B-3.10 Verslag B&W van Thema-avond over Woonzorgvisie; Een thuis voor iedereen d.d. 17-12-24

Verslag Thema-avond voor raadsleden: woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’

Datum: Onderwerp: Ter attentie van: Afzender: Portefeuillehouders Mail behandelaar

13 december 2024

Informeren over Thema-avond Woonzorgvisie De Raad College van Burgemeester en Wethouders J. de Heer-Verheij, B. Wijnne b.elshof@barneveld.nl / r.vandentop@barneveld.nl

Samenvatting Op woensdagvond 16 oktober 2024 was in Nieuw-Avondrust in Voorthuizen een thema-avond voor raadsleden. Op de agenda stond de Woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’. Dit verslag is een weergave van de avond en de door de aanwezige raadsleden ingebrachte aandachtspunten. Doel De raad informeren over het proces van de totstandkoming van de woonzorgvisie en informeren over de reeds opgehaald inbreng van stakeholders. Daarnaast was er gelegenheid om aandachtspunten vanuit de raad mee te geven. Aanwezigen • Vertegenwoordigers van de fracties van ChristenUnie, Lokaal Belang, SGP en VVD • Wethouders de Heer-Verheij en Wijnne • Projectgroepleden van de Woonzorgvisie • Enkele vertegenwoordigers van de klankbordgroep van de Woonzorgvisie (gemeente Barneveld, Welzijn Barneveld, Woningstichting Barneveld, Zorggroep ENA) Informeel karakter De thema-avond had een informeel karakter. Opening De wethouder startte met een uitleg van het doel van de Woonzorgvisie. Het ouder worden zoals we gewend zijn, met zorg en

ondersteuning die we nu kennen, ziet er in de toekomst anders uit. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met de verdubbeling van het aantal 75-plussers en de groei van andere aandachtsgroepen. Het is nodig op een andere manier te gaan kijken naar die toekomst. De norm wordt/is thuisblijven en zorgen dat je jezelf en een ander kan helpen. Het huidige aanbod sluit daar onvoldoende bij aan. De Woonzorgvisie geeft richting hoe er voldaan kan worden aan die nieuwe toekomst. Presentatie woonzorgvisie De projectgroep Woonzorgvisie verzorgde vervolgens een presentatie. Daarbij werd een toelichting gegeven op: • de kaders en het proces; • de resultaten van het woonwensenonderzoek; • de voorwaarden voor een inclusieve wijk; De volledige presentatie is bijgevoegd. Tijdens de presentaties was er gelegenheid vragen te stellen. Een samenvatting van deze vragen: • maak duidelijk aan welke knoppen gedraaid kan worden. Waar ligt de invloed van de gemeente? • de andere samenstelling van huishoudens, brengt risico op eenzaamheid met zich mee. Gaan we allemaal één-persoons huizen bouwen of bouwen we zo dat het automatisch meer bijdraagt aan ontmoeten? • wat maakt dat deze Woonzorgvisie nu komt, vooruitlopend op de nieuwe woonvisie.

Wat is de betrokkenheid van de raad bij de visies? • zijn er andere (woon)vormen denkbaar tussen zelfstandig wonen en een verpleeghuis? ‘Anders denken over morgen’, een presentatie door de bestuurder Zorggroep ENA; Tamara de Kroon We moeten opnieuw kijken naar hoe we met zorg en ondersteuning omgaan. Er wordt nog te veel gedacht vanuit hoe het vroeger was. Toen ging het over goede zorg en veiligheid, nu gaat het over vrijheid. Mensen met dementie werden geplaatst op een gesloten afdeling vanwege de veiligeheid. Hier kijken wij nu anders tegen aan. Door kritisch te kijken naar het nu en bij wat we na al weten over de toekomst, dient de noodzaak zich aan anders tegen zorg en ondersteuning aan te kijken. Grote veranderingen, hebben soms een klein begin nodig. Als je begint bij degene die je kent, dan kan er een soort domino effect gaan ontstaan. We clusteren groepen vanwege efficiëntie. Maar diversiteit in de wijk is eigenlijk nodig. Mensen moeten en/of willen meedoen in de wijk. Zo kunnen bijvoorbeeld mensen met dementie in de wijk opgevangen worden. Nieuwbouw is niet altijd de oplossing, we moeten creatief omgaan met wat we al hebben. We moeten gaan experimenteren. En durven doen! Bewustwording is nodig. Bewustwording is er nog niet altijd, ook niet bij de doelgroepen zoals ouderen. Wij zijn creatiever dan wij

denken en veranderingen hebben tijd nodig. Verandering kan ongemakkelijk voelen en dat is ook goed. We moeten nuanceren wat we van de zorg mogen verwachten. Dialoog over de inclusieve wijk Na de pauze werden er vier stellingen gepresenteerd. 1. Omzien naar elkaar: stelling --> De gemeente moet fors investeren in de sociale samenhang, zodat meer mensen meer voor elkaar gaan zorgen. 2. Basisvoorzieningen die nodig zijn voor een inclusieve wijk: stelling --> Bewonersinitiatieven die bijdragen aan de woonzorgvisie moeten volledig gefaciliteerd worden door de gemeente. 3. Spreiding van aandachtsgroepen over de gemeente: stelling --> Elke buurt in de gemeente Barneveld moet beschikken over basisvoorzieningen, zoals een supermarkt, huisarts, apotheek en ontmoetingsplek 4. De rol van de gemeente Barneveld bij bewonersinitiatieven m.b.t. de inclusieve wijk: stelling --> Alle aandachtsgroepen moeten evenredig worden verspreid over de gemeente. Stelling 1 en 4 zijn in een dialoog verder besproken. Stelling 1: De gemeente moet fors investeren in de sociale samenhang, zodat mensen meer voor elkaar gaan zorgen. Aandachtspunten van de aanwezige raadsleden: • Is het aan de gemeente om fors te investeren? Er moet een juiste balans zijn bij het investeren in wat de gemeente doet en wat vanuit de samenleving zelf komt.

Investeren gaat niet per definitie over geld, maar kan ook ondersteuning op een andere manier te betekenen. • Pas op dat je niet te veel achter de voordeur komt. • Juist in samenspraak met de omgeving werken aan de sociale samenhang. Er moet ook een duidelijke vraag zijn vanuit de samenleving. • Investeren daar waar minder sociale samenhang is. Kijk per wijk/kern waar behoefte aan is. Heb ook voor de verschillen tussen wijken. • Cijfers geven aan dat het aantal alleenwonenden stijgt de komende jaren. Bouwprogramma’s moeten hier rekening mee houden. Dat is ook een voorwaarde voor sociale samenhang. Hofjeswoningen is een goed voorbeeld. Stelling 4: Elke buurt in de gemeente moet beschikken over basisvoorzieningen, zoals een supermarkt, huisarts, apotheek, ontmoetingsplek en inrichting van openbare ruimte Aandachtspunten van de aanwezige raadsleden: • kijk vooral wat er al is en probeer dat te versterken, anders lastig voor elkaar te krijgen; • basisvoorzieningen voor ontmoeting kunnen laagdrempeliger, kan bijvoorbeeld ook een bankje of een overkapping zijn. Wees niet te star in de invulling; • ga creatiever om met de invulling van basisvoorzieningen zoals ontmoetingsplekken, vooral realistisch en betaalbaar;

• •

geen standaard maken van basisvoorzieningen, kijk wat de gevolgen kunnen zijn; maak een afweging of bereikbaarheid van alle voorzieningen voor iedereen in de eigen kern nodig is. Of is het bijvoorbeeld mogelijk om met een vervoerder een kern verder te reizen en daar om gebruik te maken van bepaalde voorzieningen.

Vooruitblik Momenteel werkt de projectgroep aan het opstellen van een concept-woonzorgvisie. Verder staat op de planning: • belanghoudersbijeenkomst 4 december: raadsleden ontvangen hiervoor een uitnodiging; • klankbordgroep woonzorgvisie januari 2025; • vaststellen van de woonzorgvisie Q1 2025. Besluitvorming woonzorgvisie Tijdens de bijeenkomst is gesproken over de besluitvorming van de woonzorgvisie door de gemeenteraad of het college. De woonzorgvisie is een verdere uitwerking van meerdere beleidskaders/visies binnen de gemeente Barneveld, te weten: • • •

Omgevingsvisie; Woonvisie; Beleid Samenleving.

Bovenstaande kaders worden door de gemeenteraad vastgesteld en de vertaalslag naar de woonzorgvisie binnen het college. Wanneer de visie en ambities van de woonzorgvisie buiten de vastgestelde kaders komen, zal dit voorgelegd worden aan de gemeenteraad. Bijlage Presentatie thema-avond woonzorgvisie

Thema-avond voor raadsleden: woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen in Barneveld’ 16 oktober 2024

Programma •

Welkom en opening

•

Introductie woonzorgvisie

•

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek

•

De inclusieve wijk

•

Dialoog over de inclusieve wijk

•

Afsluiting

Wonen, welzijn en zorg voor aandachtsgroepen

Waarom een woonzorgvisie? Aantal 75-plussers in de gemeente verdubbelt bijna tot 2040 in de gemeente Barneveld

Waarom een woonzorgvisie? •

Verdubbeling 75-plussers

•

Huisvesting aandachtsgroepen

•

Gat tussen zelfstandig wonen en intramurale voorzieningen

•

Woonomgeving vaak ongeschikt om langer zelfstandig te wonen

Introductie woonzorgvisie - kaders • • • • • • •

Druk op de woningmarkt en zorg Landelijk beeld: sterke vergrijzing Doel: langer (weer) zelfstandig thuis wonen ‘Thuis als het kan, zelf als het kan, digitaal als het kan’ Nationale woon- en bouwagenda: meer regie op de volkshuisvesting De programma’s ‘wonen en zorg voor ouderen’ en ‘een thuis voor iedereen’ vragen lokale doorvertaling Woonzorgvisie opstellen voor aandachtsgroepen en ouderen Verplichte urgentiecategorieën

Introductie woonzorgvisie - kaders

✓Voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen ✓Met een evenwichtige verdeling over gemeenten ✓En met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

Introductie woonzorgvisie – kaders Aandachtsgroepen in de woonzorgvisie 1. Ouderen waarvoor passende huisvesting (en omgeving), zorg en ondersteuning wenselijk is 2. Groepen waarvoor huisvesting, zorg en ondersteuning wenselijk is: Sociaal en medisch urgenten Mensen met een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid Mensen uit vrouwenopvang (Dreigend) dak- en thuisloze mensen Mantelzorgers of mantelontvangers Statushouders Uitstromers uit een (intramurale) instelling: jeugdzorg, GGZ, BW, ex-gedetineerden Stoppende sekswerkers 3. Groepen waarbij het accent op woonruimte ligt: Studenten Arbeidsmigranten Woonwagenbewoners Gemeente: vervolghuisvesting Oekraïne

ook aandacht voor in woonvisie

Introductie woonzorgvisie – proces • • • • • •

Mei 2023 Plan van aanpak vastgesteld door college Start interviews belanghouders zomer 2023 Samenstelling Klankbordgroep woonzorgvisie Bestuurlijk overleg Wonen, Zorg en Welzijn Belanghoudersbijeenkomst mei 2024 Rondetafelgesprek met inwoners augustus 2024

• •

Data onderzoek Provincie Gelderland Woonwensenonderzoek Companen

Introductie woonzorgvisie - Opgehaalde input van belanghouders Samen wonen in de wijk • We willen toewerken naar meer inclusieve en levensloopbestendige kernen en wijken, waar mensen samen wonen. De draagkracht van een wijk of buurt is belangrijk. • Het is belangrijk om elkaar te kennen in de wijk. Dit geldt voor bewoners maar ook voor professionals. Samenwerken • Netwerken versterken en samen kansen zien. • Het verbinden van formele en informele zorg Maatwerk

Introductie woonzorgvisie - vooruitblik •

Opstellen van een concept woonzorgvisie

•

Belanghoudersbijeenkomst 4 december • Concept woonzorgvisie bespreken aan de hand van dillema’s • Raadsleden zijn van harte welkom

•

Klankbordgroep woonzorgvisie januari 2025

•

Vaststellen van de woonzorgvisie door college Q 1 2025

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek Laurens van Dongen- Companen

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek •

Woonwensenonderzoek in uitvoering, in januari delen en bespreken met de raad

•

Uitgebreide woningmarktanalyses

•

Daarnaast enquête gehouden: 1.973 respondenten

•

Input voor de woonvisie

•

Belangrijk voor woonzorgvisie: ➢ Opgave ouderenhuisvesting ➢ Opgave aandachtsgroepen ➢ Beleving over geschikte woning en woonomgeving en omzien naar elkaar

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek op het gebied van wonen en zorg Het rijk onderscheidt drie woningtypen voor ouderen: 1.

Nultredenwoning: gelijkvloerse woning en bereikbaar zonder trappen aan de buitenkant

2.

Geclusterde woning: nultredenwoning met meerdere woningen in geclusterde setting met gemeenschappelijke ruimte (in de buurt)

3.

Zorggeschikte woning: geclusterde woning, geschikt voor ouderen met WLZ-indicatie (VPT en extra bouwtechnische aanpassingen voor zorgtoegankelijkheid )

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek ouderen Opgave gemeente Barneveld voor periode 2022-2031: •

Zorggeschikte woningen: +120

•

Geclusterde woningen: +205

•

Nultredenwoningen: +520

•

In totaal betreft dit een uitbreiding van +845 woningen voor ouderen in deze periode.

Het aantal nultredenwoningen en zorggeschikte woningen zit al voldoende in de programmering

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek ouderen Aanbod levensloopgeschikte woningen op dit moment niet gelijk gespreid over de gemeente. •

Meeste geschikte woningen staan rond centrum van Barneveld

•

In Voorthuizen staan in minder mate ook geschikte woningen rond het centrum

•

In wijken in het noorden en zuiden van Barneveld, en het westen van Voorthuizen staan vooral veel niet-geschikte woningen

•

In Kootwijkerbroek, Garderen, Stroe en Terschuur ligt aandeel geschikte woningen veel lager.

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek ouderen Enkele opvallende uitkomsten woonwensenonderzoek: •

De vraag naar hofjeswoningen komt van zowel starters als oudere huishoudens

“de gemeenschappelijkheid en het omzien naar elkaar dat spreekt aan bij hofjeswoningen”

•

Inwoners van 65 jaar en ouder zijn erg gehecht aan hun buurt. Ze hebben ruim de helft van hun sociale contacten in de buurt wonen.

•

Van de 75 plussers met verhuiswens wil 71% graag verhuizen naar een levensloopbestendige woning

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek omzien naar elkaar Uitkomsten enquête: •

Er is in Barneveld veel bereidheid om elkaar als buren te helpen (93%).

•

(Mantel)zorg aan buren geven gaat echter een stapje verder; toch is 54% bereid voor buren te zorgen als dat nodig is.

Deze cijfers zijn een indicatie van sterke betrokkenheid en omzien naar elkaar in Barneveld!

Hoofdlijnen resultaten woonwensenonderzoek aandachtsgroepen Naast ouderen zijn er verschillende andere aandachtsgroepen die extra zorg en ondersteuning nodig hebben: Zoals: •

Personen die uitstromen uit beschermd wonen: ca. 10-15 per jaar.

•

Personen die uitstromen uit jeugdzorg met verblijf: ca. 25 per jaar.

Dit aantal neemt tot 2030 toe, door de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Naast behoefte aan kleine zelfstandige woningen, is er behoefte aan tussenvormen tussen intramurale zorg en volledig zelfstandig wonen. Zoals bijvoorbeeld begeleid wonen met kamertrainingstrajecten.

De inclusieve wijk Rinelle van den Top

De inclusieve wijk Vrijwillige inzet van buurtbewoners Sociale samenhang

Iedereen is welkom in de wijk

Woon(zorg)concepten voor ouderen en/of aandachtsgroepen Sociale en fysieke veiligheid

Samenspel formele en informele zorg Passende zelfstandige woningen of kamers

Inclusieve wijk

Inzet van zorgtechnologie en domotica

Toegankelijke voorzieningen, zoals winkels, ontmoetingsplekken (bijvoorbeeld dorpshuis of buurtkamer) en openbaar vervoer

Toegankelijke zorg- en ondersteuning in de wijk Toegankelijke openbare ruimte met voldoende groen en mogelijkheden tot ontmoeten, sport, bewegen en cultuur

Sociale samenhang We vinden het belangrijk dat inwoners in de gemeente Barneveld zich met elkaar verbonden voelen en zich onderdeel voelen van de samenleving. Hier streven we naar: • Een ontmoetingsplek in elke wijk. • Extra inzet op het versterken van de sociale samenhang in buurten waar dit minder is.

Vrijwillige inzet van buurtbewoners De inzet van vrijwilligers in de gemeente Barneveld is groot. Met vergrijzing waar de gemeente de komende jaren mee te maken krijgt, is deze vrijwillige inzet onmisbaar. Hier streven we naar: • Initiatieven vanuit de buurt die bijdragen aan sociale samenhang. • Informele ‘buurtverbinders’ die mensen en initiatieven in buurten aan elkaar verbinden.

Iedereen is welkom in de wijk We willen dat iedereen, jong en oud, met of zonder zorgvraag of beperking zich thuis voelt in de buurt. Aandachtsgroepen zijn onderdeel van elke wijk. Hier streven we naar: • Draagvlak bij inwoners voor inclusie in de wijk. • Zorg en ondersteuning dichtbij en beschikbaar voor wie dat nodig heeft. • Gemengde wijken met een mix van doelgroepen.

Sociale en fysieke veiligheid Om ervoor te zorgen dat iedereen zich veilig en thuis kan voelen in de eigen buurt, hebben we oog voor sociale en fysieke veiligheid. Hier streven we naar: • Voldoende mogelijkheden voor verkoeling. • Voorlichting van ouderen (en hun naasten) bij hitte. • Dementievriendelijke inrichting van wijken. • Stimuleren van ontmoeting

Passende zelfstandige woningen of kamers Om te kunnen wonen in een inclusieve wijk is passende woonruimte nodig voor alle aandachtsgroepen. Passend wonen is voor elke inwoner anders. Uitgangspunt is dat de woning aansluit bij de huishoudsituatie en de vereisten aan de woonomgeving. Hier streven we naar: • Voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen. • Goede afspraken met de regio gemeenten Foodvalley over de verdeling van specifieke aandachtsgroepen. • Huisvesting lokaal waar mogelijk en regionaal waar nodig.

Toegankelijke voorzieningen, zoals winkels en ontmoetingsplekken Voldoende laagdrempelige voorzieningen in de buurt helpt bij het vergroten van de leefbaarheid. Vooral voor mensen die beperkt zijn in hun mobiliteit. Hier streven we naar: • Basisvoorzieningen zijn in elke wijk aanwezig. • Woonzorgconcepten en woningen voor ouderen liggen dicht bij voorzieningen. • Toegankelijkheid en veiligheid op routes naar voorzieningen.

Toegankelijke openbare ruimte met voldoende groen, ontmoeten, sport, bewegen, cultuur Voldoende groen, bewegen en ontmoeten helpt om gezond te blijven en zorgt ervoor dat mensen beter in hun vel zitten. Vitaal blijven is ook belangrijk om zo lang mogelijk prettig thuis te kunnen wonen. Hier streven we naar: • Mogelijkheden voor sport en bewegen in de wijk voor jong en oud. • Korte ommetjes in elke wijk, die toegankelijk zijn voor ouderen. • Voldoende mogelijkheden voor ontmoeten in de wijk. • Toegankelijke inrichting openbare ruimte.

Toegankelijke zorg- en ondersteuning in de wijk Met zorg- en welzijnspartners zorgen we voor laagdrempelige hulp en ondersteuning voor wie dat nodig heeft. Bij voorkeur in de wijk. Hier streven we naar: • Flexibele dagopvang/dagactiviteiten die laagdrempelig en toegankelijk zijn. • Eerstelijnszorg is zoveel mogelijk beschikbaar in de wijken. • Voor wijkverpleging en thuiszorg stimuleren we dat organisaties onderling afspraken maken om op deze manier zo efficiënt mogelijk te kunnen werken.

Inzet van zorgtechnologie en domotica De inzet van digitale toepassingen voor zorg en ondersteuning zet de komende jaren door. Dit helpt om langer zelfstandig te wonen, vitaal te blijven en zorg en ondersteuning toegankelijk te houden. Hier streven we naar: • Digivaardige inwoners. • Digitale hulpmiddelen die mensen helpen langer zelfstandig thuis te kunnen wonen en mantelzorgers ontlasten. • Digitale toepassingen die ontmoeting en verbinding in de buurt stimuleren. • Veilige zorgtechnologie (voorkomen van cybercrime) en veilig gebruik hiervan.

Samenspel formele en informele zorg We gaan altijd eerst uit van oplossingen in het informeel netwerk. We kijken welke professionele zorg en ondersteuning eventueel aanvullend nodig is. Hier streven we naar: • Omslag in denken. Vergrijzing of 'verzilvering'? • Ondersteuning van mantelzorgers. • ‘Samenspel’ staat hoog op de agenda bij zorgorganisaties, vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisaties. • Zorgorganisaties, vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisaties kennen elkaar en werken integraal samen in de wijk. • Ruimte voor buurtinitiatieven.

Woonzorgconcepten voor aandachtsgroepen De vergrijzing en transformatie beschermd wonen vraagt om nieuwe woonvormen tussen zelfstandig wonen en intramuraal. Hier streven we naar: • Voldoende (nieuwe vormen van) woonzorgconcepten voor aandachtsgroepen. • Woon(zorg)concepten waarin wordt gestimuleerd en gefaciliteerd dat mensen voor elkaar kunnen zorgen, die inclusie bevorderen (zoals gespikkeld wonen, en geclusterd wonen). In verbinding met de wijk. • Een afwegingskader voor nieuwe woon(zorg)concepten, zodat we ketenpartners richting geven bij nieuwe initiatieven. • Wederkerigheid tussen woonzorglocaties en de buurt.

De inclusieve wijk Vrijwillige inzet van buurtbewoners Sociale samenhang

Iedereen is welkom in de wijk

Woon(zorg)concepten voor ouderen en/of aandachtsgroepen Sociale en fysieke veiligheid

Samenspel formele en informele zorg Passende zelfstandige woningen of kamers

Inclusieve wijk

Inzet van zorgtechnologie en domotica

Toegankelijke voorzieningen, zoals winkels, ontmoetingsplekken (bijvoorbeeld dorpshuis of buurtkamer) en openbaar vervoer

Toegankelijke zorg- en ondersteuning in de wijk Toegankelijke openbare ruimte met voldoende groen en mogelijkheden tot ontmoeten, sport, bewegen en cultuur

Anders denken over morgen Tamara de Kroon

Dialoog over de inclusieve wijk Ga naar menti.com

Dialoog over de inclusieve wijk •

Omzien naar elkaar.

•

Basisvoorzieningen die nodig zijn voor een inclusieve wijk.

•

Spreiding van aandachtsgroepen over de gemeente.

•

De rol van de gemeente bij bewonersinitiatieven m.b.t. de inclusieve wijk.

Afsluiting

Contact Projectgroep woonzorgvisie ‘Een thuis voor iedereen’ Adres

Raadhuisplein 2, 3771 ER Barneveld

Website

www.barneveld.nl