie����������������������������������������������������������������������������������������46

1.2 Woonkeuzes vooruitlopend op de omgevingsvisie������������������������������������9

5.2 Verduurzaming bestaande particulier voorraad����������������������������������������49

1.3 Binnen de regio’s FoodValley en Amersfoort positie bepalen��������������������9

5.3 Nieuwbouw�����������������������������������������������������������������������������������������������49

1.4 Aanleiding en totstandkoming������������������������������������������������������������������10

5.4 Prettig, veilig en gezond binnenklimaat gebouwen en woningen�������������49 5.5 Klimaatadaptatie���������������������������������������������������������������������������������������50

2. We houden ons woningbouwtempo hoog����������������������������������������������������� 11 2.1 Ontwikkeling aantal huishoudens en woningbehoefte: groei�������������������12

6. Uitgangspunten voor woningbouwprogramma���������������������������������������������52

2.2 Grote woningbouwopgave������������������������������������������������������������������������14

6.1 Richtinggevend woningbouwprogramma�������������������������������������������������53

2.3 Werken aan voldoende (harde) plancapaciteit�����������������������������������������16

6.2 Monitoring�������������������������������������������������������������������������������������������������55

3. Woningdifferentiatie: extra aandacht voor jongeren en ouderen����������������18

7. Werkprogramma�����������������������������������������������������������������������������������������������56

3.1 Korte karakteristiek woningvoorraad��������������������������������������������������������19

8. Bijlagen��������������������������������������������������������������������������������������������������������������59

3.2 Ontwikkeling huishoudensamenstelling ��������������������������������������������������21 3.3 Kwalitatieve woningbehoefte �������������������������������������������������������������������22 3.4 Een aantal doelgroepen uitgelicht �����������������������������������������������������������26

4. Vitale en gedifferentieerde buurten en kernen����������������������������������������������38 4.1 Vitale en gedifferentieerde kernen met behoud van eigen identiteit���������39

9. Colofon��������������������������������������������������������������������������������������������������������������61

1

Inleiding

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 5

Deze woonvisie gaat over de ontwikkelingen en de daaruit voortvloeiende opgaven op het gebied van wonen voor de periode 2021-2025 in gemeente Barneveld, maar doet ook uitspraken over de periode tot 2030 (met soms een doorkijk tot 2040 en verder). Zo anticiperen we op toekomstige (demografische) ontwikkelingen. We willen tenslotte tegemoetkomen aan de woonwensen van de huidige en toekomstige inwoners van Barneveld, zodat mensen hier naar volle tevredenheid kunnen blijven en komen wonen.

1.1 Woonkansen inwoners vergroten Onze visie en bijhorende ambities Bij het formuleren van het beleid in deze woonvisie staan de behoeften van onze inwoners voorop. Er zijn veel inwoners in onze gemeente met woonen verhuiswensen die in de huidige marktomstandigheden niet eenvoudig in te vullen zijn. Bij het programmeren van nieuwbouwontwikkelingen wordt daarom de eerstkomende jaren extra gekeken naar welke segmenten de inwoners in het huidige aanbod (bestaand en nieuw) als tekort of ontbrekend ervaren. Met deze woonvisie willen we hiervoor kansen creëren, aanvullend op hetgeen al geprogrammeerd en gepland staat. De druk op de woningmarkt pakt voor inwoners verschillend uit. Doorstromers in een koopwoning hebben hun woning wellicht met flinke overwaarde kunnen verkopen, maar voor starters vormt de sterke prijsstijging een duidelijke barrière voor toetreding tot de koopwoningmarkt. Hierdoor is het voor huurders lastiger om door te stromen naar een koopwoning en zien jongeren zich genoodzaakt om langer thuis te blijven wonen. We zien daarnaast een grote groep (vitale) ouderen die nog een

stap in hun wooncarrière willen zetten, maar waarvoor in de afgelopen jaren te weinig is gebouwd. In deze visie streven we de volgende ambities na: 1.

We houden ons woningbouwtempo hoog.

2.

Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie.

3.

We werken aan vitale en gedifferentieerde buurten en kernen.

4.

We werken aan een duurzame en klimaatbestendige woningvoorraad en woonomgeving.

Barnevelders vormen een hechte en krachtige gemeenschap. Het is een echte gezinsgemeente, met een sterk verenigingsleven. Omzien naar elkaar wordt als een groot goed beschouwd. Het is ook een tamelijk welvarende gemeente, mede dankzij het ondernemerschap van een aantal bedrijven en organisaties. Dit willen we graag zo houden en we dragen hieraan bij met ons woonbeleid. Ook op het gebied van wonen werken we samen met de samenleving en betrokken organisaties en (markt)partijen op basis van gelijkwaardigheid, waarbij iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid neemt (‘Zelf-SamenGemeente’). Als gemeente willen we de initiatieven van onze inwoners en organisaties verder brengen en soms extra aanzwengelen. Sinds de vaststelling van de Woonvisie 2017-2021 is er het nodige gebeurd, de gemeente is in inwonertal sterk gegroeid, mede door de ontwikkeling van gedifferentieerde woningbouwprojecten in aantrekkelijke omgevingen. De verwachting is dat Barneveld ook de komende jaren nog een grote bevolkings- en huishoudensgroei zal doormaken. Ook al is de verwachting nu dat de groei na 2030 iets afzwakt. Zeker de komende tien

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 6

jaar zijn veel woningen nodig, zowel voor de huidige inwoners en hun kinderen als voor de woningzoekenden uit de aangrenzende regio’s en de rest van Nederland die ervan dromen om in Barneveld te kunnen wonen. Er is dus werk aan de winkel om deze ontwikkelingen bij te benen, maar vooral ook in goede banen te leiden en keuzes te maken. Keuzes over de positie van Barneveld in de regio en de bijdrage van Barneveld aan de regionale woningbehoefte. Een aanzet hiervoor geven we in deze nieuwe woonvisie. De eerdere vastgestelde koers uit de Strategische Visie (2016) willen we niet loslaten. We blijven daarom inzetten op het realiseren van voldoende woningen, die aansluiten bij de behoeften van de inwoners van gemeente Barneveld. Om deze ambitie te bereiken in de huidige woningmarktomstandigheden, actualiseren we de woonvisie uit december 2016. De gemeente Barneveld wil tegemoetkomen aan de woonwensen van de huidige en toekomstige inwoners van Barneveld, zodat mensen hier naar volle tevredenheid kunnen (blijven) wonen. We streven hiertoe vier ambities na:

WOONVISIE GEMEENTE BARNEVELD 2021 - 2025 | 7

1

We houden ons woningbouwtempo hoog

Door de toenemende druk op de huur- en koopwoningmarkt is het vinden van een woning voor een aantal groepen mensen steeds lastiger. We vinden het belangrijk dat inwoners uit onze gemeente een wooncarrière binnen de eigen gemeente kunnen starten en vervolmaken. Daarom moeten we woningen blijven bouwen voor inwoners die tegen de problemen op de woningmarkt aanlopen. Door de druk op de landelijke woningmarkt en in aangrenzende regio’s, willen we de eerstkomende jaren het bouwtempo van de afgelopen vier jaar vasthouden, om zo primair de kansen voor onze lokale bevolking te vergroten en daarnaast ook deels voor mensen van buiten wat te betekenen. We continueren het woningbouwtempo tot (tenminste) 2025 om aan de vraag van onze inwoners tegemoet te komen en een zekere instroom toe te staan. We willen dus zeker in de eerste vier jaar het bouwtempo hoog houden en streven naar een jaarlijkse toevoeging van gemiddeld 450500 woningen. De ambitie voor de jaren daarna bepalen we op een later moment (link naar hoofdstuk 2).

2

Extra aandacht voor jongeren/starters en ouderen in de woningdifferentiatie

We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen wonen, passend bij hun behoefte. Van oudsher is Barneveld een gemeente waar gezinnen met kinderen de overgrote meerderheid van de gemeenschap vormden. Door ontwikkelingen als individualisering en vergrijzing is het aantal 1- en 2 persoons huishoudens de laatste decennia toegenomen en zal ook de komende decennia verder toenemen. Dit zien we ook terug in een daling van de gemiddelde gezinsgrootte. Maar ook de huisvesting van onder andere statushouders, arbeidsmigranten en spoedzoekers is aan de orde. Voor deze groepen alsook voor een deel van de starters is de toevoeging van betaalbare huur- en koopwoningen van groot belang. Daarmee zien we ook een toename van doelgroepen die behoefte hebben aan andere (flexibele) woonvormen. Om te kunnen voorzien in deze veranderende behoefte, moeten we ook aan alternatieve en flexibele en soms tijdelijke oplossingen denken. We zorgen voor meer woningen passend bij de behoefte van inwoners, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij richten we ons extra op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de huur- en koopwoningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt: de jongeren en de ouderen (link naar hoofdstuk 3).