Document · PDF

B-3.12 Besluit B&W over Klimaatadaptieplan d.d. 19-11-24

Gemeenteraad 11 december 2024, gemeente BarneveldBij agendapunt: Ingekomen stukken13.031 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Aandachtsgebied: Leefomgeving Team Beleid Leefomgeving Behandelaar: E. Brukx Telefoonnummer: 0648546362 Onderwerp:

Voorstelnr. 3501 Barneveld, 5 november 2024 Portefeuillehouder: B. Wijnne

Klimaatadaptatieplan Barneveld (BL-Bru)

Gevraagde beslissing: 1. In te stemmen met de doelen, het programma van eisen en de leidende principes in het concept Klimaatadaptatieplan Barneveld (hoofdstuk 6). 2. Het conceptplan vrij te geven voor inspraak. 3. Dit voorstel ter kennisname aan te bieden aan de raad.

1. Inleiding Het klimaat verandert snel en merkbaar. Klimaatadaptatie is omgaan met het nieuwe klimaat met extremer weer: heftige buien of juist lange periodes van hitte en droogte. De omgeving waarin we leven, werken en ontspannen, maar ook ons gedrag kunnen we daarop aanpassen. We willen voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Klimaatadaptatie is één van de pijlers van het Programma Duurzaamheid. Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is het doel gesteld om in 2050 klimaatadaptief en -bestendig te zijn. Na afronding van het Plan van Aanpak Klimaatadaptatie is medio 2023 gestart met het opstellen van een klimaatadaptatieplan. Daar zijn verschillende vakdisciplines bij betrokken, omdat klimaatadaptatie een gemeentebrede opgave is. Het concept Klimaatadaptatieplan (bijlage 1) is samen met adviesbureau TAUW voorbereid. Het plan heeft een beleidsmatige invulling met doelen, een programma van eisen en leidende principes voor het bepalen van probleemlocaties en concrete maatregelen. Met het plan is in kaart gebracht waar de gemeente in 2050 zou moeten staan als het klimaatadaptief wil zijn én waar de gemeente op dit moment staat. Zo is duidelijk geworden waar de opgave voor de komende jaren ligt. Het voorstel is om het conceptplan vrij te geven voor inspraak. Ook wordt het aan de raad gepresenteerd tijdens de informele Duurzaamheidsavond op 4 december 2024.

De uitkomsten van de inspraak en het gesprek met de raad vormen input voor het opstellen van het definitieve klimaatadaptatieplan.

2. Beoogd effect De gemeente Barneveld wil in 2050 klimaatadaptief en klimaatbestendig zijn. De negatieve effecten van klimaatverandering: wateroverlast, hitte en droogte moeten worden beperkt. Met de geformuleerde doelen, Programma van Eisen en leidende principes wordt invulling gegeven aan het begrip klimaatadaptief en wat dat betekent in de gemeente Barneveld. Toepassing in de bestaande omgeving en bij nieuwbouw en het zo nodig treffen van gebieds- of locatiegerichte maatregelen én algemene maatregelen leidt tot een klimaatadaptieve leefomgeving.

3. Argumenten 1.1 De gemeente Barneveld moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn. Het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie bereidt Nederland voor op klimaatverandering. Het doel van het plan is het realiseren van een waterrobuust en klimaatbestendig Nederland in 2050. Dit Klimaatadaptatieplan is een belangrijk beleidsinstrument in het proces om tot een klimaatadaptieve gemeente Barneveld te komen. 1.2 Met het toepassen van de doelen, het programma van eisen en de leidende principes wordt de gemeente Barneveld klimaatadaptief. Het klimaat verandert. Steeds vaker is sprake van extreme weersomstandigheden. De negatieve effecten zijn divers: wateroverlast, schade aan wegen en panden, hittestress, ziekte, sterfte, lagere landbouwopbrengsten, verlies arbeidsproductiviteit, etc. Het is van belang dat we de bebouwde omgeving en ons gedrag aanpassen om deze negatieve effecten te beperken. Dit kan door het toepassen van de doelen, het programma van eisen en de leidende principes in de bestaande omgeving en bij nieuwbouw.

-21.3 De voor de gemeente Barneveld geformuleerde doelen, het programma van eisen en de leidende principes zijn goed onderbouwd. De doelen, het Programma van Eisen en de leidende principes sluiten aan bij de Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en het Gelders Normenkader. Deze zijn ontwikkeld door diverse onderzoeks- en adviesbureaus en worden reeds breed toegepast door gemeenten. Ze zijn verfijnd naar de lokale situatie op basis van onder meer de lokale ruimtelijke kenmerken en een inschatting van de acceptatieniveaus. In beginsel hanteren we de norm, tenzij er goede redenen zijn om deze niet toe te passen. 1.4 Het Klimaatadaptatieplan is opgesteld door een interdisciplinaire werkgroep. Bij het opstellen van het plan zijn medewerkers van verschillende disciplines betrokken: duurzaamheid, vastgoed, water, verkeer, stedenbouw, landschap, natuur, wonen, projectrealisatie, beheer, sociaal domein en communicatie. Het plan is in samenwerking met ingenieursbureau TAUW voorbereid. 2.1 Het creëren van draagvlak voor de afronding en uitvoering van het Klimaatadaptatieplan. Met de inspraakmogelijkheid kunnen bewoners, bedrijven en stakeholders reageren op het concept Klimaatadaptatieplan. Deze input wordt gebruikt om het conceptplan te optimaliseren. Met de inspraak wordt draagvlak gecreëerd voor de afronding en uitvoering van het Klimaatadaptatieplan.

4. Kanttekeningen Niet van toepassing.

5. Financiën Alle infrastructurele of groenmaatregelen in de openbare ruimte worden via het MIP georganiseerd. Voor een groot deel van de wateroverlastlocaties geldt dat deze al in voorbereiding zijn via het MIP. Voor de overige locaties is er binnen de uitvoeringsplannen van het GRP voldoende ruimte tot aan 2050. Groenmaatregelen mogen niet uit het GRP worden gefinancierd. Hiervoor zijn bestaande of aanvullende (groen)budgetten via de Kadernota nodig. Daarnaast wordt zo veel mogelijk ingezet op werk met werk maken. De niet-infrastructurele maatregelen uit hoofdstuk 7 worden gefinancierd uit het GRP (inclusief reguliere uren) of binnen bestaande activiteiten bij andere disciplines. Als er toch extra capaciteit of budget nodig is, wordt dit via de reguliere begrotingscyclus aangevraagd. In het Uitvoeringsplan wordt begin 2025 een samenhangend pakket van (niet)-infrastructurele maatregelen voorgelegd met een uitgewerkt inzicht in de benodigde middelen en capaciteit. Dit wordt vervolgens meegenomen in de integrale afweging bij de reguliere begrotingscyclus.

6. Participatie en communicatie Er is een enquête gehouden onder het inwonerpanel en andere belangstellenden om inzicht te krijgen in de beleving van klimaatadaptatie en de bereidheid om maatregelen te nemen. Er zijn gesprekken met stakeholders gevoerd (WSB, politie, brandweer en GGD) over klimaatadaptatie in de reguliere werkprocessen en de mogelijkheden van afstemming en samenwerking. Het conceptplan wordt voor iedereen ter inzage gelegd. De mogelijkheid tot inspraak wordt via de gemeentepagina van de Barneveldse Krant en de gemeentelijke website kenbaar gemaakt. Het conceptplan ligt bij de balie van het gemeentehuis ter inzage en is digitaal beschikbaar. De genoemde stakeholders worden direct benaderd. De raad is op informele wijze geïnformeerd over de lokale gevolgen van klimaatverandering en het plan van aanpak Klimaatadaptatieplan tijdens de Duurzame Ontmoeting (15 november 2023). Het conceptplan wordt tijdens de informele Duurzaamheidsavond op 4 december 2024 aan de raad gepresenteerd. Vooraf wordt het plan toegezonden. Er is ruimte voor vragen, discussie en ideeën voor aanvullingen.

7. Vervolgstap Als uw college instemt met dit voorstel wordt een korte inspraakprocedure gestart (2 weken). De informele bespreking met de raad is op 4 december 2024. Vaststelling van het definitieve plan door de raad is voorzien in maart 2025.

-3Op basis van het definitieve plan wordt in de eerste helft van 2025 een Uitvoeringsplan voorgelegd. Dit omvat een samenhangend pakket van (niet)-infrastructurele maatregelen met een uitgewerkt inzicht in de benodigde middelen en capaciteit. Het plan vormt een bouwsteen voor andere beleidsplannen die ontwikkeld worden, zoals de Omgevingsvisie en het Bomenbeleidsplan.

8. Bijlagen Bijlage 1: Concept Klimaatadaptatieplan Barneveld d.d. 4 november 2024.

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld

Klimaatadaptatieplan 2025

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Colofon

Titel: Opdrachtgever: Projectgroep: Kenmerk: Aantal pagina’s: Datum:

Klimaatadaptatieplan Barneveld Gemeente Barneveld Het klimaatadaptatieplan is opgesteld in nauwe samenwerking tussen de gemeente Barneveld en ingenieursbureau TAUW 1291723 74 4 november 2024

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Voorwoord Geachte inwoners van Barneveld,

Ik ben blij het Klimaatadaptatieplan Barneveld te kunnen presenteren. Dit plan is tot stand gekomen in samenwerking tussen de gemeente en u, de inwoners van onze prachtige gemeente. Het belang van klimaatadaptatie kan niet genoeg benadrukt worden. De extreme regenval in het afgelopen jaar is daar een voorbeeld van. De klimaatverandering is een realiteit en heeft grote gevolgen voor onze leefomgeving. Het is daarom van essentieel belang dat we ons aanpassen aan de veranderende omstandigheden en de veerkracht van onze gemeenschap vergroten. In het Klimaatadaptatieplan Barneveld hebben we concrete acties opgesteld om de uitdagingen het hoofd te bieden. We gaan meer investeren in klimaatbestendige infrastructuur, zoals waterberging en groene daken. Daarnaast zullen we extra maatregelen nemen om de gevolgen van extreme hitte en wateroverlast te verminderen, zoals het vergroenen van de openbare ruimte en het bevorderen van waterinfiltratie. Daarbij willen we zoveel mogelijk werk met werk combineren,

zodat de extra investeringen beheersbaar en verantwoord blijven. Maar klimaatadaptatie kan alleen succesvol zijn als we dit samen doen. Daarom roep ik u op om actief deel te nemen aan de uitvoering van het Klimaatadaptatieplan. Adaptatie zit niet alleen in het nemen van fysieke maatregelen, ook in het aanpassen van ons gedrag. Samen kunnen we ervoor zorgen dat Barneveld een veerkrachtige en duurzame gemeente wordt, waarin we ons aanpassen aan de veranderende klimaatomstandigheden. Ik wil graag mijn dank uitspreken aan alle betrokken partijen die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit plan. Laten we samenwerken en blijven streven naar een klimaatbestendige toekomst voor onze gemeente. Met vriendelijke groet,

Bennie Wijnne

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Samenvatting Barneveld wordt steeds vaker geconfronteerd met weersextremen zoals extreme regenval of lange perioden van hitte en droogte. Straten en huizen kunnen onderlopen, mensen kunnen ernstige hittestress ervaren. Als we niets doen, loopt de schade op naar tientallen miljoenen euro's. Het is van belang dat we de bebouwde omgeving en ons gedrag aanpassen om deze negatieve effecten van extreem weer te beperken. Dit vraagt inzet van iedereen. We willen in 2050 een klimaatadaptieve gemeente zijn. Dat zijn we, als we voldoen aan de voor Barneveld opgestelde doelen, het programma van eisen en de leidende principes. We focussen ons op de meest concrete doelen: •

Percentage groen: elke wijk heeft minimaal 30% groen. Voor centra van kernen hanteren we 20% en voor bedrijventerreinen 10%. Voor nieuwe bedrijventerreinen geldt 30%.

•

Afstand tot koelte: elke woning heeft een koelteplek binnen 300 meter lopen.

•

Water op hoofdwegen: bij een bui van 70 mm in een uur mag niet meer dan 30 cm water op hoofdwegen komen te staan.

•

Water in panden: bij een bui van 70 mm in een uur mag niet meer dan 15 cm water tegen de gevel komen te staan.

Uit een toetsing van deze doelen aan de huidige inrichting van de openbare ruimte is duidelijk geworden dat het merendeel van de ruimte al voldoet. Die locaties waar dat niet het geval is, zijn in beeld gebracht. Daar gaan we in de periode tot aan 2050 mee aan de slag.

Het verruimen van de subsidieregeling klimaatadaptatie of het opstellen van een hemelwaterverordening zijn voorbeelden van (te onderzoeken) algemene maatregelen. De maatregelen in de openbare ruimte regelen we via het meerjaren investeringsplan (MIP). Wanneer mogelijk nemen we maatregelen mee in projecten door werk met werk te maken. We gaan monitoren om te bepalen in hoeverre we op weg zijn om de gestelde doelen te bereiken.

Om klimaatadaptief te worden, zijn locatiegerichte, (infrastructurele) maatregelen én algemene maatregelen nodig. Met de algemene maatregelen richten we ons op het faciliteren van bewoners en organisaties om bij te dragen aan een klimaatadaptieve omgeving. Voorbeelden van locatiegerichte maatregelen zijn het planten van bomen, de aanleg van een hemelwaterriool of een wadi en het verwijderen van niet noodzakelijke verharding.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Bron: duurzaamheidskrant Barneveld

Inhoudsopgave Voorwoord wethouder

Samenvatting

1. Inleiding

2. Beleidscontext

3. Wat hebben we al gedaan?

4. Huidige situatie

5. Kosten en baten

6. Ambitie

7. Aanpak

8. Uitvoering en monitoring

Bijlagen

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Inleiding

Steeds vaker worden we geconfronteerd met extreme weersomstandigheden. Extreme regenval, hittegolven en periodes van extreme droogte komen ook in Barneveld vaker voor. De huidige inrichting van onze bebouwde omgeving is hier niet op berekend, waardoor straten en huizen kunnen onderlopen en mensen ernstige hittestress kunnen ervaren.

Het is daarom van cruciaal belang dat we ons aanpassen aan deze veranderingen om de leefbaarheid van de gemeente Barneveld op niveau te houden. Nederland moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn. Klimaatadaptatie komt tot leven in de praktijk. Ook bij hitte willen we zonder hittestress een rondje kunnen wandelen. Ook bij veel regenval willen we dat hoofdwegen begaanbaar zijn. Door klimaatadaptatie steviger te integreren in de planen besluitvorming voorkomen we investeringen waar we spijt van krijgen. Bij het aanpassen van onze huidige leefomgeving kijken we vooruit en ontwerpen we op basis van het toekomstige klimaat. Want de leefomgeving die we vandaag ontwerpen, bestaat over 50 jaar nog steeds.

Klimaatadaptatie staat niet op zichzelf. Opgaven op het gebied van gezondheid, biodiversiteit, CO2-reductie en riolering sluiten naadloos aan op klimaatadaptatie. Dit klimaatadaptatieplan is opgezet in samenspraak met verschillende externe partijen. Er is een enquête uitgezet bij onze inwoners en er zijn gesprekken gevoerd met de GGD, de veiligheidsdiensten en de Woningstichting Barneveld. De verschillende partijen hebben tijdens de ontwikkeling van het adaptatieplan aan tafel gezeten, waardoor dit de uitwerking in de praktijk zal bevorderen. Klimaatadaptatie kent een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor een klimaatadaptieve leefomgeving is naast overheidsinzet, medewerking van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties onmisbaar. We beginnen niet nu pas met klimaatadaptatie. In de afgelopen jaren is budget vanuit het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) beschikbaar gesteld voor klimaatadaptieve maatregelen. Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren diverse acties en maatregelen uitgevoerd op basis van een Plan van Aanpak uit 2019. Bron: Omroep Gelderland

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Scope: adaptatie In dit plan focussen wij ons op klimaatadaptatie, en niet op klimaatmitigatie. Mitigatie richt zich op het verminderen van de oorzaken van klimaatverandering, zoals het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. Daarentegen richt adaptatie zich op het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering die al plaatsvinden en onvermijdelijk zijn. Dit omvat het ontwikkelen van veerkrachtige systemen en het nemen van maatregelen om schade te voorkomen of te verminderen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan klimaatadaptief gedrag van burgers en bedrijven. Scope: hitte, droogte, wateroverlast, waterveiligheid In dit plan ligt de focus op de vier klimaatthema’s: hitte, droogte, wateroverlast en waterveiligheid. De multifunctionaliteit van maatregelen voor biodiversiteit wordt erkend, maar deze niet klimaatadaptatie gerelateerde baten worden niet verder uitgewerkt. Scope: dorpskernen Dit plan richt zich op de dorpskernen. Hier zijn de effecten van klimaatverandering op de vier thema's het grootst en heeft de gemeente als eigenaar of beheerder van de gronden een grote invloed.

Landelijk gebied, en daarbij bijvoorbeeld de gevolgen van klimaatverandering op omliggende natuurgebieden, wordt niet meegenomen. Dit wil niet zeggen dat de omliggende (natuur)gebieden geen aandacht behoeven. De relatie tussen omliggende (natuur)gebieden en de behoefte en noodzaak voor koeling en ontspanning van bewoners binnen de dorpskernen is aanwezig.

inzicht in de benodigde middelen en capaciteit. Het plan vormt een bouwsteen voor andere beleidsplannen die de gemeente ontwikkelt, zoals de Omgevingsvisie en het Bomenbeleidsplan.

Scope: 2025 – 2027 De gemeente stelt in 2025 het Klimaatadaptatieplan vast. Het plan heeft betrekking op de periode tot en met 2027. Dit is in lijn met het Nationaal Klimaatadaptatieplan. Dat plan geeft aan dat er in 2025 nieuwe regionale stresstesten worden uitgevoerd op basis waarvan in 2027 nieuwe Klimaatadaptatieplannen worden opgesteld. Dit zorgt voor een gestructureerde aanpak en continue monitoring en evaluatie van onze adaptatiemaatregelen. Beleidsplan en jaarplan 2025 Dit plan heeft een beleidsmatige invulling met doelen, een Programma van Eisen en leidende principes voor het bepalen van probleemlocaties en een overzicht van potentiële maatregelen. Dit beleidsplan wordt uitgewerkt in jaarplannen, die globaal in het Programmaplan Duurzaamheid worden opgenomen. Zo'n jaarplan bevat een overzicht van (niet)-infrastructurele maatregelen en

Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Bron: 112barneveld.nl Leeswijzer Hoofdstuk 2 schetst de relevante landelijke, regionale en gemeentelijke beleidscontext. In hoofdstuk 3 is meer informatie te vinden over klimaatadaptieve acties en maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen.

Hoofdstuk 4 brengt de huidige situatie in beeld: waar hebben we het precies over als het gaat om klimaatadaptatie en de effecten daarvan in de gemeente Barneveld? Waar komt het water te staan bij een piekbui, waar wordt het heel warm en waar is er sprake van droogte? Ook de ervaringen van bewoners komen aan bod. Het plan beschrijft de mogelijke schade en baten die gepaard gaan met klimaatverandering in hoofdstuk 5. Het benadrukt de kosten van het niet nemen van adaptatiemaatregelen. Door te investeren in veerkrachtige infrastructuur, groene leefomgeving en gezondheidsmaatregelen kunnen we de schade beperken en de voordelen van klimaatadaptatie benutten. In hoofdstuk 6 ligt de focus op de ambitie: wat verstaan we onder klimaatadaptief zijn? Wanneer is het goed genoeg? Het gaat hierbij om doelen, een Programma van Eisen en leidende principes. De aanpak wordt toegelicht in hoofdstuk 7. In dit hoofdstuk gaat de aandacht uit naar een tweesporenaanpak. Wat is er nodig aan concrete maatregelen in de buitenruimte en welke algemene maatregelen kunnen een bijdrage leveren? In hoofdstuk 8 geven we ten slotte aan hoe we de uitvoering en de financiën organiseren. Ook benoemen we prestatie-indicatoren om de voortgang in het behalen van de doelen te kunnen monitoren. Klik op de link om direct naar het hoofdstuk te gaan Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Beleidscontext

In dit klimaatadaptatieplan beschrijven we hoe we onze gemeente weerbaar willen maken tegen de toenemende weersextremen. Met dit plan geven we invulling aan een aantal landelijke en reigonale beleidskaders en sluiten we aan bij ander gemeentelijk beleid. In dit hoofdstuk een toelichting op de meest relevante kaders. Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie bereidt Nederland voor op klimaatverandering. Het doel van het plan is het realiseren van een waterrobuust en klimaatbestendig Nederland in 2050. Het programma gaat uit van zeven ambities. Het in beeld brengen van kwetsbaarheden door middel van stresstesten. Het voeren van risicodialogen en het opstellen van strategie. Het opstellen van een uitvoeringsagenda op basis van deze strategie. De meekoppelkansen identificeren en benutten. Het stimuleren en faciliteren van kennisdeling. De borging van ruimtelijke adaptatie in beheer, onderhoud en de inrichting van de leefomgeving. En als laatst, het handelen bij onvoorkoombare calamiteiten.

Klik op de link om naar de website te gaan met meer informatie

Kamerbrief Water en Bodem sturend De kamerbrief "Water en Bodem sturend" is een beleidsbrief van de Nederlandse regering waarin de visie en plannen worden beschreven met betrekking tot het water- en bodembeleid. Het doel van de brief is om de kwaliteit van het water en de bodem te verbeteren en te beschermen, zodat Nederland klaar is voor de uitdagingen van de toekomst, zoals klimaatverandering en bodemdaling.

zowel landelijk als regionaal niveau. Wij hebben deze maatlat als belangrijk uitgangspunt gehanteerd bij het opstellen van de Barneveldse doelen en normen. Rijk en provincie werken aan de juridische borging van de landelijke maatlat, en tot die tijd geldt het principe van 'toepassen of uitleggen' voor gemeenten en stakeholders. De normen gelden voor nieuwbouw, maar worden ook beschouwd als streefbeeld voor bestaande situaties.

Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en Gelders Normenkader Om landelijk gelijke regels en een klimaatbestendige inrichting te bevorderen, zijn de Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en het Gelders Normenkader ontwikkeld. De maatlat bevat doelen, eisen en principes op nationaal niveau, terwijl het Gelders Normenkader specifieke normen en richtlijnen biedt voor Gelderland. Deze instrumenten vullen elkaar aan en zorgen voor een gecoördineerde aanpak van klimaatadaptatie op

Regionaal Adaptatieplan (werkregio Vallei en Veluwe) De strategische visie en plan van aanpak richten zich op het ontwikkelen van een adaptieve en klimaatbestendige regio Vallei en Veluwe. Het doel is om de regio voor te bereiden op klimaatverandering en veerkrachtig te maken tegen overstromingen, wateroverlast, hitte en droogte. Het plan omvat maatregelen en samenwerkingen om deze doelen te bereiken.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Beleidsplan sociaal domein ‘Mensen Voorop’ Naast adaptatie van de fysieke leefomgeving zijn onder andere kwaliteit van leven, vitaal oud worden en langer zelfstandig thuis wonen ook belangrijke thema’s in de gemeente Barneveld. Daarom is het beleidsplan sociaal domein ‘Mensen Voorop’ in het leven geroepen. Met dit plan wordt aandacht besteed aan de sociale problemen die kunnen ontstaan als gevolg van klimaatverandering. In 2025 wordt er gewerkt aan een nieuw beleidsplan sociaal domein. Omgevingsvisie We werken in de gemeente Barneveld sinds 2020 aan een omgevingsvisie voor Barneveld in 2040. Hierin staat beschreven wat we belangrijk vinden in onze leefomgeving en welke ambities en opgaven we hebben voor de lange termijn. De wensen en belangen van partners en inwoners worden hierin meegenomen. De visie is geen statisch document, maar een blik op de toekomst die steeds verandert. De visie wordt elke 4 jaar geactualiseerd. Zo

houden we gelijke tred met nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Het Klimaatadaptatieplan vormt een bouwsteen voor de omgevingsvisie. Bomenbeleidsplan Ook hebben we als gemeente Barneveld een Bomenbeleidsplan in voorbereiding. Met het plan wordt het bomenbeleid binnen de gemeente voor de komende 50 jaar vastgelegd, gemonitord en waar nodig bijgestuurd. We behouden en versterken het bomenbestand. We willen bomen beschermen tegen onder meer kap en klimaatverandering. Nieuwe wijken moeten met voldoende en toekomstbestendig groen aangelegd worden. Een nevendoelstelling is beleid schrijven dat bijdraagt aan klimaatadaptatie en het vergroten van de biodiversiteit. Het klimaatadaptatieplan is een bouwsteen voor het Bomenbeleidsplan.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Wat hebben we al gedaan?

We beginnen niet nu pas. In Barneveld zijn we al langere tijd bezig met klimaatadaptatie. Hieronder worden een aantal acties beschreven waar de afgelopen jaren aan gewerkt is: De wijk Bloemendal wordt ontwikkeld op basis van de uitgangspunten van duurzaamheid, natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatie. De ontwerpen worden als goed voorbeeld gebruikt voor nieuwe Barneveldse ruimtelijke ontwikkelingen of bij externe partijen (webinar Arcadis, Platform Water Vallei en Eem, werkgroep stedenbouwkundigen, bezoek minister De Jonge). Klimaatadaptieve maatregelen worden standaard meegenomen bij reconstructies van wegen. Maatregelen als waterpasserende verharding of een waterbergend pakket onder de rijbaan worden toegepast als de lokale omstandigheden hiervoor geschikt zijn. Voorbeelden zijn de Bakkersweg, de Mercuriusweg en de Churchillstraat. Diverse andere wegen zijn in voorbereiding zoals de Wolweg en de Hoevelakenseweg. Daar worden hemelwater(infiltratie)riolen toegepast en tegelijkertijd woningen afgekoppeld.

Met het project ‘groene schoolpleinen’ heeft de gemeente beplanting en compost beschikbaar gesteld voor scholen om hun schoolpleinen groener in te richten. Meerdere scholen in onze gemeente hebben hun schoolplein met dit project ‘vergroend’. In de advisering voor kleinschaligere, ruimtelijke initiatieven in de openbare ruimte of op particulier terrein (kleinschalige bestemmingsplanwijzigingen) wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. De Standaard ontwerp- en materiaaleisen (bijvoorbeeld wadi’s, materialisering parkeerplaatsen, waterpasseerbare verharding en groeiplaatsen voor groen) worden op klimaatadaptatie aangepast. In de dorpentoer over energie is een presentatie gehouden voor de bewoners van Stroe over de noodzaak tot en de mogelijkheden van klimaatadaptatie. We hebben klimaatadaptatie onder de aandacht gebracht bij de Groene markten in Barneveld en Zwartebroek. Er is een subsidieregeling klimaatadaptatie vastgesteld zodat het voor burgers, instellingen en bedrijven (financieel) aantrekkelijker wordt om klimaatadaptieve maatregelen te treffen op eigen terrein. Denk hierbij Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

aan het plaatsen van een regenton, het afkoppelen van de regenpijp, tegels voor groen vervangen, of het aanbrengen van een groen dak. In opdracht van de Provincie Gelderland is er een lokaal hitteplan opgesteld. Dit plan geeft inzicht in wijken waar speciale aandacht nodig is, en het brengt eenvoudige voorzorgsmaatregelen onder de aandacht bij risicogroepen. De raad heeft in mei 2021 het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2026 vastgesteld. Daarbij is een 2,5% extra stijging van de rioolheffing voor klimaatadaptieve maatregelen opgenomen (klimaattoeslag). Met deze financiële impuls kunnen plannen in de bestaande openbare ruimte worden voorzien van extra klimaatadaptieve maatregelen (werk met werk maken). De onderwerpen Biodiversiteit en Natuurinclusief bouwen zijn toegevoegd aan het PvA Klimaatadaptatie. Een beleidsplan Biodiversiteit en een puntensysteem voor Natuurinclusief bouwen zijn vastgesteld door de raad en worden inmiddels gebruikt. De positieve betrokkenheid van medewerkers bij klimaatadaptatie leeft breed in de organisatie. 11

A map of a city Description automatically generated

Huidige situatie

In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie op het gebied van klimaatadaptatie in de gemeente Barneveld omschreven. Wat gebeurt er als extreem weer optreedt? Hoe ervaren bewoners de weersextremen? Met behulp van de klimaateffectatlas en een enquête onder bewoners komen we er achter waar we op dit moment staan. Klimaateffectatlas Op de kaarten zijn de effecten op de thema's hitte, wateroverlast, waterveiligheid en droogte te zien. Deze kaarten komen uit de klimaateffectatlas. Hitte De hittestresskaart toont de gevoelstemperatuur per wijk tijdens een hete dag. Op de kaart is te zien dat met name in de bebouwde gebieden waar minder groen is en in gebieden met minder schaduw, de gevoelstemperatuur oploopt. Dit geldt

Klik op het vergrootglas voor een grotere kaart

voor zowel woonkernen als Barneveld, Voorthuizen en Kootwijkerbroek, als op bedrijventerreinen zoals Harselaar. De gevoelstemperatuur kan in de dorpskernen oplopen tot wel 38-40 graden Celcius.

Zoom in with solid fill

Wateroverlast De waterdieptekaart laat zien waar water komt te staan bij een bui van 70 mm in 1 uur. Dit is een bui die in theorie volgens de huidige klimaatscenario’s eens in de honderd jaar voorkomt. Op de kaart is te zien dat in dorpskernen de waterdiepte op straten kan oplopen tot meer dan 30 cm. Dit betekent dat (hoofd)wegen onbegaanbaar worden. Ook zien we dat het water tegen gevels aanstaat, wat betekent dat er een kans is (afhankelijk van o.a. positie deur en drempelhoogte) dat het naar binnen loopt.

Zoom in with solid fill

Bron: klimaateffectatlas.nl Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Klik op het vergrootglas voor een grotere kaart

Zoom in with solid fill

Waterveiligheid De kans op overstroming in de gemeente Barneveld is over het algemeen extreem klein. Het gebied ligt tussen de 10 en 15 meter boven NAP en alleen het lagergelegen westelijke gedeelte (rondom De Glind) heeft een extreem kleine kans op overstromingen bij een dijkdoorbraak van de Nederrijn. Overstroming vanuit beken is wel mogelijk en kan lokaal voor problemen zorgen. Droogte Wat betreft droogte is er in het westen van Barneveld een potentieel neerslagtekort (eens per tien jaar) van 180-210 mm, in het oosten ligt dit tussen de 150-180 mm.

Zoom in with solid fill

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Bewonersenquête In oktober 2023 is een enquête uitgezet onder bewoners van de gemeente Barneveld. Dit is gedaan om op te halen in hoeverre inwoners al last hebben van de weersextremen, in hoeverre ze bereid zijn daar iets tegen te doen en om op te halen wat ze van de gemeente verwachten. De resultaten zijn gebruikt om later in het proces maatregelen te bepalen. Uit een enquête onder 484 respondenten blijkt dat droogte en hitte het meest ervaren worden als effecten van klimaatverandering. Ongeveer 23% merkt geen effecten op. Bij droogte wordt vooral verdroging van groen rondom het huis ervaren, bij hitte leidt dit vooral tot slechtere nachtrust en bij wateroverlast wordt voornamelijk de beschikbaarheid van wegen, fietspaden en stoepen beperkt door water op straat. Bijna de helft van de respondenten heeft al maatregelen genomen tegen wateroverlast in huis en/of tuin. Van de respondenten is 24% bereid eigen maatregelen te nemen en 14% zal alleen maatregelen nemen als daar een subsidie voor is. 40% wil dat de gemeente maatregelen neemt in de openbare ruimte. Verder vindt 24% de gevolgen van wateroverlast acceptabel.

Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Van de respondenten die droogteoverlast heeft ervaren, merkte 88% een verdroging van groen op rondom zijn of haar huis. Daarnaast heeft 45% van de respondenten een hoger waterverbruik als gevolg van droogte. Bij hitteoverlast ervaart 72% van de respondenten een slechte nachtrust. De hittestress als gevolg van extreme hitte wordt voor 39% van de respondenten buitenshuis ervaren, zoals in de openbare ruimte. Verder ervaart 33% van de respondenten de hittestress in hun eigen huis. Ook wordt er wateroverlast ervaren door bewoners. De overlast wordt ervaren door 51% van de respondenten, omdat ze de bereikbaarheid van wegen, fietsbaden of trottoirs vinden afnemen door overtollig water op straat. Ook worden problemen ervaren door 22% van de respondenten met de rioleringen van woningen als gevolg van wateroverlast. Tot slot ervaart 18% van de respondenten ongelukken op de weg tijdens perioden van extreme regenval en wateroverlast bij een buitenevenement.

Bron: Klimaatadaptatie - Panelinwoners

Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Bijna de helft van de respondenten heeft al maatregelen genomen tegen wateroverlast in huis en/of tuin. De maatregelen die op dit moment het vaakst genomen zijn, zijn het aanbrengen van zonwering, het opvangen en hergebruiken van regenwater, en het ontstenen/vergroenen van de tuin. 40% wil dat de gemeente maatregelen neemt in de openbare ruimte. Vooral het vergroenen van de buitenruimte en het weghalen van overbodige verharding worden als interessante maatregelen voor de buurt genoemd. Verder vindt 24% de gevolgen van wateroverlast acceptabel. Van de 484 respondenten geeft 41% aan dat ze bekend zijn met de subsidieregeling klimaatmaatregelen van de gemeente Barneveld. Een verdere uitwerking van de resultaten is te vinden in bijlage 1.

Kijk in de bijlage voor nog meer resultaten

Bron: Klimaatadaptatie - Panelinwoners

Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Kosten en baten

Als we niets doen tegen de gevolgen van klimaatverandering, kunnen de kosten aanzienlijk zijn. De klimaatschadeschatter geeft schattingen van de schadekosten door klimaatverandering. Voor de periode 2018-2050 worden er schattingen gemaakt voor hitte, droogte en wateroverlast. De schadekosten worden geschat voor het huidige klimaat en het WH-scenario (meest extreme KNMIscenario van 2014). De getallen geven een ondergrens weer, geen totaalbeeld van de schadekosten. De schadekosten die berekend worden door de Klimaatschadeschatter, worden berekend op basis van globale getallen. De uitkomsten zijn bedoeld om een indicatie te geven,

hier kunnen geen harde conclusies aan verbonden worden. Hoe langer we wachten, hoe moeilijker het wordt maatregelen in te passen en hoe hoger de kosten worden. Ook zijn de nieuwste klimaatscenario’s van het KNMI, gepubliceerd in 2023, extremer dan de KNMI’14 scenario’s. Naar verwachting is de potentiële schade dus nog hoger dan de bedragen in onderstaande grafieken. De berekende schade kan direct van aard zijn, zoals schade aan panden of wegen door wateroverlast, maar ook indirect zoals hogere ziekenhuiskosten.

Inschatting schade Barneveld In de grafieken hieronder wordt de schade bij minimale (minder extreem klimaatscenario) en maximale (extreem klimaatscenario) weergegeven. Zonder maatregelen tegen wateroverlast kan de geschatte schade in Barneveld oplopen naar 137 tot 207 miljoen euro. Voor hittestress is dit 29 tot 35 miljoen euro en bij droogte bedraagt de totale geschatte schade 106 tot 166 miljoen euro. Zoals te zien in onderstaande grafieken is met name de mogelijke schade per inwoner erg hoog voor wateroverlast en droogte.

Wateroverlast gemeente Barneveld

Droogte gemeente Barneveld

200

Min

200

Hittestress gemeente Barneveld

Max

Min Max

150

137 100

Gem. schade per inwoner in €:

102.5 34.3

20.1

€2400 - €3600 0

Wateroverlast

Hagel

Totaal

Extra schade t/m 2050 in miljoen €

172.8

Schade door eikenprocessierups in miljoen €: €1,9 – 7,4

Gem. schade per inwoner in €:

14.5

12.4

Extra schade t/m 2050 in miljoen €

207

166 150

139

100

106

Gem. schade per inwoner in €:

6 0

€1800 - 2900

20 1

€500 - €600

0.5 0

Arbeidsproductiviteitverlies

Sterfte

Ziekenhuisopnames

Totaal

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Baten van klimaatadaptie Niet alle kosten en baten zijn goed in geld uit te drukken. We noemen dit de zachte kosten en baten. Die zijn voor ons net zo belangrijk als de harde cijfers. Als gemeente zijn we immers niet alleen verantwoordelijk voor een sluitende begroting, maar ook voor de openbare orde en veiligheid van onze bewoners en het beschermen en bevorderen van de gezondheid van onze bewoners. Baten Klimaatbestendigheid levert meer op dan het beperken van overlast en schade. Onderzoek van Deloitte en Groenblauwe Netwerken laat zien dat de baten kunnen zitten in onze leefomgeving, leefbaarheid en gezondheid. Ondanks de potentiële baten zien we dat groene klimaatadaptieve maatregelen bij ruimtelijke ontwikkelingen vaak niet voldoende worden geïntegreerd. Dat is ontzettend jammer, want de aanwezigheid van groen is een belangrijke drager voor een betere gezondheid, het versterken van de biodiversiteit en de klimaatrobuustheid van onze gemeente. Onderstaande voorbeelden laten zien welke baten groene, klimaatadaptieve maatregelen bieden. Groen is geen kostenpost, maar een lonende investering. Groen en gezondheid Wie investeert in meer groen in met name de dorpskern wordt daarvoor op meerdere fronten

beloond. De omgeving wordt niet alleen mooier, het heeft ook een positief effect op de fysieke en mentale gezondheid van de bewoners omdat zij zich prettiger voelen en/of meer gaan bewegen. Via deze weg leidt het investeren in meer groen dan ook tot lagere kosten van zorg en ziekteverzuim. Sociale betekenis groen Goed en functioneel groen in de bebouwde omgeving kan bijdragen aan de sociale cohesie en het gemeenschapsgevoel. Parken, pleinen en andere groene ruimtes kunnen ontmoetings- en speelplekken zijn voor mensen uit de buurt, waardoor meer sociale interactie plaatsvindt en een gevoel van verbondenheid ontstaat. Aantrekkelijk buurtgroen en buurtparken zijn dan ook van essentieel belang voor het functioneren van wijken. Bij de vormgeving van buurtgroen en buurtparken moet rekening gehouden worden met de behoeften van verschillende leeftijden en de wensen van de verschillende culturen in de wijk. We zien dat investeren in klimaatadaptieve groene ruimtes ook economisch waardevol is. Investeren in klimaatadaptatie kan leiden tot een hogere waarde van vastgoed in de omgeving en tot een verlaging van structurele kosten/vaste lasten.

Werkconcept Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Ambitie

We willen in 2050 klimaatadaptief en klimaatbestendig zijn. Dat is onze hoofdambitie. Om te bepalen wat dit concreet betekent voor Barneveld, zijn doelen, een Programma van Eisen en leidende principes opgesteld. Op de volgende pagina's zijn deze weergegeven in een overzicht. In bijlage 2, 3 en 4 worden deze verder toegelicht. Onderbouwing De doelen, het Programma van Eisen en de leidende principes sluiten aan bij de Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en Gelders Normenkader. Deze zijn ontwikkeld door diverse onderzoeksen adviesbureaus en worden reeds breed toegepast door gemeenten. Ze zijn verfijnd naar de lokale Barneveldse situatie op basis van onder meer de lokale ruimtelijke kenmerken en een inschatting van de acceptatieniveaus. Onze Barneveldse doelen (inclusief doelstellingen en normen) gelden voor nieuwbouw en bestaande bouw. We passen het principe toe van ‘pas toe of leg uit”: in beginsel hanteren we de norm, tenzij er goede redenen

Doelen zijn om deze niet toe te passen. De doelen zijn getoetst op haalbaarheid door een vergelijking te maken met recente nieuwbouwontwikkelingen als Bloemendal of plannen voor Harselaar-Zuid. Als een norm voor een wijk van toepassing is, betreft dit de openbare ruimte en de particuliere ruimte samen. Maatregelen kunnen van toepassing zijn op de openbare en/of de particuliere ruimte. Klimaatadaptatie kent immers een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Per thema (hitte, wateroverlast, waterveiligheid en droogte) zijn een doel en bijbehorende doelstellingen bepaald. Het doel is een hoog over ambitie. De doelstellingen zijn concreter geformuleerd en soms uitgewerkt naar een norm.

Programma van Eisen In het Programma van Eisen staan concrete eisen, die de gemeente meegeeft, daar waar een ontwikkeling plaatsvindt. Deze eisen gelden dus niet voor het al bestaande dorp, maar gelden wanneer een renovatie aan de openbare ruimte of een nieuwbouwontwikkeling plaatsvindt.

Leidende principes Leidende principes hebben als doel om richting en sturing te geven aan de oplossingen. Leidende principes zijn themaoverstijgend en fungeren als leidraad voor het nemen van beslissingen en het ontwikkelen van specifieke acties en maatregelen.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Doelen voor een klimaatadaptief Barneveld (bebouwde kom)

Versie mei 2024

Gevolgenbeperking overstromingen

Droogte Doel

Doelstellingen

Doel

Doelstellingen

Langdurige droogte leidt niet tot structurele schade aan bebouwing, funderingen, wegen, groen, gronden oppervlaktewater en vitale en kwetsbare functies.

De impact van langdurige perioden van droogte is zoveel mogelijk geminimaliseerd • Indien nodig dragen we bij aan het herstel van de grondwaterstand. • We kiezen voor droogte- en waterbestendige beplanting en optimale groeiomstandigheden • We spannen ons in om oppervlaktewater voldoende kwaliteit te laten behouden en voldoende op peil te houden. • We houden zo veel mogelijk water het hele jaar vast.

Een overstroming leidt niet tot ontwrichting van de samenleving. Bij een extreem kleine kans (eens in de 100.000 jaar) is er nauwelijks sprake van waterdiepte binnen de gemeentegrenzen. Mocht dit veranderen in de toekomst, dan is het doel om de negatieve gevolgen van een overstroming te beperken.

Overstroming van beken leidt niet tot ontwrichting van de samenleving • Dit betekent dat er geen onomkeerbare gevolgen op mogen treden, zoals sterfte van mensen, of het permanent onbruikbaar worden van woonfuncties. Functies met een groter bedieningsgebied krijgen prioriteit boven functies met een kleine reikwijdte.

Hitte

Wateroverlast

Doel

Doelstellingen

Een extreme situatie, zoals hevige neerslag en hoge oppervlaktewaterstanden, leidt niet tot schade en overlast aan gebouwen en infrastructuur. De hoofdwegenstructuur, kwetsbare en vitale functies blijven beschikbaar.

We streven naar geen waterschade bij een bui van 70 mm in 1 uur. Dit is een landelijk toegepaste klimaatbui die in theorie eens per 100 jaar voorkomt. Hiervoor geldt: • Hoofdwegen blijven begaanbaar, of er is een goede alternatieve route beschikbaar. Hoofdwegen zijn onbegaanbaar als er meer dan 30 cm water op een deel van de weg staat. Dit criteria is gekozen omdat de aanrijdtijd van hulpdiensten aanzienlijk toeneemt, wanneer er geen gebruik kan worden gemaakt van de hoofdwegen. • Waterschade leidt niet tot stroomuitval • Er staat minder dan 15 cm regenwater tegen de gevel, zodat structurele schade aan panden wordt voorkomen. • Panden mogen geen structurele schade oplopen door hoge grondwaterstanden (deze doelstelling staat los van een extreme bui van 70 mm).

10%. Voor nieuwe bedrijventerreinen geldt 30%. • 30% schaduw op loop- en fietsroutes en verblijfsplekken (gemeten op 21 juni om 13:00u wanneer de zon op het hoogste punt staat, en 10 jaar na aanplanting van nieuwe bomen). • Vanuit elk gebouw is de afstand tot een koelteplek met verblijfsfunctie maximaal 300 meter. Deze Doelstellingen koelteplek moet aan de volgende eisen voldoen: We streven naar: • Openbare buitenruimte van tenminste 200 • Vitale en kwetsbare functies zijn bestand tegen hitte m² en beschermen we door voldoende groen en • Gevoelstemperatuur maximaal 35 graden schaduwplekken. Celsius • Onder vitale functies verstaan we laag-, middel-, en • Voldoende afstand tot wegen. Bij een 30 hoogspanningstations. km/u weg is de afstand 1,8 m, bij een 50 • Onder kwetsbare functies verstaan we: km/u weg is de afstand 10 m verzorgingstehuizen, kinderopvang, en basisscholen. • Er wordt aandacht besteedt aan de lengte• Vanuit elke woning zijn minimaal 3 stammen van breedte verhouding bomen zichtbaar vanaf de begane grond • De koele plek nodigt uit tot verblijf, • Elke wijk heeft minstens 30% groen.

bijvoorbeeld middels een bankje • Voor (bestaande) centra van de kernen en bedrijventerreinen hanteren we 20% respectievelijk Tijdens extreem warme dagen biedt gemeente Barneveld een gezonde en fysieke leefomgeving met voldoende schaduwplekken, in het bijzonder voor kwetsbare doelgroepen.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Programma van Eisen en leidende principes voor Barneveld Programma van Eisen openbare ruimte & nieuwbouw

Thema-overstijgende leidende principes

• De doelstellingen en leidende principes zijn van toepassing.

• We kiezen voor natuurlijke oplossingen eerst, daarna pas techniek. Dit betekent o.a.: • Het natuurlijke systeem van Barneveld is het uitgangspunt (bodem- en water sturend) • We verharden alleen daar waar het moet. • De voorkeursvolgorde is eerst groen, dan half verharding, en dan pas verharding, waarbij waterpasserende verharding een optie kan zijn. • We zorgen voor een evenwichtige spreiding van groen in de wijk. • We kiezen voor klimaatbestendige beplanting die past bij de bodem en de grondwaterstand. • In het gebied is natuurlijke en bovengrondse afwatering zo veel mogelijk aanwezig. • We kiezen voor oplossingen met dubbele functies (dubbelgebruik).

• We hanteren het “pas toe, of leg uit” principe. Dit betekent dat de doelstellingen en leidende principes altijd van toepassing zijn, tenzij kan worden uitgelegd waarom ze in een bepaalde situatie niet opgaan. De argumentatie zal verzameld worden, zodat deze bij een vernieuwing van strategie meegenomen kunnen worden en de leidende principes en doelstellingen aangepast kunnen worden. • Aansluitend op het leidend principe “we verharden alleen daar waar het moet” leggen we bij elk project alleen de noodzakelijke verharding terug. • We zorgen voor goede bescherming van en ruimte voor groen, zodat groen optimaal kan functioneren.

• Renovaties en nieuwbouw richten we hittebestendig in: Het plangebied wordt zo ingericht dat een belangrijk deel van de oppervlakten (gevels en daken) warmtewerend zijn. We willen dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen inclusief de bebouwing voorbereid zijn op perioden van hoge temperaturen. Door rekening te houden met kleur en materiaalgebruik, groen (op gevel, daken en op de kavel), reflectie, oriëntatie, et cetera kan opwarming in de woning en aan de omgeving voorkomen worden. Gebouwen en eventuele binnen installaties zoals airco’s mogen niet leiden tot extra opwarming van verblijfsplekken buiten de gebouwen. • Privaat terrein verwerkt zelf (benutten/besparen, infiltreren, vasthouden en/of bergen) een deel van de neerslag (60 mm). • Bij 0,2 m waterdiepte op straat, mag geen schade aan nieuwbouw optreden. Dit kan bijvoorbeeld bereikt worden met een voldoende hoog vloerpeil. • Per 100 m2 BVO (bedrijven), wordt minimaal 1 boom geplant van de 1e of 2e grootte. Daarbij hoort een goede ondergrondse groeiplaats onderbouwd uit de lijst van klimaatbestendige bomen.

•

We doen het samen met de kernen. Dit betekent dat onze inwoners en ondernemers zich bewust zijn van wat ze kunnen doen en meedoen met het klimaatbestendig maken van de kernen. We helpen iedereen mee te doen om klimaatbestendig te worden. Hierbij houden we rekening met inwoners met een kleine beurs.

• Bij het realiseren van onze doelen houden we rekening met verschillende schaalniveaus: het gebied, het gebouw en de gebruiker. Dit betekent dat we maatregelen nemen in de buitenruimte (gebied), aan panden (gebouwen), maar ook dat we weten hoe te handelen bij weersextremen (gebruiker). • We hanteren de volgende voorkeursvolgorde voor hemelwater: 1. Benutten en besparen 2. Vasthouden en infiltreren 3. Bergen 4. Afvoeren (via watergang, via hemelwaterriool of anders gemengd riool) Dit betekent dat we water vasthouden waar het kan. Hiermee voorkomen we dat ontwikkelingen onnodig afwentelen naar de omgeving. De voorkeursvolgorde gaat niet op voor alle gebieden. Gebieden met een hoge grondwaterstand zijn bijvoorbeeld niet geschikt voor maximaal infiltreren.

Aanpak

In Barneveld streven wij naar een klimaatadaptieve inrichting van onze gemeente. Barneveld is klimaatadaptief als we voldoen aan de doelen en normen uit hoofdstuk 6. We focussen ons op de meest concrete normen, namelijk

•

Percentage groen: elke wijk heeft minimaal 30% groen. Voor (bestaande) centra van de kernen hanteren we 20% en voor bedrijventerreinen 10%. Voor nieuwe bedrijventerreinen geldt 30%.

Voor deze normen is gekozen omdat ze de belangrijkste klimaatadaptatiethema’s raken én meetbaar zijn. Uitwerking van andere normen vraagt om vervolgonderzoek.

•

Afstand tot koelte: elke woning heeft een koelteplek van minimaal 200 m2 met een gevoelstemperatuur van max 35 graden Celsius binnen 300 meter lopen.

•

Water op hoofdwegen: Bij een bui van 70 mm in een uur (deze komt 1/100 jaar voor) mag niet meer dan 30 cm water op hoofdwegen komen te staan. Boven de 30 cm is de weg “onbegaanbaar”. Tussen 15 en 30 cm is de weg “matig begaanbaar”.

Water in panden: Bij een bui van 70 mm in een uur mag niet meer dan 15 cm water tegen de gevel komen te staan. Dan is sprake van een “laag risico”. Vanaf 15 cm water kan water over de drempel naar binnen lopen.

Toetsing Uit een toetsing van de gemeente Barneveld aan de normen komen locaties naar voren die niet aan de opgestelde normen voldoen. De locaties die dichtbij de norm zitten, worden gecategoriseerd als lage prioriteit probleemlocaties. De locaties die het meest van de norm afwijken, worden gecategoriseerd als hoge prioriteit probleemlocaties.

40% Van de respondenten uit de enquête geeft aan dat ze verwachten dat de gemeente klimaatadaptieve maatregelen neemt in de openbare ruimte

Op de volgende pagina’s is per norm een overzicht van de probleemlocaties weergegeven.

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Introductiepagina met effen opvulling

Percentage groen per wijk

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld

Locaties met hoge prioriteit Norm Elke wijk heeft minimaal 30% groen. Voor (bestaande) centra van de kernen hanteren we 20% en voor bedrijventerreinen 10%. Voor nieuwe bedrijventerreinen geldt 30%.

Barneveld • Veller (23% groen) • Centrum (13% groen)

Harselaar • Harselaar-Oost (7% groen) • Harselaar-West (3% groen)

Voorthuizen • Haarkamp (20% groen)

Overzicht prioriteitslocaties

Lage prioriteit locaties

Wateroverlast, hitte en droogte

Barneveld • Vogelbuurt • De Lors • Rootselaar-Oost • De Burgt • Oldenbarneveld • De Koot • De Valk

Bij een hoge prioriteit is het huidige groenpercentage - Kleiner dan 25% in een woonwijk - Kleiner dan 15% in een centrum - Kleiner dan 7,5% op een bedrijventerrein Bij een lage prioriteit is het huidige groenpercentage - Tussen 25-30% bij een woonwijk - Tussen 15-20% bij een centrum - Tussen 7,5-10% bij een bedrijventerrein

Bron: Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving

Relevante thema’s

Toelichting prioriteit

Kootwijkerbroek • KootwijkerbroekWest

Terschuur • Blankenhoef Marker with solid fill

Voorthuizen • De Maat • De Wheem • De Steenkamp • Blankensgoed • De Kromme Akker

Marker with solid fill Marker with solid fill

Marker with solid fill

Fysieke maatregelen Toevoegen van meer groen, zoals bomen

Introductiepagina met effen opvulling

Afstand tot koelteplek

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld

Locaties met hoge prioriteit Norm Elke woning heeft een koelteplek van minimaal 200 m2 met een gevoelstemperatuur van max 35 graden Celsius binnen 300 meter lopen. Bron: Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving

Toelichting prioriteit Een wijk heeft een hoge prioriteit als een (groot) deel van de wijk geen koelteplek heeft en deze lastig te realiseren is door de afwezigheid van groen (in oppervlakte en grootte).

Barneveld • De Valk Harselaar • Harselaar-Oost • Harselaar-West

Een wijk heeft een lage prioriteit als er in potentie voldoende groen is, maar er nog een verblijfplek of een/enkele aanvullende bomen ontbreken.

Overzicht prioriteitslocaties

Lage prioriteit locaties Relevante thema’s Hitte

Barneveld • De Vaarst • Vliegersveld • Gasthuisstraat • West-Kallenbroek • Centrum • Amstersfoortsestraat • Bouwheerstraat • De Valk • Norschoten • Rootselaar-Oost • De Briellaerd

• De Koot • Veller • De Burgt Kootwijkerbroek • Wesselseweg Voorthuizen • De Maat • De Wheem • Roeleneng • Haarkamp

• Holzenbosch • Wikselaarse Eng Terschuur • Hoevelakenseweg Zwartebroek • Platanenstraat

Marker with solid fill Marker with solid fill

Marker with solid fill

Fysieke maatregelen Toevoegen van meer natuurlijke koele verblijfsplekken, omvormen van verblijfsplekken tot koelteplekken

Introductiepagina met effen opvulling

Water op hoofdwegen

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld

Toelichting prioriteit

Prioriteitslocaties Norm Bij een bui van 70 mm in een uur (deze komt 1/100 jaar voor) mag niet meer dan 30 cm water op hoofdwegen komen te staan. Boven de 30 cm is de weg “onbegaanbaar”. Tussen 15 en 30 cm is de weg “matig begaanbaar”. Bron: Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving

Barneveld • Valkseweg • Meester Troelstralaan • Gasthuisstraat • Bouwheerstraat • Amersfoortsestraat • Schoutenstraat • Kallenbroekerweg • Rooseveltstraat

Voorthuizen • Molenweg

Stroe • Wolweg

Hoofdwegen waarbij meer dan 30 cm water op straat komt te staan bij een klimaatbui hebben het label prioriteitslocatie gekregen.

Harselaar Garderen • Harselaarseweg • Dorpsstraat • Nijkerkerweg (tunnel) • Baron van Nagellstraat (tunnel)

Overzicht prioriteitslocaties Relevante thema’s Wateroverlast

51% Van de respondenten uit de enquête geeft aan last te hebben ondervonden door water op wegen, fietspaden en stoepen

Fysieke maatregelen Afkoppelen particulier terrein, gescheiden riolering aanleggen, herinrichting wegen, vergroening

Terschuur

Barneveld

Introductiepagina met effen opvulling

Water in panden

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld Prioriteitslocaties Norm Bij een bui van 70 mm in een uur (deze komt 1/100 jaar voor) mag niet meer dan 15 cm water tegen de gevel komen te staan. Dan is sprake van een “laag risico”. Vanaf 15 cm water kan water over de drempel naar binnen lopen.

Barneveld • Centrum • De Valk • De Briellaerd

Voorthuizen • Hoofdstraat • Gerard Doustraat Harselaar • Harselaar Oost • Harselaar West

Toelichting prioriteit Stroe • Wolweg

Locaties waarbij meer dan 15 cm water tegen de gevel komt te staan bij een klimaatbui hebben het label prioriteitslocatie gekregen.

Garderen • Dorpsstraat

Bron: Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving

Overzicht prioriteitslocaties Relevante thema’s Wateroverlast

11% Van de respondenten uit de enquête geeft aan te maken te hebben gehad met water in de huidige woning

Fysieke maatregelen Afkoppelen particulier terrein, aanleggen gescheiden riolering, herinrichting wegen, vergroening

Tweesporenaanpak Als we klimaatadaptief willen zijn, moeten we voldoen aan de gestelde normen. Hiertoe voeren we een tweesporenaanpak uit: •

Gebieds- of locatiegerichte maatregelen

•

Algemene maatregelen

1. Gebieds- of locatiegerichte maatregelen Het eerste spoor bevat concrete, fysieke maatregelen die nodig zijn in de buitenruimte om de doelstellingen te behalen. Dit omvat een breed scala aan locatiespecifieke maatregelen. Dit vraagt om maatwerk per locatie, na een uitgebreide analyse van oorzaak en mogelijke varianten. Een beperkt overzicht van mogelijke maatregelen: •

Het planten van bomen, struiken, heesters, etc.

•

De realisatie van koelteplekken (schaduwplekken met verblijfsmogelijkheden)

•

Het afkoppelen van wegen en panden

•

De aanleg van een hemelwaterriool

•

Het aanbrengen van wadi's

•

Het verwijderen van niet noodzakelijke verharding

Probleemlocaties met een hogere prioriteit pakken we zo snel mogelijk aan. Voor de probleemlocaties met een lage prioriteit zetten we in op werk met werk maken. We richten ons erop om deze locaties aangepakt te hebben voor 2050. 2. Algemene maatregelen Naast de fysieke maatregelen treffen wij (algemene) maatregelen die zorgen voor structurele verbeteringen. Deze maatregelen verdelen we onder in de vier overheidsrollen:

Op de volgende pagina’s staat per overheidsrol een overzicht van de algemene maatregelen waar we op inzetten. Dit is om inzicht te geven in type maatregelen. Deze zijn onderverdeeld in maatregelen waar we in 2025 aan werken en maatregelen die we later gedurende de looptijd van dit plan in denken te zetten. De belangrijkste nemen we op in het jaarplan van het Programma Duurzaamheid.

Realiserende overheidsrol (zelf doen) Regulerende overheidsrol (afdwingen) Samenwerkende overheidsrol (samenwerken) Stimulerende overheidsrol (ondersteunen)

Klimaatadaptatieplan gemeente Barneveld

Introductiepagina met effen opvulling

Maatregelen Realiserende overheidsrol

Op weg naar een klimaatrobuust Barneveld Overheidsrollen We onderscheiden vier overheidsrollen die de gemeente kan aannemen. De maatregelen op deze pagina, tonen de maatregelen die passen bij een realiserende overheid.

Realiserend Zelf doen

Regulerend Afdwingen Samenwerkend Samenwerken Stimulerend Ondersteunen

Maatregelen 2025

Ambitie

We stellen een SSW (systeemoverzicht stedelijk water) op voor de kleinere kernen

We zetten het afwegingskader duurzaamheid in bij projecten

We passen de groencatalogus toe

We onderzoeken de haalbaarheid van "zicht op minstens 3 bomen" in het bomenplan

We treffen maatregelen bij locatie X, Y en Z (op basis van GRP gelden en wateroverlast norm)

Maatregelen in periode 2026 - 2027

x x

We formuleren een definitie voor noodzakelijke verharding

We treffen maatregelen bij hoge en lage prioriteitslocaties op basis van de normen (uitgewerkt in MIP)e treffen maatregelen bij de hittestress locaties

We verwerken de normen en de probleemgebieden in het uitvoeringsprogramma van het Bomenbeleidsplan

We voeren een nulmeting schaduw op loop- en fietsroutes uit

Water op hoofdwegen

Water in panden

x x

Afstand tot koelte

x x

Percentage groen

Introductiepagina met effen opvulling

Maatregelen Regulerende overheidsrol

Realiserend Zelf doen

Maatregelen 2025

Ambitie

We onderzoeken verplicht afkoppelen (hemelwaterverordening) en verplicht groen dak

We leggen klimaatadaptieve maatregelen vast in KRO (Koop Realisatie Overeenkomst) en het bestemmingsplan

We nemen klimaatadaptatie op in de instrumenten van de Omgevingswet (visie, plan)

Maatregelen 2026-2027

Wanneer nodig uitvoeren verplicht afkoppelen (hemelwaterverordening) en/of verplichte groene daken

We onderzoeken de mogelijkheid en noodzaak van een klimaatadaptatietoets in het besluitvormingstraject

We onderzoeken de mogelijkheid van een verordening minimum % groen in tuinen

We zoeken uit welke kansen er zijn voor het hergebruik van regenwater bij nieuwbouw en leggen deze vast

Regulerend Afdwingen Samenwerkend Samenwerken Stimulerend Ondersteunen

Water op hoofdwegen

Water in panden

Afstand tot koelte

Percentage groen

Introductiepagina met effen opvulling

Maatregelen Samenwerkende overheidsrol

Realiserend Zelf doen

Regulerend Afdwingen

Maatregelen 2025

Ambitie

We maken prestatie- en procesafspraken met Woningstichting Barneveld

We overleggen met het Waterschap om de waterkwaliteit en -overlast te verbeteren

In samenwerking met de hulpdiensten houden we het overzicht van de uitrukroutes actueel

We overleggen met ontwikkelaars over klimaatadaptatie

Klimaatadaptatieplan inbrengen bij andere beleidsdocumenten die worden ontwikkeld

Maatregelen 2026-2027

We overleggen met Liander over hittebestendigheid en wateroverlast in relatie tot spanningskasten

We gebruiken de resultaten van de GGD-bevolkingsonderzoek monitoring in relatie tot klimaatadaptatie

Samenwerkend Samenwerken Stimulerend Ondersteunen

Water op hoofdwegen

Water in panden

Afstand tot koelte

Percentage groen

Introductiepagina met effen opvulling

Maatregelen Stimulerende overheidsrol

Realiserend Zelf doen

Regulerend Afdwingen Samenwerkend Samenwerken Stimulerend Ondersteunen

Maatregelen 2025

We actualiseren en voeren het communicatieplan uit (bewoners, bedrijven, scholen, (zorg)instellingen, Groene Markt, IVN, Groei en Bloei, Klimaatkeet, etc.)

We verruimen de subsidieregeling klimaatmaatregelen (b.v. waterneutrale voorzieningen, bewonersinitiatieven)

We bieden ondersteuning bij geveltuinen en vergroening van centra en dorpen

We breiden het overzicht klimaatadaptieve maatregelen voor kleinschalige, particuliere ruimtelijke initiatieven uit

Maatregelen 2026-2027 x

1 2 3

Ambitie

We zetten een hovenier in die helpt bij de (her)inrichting van tuinen We onderzoeken het inzetten van een fonds voor bewonersinitiatieven voor het vergroenen van straten of buurten. We onderzoeken maatregelen voor drinkwaterbesparing en stimuleren onze inwoners hierin

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Barneveld&id=301d4e40-7afb-46b5-a6c3-e120e6d6036d