B-3.12 Besluit B&W Raadsinformatiebrief Voortgang Opvang en Asiel Q1 2025 d.d. 1-4-25

Aandachtsgebied: Samenleving Team Beleid Behandelaar: M. van Driel Telefoonnummer: 06-15170619 Onderwerp:

Voorstelnr. 4006 Barneveld, 25 maart 2025 Portefeuillehouder: J. van der Tak

Voorstel Raadsinformatiebrief voortgang Opvang & Asiel Q1 2025

Gevraagde beslissing: 1. In te stemmen met bijgevoegd memo Beantwoording motie straatverlichting fietspaden aanbrengen en de bijlagen. 2. In te stemmen met bijgevoegde Raadsinformatiebrief Voortgang Opvang & Asiel Q1 en het versturen van deze brief en de bijlagen naar de gemeenteraad.

1. Inleiding De bijgevoegde raadsinformatiebrief is om de gemeenteraad op de hoogte te brengen van de laatste ontwikkelingen op het gebied van asiel en opvang in de gemeente Barneveld. In deze raadsinformatiebrief wordt ingegaan op de volgende onderwerpen: 1) Oekraïneopvang, 2) Realisatie asielzoekerscentrum Barneveld, 3) Sub-regio Foodvalley en Spreidingswet 4) Statushouders Daarnaast wordt met de bijgevoegde memo Beantwoording motie straatverlichting fietspaden aanbrengen antwoord gegeven op de motie M1239.

2. Bijlagen Bijlage 1: Raadsinformatiebrief Opvang & Asiel Q1 2025 Bijlage 2: Memo Beantwoording motie straatverlichting fietspaden aanbrengen Bijlage 3: Bijlage bij memo 1: Advies Arcadis op motie verlichting Nijkerkerweg Barneveld - Beschermde soorten Bijlage 4: Bijlage bij memo 2: Motie 5 VVD Straatverlichting fietspaden (M1239)

Raadsinformatiebrief voortgang en ontwikkelingen opvang en asiel

Datum:

Onderwerp:

Ter attentie van:

Afzender:

10 maart 2025

Voortgang en ontwikkelingen opvang en asiel De gemeenteraad College van Burgemeester en Wethouders

Portefeuillehouder

J. van der Tak/J. de Heer/B. Wijnne

Mail behandelaar

marlous.vandriel@barneveld.nl

Telefoon: 06-15170619

Samenvatting Via deze raadsinformatiebrief brengen we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van asiel en opvang in de gemeente Barneveld. We informeren u met enige regelmaat op deze wijze. In deze raadsinformatiebrief wordt ingegaan op de volgende onderwerpen: 1) Oekraïneopvang 2) Voortgang realisatie asielzoekerscentrum (azc) Barneveld 3) Sub-regio Foodvalley en Spreidingswet 4) Statushouders Doel Informeren over ontwikkelingen i.r.t. opvang en asiel in de gemeente Barneveld. 1. Oekraïneopvang Eigen bijdrage in gemeentelijke opvanglocaties (GOO) Het Rijk heeft het wettelijk gezien mogelijk gemaakt dat gemeenten een eigen bijdrage moeten gaan heffen in de GOO vanaf uiterlijk 1 januari 2025. Volwassen ontheemden met inkomsten dragen hiermee financieel bij aan hun verblijf in de GOO. De gemeente Barneveld is gestart met het opleggen van de eigen bijdrage per november 2024. De inkomsten hiervan moeten gemeenten verrekenen met de bijdrage die zij voor opvang vanuit het Rijk ontvangen via de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO). De eigen bijdrage in de GOO bestaat uit twee delen: een vergoeding voor gas, water en elektriciteit en een vergoeding voor maaltijden (indien van toepassing).

De eigen bijdrage is alleen van toepassing op volwassenen in een GOO met een inkomen uit arbeid of een uitkering, en op getrouwde of geregistreerde partners van een ontheemde die een eigen inkomen heeft. Minderjarige Oekraïense ontheemden en ontheemden die leefgeld ontvangen hoeven geen eigen bijdrage te betalen. Ook Oekraïense ontheemden die particulier verblijven, hoeven geen eigen bijdrage te betalen. Er is daarnaast een hardheidsclausule opgenomen in de regeling. Daarin staat dat er geen eigen bijdrage wordt opgelegd als de ontheemde of een gezinslid daardoor onevenredig zwaar zou worden getroffen. Dit geeft ruimte om flexibel te zijn in schrijnende situaties.

1

In november 2024 is de gemeente gestart met de inning van de eigen bijdrage op de 5 GOO-locaties. Het proces zelf is een extra taak voor de gemeentelijke uitvoering, omdat het relatief arbeidsintensief is en minder goed past bij de reguliere taken van de gemeente en een geheel eigen uitvoeringsproces heeft. We zijn in de uitvoering nog wel beperkt in onze invorderingsmaatregelen als de bijdrage niet wordt betaald. Dit omdat gemeenten in dit proces geen gebruik mogen maken van een dwangbevel. Hierdoor is de enige mogelijkheid een civiele procedure starten als iemand zijn eigen bijdrage niet betaald na het sturen van een aanmaning en het houden van een gesprek over waarom de bijdrage niet wordt betaald. Dit vergt veel uitvoeringscapaciteit, en de kosten van een betreffende civiele procedure wegen meestal niet op tegen de opbrengsten. Uit de gegevens van januari 2025 komen de volgende cijfers naar voren op het gebied van verstrekkingen van leefgeld en het innen van eigen bijdragen: • Aantal huishoudens die leefgeld ontvangt, wonend in GOO-locaties: 52. Aantal personen in totaal in deze huishoudens: 84. • Aantal huishoudens die leefgeld ontvangen, wonend in POO (particuliere opvang): 9. Aantal personen in totaal in deze huishoudens: 16 • Aantal huishoudens wonend in GOO-locaties, waarbij we de eigen bijdrage hebben geïnd: 137.

Normbedrag aangepast per 2025 Gemeenten krijgen de opvang en taken die daaraan verbonden zijn grotendeels vergoed via een normbedrag per GOO-opvangplek per dag. Tot en met 2024 was het normbedrag dat hiervoor door het Rijk wordt gehanteerd dermate hoog dat hiermee alle kosten werden gedekt. En was het voor de verantwoording richting het Rijk niet nodig om de werkelijke kosten op te voeren. Met ingang van 2025 is het normbedrag flink naar beneden bijgesteld (van € 61 naar € 44 per opvangplek). Dit heeft tot gevolg dat het normbedrag niet meer voldoende is om de kosten te dekken die wij als gemeente maken. Daarom zijn we in 2025 genoodzaakt de werkelijke kosten bij te houden en ten laste van de SPUK te brengen. Dit zorgt voor een verzwaring van de administratieve last aan de kant van verantwoording en administratief vastleggen en declareren van alle kosten die wij maken in het kader van opvang voor Oekraïense ontheemden. Vanuit het Rijk ontbreekt het op dit moment ook aan een samenhangend langere termijnplan inclusief passende financiering voor de opvang van Oekraïners, wat ook maakt dat er bijvoorbeeld geen (financieel) gunstigere meerjarencontracten kunnen worden afgesloten voor opvanglocaties.

Verhoogde taakstelling GOO per 1-1-2025 Vanaf 1 januari 2025 moeten gemeenten in Nederland 120.000 gemeentelijke opvangplekken leveren voor opvang aan Oekraïense ontheemden volgens een landelijke prognose. Een doorvertaling hiervan naar de aantallen voor de gemeente Barneveld, betekent dat wij 386 opvangplekken moeten hebben dit eerste half jaar van 2025. In december 2024 zijn er ongeveer 40 plekken bijgekomen door de opening van extra opvangplekken in de wijk Holzenbosch in Voorthuizen. Op dit moment hebben wij ongeveer 375 opvangplekken op 5 GOO-locaties en voldoen wij bijna aan deze aantallen. Met een nog te realiseren kleinschalige opvanglocatie in Kootwijkerbroek willen we de gemeentelijke opvangcapaciteit rond de 400 plekken brengen (Q2 2025). Tijdelijke gemeentelijke opvanglocatie Kootwijkerbroek Eerder bent u via een memo in december 2024 geïnformeerd over ons voornemen om een tijdelijke GOO te realiseren in Kootwijkerbroek voor een periode van maximaal 3 jaar voor 25-30 personen. Het betreft een locatie aan de Harskamperweg 22 in Kootwijkerbroek. Er is hiervoor een omgevingsvergunning aangevraagd voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) om tijdelijk opvang op deze locatie mogelijk te maken in bestaande panden. De vergunningsaanvraag loopt nog.

Omdat de ruimtelijke onderbouwing verder aangevuld moet worden, is oplevering niet haalbaar in Q1 van 2025 zoals eerder gecommuniceerd. In deze memo is tevens aangegeven dat er bij deze BOPA sprake zou zijn van adviesrecht. Echter blijkt uit voortschrijdend inzicht dat de betreffende vergunning buiten de BOPA-lijst valt die u als raad heeft vastgesteld, omdat het verzoek, onder andere omdat het gaat over bestaande bouw, onder de oude kruimelregeling valt. Voor omwonenden is er een eerste inloopmoment geweest op 4 maart 2025 om hun vragen te kunnen stellen over de mogelijke opvang op deze betreffende locatie. Omwonenden hebben bij hun vragen aangegeven dat zij een plenaire bijeenkomst van belang zouden vinden voor deze locatie, om de plannen gepresenteerd te krijgen en tevens gezamenlijk nog vragen te kunnen stellen. Op 8 april 2025 2

is hiervoor een informatieavond gepland waar de plannen voor de tijdelijke kleinschalige opvanglocatie in Kootwijkerbroek plenair worden toegelicht. Wethouders De Heer en Wijnne zullen hierbij ook aanwezig zijn om vragen van omwonenden te kunnen beantwoorden. Evaluatie Taallessen aanbod Oekraïense ontheemden In Barneveld worden taallessen ingekocht voor Oekraïense ontheemden die in onze gemeente worden opgevangen. Het traject tot en met 2024 is geëvalueerd. In totaal namen in deze periode 116 cursisten deel aan A1- en A2-cursussen op diverse locaties in de gemeente. De trainingen omvatten een breed scala aan onderwerpen, van basiscommunicatie tot thema's als werk, gezondheid en de Nederlandse cultuur, met aandacht voor alle taalvaardigheden. Ondanks uitdagingen zoals (tussentijdse) terugkeer naar Oekraïne en verwerking van trauma's behaalde 82% niveau A1 en 79% niveau A2. De aanwezigheid (80%) tijdens het programma was goed. Wel zijn psychische problemen, concentratieproblemen door traumatische ervaringen en tijdelijk terugkeer naar Oekraïne voor sommigen belemmerende factoren geweest om het niveau te halen. Naar verwachting is er interesse in doorstroom naar B1 om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Begin 2025 hebben 40 nieuwe Oekraïners zich aangemeld voor de taallessen.

Daarom wordt gekeken naar het starten van nieuwe groepen en is de overeenkomst met de betreffende aanbieder voor het bieden van deze taallessen met een jaar verlengd omdat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) ook loopt tot en met maart 2026. 2. Asielzoekerscentrum Barneveld Gecoördineerde ruimtelijke procedure TAM-omgevingsplan en omgevingsvergunning Zoals aangegeven in de Raadsinformatiebrief voortgang en ontwikkelingen opvang en asiel van 12 maart 2024 is ervoor gekozen om het azc mogelijk te maken met een TAM-omgevingsplan (vroeger: bestemmingsplan). Daarnaast is er in overleg met het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) besloten om dit gecoördineerd op te pakken met de omgevingsvergunning. Op die manier is er sprake van één besluit en één beroepsmogelijkheid. Met deze procedure blijft het oordeel aan u als raad, inclusief het oordeel over ingediende zienswijzen. Daarnaast wordt het toekomstig gebruik (wonen) na tien jaar meegenomen. Terinzagelegging en inloopavond Na een periode van onderzoeken, tekenen, rekenen en afstemmen zijn de ontwerpen eind oktober 2024 afgerond. Vervolgens hebben het ontwerp omgevingsplan en de ontwerp omgevingsvergunning vanaf 15 november 2024 zes weken ter inzage gelegen. Iedereen is daarmee in de gelegenheid gesteld om de plannen te bekijken en hierop eventueel een zienswijze in te dienen.

Voorafgaand aan deze terinzagelegging heeft er op 12 november 2024 een inloopavond plaatsgevonden. Daar hebben inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en u de gelegenheid gehad om vragen te stellen en de tekeningen in te zien. Zienswijzen en proces Binnen de termijn van ter inzagelegging zijn er drie zienswijzen ontvangen en één pro forma. Pro forma betekent dat iemand laat weten een zienswijze te willen indienen. Maar dat die persoon nog extra tijd wil voor de inhoud van de zienswijze. In dit geval kreeg deze persoon de gelegenheid om uiterlijk eind januari 2025 zijn zienswijze aan te vullen. Daarmee zijn er in totaal dus vier zienswijzen ontvangen. Van deze zienswijzen wordt beoordeeld of zij aanleiding geven om de plannen op punten aan te passen. De beoordeling wordt voorzien van een motivering. De samenvatting en de beoordeling van de zienswijzen wordt bijgevoegd bij het voorstel van het college van burgemeester en wethouders bij het TAM-omgevingsplan. De eventuele wijzigingen die naar aanleiding van de zienswijzen worden doorgevoerd in het plan worden tevens opgenomen in een bijlage bij dit voorstel. Erfpacht met opstalrecht De gemeente geeft een gedeelte van de gronden in erfpacht uit aan het COA. Dit betreft het deel waar de woningen worden gerealiseerd, inclusief het bijbehorende binnenterrein.

De grond onder het ‘dienstgebouw’, het ‘wasgebouw’ en het parkeerterrein/speelterrein aan de noordzijde verhuurt de gemeente aan het COA. Voor het terrein onder de woningen geldt, dat deze grond na afloop van de exploitatie (over 10 jaar) wordt geleverd aan het COA zodat die de grond inclusief de woningen op de (reguliere) markt kan verkopen. De grondprijs die dan wordt betaald, wordt bepaald op basis van een onafhankelijke taxatie voorafgaand aan levering. Alle grond waarop nu geen woningen worden 3

gebouwd, kan de gemeente na afloop van de AZC-periode verkopen als bouwgrond tegen de dan geldende voorwaarden. Communicatie en participatie Participatie en communicatie blijven belangrijk om omwonenden, bedrijven en maatschappelijke organisaties mee te nemen in het proces. In augustus 2024 zijn zij via een brief, de gemeentelijke informatiepagina in de krant en de sociale media op de hoogte gesteld van de stand van zaken en de planning. De omwonenden en bedrijven in een ruime cirkel rondom de Nijkerkerweg 122 zijn vervolgens uitgenodigd voor een inloopavond op 12 november 2024 waarin de plannen en tekeningen voor het azc te zien waren. Circa 80 personen waren aanwezig om vragen te stellen en de tekeningen te bekijken. De sfeer daarbij was goed. De klankbordgroep azc is een afvaardiging van omwonenden en maatschappelijke organisaties. De lijnen met de klankbordgroep zijn kort. In augustus en oktober 2024 en onlangs in januari 2025 zijn zij bij elkaar geweest, in aanwezigheid van de gemeente en het COA. Daar hebben de leden onder andere input gegeven voor de invulling van het buitenterrein en de toekomstige straatnaam. Hun opmerkingen op de gebouwen is ook meegenomen door het COA. Tijdens één van de klankbordgroep avonden is ook het participatieverslag besproken.

Daarin staat vermeld wat inwoners, bedrijven en organisaties tot nu toe allemaal aan input hebben gegeven tijdens bijeenkomsten of via andere kanalen. In het verslag staat bij de diverse onderwerpen een reactie van de gemeente. Afgesproken is, dat de klankbordgroep nog over enkele specifieke thema’s bij elkaar komt, zoals bijvoorbeeld de vraag ‘wat verandert er met de komst van het azc voor de wijk?’. En het onderwerp ‘zienswijzen’. De leden van de klankbordgroep zijn waardevolle ogen en oren van de omwonenden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Stand van zaken motie straatverlichting Tijdens de raadsvergadering van 5 juli 2023 is de ‘Motie straatverlichting fietspaden aanbrengen’ aangenomen. In de bijlage van deze raadsinformatiebrief verstrekken wij via een raadsmemo de uitkomsten van het onderzoek naar die straatverlichting (zie hiervoor bijlage 1). De conclusie uit de beoordeling van diverse invalshoeken heeft ertoe geleid dat het college op dit moment geen aanleiding ziet om extra verlichting aan het ontwerp toe te voegen. In de bijgevoegde memo leest u hierover meer. Natuurlijk blijven we de veiligheid van onze inwoners monitoren. Het COA, de politie en de gemeente zullen met regelmaat een (veiligheids)overleg hebben. Tijdens dit overleg wordt ook besproken welke meldingen inwoners hebben gedaan en waar extra aandacht nodig is.

De motie wordt hiermee beschouwd als afgedaan. Planning, geschatte oplevering door het COA Het COA en de gemeente hebben in juli 2024 een gezamenlijke definitieve planning gemaakt. Dat betekent dat de vaststelling van het omgevingsplan en de omgevingsvergunning nog staat gepland voor het 2e kwartaal van 2025. Ondertussen is ook het civieltechnisch inrichtingsplan afgerond. Dit wordt momenteel uitgewerkt in een bestekstekening. Op basis hiervan wordt aanbesteed, nadat de ruimtelijke procedure is afgerond. Hier valt de beroepsprocedure ook onder. Zodra de aannemer is geselecteerd, worden de materialen ingekocht en kan de grond bouwrijp gemaakt worden. Afhankelijk van de beroepstermijn levert de gemeente de locatie in mei 2026 bouwrijp op aan het COA. Het COA bouwt daarna de woningen. Oplevering (en ingebruikneming) van het azc vindt dan in de eerste helft van 2027 plaats. Stand van zaken potentiële satellietlocatie Scherpenzeel Via de sub-PRT tafel is door de gemeente Scherpenzeel aangegeven dat zij kijken naar de mogelijkheden van een kleinschalige opvanglocatie op hun grondgebied in de vorm van een satellietlocatie.

Bestuurlijk zijn tussen de gemeente Scherpenzeel en Barneveld in december 2024 de volgende kaders hierbij afgesproken: we onderzoeken de randvoorwaarden bij een potentiële satellietlocatie in de gemeente Scherpenzeel van het toekomstig asielzoekerscentrum (azc) in Barneveld, waarbij geldt dat bestaande afspraken tussen het COA en de gemeente Barneveld zoals vastgelegd in de bestuursovereenkomst voor dit betreffende azc niet worden gewijzigd en in lijn zijn met toezeggingen aan omwonenden en/of de gemeenteraad van Barneveld. In Q1 van 2025 heeft er een eerste ambtelijk verkenning plaatsgevonden binnen deze kaders tussen het COA, de gemeente Scherpenzeel en de gemeente Barneveld om te bezien wat hierin de mogelijkheden zijn. De gemeenteraad van Scherpenzeel heeft nog geen besluit genomen over deze kleinschalige opvanglocatie.

4

3. Sub-regio Foodvalley en Spreidingswet Verdeelmodel spreidingswet en noodopvang Volgens het verdeelbesluit van december 2024 van de minister Asiel & Migratie geldt voor Barneveld in de eerste cyclus van de Spreidingswet de realisatie van tenminste 102 asielopvangplekken. In het verdeelbesluit van de provincie Gelderland zitten nog onduidelijkheden; het bevat bijvoorbeeld kleine restopgaves die niet realiseerbaar zijn in zulke kleine aantallen en enkele gemeenten in de provincie Gelderland hebben ook bezwaar gemaakt op hun opgave om verschillende redenen. Dit kan ertoe leiden dat er door het ministerie mogelijk nog aanpassingen gaan plaatsvinden op het verdeelbesluit, o.a. naar aanleiding van de bezwaren als deze gegrond worden verklaard. De gemeenteraad van Barneveld heeft al vóór de komst van de spreidingswet besloten dat Barneveld een asielzoekerscentrum voor circa 300 personen realiseert voor een periode van 10 jaar. De ruimtelijke procedure hiervoor loopt. Zoals eerder aangegeven in de Raadsinformatiebrief Opvang & Asiel van 27 augustus 2024, gaat het toekomstige azc in Barneveld in de eerste helft van 2027 open en betekent dit dat wij als gemeente deze 300 plekken niet kunnen leveren tijdens de eerste cyclus van de spreidingswet per 1 juli 2025, maar pas daarna.

Met het verdeelbesluit van december 2024 blijkt dat wij als Sub-regio Foodvalley nog aanvullend plekken moeten leveren. Gezien de verwachte oplevering van het azc in Q1 2027, het verdeelbesluit van de minister van december 2024, de druk op de asielketen en onze regionale samenwerking en inzet, is het niet uitgesloten dat noodopvang nodig is. We bezien op dit moment daarvoor de mogelijkheden. Zodra hierover meer duidelijk is zullen we u als raad betrekken. Het vinden van locaties is afhankelijk van de beschikbaarheid en geschiktheid ervan. 4. Statushouders Taakstelling De taakstelling voor het 1e helft 2025 is 62 personen. Doordat de taakstelling van 2024 niet is behaald, moet de gemeente Barneveld 100 personen huisvesten in de 1e helft van 2025. Medio maart hebben wij 29 personen gehuisvest. Meer dan in voorgaande jaren bestaat de wachtlijst van te huisvesten statushouders voor het overgrote deel uit eenpersoonshuishoudens (alleenstaanden of alleengaanden). Dit matcht niet met de huizenvoorraad in onze gemeente die met name bestaat uit eengezinswoningen. Op dit moment betreft het voor Barneveld ongeveer 85% eenpersoonshuishoudens op de wachtlijst. Een deel van deze personen is alleengaand en vraagt gezinshereniging aan. De gemiddelde wachttijd voor de start van de behandeling van deze gezinshereniging door de IND zo’n 1,5 tot 2 jaar op dit moment.

Kleinschalige Wooneenheid voor Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen met een status (KWE) Samen met Nidos en Woningstichting Barneveld wordt gewerkt aan het realiseren van een KWE in de kern Barneveld. Deze gaat open in Q2 2025, er is hiervoor al een omwonendenbijeenkomst geweest. Op deze locatie worden 8 jongeren gehuisvest. De meeste van de jongeren die hier komen wonen, zijn al woonachtig in de gemeente Barneveld. Ze hebben namelijk gewoond in een woongroep in De Glind. Daar hebben zij het leven in Nederland al leren kennen. De verhuizing naar de KWE is een vervolgstap in hun zelfredzaamheid en zelfstandigheid. De jongeren krijgen van begeleiders van Nidos circa 20 tot 30 uur per week ondersteuning bij activiteiten zoals huishouden, koken, financiële zaken, school, sport en het vinden van een bijbaan. In geval van incidenten of urgente zaken, zijn de coaches van Nidos 24 uur per dag bereikbaar. Woningdeling Met Woningstichting Barneveld wordt gewerkt aan de pilot woningdeling. Een zelfstandige woning wordt opgedeeld naar 3 onzelfstandige woonruimtes. De insteek is dat alleengaande statushouders worden gehuisvest die doorstromen naar een zelfstandige woning als er gezinshereniging heeft plaatsgevonden. Wanneer de pilot succesvol is, zullen meer zelfstandige woningen omgezet naar onzelfstandige woonruimtes.

Wetsvoorstel Het wetsvoorstel Nieuwe regels inzake huisvesting vergunninghouders om statushouders geen voorrang meer te geven op sociale huurwoningen brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Gemeenten zijn niet betrokken geweest bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel anders dan een korte internetconsultatie, wat niet in verhouding staat tot de verwachte consequenties van de wetswijziging.

5

Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat de uitstroom van statushouders uit azc’s nog problematischer wordt dan nu al het geval is, waardoor hun integratie en inburgering wordt bemoeilijkt. Statushouders zullen langer in een azc verblijven, waardoor de druk op deze opvanglocaties verhoogt en de behoefte aan meer aanvullende opvangplekken wordt vergroot. Als grote aantallen statushouders langdurig in de opvang blijven, gaat dat gepaard met hoge kosten – middelen die veel beter geïnvesteerd kunnen worden in het (duurzaam) uitbreiden van de woningvoorraad. Bovendien biedt het wetsvoorstel geen oplossing voor de krapte op de woningmarkt, aangezien er nog steeds een aanzienlijke groep overblijft die wel urgentie krijgt. Momenteel maken gemeenten zelf de afweging of ze statushouders voorrang willen verlenen om de taakstelling te kunnen behalen, waarbij ze ook de woonbehoefte van andere (aandachts)groepen in ogenschouw nemen, en een van bovenaf opgelegd verbod is een forse inperking van de gemeentelijke beleidsvrijheid, die zij essentieel vinden om de huisvesting van statushouders op een manier te kunnen invullen die past binnen het lokale huisvestingsbeleid.

Bijlagen Bijlage 1: Memo beantwoording motie Onderzoek straatverlichting fietspaden op de Nijkerkerweg Bijlage 2: Bijlage bij memo: Advies Arcadis op motie verlichting Nijkerkerweg Barneveld Bijlage 3: Bijlage bij memo: motie 5 VVD Straatverlichting fietspaden aanbrengen

6

Raadsmemo beantwoording motie ‘onderzoek straatverlichting fietspaden op de Nijkerkerweg’ Datum: Onderwerp: Ter attentie van: Afzender:

28 februari 2025

Motie ‘onderzoek straatverlichting op beide fietspaden Nijkerkerweg De Raad College van Burgemeester en Wethouders

Portefeuillehouder

B. Wijnne

Mail behandelaar

P. Valkier Telefoonnummer 0624884899

Samenvatting Tijdens de raadsvergadering van 5 juli 2023 is de ‘Motie straatverlichting fietspaden aanbrengen’ aangenomen. Vanuit diverse invalshoeken is beoordeeld of extra verlichting bijdraagt aan sociale veiligheid en overzichtelijkheid van de Nijkerkerweg. Onder andere is het aspect overzichtelijkheid in relatie tot verkeersveiligheid beoordeeld. We nemen het sociale veiligheidsaspect onder de loep met daarnaast de kaders uit het beleidsplan Licht in de openbare ruimte. Als afsluiting worden de opbrengsten uit de participatie afgewogen. De conclusie uit de diverse invalshoeken heeft ertoe geleid dat het college op dit moment geen aanleiding ziet om dit in het ontwerp aan te passen. Wel blijven we de veiligheid van onze inwoners monitoren. Doel Informeren over de uitkomst van het onderzoek om op beide fietspaden op de Nijkerkerweg (zelfstandig) voorzien van straatverlichting . Inhoud memo Tijdens de raadsvergadering van 5 juli 2023 is de ‘Motie straatverlichting fietspaden aanbrengen’ aangenomen. In deze raadsmemo verstrekken wij de uitkomsten van ons onderzoek. Aanleiding In de raadsvergadering op 5 juli 2023 stond u tijdens de behandeling van de locatiekeuze asielzoekerscentrum (hierna: azc) stil bij het onderdeel zelfstandige verlichting op de Nijkerkerweg.

De motie nummer 5 uit deze raadsvergadering is ingegeven om bij te dragen aan sociale veiligheid en anderzijds zorg dragen voor overzichtelijkheid van het gebied.

Hieronder nemen wij u graag mee in onze beoordeling rondom overzichtelijkheid van de weg, sociale veiligheid, het huidige beleidsplan licht in de openbare ruimte, de ecologische effecten en de participatie opbrengsten vanuit het project azc. 1. Overzichtelijkheid weg i.r.t. verkeersveiligheid Op moment van het in gebruik nemen van het azc is de verwachting dat er sprake is van een nieuwe wegindeling. Deze nieuwe wegindeling is onderdeel van het bestemmingsplan Bloemendal IIa, wat ter inzage heeft gelegen, en nog dit jaar aan uw raad aangeboden wordt. Dit deel wordt ingericht gelijk aan het eerste deel van de Nijkerkerweg vanaf het hulpverlenerscentrum, welke reeds is uitgevoerd. Zie afbeelding hiernaast. De beoordeling is toegespitst op het toekomstig wegbeeld. Aanpassen maakt de weg nog overzichtelijker, maar dat betekent niet dat de weg nu niet overzichtelijk is. Belangrijk uitgangspunt hierin is dat de fietsers gescheiden zijn van de auto. Op moment van aanpassing worden de bomen aan de westzijde van de weg gekapt. Er is voorzien in nieuwe groenstroken en bermen waarin nieuwe bomen worden geplant. De nieuwe wegindeling geeft daarmee een nog overzichtelijker wegbeeld inclusief de nieuwe verlichting, die midden op de weg wordt gesitueerd en zich breed verspreid, maakt dat dit overzichtelijk en veilig is.

2. Sociale veiligheid

Mensen willen zich veilig voelen in hun eigen leefomgeving. Sommige risico’s zijn makkelijk in beeld te brengen, andere risico’s zijn lastiger weer te geven. Zo is het makkelijker om bedrijven met gevaarlijke stoffen in kaart te brengen dan gevoelens over sociale veiligheid in een buurt. Sociale veiligheid is deels meetbaar (objectieve sociale veiligheid) en voor een deel ook een gevoel (subjectieve sociale veiligheid). Verlichting kan een bijdrage leveren aan de overzichtelijkheid van een gebied, maar er zijn andere, betere oplossingen om daaraan bij te dragen. Maar een verlichte weg wil niet zeggen dat het een veilige weg is. Sociale cohesie is vaak van invloed op het creëren van een sociaal veilig gevoel. Naast de Nijkerkerweg zullen de bewoners van het azc ook gebruik maken van de wijk Bloemendal, omliggende wijken en het centrum. Hier geldt hetzelfde uitgangspunt dat extra verlichting niet per definitie een veiligere situatie betekent en dat sociale cohesie het veilige gevoel versterkt. 3. Beleidsplan licht in de openbare ruimte (vastgesteld raad 9 december 2020)

Het beleidsplan Licht in de openbare ruimte stelt dat we bewuster naar wel of niet verlichten kijken en op welke tijden. Per situatie wordt daardoor bekeken wat de beste oplossing is, passend in de omgeving. De kleur van de verlichting bepaalt ook het gevoel van veiligheid. Daarom kiezen we in woon- en centrumgebieden een lichtkleur waarbij gezichten goed herkenbaar zijn, zoals bijvoorbeeld (warm) wit. De Nijkerkerweg heeft vooral te maken met de verkeersveiligheid (hoe kom ik van A naar B). De verkeersveiligheid kan je op verschillende manieren borgen of verbeteren. Bijvoorbeeld door de mogelijke aanpassingen die voor ogen ligt. De route is geen hoofdfietsroute, maar is wel verlicht vanaf de rijbaan. In deze situaties plaatsen we geen verlichting op het fietspad bij. Verlichting bijplaatsen zou eerder leiden tot meer subjectieve sociale veiligheid dan dat de route veiliger wordt. De sociale controle bepaalt immers hoe veilig een weg is qua sociale veiligheid. 4. Memo beschermde soorten in relatie tot extra verlichting Bureau Arcadis is gevraagd om inzicht te geven in het ecologische aspect met betrekking tot beschermde soorten, conform de Omgevingswet (Ow). Zie bijlage 2 voor de uitgebreide toelichting.

Het bureau beoordeelt enerzijds de aanpassing van de weg waarbij gesteld wordt dat de bomenrijen bij de Nijkerkerweg een essentiële functie als vliegroute voor de gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn (mogelijk ook andere vleermuissoorten; dit zal blijken uit het tweede veldbezoek in 2025). Deze essentiële functie voor vleermuizen is conform de Ow beschermd. Als tweede beoordeling is gekeken of het plaatsen van extra verlichting verstorend werkt voor de vliegroute van de vleermuizen, waardoor deze functie aangetast wordt. Dit is in conflict met artikel 5.1, lid 2, onderdeel 9b (van toepassing op opzettelijk verstoren) van de Ow. Vanuit ecologisch oogpunt wordt afgeraden om extra verlichting langs de Nijkerkerweg te realiseren. Het adviesbureau stelt wel dat, als de uitvoering van de motie toch gewenst is, er rekening gehouden moet worden met hobbels, welke vertragend kunnen zijn voor het proces.

Het betreft hierin de volgende vervolgstappen: • Vleermuizenonderzoek afronden (juni 2025); • Activiteitenplan opstellen met daarin opgenomen de onderzoeksresultaten, effectenbeschrijving, toetsing, mitigerende en/of compenserende maatregelen en vergunningsaanvraag; • De eventuele maatregelen ten minste rekening houden met het volgende: - Amberkleurige verlichting gebruiken (minst verstorend voor vleermuizen), - Armatuur van de verlichting aanpassen, zodat boomkronen niet beschenen worden; • Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aanvragen (vergunningsprocedure is ten minste 8 weken, in het gunstige geval).

5. Participatie waar mogelijk en wenselijk Participatie met inwoners en ondernemers is belangrijk; zij maken gebruik van de openbare ruimte. Daarom betrekken we onze inwoners bij wezenlijke veranderingen in de openbare ruimte. Door met elkaar te praten komen we tot een betere afstemming en een prettige, kwalitatief betere en duurzamere leefomgeving. Uit de participatie voor de ontwikkeling van het azc is het volgende naar voren gekomen: Mensen gaven aan dat de bewegwijzering naar verschillende voorzieningen in de omgeving duidelijk moet zijn. De routes moeten duidelijk zijn, zodat de asielzoekers niet door de wijk hoeven dwalen. Deze punten worden meegenomen zodra de wegen daadwerkelijk worden ingericht.

Bij het onderwerp ‘veiligheid’ zijn punten genoemd die gaan over de inzet van de hulpdiensten, veiligheid in het azc, maar ook daarbuiten. Vaak is genoemd dat inwoners willen weten wat ze kunnen doen bij klachten of eventuele overlast. Tegen de tijd dat het azc opengaat, is er ook een locatiemanager op de locatie. Het COA maakt dan het telefoonnummer bekend waarop de locatie(manager) 24 uur per dag bereikbaar is. Inwoners kunnen dit nummer altijd bellen om in gesprek te gaan, een melding te maken of een klacht in te dienen. Mocht het nodig zijn, dan kunnen inwoners ook altijd de politie bellen. Zodra het azc de eerste bewoners verwelkomt, houden COA, gemeente en politie met regelmaat een (veiligheids)overleg. Tijdens dit overleg wordt ook besproken welke meldingen inwoners hebben gedaan en waar extra aandacht nodig is. Een belangrijke bron van informatie is de klankbordgroep azc/omwonendenoverleg onder leiding van het COA, die de ogen en oren van de wijk zijn. Het COA regelt in elk geval beveiliging op het terrein. In de klankbordgroep is het onderwerp extra verlichting ook aan de orde geweest. Hier was sprake van verdeeldheid waarbij de ene bewoner uit de wijk Bloemendal graag meer verlichting wenst vanwege het onveilige gevoel en de andere dit juist graag uitsloot omdat hier dat onveilige gevoel niet speelde.

Hieruit blijkt dat het gevoel van verlichting een persoonlijk gevoel is. Het geeft maar aan hoe lastig en tegelijkertijd gevoelig deze keuze is. Vervolg Vanuit diverse invalshoeken is beoordeeld of extra verlichting bijdraagt aan sociale veiligheid en overzichtelijkheid van de Nijkerkerweg. De weg is op dit moment al overzichtelijk. Fietsers en automobilisten zijn gescheiden van elkaar. Bovendien kunnen bewoners van het azc ook andere routes nemen. Dit zou inhouden dat je overal verlichting (bij) moet plaatsen voor het sociale veiligheidsgevoel hetgeen onmogelijk en niet gewenst is. Het gevoel van veiligheid is voor iedereen anders. De conclusie uit de diverse invalshoeken heeft ertoe geleid dat het college op dit moment geen aanleiding ziet om dit in het ontwerp aan te passen. Wel blijven we de veiligheid van onze inwoners monitoren. Zodra het azc de eerste bewoners verwelkomt, houden COA, gemeente en politie met regelmaat een (veiligheids)overleg. Tijdens dit overleg wordt ook besproken welke meldingen inwoners hebben gedaan en waar extra aandacht nodig is. Wanneer nodig komen bij u terug. De motie wordt hiermee beschouwd als afgedaan.

Memo ONDERWERP

PROJECTNUMMER

Motie verlichting Nijkerkerweg Barneveld - Beschermde soorten

30081497

DATUM

ONZE REFERENTIE

8 oktober 2024

3EC76TCW5TFR-841539897-7761:1.0

VAN

Jasper Osterthun

Inleiding De gemeente Barneveld heeft het voornemen om op het terrein aan de Nijkerkerweg 132 (provincie Gelderland) een asielzoekerscentrum (azc) te realiseren, zie figuur 1. De infrastructuur van het azc zal aansluiten op de Nijkerkerweg. Door de raad van de gemeente Barneveld is een motie ingediend om onderzoek in te stellen naar de straatverlichting op de Nijkerkerweg, waarin een scenario wordt uitgewerkt om beide fietspaden (zelfstandig) te voorzien van straatverlichting. De gemeente Barneveld heeft aan Arcadis gevraagd om inzicht te geven in het ecologisch aspect met betrekking tot beschermde soorten, conform Omgevingswet (Ow). In voorliggende memo wordt hierop ingegaan.

Figuur 1. Luchtfoto met het plangebied van het azc rood omkaderd

Arcadis Nederland B.V., Mercatorplein 1, 5223 LL 's-Hertogenbosch

T +31 (0)88 4261 261

Arcadis Nederland B.V. - Registered office: Arnhem - Registered number: 09036504 - Internal

www.arcadis.com

Aanwezigheid beschermde soorten Inleiding Op basis van de quickscan ecologie, in het kader van de herontwikkeling van de Nijkerkerweg (Arcadis, 2024. Ref. 3EC76TCW5TFR-841539897-7348:1.0), is geconcludeerd dat ter hoogte van de bomenrijen rekening gehouden dient te worden met vliegroutes van vleermuizen. Op 2 september 2024 is hiervoor het eerste aanvullende veldbezoek naar vliegroutes van vleermuizen door Arcadis uitgevoerd. De gemeente wil met deze bevindingen alvast inzicht krijgen in de aanwezigheid van vleermuizen en de mogelijke gevolgen voor de motie voor het verbeteren van de verlichting langs de Nijkerkerweg.

Onderzoeksmethodiek Het eerste veldbezoek is op 2 september 2024 uitgevoerd conform Vleermuisprotocol 2023 (NGB, 2021). De veldconditie was als volgt: 14ºC, 2/3 bft en bewolkt. Het onderzoek is gestart vóór zonsondergang en heeft in totaal 2,5 uur geduurd, zodat conform quickscan (Arcadis, 2024) voldoende rekening is gehouden met mogelijk voorkomende vleermuissoorten: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis, franjestaart, rosse vleermuis, watervleermuis en meervleermuis. Het onderzoek is uitgevoerd door drie onderzoekers van Arcadis. De onderzoekers stonden verspreid binnen het onderzoeksgebied en hebben op één locatie gepost, zie figuur 2. Bij elke waarneming is de soort en het tijdstip vastgelegd en doorgegeven aan de andere onderzoekers. Op deze manier kon tijdens het veldbezoek goed in beeld gebracht worden óf en hoe vleermuizen zich langs de bomenrijen van de Nijkerkerweg bewegen. Het tweede veldbezoek wordt in 2025 uitgevoerd tijdens de kraamperiode van de relevante vleermuissoorten.

Figuur 2. Luchtfoto met het plangebied van het azc, rood omkaderd met het onderzoeksgebied van het vleermuizenonderzoek (gele stippellijn) en de locatie waar onderzoekers hebben gestaan (blauw kruis).

Onze referentie: 3EC76TCW5TFR-841539897-7761:1.0 - Datum: 8 oktober 2024 - Internal

2 van 4

Vleermuizenonderzoek Tijdens het veldbezoek zijn drie soorten waargenomen: gewone dwergvleermuis, laatvlieger en rosse vleermuis.

Gewone dwergvleermuis Van de gewone dwergvleermuis zijn circa 10 individuen vanuit het zuiden vliegend richting het noorden waargenomen. Verwacht wordt dat deze individuen afkomstig zijn uit het stedelijk gebied aan de rand van Barneveld. Deze individuen bewogen zich langs de bomenrijen. Gelet op het gebrek aan lijnvormige elementen in de omgeving van de Nijkerkerweg, waar gebruik van gemaakt wordt tijdens bewegingen door het gebied, is geconcludeerd dat de bomenrijen bij de Nijkerkerweg een essentiële functie als vliegroute voor gewone dwergvleermuis hebben. De bomenrijen werden ook gebruikt als foerageergebied. Voornamelijk ter hoogte van Nijkerkerweg 128 en 145 bleven enkele individuen foerageren. Dit heeft vermoedelijk te maken met de struiken en bomen die hier aanwezig zijn, waar in de luwte gefoerageerd kan worden. Ook zijn enkele individuen waargenomen die zich verplaatsten van het zuiden richting het waterbergingsgebied, ten noorden van Nijkerkerweg 145. Vermoedelijk wordt het waterbergingsgebied ook gebruikt als foerageergebied.

Laatvlieger In totaal zijn drie laatvliegers waargenomen die zich langs de Nijkerkerweg bewogen van zuid naar noord. Deze individuen vlogen langs de bomenrijen. Gelet op het gebrek aan lijnvormige elementen in de omgeving van de Nijkerkerweg, waar gebruik van gemaakt wordt tijdens bewegingen door het gebied, is geconcludeerd dat de bomenrijen bij de Nijkerkerweg een essentiële functie als vliegroute voor laatvlieger hebben. Ter hoogte van het waterbergingsgebied ten noorden van de Nijkerkerweg 145 is een laatvlieger foeragerend waargenomen. Het is aannemelijk dat het waterbergingsgebied onderdeel uitmaakt van het foerageergebied.

Rosse vleermuis Eenmaal is een rosse vleermuis overvliegend waargenomen. Dit individu vloog hoog over het onderzoeksgebied en had geen binding met de bomenrijen. Ter hoogte van het waterbergingsgebied, ten noorden van Nijkerkerweg 145, is een rosse vleermuis foeragerend waargenomen. Het gaat mogelijk om hetzelfde individu.

Conclusie en vervolg De bomenrijen bij de Nijkerkerweg hebben een essentiële functie als vliegroute voor gewone dwergvleermuis en laatvlieger (mogelijk ook andere vleermuissoorten; dit zal blijken uit het tweede veldbezoek in 2025). Deze essentiële functie van vleermuizen is conform Ow beschermd. Het plaatsen van extra verlichting kan verstorend werken, waardoor deze functie aangetast wordt. Dit is in conflict met artikel 5.1, lid 2, onderdeel 9b (van toepassing op opzettelijk verstoren) van de Ow. Vanuit ecologie is het daarom onwenselijk om extra verlichting langs de Nijkerkerweg te realiseren. Als de uitvoering van de motie toch gewenst is, dient conform Ow rekening gehouden te worden met de volgende vervolgstappen: • Vleermuizenonderzoek afronden (juni 2025) • Activiteitenplan opstellen met daarin opgenomen de onderzoeksresultaten, effectenbeschrijving, toetsing, mitigerende en/of compenserende maatregelen en vergunningsaanvraag • Wat betreft de te treffen maatregelen ten minste rekening houden met het volgende: - Amberkleurige verlichting gebruiken (minst verstorend voor vleermuizen) - Armatuur van de verlichting aanpassen, zodat boomkronen niet beschenen worden • Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aanvragen (vergunningsprocedure is ten minste 8 weken)

Onze referentie: 3EC76TCW5TFR-841539897-7761:1.0 - Datum: 8 oktober 2024 - Internal

3 van 4

Bronnen Arcadis, 2024. QUICKSCAN ECOLOGIE - NIJKERKERWEG BARNEVELD - IN HET KADER VAN OMGEVINGSWET. Ref. 3EC76TCW5TFR-841539897-7348:1.0. D.d. 23 juli 2024 Netwerk Groene Bureaus (NGB), 2021. Vleermuisprotocol 2021. D.d. 1 januari 2021

Onze referentie: 3EC76TCW5TFR-841539897-7761:1.0 - Datum: 8 oktober 2024 - Internal

4 van 4

MOTIE 5 Agendapunt: 3.1 Onderwerp: Straatverlichting fietspaden aanbrengen De raad van de gemeente Barneveld in vergadering bijeen d.d. 5 juli 2023

De Raad, Gehoord de beraadslaging, - Constateert dat: • Het college de komst van een asielzoekerscentrum (azc) in Barneveld voorbereidt en een terrein aan de Nijkerkerweg 132 in Barneveld als voorkeurslocatie heeft voorgesteld; • De fietspaden aan beide zijden van de Nijkerkerweg geen (zelfstandige) straatverlichting hebben; • Straatverlichting bijdraagt aan de sociale veiligheid (deels meetbaar en deels gevoel) en overzichtelijkheid van een gebied. - Overwegende dat: • De fietspaden aan de beide zijde op de Nijkerkerweg voorzien dienen te worden van (zelfstandige) straatverlichting; • Het verbeteren van de straatverlichting (op de fietspaden) een belangrijke randvoorwaarde is om de voorkeurslocatie geschikt te maken.

- Verzoekt het college om: • Onderzoek in te stellen naar de straatverlichting op de Nijkerkerweg waarin een scenario wordt uitgewerkt om beide fietspaden (zelfstandig) te voorzien van straatverlichting. en gaat over tot de orde van de dag. Indiener(s) De Barneveldse VVD Theo Bos Jarne van Schaik