B-2.5 Besluit B&W Samenwerkingsovereenkomst Regiodeal Veluwe in balans d.d. 1-10-24

Staatsblad 2024, 219 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

4

Samenwerking partijen binnen de Regio Deal •

•

•

Partijen werken binnen de genoemde Regio Deal en deze samenwerkingsovereenkomst samen op basis van gelijkwaardigheid, waarbij is gezocht naar een zo goed mogelijke representatie van de belangen van private en publieke regiopartners (samenwerkend in de programma’s Veluwe op 1 en Vitale Vakantieparken), de individuele gemeenten en de provincie); Deze samenwerkingsovereenkomst richt zich op nadere uitvoeringsafspraken en (rand)voorwaarden op het gebied van governance, financiering en monitoring. De samenwerkingsovereenkomst sluit aan op het bovengenoemde Convenant Regio Deal Veluwe in Balans. Alle (rand)voorwaarden en afspraken over de inzet van middelen uit de Regio Deal per programmalijn, alsmede de afspraken over de monitoring en voortgangsrapportages voor het Rijk zijn opgenomen in het betreffende Convenant; De financiering van individuele projecten met Regio Deal middelen is uitdrukkelijk geen onderwerp van deze overeenkomst, omdat die financiering door middel van subsidieverlening geschiedt en daarmee onder het subsidierecht valt.

Partijen komen het volgende overeen: Artikel 1: Begrippen In deze overeenkomst gelden de volgende begripsbepalingen: 1. Convenant: het Convenant Regio Deal Veluwe in Balans; 2. Overeenkomst: deze samenwerkingsovereenkomst; 3. Regio Deal: de definitieve afspraken tussen Rijk en de provincie uitgewerkt en vastgelegd in het Convenant Regio Deal Veluwe in Balans; 4. Regeling Specifieke uitkering vijfde en zesde tranche Regio Deals: betreft de specifieke uitkering waarin de juridische en financiële kaders en verplichtingen voor het toekennen van de rijksmiddelen uit de Regio Envelop aan een Regiokassier door het Rijk staan. Zie: 2 5. Rijk: de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de minister van Infrastructuur en Waterstaat, de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Defensie, ieder handelend in hun hoedanigheid van bestuursorgaan; 6. Regio: de regio Veluwe, het grondgebied van 21 in Veluwe op 1 samenwerkende gemeenten; 7. Regiokassier: de provincie Gelderland die ten behoeve van de uitvoering van de Regio Deal de taak van kassier vervult; 8.

Rijksbijdrage: het in het Convenant opgenomen bedrag dat via een specifieke uitkering (zie ook punt 3) door het Rijk aan de Regiokassier wordt uitgekeerd ten behoeve van de uitvoering van de Regio Deal en de medefinanciering van individuele projecten; 9. Publieke regiopartner: provincie Gelderland, de gemeenten die partij zijn bij deze Overeenkomst (21 samenwerkende gemeenten in VeluweAlliantie, waarvan 11 gemeenten ook samenwerken in Vitale Vakantieparken); 10. Private regiopartner: private rechtspersonen zoals ondernemingen, kennisinstellingen en terrein beherende organisaties binnen de regio Veluwe; 11. Regionale private financiering: voor de uitvoeringsactiviteiten van de Regio Deal beschikbaar gestelde financiële bijdragen of bijdragen in natura van een private regiopartner; 12. Regionale publieke financiering: voor de uitvoeringsactiviteiten van de Regio Deal beschikbaar gestelde financiële bijdragen of bijdragen in natura van een publieke regiopartner, niet zijnde een specifieke uitkering, opdracht of subsidie van het Rijk; 13. Bijdrage in natura: een bijdrage van eigen arbeid, het verlenen van een dienst en het inbrengen of ter beschikking stellen van (on)roerende goederen; 14. Programmalijnen: specifieke onderdelen van de Regio Deal, beschreven in het Convenant, artikel 2 en 3. 15.

Interventies: individuele activiteiten (binnen een programmalijn) van samenwerkende publieke- en private regionale partners, die gericht zijn op het behalen van de doelen van de Regio Deal; 16. Regiegroep: het bestuurlijk overlegorgaan; 2

Staatsblad 2024, 219 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

5

17. Ambtelijk Kernteam: het ambtelijk overlegorgaan; 18. Ondersteunend team: team van vakspecialisten van de provincie op het gebied van staatssteun, financiën en subsidies en met projectbegeleiders van de VeluweAlliantie en Vitale Vakantieparken; 19. Subsidieregeling: de subsidieregeling die wordt vastgesteld door Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland die de voorwaarden bevat om als Regiokassier subsidie te verlenen voor projecten die passen binnen de kaders van de Regio Deal. Artikel 2: Intentie 1. Partijen erkennen het belang van de Regio Deal en onderschrijven de daarin gemaakte afspraken. 2. Partijen verbinden zich aan in de Regio Deal genoemde ambitie en doelstellingen en zullen zich inspannen om de Regio Deal tot een succes te maken. Artikel 3: Doel van deze overeenkomst 1. Partijen beogen met deze overeenkomst de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de samenwerking in het kader van de uitvoering van Regio Deal Veluwe in Balans vast te leggen. 2. Daarbij beogen partijen inhoudelijke en procedurele afspraken te maken over de wijze van samenwerken ter uitvoering van de Regio Deal, waaronder de verdeling van taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en risico’s tussen de deelnemende partijen. 3. Deze overeenkomst regelt niet de randvoorwaarden voor en de verantwoording over de inzet van de middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor de Regio Deal.

Deze afspraken zijn vastgelegd in het Convenant. 4. Deze overeenkomst regelt niet de wijze waarop de rijksmiddelen ten behoeve van projecten worden verstrekt of de wijze waarop de regionale publieke en private cofinanciering wordt geregeld. Op de verstrekking van de rijksmiddelen is het vigerende subsidierecht en de subsidieregeling van toepassing, terwijl de voor de regionale publieke cofinanciering de betreffende publieke regiopartner en voor de regionale private cofinanciering de betreffende private regiopartner verantwoordelijkheid draagt. Artikel 4: Algemene verplichtingen partijen 1. Partijen spreken af de Regio Deal in onderling vertrouwen en integer, doelmatig, doeltreffend, rechtmatig, transparant en solidair uit te voeren. 2. Partijen bewaken daarbij zowel de samenhang bij de uitvoering van de Regio Deal zelf, alsook de samenhang met flankerende programma's, projecten en initiatieven zoals benoemd in het Convenant Regio Deal Veluwe in Balans. Waar mogelijk vindt de verbinding van projecten en initiatieven plaats. Partijen onderschrijven dat de integrale afweging van belangen daarbij wordt gewaarborgd. 3. Partijen stellen voldoende capaciteit beschikbaar voor de uitvoering van de Regio Deal, aansluitend bij de verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zoals die in deze Overeenkomst zijn bepaald. 4.

Partijen zorgen gezamenlijk voor een adequate informatievoorziening richting het Rijk, Provinciale Staten, gemeenteraden, de VeluweAlliantie, Vitale Vakantieparken en alle bij de uitvoering van de Regio Deal betrokken regiopartners; 5. Partijen informeren elkaar doorlopend, gevraagd, ongevraagd, volledig en tijdig over alle ontwikkelingen ter zake van de Regio Deal. 6. Partijen spannen zich maximaal in om alles te doen respectievelijk na te laten, dat de samenwerking bevordert respectievelijk belemmert. 7. Partijen verplichten zich, als door enige oorzaak de samenwerking wordt vertraagd of verhinderd of de dreiging daartoe aanwezig is, onverwijld met elkaar in overleg te treden om gezamenlijk te bezien of en zo ja, op welke wijze alsnog aan het doel van de overeenkomst kan worden tegemoetgekomen.

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

6

Artikel 5: Aanwijzing en taken Regiokassier 1. De Rijksbijdrage wordt via een specifieke uitkering in het kader van de Regeling Specifieke uitkering vijfde en zesde tranche Regio Deals uitgekeerd aan de Regiokassier. 2. De provincie vervult de rol van Regiokassier voor de Regio Deal Veluwe in Balans. 3. De provincie is als Regiokassier verantwoordelijk voor: a. Het verstrekken van subsidie voor projecten die specifiek invulling geven aan (onderdelen van) de Programmalijnen van de Regio Deal zoals vastgelegd in het Convenant; b. Het bijhouden van de (financiële) administratie. c. Financiële verslaglegging en verantwoording richting het Rijk zoals bepaald in het Convenant. 4. De provincie wordt voor het uitvoeren van de werkzaamheden als Regiokassier financieel gecompenseerd uit het deel van de Rijksbijdrage dat is gereserveerd voor VAT-kosten als bedoeld in artikel 4 lid 2 van het Convenant. 5. Met uitzondering van gevallen waarin sprake is van grove schuld of opzet, is de provincie niet aansprakelijk voor fouten bij het uitvoeren van deze Overeenkomst. Voor zover fouten, waarvoor de provincie niet aansprakelijk is, financiële gevolgen hebben, worden deze gezamenlijk door de Partijen gedragen. Artikel 6: Financiële middelen 1. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 4 van het Convenant reserveert BZK maximaal € 20 mln.

inclusief eventueel verschuldigde BTW vanuit de Regio Envelop als Rijksbijdrage voor de uitvoering van de Regio Deal. 2. Publieke en private regiopartners stellen daar een minimale regionale bijdrage van € 20 mln. tegenover. Deze bijdrage zal worden ingevuld via publieke- en private regionale financiering en bijdragen in-kind die ingebracht worden in individuele projecten. 3. Inzet, verdeling en verantwoording van de Rijksbijdrage geschiedt op grond van de subsidieregeling. Voorwaarde voor financiering van een project met rijksmiddelen is dat tenminste een gelijk bedrag aan regionale cofinanciering wordt ingebracht. 4. De Rijksbijdrage wordt via de subsidieregeling verdeeld over projecten binnen drie Programmalijnen. De bedragen per Programmalijn zijn benoemd in het Convenant, artikel 4. Deze verdeling geldt als uitgangspunt. In artikel 4 van het Convenant is benoemd dat gedurende de looptijd van de Regio Deal omstandigheden en/of prioriteiten kunnen wijzigen. In dat geval kan, een gewijzigde verdeling worden afgesproken. 5. De provincie heeft een bedrag van € 2,5 mln. beschikbaar gesteld dat op grond van Paragraaf 9.7 van de RSG als regionale cofinanciering kan worden ingezet voor projecten in het kader van de Regio Deal. Deze regeling treedt in werking in september 2024. 6. De publieke en private regiopartners zullen gezamenlijk tenminste € 17,5 mln.

bijdragen, zijnde het restant van de regionale cofinanciering. 7. Het Ambtelijk Kernteam houdt in afstemming met de Regiokassier een overzicht bij met daarin de bijdragen per project per Programmalijn. Dit overzicht wordt gedurende de looptijd van deze Overeenkomst doorlopend geactualiseerd. 8. Maximaal 3% van de totaal ontvangen Rijksbijdrage mag door Partijen aan uitvoeringskosten oftewel VAT-kosten (Voorbereiding, Administratie en Toezicht) worden besteed. Het betreft een bedrag van € 600.000. Daarnaast dragen de publieke regiopartners in-kind een bedrag bij van € 320.000. 9. Partijen komen overeen dat de in het voorgaande lid genoemde bedragen voor bijdrage aan VATkosten worden verdeeld en dat de provincie een gedeelte ontvangt, dat een gedeelte ten behoeve van de VeluweAlliantie dient te komen en dat een gedeelte ten behoeve van Vitale Vakantieparken dient te komen. De verdeling is conform onderstaande tabel.

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

7

Kosten per partij Partij Provincie Gelderland tbv VeluweAlliantie tbv Vitale Vakantieparken

Bekostigen uit 3% Bijdrage publieke rijksmiddelen bestemd regiopartners in VATTotaal voor VAT-Kosten kosten (in-kind) € 535.000,00 € 350.000,00 € 185.000,00 € 192.500,00 € 125.000,00 € 67.500,00 € 192.500,00 € 125.000,00 € 67.500,00

10. Voorwaarde voor uitbetaling van de bijdrage voor VAT-kosten is dat aan de Regiokassier wordt aangetoond dat op marktconforme voorwaarden prestaties zijn geleverd ten behoeve van de Voorbereiding, Administratie en Toezicht met het oog op de uitvoering van de Regio Deal. 11. Indien afgeweken dient te worden van bovenstaande verdeling, gaan Partijen met elkaar in overleg. Artikel 7: Governance - Regiegroep 1. Partijen komen overeen dat de bestaande Regiegroep de rol vervult van bestuurlijke stuurgroep voor de uitvoering van de Regio Deal. 2. De Regiegroep bestaat uit de vertegenwoordiger vanuit het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland, een vertegenwoordiger namens De Gemeenten, een vertegenwoordiger van de VeluweAlliantie en een vertegenwoordiger van Vitale Vakantieparken. 3. De voorzitter van de Regiegroep is de vertegenwoordiger vanuit het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland. 4. De Regiegroep fungeert als regionaal adviesorgaan zoals benoemd in de subsidieregeling en brengt in die hoedanigheid een advies uit op een projectvoorstel, alvorens er vanuit een projectvoorstel een formele subsidieaanvraag bij de Regiokassier kan worden ingediend. De onderwerpen waarover de Regiegroep een advies uitbrengt staan opgenomen in de subsidieregeling. 5. De Regiegroep draagt zorg voor: a.

Het bewaken van de randvoorwaarden en de afspraken ten aanzien van de uitvoering van de Regio Deal, waaronder de integrale afweging van de verschillende belangen binnen de regio; b. De definitieve vaststelling van de inhoudelijke en financiële verantwoording op Regio Deal niveau en de voortgangsrapportages zoals bedoeld in artikel 7 van het Convenant; c. De invulling van eventueel bestuurlijk overleg met het Rijk (zie ook artikel 6 van het Convenant); d. Overleg en besluitvorming over voorstellen met betrekking tot eventueel noodzakelijke herijkingen van de inhoud van de Regio Deal (conform artikel 11 van het Convenant) en uitvoeringsafspraken van de Regio Deal (deze overeenkomst); e. Besluitvorming over het eventueel wijzigen van deze Overeenkomst; f. Op verzoek van het Ambtelijk Kernteam meekijken op beoordeling van projectvoorstellen. 6. Het Ambtelijk Kernteam en de Regiegroep spreken onderling af in welke vorm en met welke frequentie de Regiegroep geïnformeerd wordt over de voortgang van de Regio Deal. 7. De Regiegroep vergadert ten minste tweemaal per jaar, waaronder in ieder geval in de eerste helft van mei, ten behoeve van de bespreking van de in artikel 7 van het Convenant bedoelde jaarlijkse voortgangsrapportage. 8. Voor het overige voorziet de Regiegroep in haar eigen werkwijze. 9. De Regiegroep beslist op basis van consensus.

Artikel 8: Governance – Ambtelijk Kernteam 1. Partijen komen overeen dat de inhoudelijke sturing en praktische coördinatie van de uitvoering van de Regio Deal wordt afgestemd in een Ambtelijk Kernteam. 2. Het Ambtelijk Kernteam bestaat uit vertegenwoordigers van de provincie, de VeluweAlliantie en Vitale Vakantieparken. 3. Het Ambtelijk Kernteam is verantwoordelijk voor:

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

8

a.

Het adequaat informeren en adviseren van de Regiegroep over de uitvoering van de Regio Deal, in lijn met de afspraken in het Convenant; b. Het, in samenwerking met de Regiokassier, coördineren en voorbereiden van de inhoudelijke en financiële verantwoording op Regio Deal niveau en de voortgangsrapportages zoals bedoeld in artikel 7 van het Convenant; c. Afstemming en uitvoering van communicatie over de Regio Deal naar alle betrokken stakeholders, binnen en buiten de regio; d. Het adviseren van initiatiefnemers van projecten met betrekking tot inhoudelijke en procedurele aspecten van het opstellen van een projectvoorstel en aansluitende subsidieaanvraag; e. Frequent ambtelijk overleg met het Rijk over de voortgang van de Regio Deal, zowel informeel, als formeel in de vorm van de voorbereiding van het Rijk-Regio overleg; f. Het inhoudelijk beoordelen van projectvoorstellen binnen de Regio Deal en het adviseren hierover aan de Regiegroep. g. Het Ambtelijk Kernteam kan advies vragen aan de Regiegroep over een projectvoorstel en algemene wijzigingen in het kader van de Regio Deal. Dit gebeurt in ieder geval bij: i. wijzigingen ten aanzien van het Convenant; ii. grote wijzigingen t.a.v. het budget, die de verdeling over de programmalijnen raken; iii. behoefte aan escalatie; iv. verschil van inzicht over het te geven advies.

Indien nodig bereidt het Ambtelijk Kernteam scenario’s voor om voor te leggen aan de Regiegroep; h. Het signaleren van de eventuele noodzaak tot herijking van de inhoud van de Regio Deal, (artikel 11 van het Convenant) en uitvoeringsafspraken (deze Overeenkomst), en het formuleren van aansluitende voorstellen om hieraan invulling te geven. Deze voorstellen worden voor overleg en besluitvorming voorgelegd aan de Regiegroep en het Rijk; 4. Het Ambtelijk Kernteam beslist op basis van consensus. Artikel 9: Governance – Ondersteunend Team 1. Het begeleiden van initiatiefnemers van de projecten met betrekken tot procedurele-, financiëleen staatssteunaspecten wordt belegd bij het Ondersteunend Team. 2. Het Ondersteunend Team bestaan uit vakspecialisten van de provincie op het gebied van staatssteun, financiën en subsidies aangevuld met projectbegeleiders van de VeluweAlliantie en Vitale Vakantieparken. 3. Het Ondersteunend Team ontvangt een projectvoorstel na een positieve beoordeling op inhoud door leden van het Ambtelijk Kernteam. 4. Taken Ondersteunend Team: a. adviseert over procedurele en formele aspecten ten aanzien van het opstellen van een projectvoorstel en de aansluitende subsidieaanvraag; b. toetst projectvoorstellen op juistheid en volledigheid van de begroting en andere relevante financiële aspecten; c.

toetst projectvoorstellen op staatssteunaspecten en begeleiding bij staatssteunoplossingen; 5. Een projectvoorstel zal worden teruggegeven aan het Ambtelijk Kernteam wanneer het Ondersteunend Team van oordeel is dat het projectvoorstel inhoudelijk aangepast moet worden vanwege formele aspecten, staatssteunaspecten of begrotingsaspecten. 6. Het Ondersteunend Team en het Ambtelijk Kernteam spreken onderling af wat de werkwijze is (o.a. ten aanzien van de inhoudelijke beoordeling van projectvoorstellen) en stellen daartoe een werkproces op. Artikel 10: Governance – Rijk-Regio overleg 1. De provincie, de VeluweAlliantie en Vitale Vakantieparken dragen gezamenlijk zorg voor de coördinatie en inhoudelijke voorbereiding van het bestuurlijke Rijk-Regio overleg zoals dat is opgenomen in artikel 6 van het Convenant.

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

9

2. Dit overleg vindt minimaal 1 maal per jaar plaats conform de bepalingen in het Convenant Regio Deal. 3. Het Rijk-Regio overleg wordt voorbereid in overleg tussen het Rijk en het Ambtelijk Kernteam. Waar nodig worden andere publieke- en private regiopartners hierbij betrokken. Artikel 11: Inwerkingtreding, duur en beëindiging 1. Deze Overeenkomst treedt in werking met ingang van de dag van ondertekening door Partijen. 2. Deze Overeenkomst is gesloten voor bepaalde tijd en eindigt voor alle Partijen per 31 december 2029 (of na afronding van de laatste inhoudelijke- en financiële verantwoording van Regio Deal middelen). 3. Partijen hebben de intentie om de samenwerking ook na de beëindiging van de Regio Deal voort te zetten. Partijen treden in het voorlaatste jaar van de Regio Deal met elkaar in overleg elkaar om vast te stellen of en hoe zij hier invulling aan willen geven. Artikel 12: Tussentijdse wijziging 1. Als zich gedurende deze Overeenkomst omstandigheden voordoen, die niet in redelijkheid voorzienbaar waren ten tijde van de ondertekening van deze Overeenkomst en die wezenlijke gevolgen hebben voor de uitvoering van deze Overeenkomst, zullen Partijen met elkaar in overleg treden over de vraag of deze omstandigheden noodzaken tot wijziging van deze Overeenkomst. 2.

Partijen treden in overleg binnen 21 kalenderdagen nadat een partij de wens daartoe onder opgave van de in het vorige lid bedoelde onvoorziene omstandigheden per mailbericht dan wel schriftelijk te kennen heeft gegeven aan de Regiegroep. 3. Indien de Regiegroep een wens tot wijziging, als bedoeld in het vorige lid, heeft ontvangen, brengt het Ambtelijk Kernteam dit bericht en een eventuele toelichting ter kennis van alle Partijen. 4. Een ingediende wens tot wijziging laat onverlet de bevoegdheid die toekomt aan iedere Partij de Overeenkomst op te zeggen. 5. Besluiten tot wijziging van de overeenkomst op grond van dit artikel dienen unaniem te worden genomen. Artikel 13 Opzegging 1. Elke Partij kan deze Overeenkomst tussentijds opzeggen, per 1 januari van het eerstvolgende kalenderjaar, met inachtneming van een opzegtermijn van minimaal zes maanden. Deze opzegging geschiedt met redenen omkleed waarbij door de opzeggende partij met zwaarwegende argumenten wordt gereflecteerd op de ten tijde van het sluiten van deze Overeenkomst bestaande intentie een langdurige samenwerking tot stand te brengen en de constatering dat deze intentie niet gestand kan worden gedaan. 2.

De in het vorige lid genoemde opzegtermijn van zes maanden dient ertoe, de opzeggende Partij dan wel een van de overige Partijen in de gelegenheid te stellen om met elkaar in overleg te treden over de in de opzegging gegeven reden(en) voor de opzegging. 3. Indien een Partij ook na een overleg, als bedoeld in het vorige lid, volhardt in de opzegging, blijft deze partij gehouden aan de toegezegde bijdrage in de VAT-kosten tenzij een andere deelnemende partij, of een eventueel nieuw toetredende partij deze verplichtingen overneemt. Artikel 14: Geschillenbeslechting 1. Geschillen over de naleving van deze Overeenkomst worden zo veel mogelijk in onderling overleg beslecht. 2. Als een of meer Partijen van oordeel zijn dat er sprake is van een geschil over de naleving van deze Overeenkomst kan door deze partij(en) per mailbericht schriftelijk aan de andere Partijen worden voorgesteld om over het door de desbetreffende Partij(en) omschreven geschil met elkaar in overleg te treden. Kennisgeving verband houdende met bovengenoemde mailbericht zullen geschieden aan de bij het Ambtelijk Kernteam bekende emailadressen.

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

10

3. Indien sprake is van een voorstel als bedoeld in het vorige lid, komt het Ambtelijk Kernteam binnen 21 kalenderdagen bijeen om over dit voorstel met elkaar en de desbetreffende Partij(en) te overleggen. 4. Indien na het in vorige lid bedoelde overleg de desbetreffende Partij(en) hun standpunt over een voor hen bestaand geschil handhaven, kan het Ambtelijk Kernteam aan de Partij(en) als bedoeld in het tweede lid, voorstellen het geschil voor te leggen aan de Regiegroep. Artikel 15: Bevoegde rechter 1. Als een geschil niet kan worden opgelost door middel van het vorige Artikel staat het Partij(en) vrij dit geschil voor te leggen aan de bevoegde rechter. 2. Bevoegde rechter in het kader van deze Overeenkomst is de Rechtbank Gelderland, locatie Arnhem. Artikel 16: Toetreding andere partijen 1. Indien gedurende de looptijd van de Regio Deal blijkt dat het opportuun is om andere partijen bij deze overeenkomst te betrekken, dan staan Partijen ervoor open dat af te wegen en hier gezamenlijk over te besluiten. 2. Een schriftelijk verzoek of voorstel tot toetreding van een nieuwe partij, wordt met redenen onderbouwd voorgelegd aan het Ambtelijk Kernteam, die het verzoek bespreekt en het verzoek met een positief of negatief advies voorlegt aan de Regiegroep. 3.

Nieuwe partijen dienen bij hun verzoek tot toetreding schriftelijk te verklaren dat zij alle uitgangspunten en bepalingen van deze Overeenkomst onderschrijven. 4. Partijen besluiten binnen één kalendermaand nadat het verzoek tot toetreding is ontvangen. 5. Besluiten tot toetreding van een nieuwe partij op grond van dit artikel dienen unaniem te worden genomen. Artikel 17: Evaluatie 1. Partijen zijn overeengekomen om de met deze Overeenkomst beoogde samenwerking en de inhoud van deze Overeenkomst in onderling overleg te evalueren. 2. Een tussentijdse evaluatie vindt plaats in januari 2026. 3. Een eindevaluatie vindt plaats aan het eind van de looptijd van de Overeenkomst. Bij deze eindevaluatie wordt ook de intentie tot continuering van de samenwerking betrokken. 4. Evaluaties vinden plaats in het Ambtelijk Kernteam. Een kort verslag van de evaluatie wordt ter informatie voorgelegd aan de Regiegroep. Artikel 18: Slotbepalingen 1. Per door Partijen ondertekend addendum kan een door te voeren wijziging van deze Overeenkomst worden vastgelegd dan wel een bijlage worden toegevoegd; 2. In geval in een of meer bijlagen afgeweken wordt van hetgeen in de Overeenkomst tussen Partijen is overeengekomen, prevaleert hetgeen in de Overeenkomst is overeengekomen;

Samenwerkingsovereenkomst Regio Deal Veluwe in Balans

11

Regio Deal Veluwe II Veluwe in Balans

Partijen: 1. De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, mevrouw Mona Keijzer, hierna te noemen: VRO; 2. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, J.J.M. Uitermark, hierna te noemen: BZK; 3. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de heer Barry Madlener, hierna te noemen: IenW; 4. De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, mevrouw Femke Wiersma, hierna te noemen: LVVN; 5. De staatssecretaris van Defensie, de heer Gijs Tuinman, hierna te noemen: DEF. Partijen genoemd onder 1 tot en met 5 ieder handelend als bestuursorgaan en vertegenwoordiger van de Staat der Nederlanden hierna samen te noemen: het Rijk; 6. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland, handelend in haar hoedanigheid van bestuursorgaan, rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. Drenth, gedeputeerde, hierna te noemen: provincie Gelderland; Alle Partijen hierna allen tezamen te noemen: Partijen. Partners: •

De Veluwe Alliantie; een netwerksamenwerking van ca. 40 Partijen (publiek en privaat) die op basis van een samenwerkingsovereenkomst hebben gecommitteerd aan het gezamenlijk realiseren van de VeluweAgenda.

•

De stuurgroep van het Programma Vitale vakantieparken (VVP); een samenwerking van elf Veluwse gemeenten en de provincie Gelderland, waarin samen met recreatieondernemers en andere Partners wordt gewerkt aan vraagstukken op en rond Veluwse vakantieparken.

•

Het Nederlands Bureau voor Congressen en Toerisme (NBTC); de nationale destinatiemanagement-organisatie van en voor Nederland.

Alle Partners hierna allen tezamen te noemen: Partners.

Begripsbepaling: In dit convenant wordt verstaan onder: • Regio Deal: convenant dat door de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, eventueel een andere minister/staatssecretaris en één of meer regionale partijen is gesloten om de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers in een regio te verbeteren; • Regio Envelop: het bedrag van € 900 miljoen dat het kabinet Rutte IV beschikbaar heeft gesteld om in de periode van 2022 - 2025 nieuwe Regio Deals af te sluiten; • Regiokassier: publieke regionale Partij, zijnde een provincie, gemeente of openbaar lichaam als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen of een van de openbare lichamen Bonaire Sint-Eustatius of Saba, die ten behoeve van de uitvoering van de Regio Deal de taak van kassier vervult of zal vervullen; • Regionale private financiering: voor de uitvoeringsactiviteiten van de Regio Deal beschikbaar gestelde financiële bijdragen of bijdragen in natura van een private regionale Partij; • Regionale publieke financiering: voor de uitvoeringsactiviteiten van de Regio Deal beschikbaar gestelde financiële bijdragen of bijdragen in natura van een publieke regionale Partij, niet zijnde een specifieke uitkering, opdracht of subsidie van het Rijk; • Specifieke uitkering ten behoeve van de uitvoeringsactiviteiten Regio Deals: betreft de specifieke uitkering waarin de

juridische- en financiële kaders en verplichtingen voor het toekennen van de rijksmiddelen uit de Regio Envelop aan een regiokassier door het Rijk staan. • Partner: organisatie die betrokken wordt bij de Regio Deal door Partijen, maar de Deal niet aangaat en waarvoor geen specifieke actie in de Regio Deal kan staan. • Regio Deal Veluwe I: Regio Deal afgesloten voor de periode 2020-2025; • GEUS : agrarische enclave (Garderen, Elspeet, Uddel en Speuld); • Gouden randen van de Veluwe: dit betreft de geografische randen van de Veluwe en de agrarische enclave GEUS. In deze gebieden loopt de natuur van de Veluwe over in woonkernen en landelijk gebied, met een afwisseling van natuur en landschap, agrarische activiteiten, recreatie en andere economische bedrijvigheid; • Natuurnetwerk Nederland: het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied; • Agrotoerisme: een vorm van recreatie op het agrarische platteland.

Het maakt deel uit van de zogenaamde multifunctionele landbouw, waarbij bedrijven hun agrarische productie combineren met het leveren van diensten aan de samenleving: zorglandbouw, boerderijeducatie, boerderijwinkels/korte ketens, agrarische kinderopvang, agrarisch natuurbeheer en agrotoerisme; • Bezoekersdruk: de mate waarin een gebied wordt bezocht door bezoekers. Dit zegt iets over de potentiële impact van bezoekers op het gebied; • Vrijetijdseconomie: de vrijetijdseconomie bestaat uit de productie, distributie en consumptie van goederen en diensten ten behoeve van de vrijetijdsbesteding van mensen; • Bestemmingsmanagement: het spreiden van bezoekers in tijd en ruimte, door in partnerschap tussen overheden, ondernemers en grondeigenaren invulling te geven aan recreatiezonering, recreatieve routes, ontvangstlocaties en belevingsgebieden; • Dorpendeals: de Dorpendealregeling is een subsidieregeling van de provincie Gelderland, gericht op het bevorderen van de leefbaarheid van dorpen en wijken in Gelderland. Met deze subsidieregeling ondersteunt de provincie projecten die de sociale verbondenheid versterken.

Waar dorpendeals tot stand komen via deze Regio Deal, kan het budget van de dorpendealregeling worden beschouwd als regionale cofinanciering; • Pauzepark: een voormalig vakantiepark waar kwetsbare personen met specifieke zorgbehoeften, die nu verspreid en ‘onzichtbaar’ op de vakantieparken wonen, de mogelijkheid krijgen om met passende zorg en ondersteuning tijdelijk te wonen. Het doel is om perspectief te bieden op duurzame participatie en integratie in de Regio en de samenleving en ook door te stromen naar het reguliere woonaanbod. Algemene overwegingen 1. Rijk en Regio werken samen in Regio Deals aan complexe, regionale opgaven gericht op het vergroten van de kwaliteit van leven, wonen en werken in de regio (‘brede welvaart’). 2

2. Regio Deals beogen de samenwerking tussen overheden, onderwijs, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners in de Regio en tussen Rijk en Regio te versterken. 3. Voor de Regio Deals zijn middelen beschikbaar uit de Regio Envelop, waarbij vanuit het partnerschap vertrekpunt is dat de Rijksbijdrage gepaard gaat met minimaal eenzelfde bijdrage aan regionale (publieke en/of private) financiering. 4. De Regio Deals onderscheiden zich door haar integrale en gezamenlijke programmatische aanpak met lerend en adaptief karakter en met financiering van zowel Rijk als Regio van reguliere beleidsinstrumenten. 5. De Regio Deals zijn bedoeld als een tijdelijke impuls voor regionale ontwikkeling met een duurzaam effect, waarbij geleerde lessen en structurele exploitatiekosten van lange termijn investeringen worden geborgd. 6. De middelen uit de Regio Envelop voor de Regio Deals vijfde tranche worden door VRO beschikbaar gesteld als specifieke uitkering op grond van het Besluit specifieke uitkering Regio Deals vierde, vijfde en zesde tranche. Specifieke overwegingen Kenmerk regio 1. De Veluwe behoort tot de grootste aaneengesloten natuurgebieden in Noordwest-Europa met een indrukwekkende diversiteit aan dieren en planten. Het gebied kent grote verschillen in landschap, identiteit en cultuur; 2. Op en rond de Veluwe wonen, werken en recreëren bijna één miljoen mensen.

Daarnaast brengen jaarlijks meer dan twee miljoen bezoekers uit andere delen van Nederland en het buitenland een bezoek aan de Veluwe; 3. In de landelijke gebieden direct rondom de Veluwe is de agrarische sector van groot belang. Niet alleen in de vorm van boerenbedrijven, maar bijvoorbeeld ook toeleverende en verwerkende industrie en kennisinstellingen; 4. De Veluwe zoals we die nu kennen, is in belangrijke mate door de mens gemaakt, met dorpen, steden, beken en sprengen, bossen, stuifzanden, heidevelden en landgoederen. De combinatie van natuur en cultuurhistorie tot ver vóór de jaartelling maakt de Veluwe uniek; 5. De bewoners van de Veluwe waarderen hun omgeving en voelen zich daar sterk bij betrokken. Voor hen is het van belang dat het goed gaat met de natuur, dat de kernen en het landelijk gebied leefbaar blijven en dat de Veluwse economie goed blijft draaien. Nu, en in de toekomst. Opgaven 6. De biodiversiteit op en rond de Veluwe gaat achteruit door onder andere de optimalisatie van agrarisch gras- en akkerland (wat o.a. tot te veel stikstof leidt), versnippering en fragmentatie van het landschap, klimaatverandering en verstoring door de toenemende druk van toerisme en (dag) recreatie; 7. Het aantal inwoners op en rond de Veluwe neemt fors toe.

Vóór 2030 moeten er alleen al in Gelderland 100.000 woningen worden bijgebouwd bovenop de ruim 900.000 woningen die de provincie op dit moment telt. Bovendien is 80% van de bezoekersdruk op de Veluwe afkomstig van eigen inwoners. Er zijn stevige ingrepen nodig die gericht zijn op het spreiden van het groeiend aantal recreanten, om te voorkomen dat de kwetsbare natuur op de Veluwe verder verslechtert. Tegelijkertijd zijn de extra inwoners belangrijk voor de Regio: ook de Veluwe kent vergrijzing en wil voorkomen dat jonge mensen wegtrekken. Het behoud en toekomstbesteding maken van voorzieningen en het aantrekkelijk houden van de dorpen, steden en omgeving is voor ouderen én jongeren van belang; 8. De (sociaaleconomische) impact van de landbouwtransitie aan de randen van de Veluwe is zeer groot. In talrijke gebieden, zoals de agrarische enclave Garderen-Elspeet-Uddel-Speuld (GEUS), zijn bijna alle boerenbedrijven als potentiële piekbelasters in beeld. Die impact treft niet alleen de boeren zelf, maar ook de onderliggende agrarische ketens en de gemeenschappen waarin deze sector geworteld is. De sociale cohesie is van oudsher sterk, maar staat onder druk. Het vertrouwen in de overheid en instituties neemt af.

De transitie van het landelijk gebied, met veel stoppende of omschakelende boeren, vraagt om nieuwe economische perspectieven en investeringen in een toekomstbestendig buitengebied. Waar deze nieuwe perspectieven uitblijven, ontstaat een voedingsbodem voor ondermijnende criminaliteit. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van leegstaande agrarische gebouwen voor de productie van synthetische drugs; 9. Binnen de recreatieve sector zijn investeringen nodig. Het reisgedrag en de wensen van recreanten en toeristen veranderen, en een deel van de hotels en vakantieparken kampt met een kwaliteits- en duurzaamheidsachterstand. Een gezonde vrijetijdseconomie vraagt om excellente accommodaties met een duurzame energievoorziening, een lokale, unieke beleving met 3

toegankelijk erfgoed, boeiende activiteiten voor jong en oud, en duurzame vervoersmogelijkheden naar en op de Veluwe; 10. Verouderde vakantieparken kampen met sociale problematiek, met mensen die nergens anders terecht kunnen. Bovendien zorgen de snelheid en grote impact van de veranderingen in sommige gebieden voor sociaal-maatschappelijke onrust en afnemend vertrouwen in elkaar en in instituties; 11. Aan deze meervoudige opgave wordt al geruime tijd door een groot aantal stakeholders hard gewerkt. In de lopende Regio Deal Veluwe I1 is te zien hoe belangrijk het instrument Regio Deal is als impuls voor het versterken van de balans tussen natuurwaarden en leefbaarheid in relatie tot recreatie. Er worden resultaten geboekt in het spreiden van recreanten en toeristen in tijd en ruimte, waarmee de kwetsbare natuur in het Veluwemassief wordt ontzien en een bijdrage wordt geleverd aan zowel de sociaal maatschappelijke vitaliteit als de lokale economie waar dat past en gewenst is. Voor duurzame verbetering is een langere adem vereist. Bovendien strekken de gesignaleerde opgaven voorbij de horizon van 2025. Nationale doelstellingen 12.

Door de recreatieve druk op de kwetsbare natuur van de Veluwe te verminderen en te spreiden draagt de Regio Deal bij aan het herstellen en versterken van de (unieke) natuur op en rond de Veluwe, grotendeels onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland; 13. De Regio Deal helpt de stikstofdepositie als gevolg van de landbouw te verminderen door in te zetten op de ontwikkeling van onder andere agrotoerisme. Ook daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het natuurherstel op de Veluwe; 14. De Regio Deal draagt door een inzet op verduurzaming van vakantieparken bij aan nationale klimaatdoelstellingen gericht op CO2-reductie, de warmtetransitie en het komen tot een circulaire economie; 15. De Regio Deal draagt concrete oplossingen aan voor de ruimtelijke puzzel die op de Veluwe (en in Nederland) gelegd moet worden en geeft ook een verdere uitwerking en invullingen aan de transitielandschappen zoals Mooi Nederland2 beschrijft; • Door de aanpak van sociale problematiek op vakantieparken draagt de Regio Deal bij aan nationale doelstellingen op het gebied van bestaanszekerheid en kwetsbare groepen. Dit raakt aan het programma Housing First3 en het Programma Vitale Vakantieparken4 van de Provincie Gelderland; • De Regio Deal stimuleert het gebruik van openbaar vervoer en andere vormen van duurzame mobiliteit.

Dit draagt bij aan de ambitie van het kabinet om de uitstoot in de mobiliteitssector fors te verlagen; • Het ministerie van Defensie is gestart met het Programma Transformatie Vastgoed Defensie en het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie5, waarmee het een belangrijke rol zal spelen in Nederland. Dit geldt met name voor de Veluwe, omdat dit een gebied is met een rijke militaire geschiedenis. Deze initiatieven bieden unieke en historische kansen om op korte en lange termijn samen te werken aan grote uitdagingen op de Veluwe, zoals mobiliteit en recreatie, landbouw- en natuurtransitie, erfgoedbehoud en de energietransitie. Vooral aan de randen van de militaire terreinen ontstaan er mogelijkheden voor synergie met andere gebiedsopgaven. Defensie zoekt daarom actief samenwerking met diverse Partijen en Partners om deze ambitieuze doelen te realiseren. Komen het volgende overeen: 1.

Doelen, aanpak en resultaten Regio Deal Veluwe II

Artikel 1 – Doelen De inspanningen van Regio Deal Veluwe II richten zich op vier doelen: 1. Het bieden van nieuwe perspectieven voor (de Gouden Randen van) de Veluwe met (agro) recreatie, erfgoed en zorg. Deze perspectieven sluiten aan bij de aanpak voor de verstedelijkingsopgave en de opgaven voor het landelijk gebied. Op die manier ontlasten en beschermt de Regio de kwetsbare natuur in het centrale Veluwemassief en voegen Partijen en Partners kwaliteit toe aan het platteland; 1

Zie ook http://www.elkeregiotelt.nl/alle-regio-deals/veluwe Zie ook https://www.mooinederland.nu/ 3 Zie ook https://housingfirstnederland.nl/ 4 Zie ook https://www.vitalevakantieparken.nl/ 5 Zie ook https://www.defensie.nl/onderwerpen/ruimte-voor-defensie 2

4

2.

3.

4.

Versterken van de inzet op leefbaarheid, inclusiviteit en betrokkenheid. Partijen en Partners zorgen ervoor dat zoveel mogelijk inwoners en gebruikers van de Regio meedoen en meeprofiteren van de resultaten van deze Regio Deal; Verbeteren van de kwaliteit en duurzaamheid van recreatieve voorzieningen en mobiliteit naar, op en rond de Veluwe. Daarmee draagt de Regio bij aan de biodiversiteit, de klimaatopgave, circulariteit, de energietransitie én aan een toekomstbestendige vrijetijdseconomie; Intensiveren en verbreden van de samenwerking tussen overheden, eigenaren, gebruikers, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Het delen van innovaties en praktijkervaringen, niet alleen onderling maar ook met Partijen elders in Nederland.

Overkoepelend geldt dat de Regio Deal zich richt op een aantal korte termijn doelen met concrete resultaten, die binnen drie á vier jaar zijn gerealiseerd. Op die manier fungeert de Regio Deal als vliegwiel voor intensivering van de samenwerking tussen alle Partners in het gebied en zorgt de Regio Deal voor verbinding van sectorale beleidsvelden. Zo biedt de regio perspectief aan het gebied en wordt gewerkt aan vertrouwen bij inwoners en ondernemers. Daarnaast heeft de Regio Deal een scherpe focus op vrijetijdseconomie. Partijen en Partners nemen het werk niet over van de andere beleidstafels, zoals het Nationaal Programma Landelijk Gebied, maar zijn hier flankerend aan. Artikel 2 – Aanpak 1. Programmalijn A: Nieuwe perspectieven voor de (Gouden randen van de) Veluwe. De (Gouden randen van de) Veluwe klaar voor de toekomst: daar zet deze programmalijn zich voor in. Dat gebeurt aan de hand van de volgende inspanningen/interventies: •

Ontwikkeling van agrotoerisme. Multifunctionele landbouw biedt boeren de kans om hun inkomsten te diversifiëren door naast traditionele landbouwactiviteiten ook diensten zoals agrotoerisme aan te bieden. Daarmee kunnen ze profiteren van de groeiende vraag naar authentieke plattelandservaringen. Agrotoerisme stelt boerderijen in staat om bezoekers te betrekken bij educatieve rondleidingen, boerderijverblijven en lokale culinaire evenementen, waardoor ze een belangrijke rol kunnen spelen in het promoten van duurzaam toerisme en het behouden van rurale gemeenschappen en landschappen. Bovendien stimuleert agrotoerisme het gebruik van duurzame korte voedselketens, waardoor lokaal geproduceerde producten ook lokaal worden geconsumeerd. De interventies op dit vlak laten zich als volgt samenvatten: Bij veel agrarische ondernemers en betrokken overheden zijn de mogelijkheden van multifunctionele landbouw en agrotoerisme onbekend. Deze Regio Deal draagt bij aan bekendheid, door bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren, om te verkennen hoe de toekomst van agrotoerisme eruit kan zien. Hierbij is de aanname dat meer agrarische ondernemers agrotoerisme-activiteiten ontwikkelen, zodra zij weet hebben van de kansen die dit biedt. o Boerenbedrijven worden veelal gefinancierd door banken.

Voor de transformatie van bedrijven zijn banken van cruciaal belang, omdat zij bijvoorbeeld akkoord moeten gaan met een andere invulling van de bedrijfsactiviteiten. Vanuit de Regio Deal wordt samenwerking met banken opgezocht, om te verkennen hoe banken kunnen bijdragen aan de ontplooiing van onder andere agrotoerisme-activiteiten. o Met de Regio Deal wordt bijgedragen aan het actief helpen van agrarische ondernemers bij het transformeren van hun onderneming, bijvoorbeeld door coaches en professionals in te zetten. Deze personen kunnen hen helpen bij vergunningverleningstrajecten of bij de ontwikkeling van een ondernemersplan met sluitende businesscase. o De agrarische enclave GEUS en de IJsselvallei zijn geschikt als omgevingen waar gestart kan worden met deze interventies, omdat veel agrarische ondernemingen die hier actief zijn, in beeld zijn als piekbelaster. De lessen die worden geleerd tijdens de uitvoering van deze interventies, bijvoorbeeld als het gaat om eventueel belemmerende regelgeving, zijn vervolgens toepasbaar in andere delen van de Veluwe, zoals Veluwezoom en Gelderse Vallei, maar ook andere delen van Nederland. Een belangrijke randvoorwaarde voor het slagen van deze interventies is de betrokkenheid van de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO), omdat LTO een goed netwerk heeft binnen de agrarische sector en op die manier voor draagvlak kan zorgen.

Deze interventies zijn complementair aan de activiteiten die 5

worden ondernomen vanuit het Gelderse Programma Landelijk Gebied6. •

Energie op Eigen Kracht. Vakantieparken moeten de komende jaren van het gas af, dat is niet eenvoudig. Zo zijn er weinig mogelijkheden voor eigen opwek, liggen vakantieparken veelal verspreid over de Veluwe en kunnen vakantieparken vaak niet worden aangesloten op een collectieve oplossing zoals een warmtenet, omdat dit niet rendabel is. Bovendien moeten nieuwe technologieën zich nog bewijzen. De ontwikkeling van deze technologieën vraagt grote investeringen, die voor een individuele ondernemer/eigenaar niet op te brengen zijn. Met deze interventie gaan we samen met Partners, waaronder de TU Delft, een aantal parken selecteren om de komende jaren concreet te testen hoe we bestaande kennis en technologie kunnen toepassen op vakantieparken om energie te besparen, op te wekken en op te slaan. Het gaat bij deze interventie in algemene zin om het toepassen van nieuwe technologie voor vakantieparken als decentrale energiesystemen, zodat zij meer zelfvoorzienend worden. De ervaringen die opgedaan worden, zijn ook toepasbaar voor onder andere buurtschappen en bedrijventerreinen. Ter voorbereiding op deze interventie voert het programma Vitale Vakantieparken vergevorderde gesprekken met betrokken Partijen en Partners, waaronder gemeenten en private Partijen zoals The Green Village, een gerenommeerd ‘living lab’ van de TU Delft.

Dankzij de verbinding met The Green Village is de technische kennis en ervaring aanwezig om van de pilots een succes te maken.

•

Nieuwe recreatieve voorzieningen. In de stedelijke uitloopgebieden rondom en aan de randen van de Veluwe draagt de Regio Deal bij aan nieuwe recreatieve voorzieningen, zoals musea, aantrekkelijke recreatief routenetwerken met hoge belevingswaarde zoals thematische wandelroutes en andere vormen van recreatieve trekpleisters. Deze interventie gaat ervan uit dat nieuwe voorzieningen ertoe leiden dat bezoekers zich beter op en rond de Veluwe verspreiden, waardoor de druk op bestaande voorzieningen afneemt, kwetsbare natuur wordt ontlast en daarmee de biodiversiteit toeneemt. Hierbij is van belang dat de nieuwe voorzieningen aantrekkelijk zijn en een duidelijk onderscheidend karakter hebben ten opzichte van de bestaande voorzieningen. Alleen dan zal het verspreidingseffect optreden. Ook is er een duidelijke link met interventies uit programmalijn C. Waar mogelijk worden de nieuwe recreatieve voorzieningen gecombineerd met de interventie om de recreatieve mobiliteit te verbeteren.

•

Vakantielandschap van de toekomst. De interventies vanuit dit initiatief richten zich op een herpositionering van verblijfsrecreatie en dagrecreatie. Een belangrijke vraag daarbij is hoe de Veluwe er over twintig tot dertig jaar uitziet en welke consequenties heeft dat voor het handelen de komende periode. Hierbij worden ingegaan op, en nieuwe oplossingen geboden voor, vraagstukken als: o De invloed van de grote ontwikkelingen op de Veluwe (verstedelijking, landbouwtransitie, natuurherstel etc.) op de positie en plek van de vakantieparken en de ontwikkelopgave voor de dagrecreatie; o Gewenste (verschijnings)vormen van verblijfsrecreatie en dagrecreatie, menging tussen de verschillende functies (wonen, werken, zorg en recreatie); o Nieuwe verdienmodellen die mogelijk en wenselijk zijn voor het beheer van het landschap; o Consequenties voor het recreatieve gebruik en beheer als het systeemherstel van bodem, water en ecologie als uitgangspunt wordt gekozen. De interventies bestaat uit het ontwikkelen en testen van een aantal concepten die hier invulling aan geven. Deze worden vervolgens gebiedsgericht toegepast, bijvoorbeeld in de agrarische enclave GEUS, waarbij het een grote meerwaarde heeft dat verblijfs- en dagrecreatie in samenhang wordt ontwikkeld.

Hierbij wordt samengewerkt in een brede coalitie van de programma’s Vitale Vakantieparken en Veluwe op 1, gemeenten en provincie, terreinbeherende organisaties, agrarische sector, ondernemers en ministeries. De eerste concepten worden ontwikkeld binnen de huidige (lopende) Regio Deal. Met de nieuwe Regio Deal kan de Regio deze concepten doorontwikkelen en opschalen naar concrete integrale gebiedsopgaven, door voort te bouwen op het stevige samenwerkingsverband tussen publieke en private Partners dat de afgelopen periode is opgebouwd. Met deze interventie sluiten Partijen en Partners ook aan bij het ontwerpatelier, dat vanuit het programma Mooi Nederland

6

Concept ontwerpprogramma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland 2024 – 2035

6

wordt ontwikkeld. 2.

Programmalijn B: Versterking van de leefbaarheid, inclusiviteit en betrokkenheid op en rond de Veluwe. Deze programmalijn richt zich op het versterken van de leefbaarheid, inclusiviteit en betrokkenheid op en rond de Veluwe. Kortom, de interventies in deze programmalijn hebben een focus op de bewoners van de Veluwe en hun omgeving. Daarvoor worden de volgende activiteiten in gang gezet:

•

Betrokken bewoners. Er worden initiatieven ontwikkeld om bewoners meer te betrekken bij de Veluwe. Zo worden er programma’s ontwikkeld die voor kennisoverdracht zorgen, bijvoorbeeld door basisschoolkinderen een unieke Veluwe ervaring te bezorgen of bewoners op te leiden tot gebiedsambassadeur en/of gids. De achterliggende gedachte is dat bewoners hun band met het gebied versterken en hier (nog) beter voor gaan zorgen en de acceptatie van noodzakelijke beperkende (natuur)maatregelen groter wordt, zodra zij (nog) meer kennis hebben over de Veluwe.

•

Dorpendeals. In zgn. Dorpendeals7 maken Gelderse inwoners, gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie afspraken om samen te werken aan de (sociale) verbondenheid en toekomstbestendigheid van een wijk of dorp. Net zoals een Regio Deal, werkt een Dorpendeal integraal en biedt het mogelijkheden om verschillende vraagstukken dwars door de grenzen van het sociale en ruimtelijke domein heen, gezamenlijk te adresseren. Vanuit de bestaande regeling worden lokale initiatieven vanaf 25.000 tot 400.000 euro gefinancierd, waarbij een eigen bijdrage van de desbetreffende gemeenschap wordt verwacht. Binnen de provincie zijn inmiddels tientallen Dorpendeals gesloten, maar de Veluwe blijft hierbij achter. De Regio Deal-middelen bieden de mogelijkheid om Dorpendeals voor de Veluwe een impuls te geven. De programma’s Veluwe op 1 en Vitale Vakantieparken kunnen ondersteunen door kansen te identificeren en Partijen en Partners actief te attenderen op de mogelijkheid om een dorpendeal tot stand te brengen in een dorp of wijk. Hierdoor ontstaat beter zicht op de specifieke behoefte van een wijk of dorp, waardoor hier (nog) beter op kan worden ingespeeld. Als een Dorpendeal tot stand komt via de Regio Dealregeling, dan kunnen de Dorpendealmiddelen als cofinanciering worden ingezet voor de Regio Deal subsidieaanvraag.

Deze interventie kan ook binnen één van de andere programmalijnen worden ingezet. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat een Dorpendeal wordt gesloten in wijken of dorpen, die hard worden geraakt door de landbouwtransitie.

•

Pauzeparken. De Regio ontwikkelt concrete oplossingen voor de vaak kwetsbare doelgroep die (permanent) verblijft op de vakantieparken in de Regio, waar dit eigenlijk niet is toegestaan. Hier is sprake van grootstedelijke problematiek verstopt in de bossen van de Veluwe, waarbij handhaving alleen, bij lange na niet voldoende is om tot passende oplossingen te komen. De afgelopen jaren is de noodzaak om tot een specifieke aanpak te komen onderzocht (om hoeveel mensen gaat het, wat is hun achtergrond) en zijn verkenningen uitgevoerd naar de wijze waarop overheden, zorginstellingen en corporaties hier mee aan de slag zouden moeten gaan. Met deze interventie geeft de Regio daar een concreet vervolg aan door een aantal voormalige vakantieparken te verwerven en daar mensen in kwetsbare positie op een verantwoorde wijze tijdelijk te huisvesten en ondersteuning te bieden bij de specifieke zorgbehoeften. Hiermee willen Partijen en Partners deze doelgroep perspectief bieden op duurzame participatie en integratie in de Regio en de samenleving. Deze locaties worden een ‘Pauzepark’ genoemd; een voormalig vakantiepark waar deze kwetsbare doelgroep de mogelijkheid krijgt om met passende zorg en ondersteuning tijdelijk te wonen. Én daarbij vooruit durven te kijken naar een toekomst waarin ze zelfstandig wonen op een meer definitieve plek.

Een belangrijke randvoorwaarde om deze interventie te laten slagen, is de betrokkenheid van en draagvlak bij gemeenten en andere (zorg)instellingen en de ondersteuning van het Rijk.

•

Camping van ons. Deze interventie zet er op in om mensen met een smalle beurs een betekenisvolle, kwalitatief goede vakantie te blijven bieden, die past binnen de omgeving. De huidige ontwikkelingen (opkopen, investeringen, uitponden, etc.) en algemene druk op ruimte maken dat de prijzen sterk stijgen. Daardoor worden bepaalde groepen uitgesloten. Door het faciliteren van nieuwe coöperatieve vormen van eigendom en gebruik, versterkt de Regio de

7

https://www.gelderland.nl/subsidies/dorpendeal

7

eigenheid en diversiteit van de Regio én bieden Partijen en Partners tegenwicht aan de sterke commerciële spelers in de Regio. Eigendom op deze manier betekent ook dat investeringen in de camping, binnen de Regio beschikbaar blijven. •

Zorgeloos gastvrij. De Veluwe wordt beter bereikbaar voor mensen met een serieuze beperking. De interventie is gericht op verschillende doelgroepen met wisselende behoeftes, op basis van een gezond en effectief businessmodel. De Regio sluit aan bij het lokale en regionale ondernemerschap, specificeert de doelgroepen, verbindt dit aan de transities op de Veluwe, maakt nieuwe coalities met bijvoorbeeld verzekeringsmaatschappijen en zorginstellingen, en realiseert meerdere concrete toekomstbestendige voorbeeldconcepten op de Veluwe die ook elders als inspiratie kunnen dienen.

3. Programmalijn C: Bestemmingsmanagement en duurzame mobiliteit op en rond de Veluwe. Deze programmalijn zet, in lijn met (en voortbouwend op) de inspanningen van de lopende Regio Deal Veluwe I, in op het verruimen van het recreatieve aanbod, het spreiden van bezoekers om zo de druk op overbelaste gebieden te verlichten en verduurzaming van de mobiliteit naar, op en rond de Veluwe. Daarvoor worden de volgende interventies gedaan: •

Ontvangstlocaties en Toeristische Overstap Punten. De Regio Deal draagt bij aan de verbetering van bestaande en realisatie van een aantal nieuwe ontvangstlocaties en Toeristische Overstap Punten (TOP’s) aan de randen van de Veluwe. Bezoekers reizen hier met het openbaar vervoer naartoe of parkeren hun auto, waarna bezoekers actief per (deel)fiets of lopend of met een vorm van duurzaam vervoer de Veluwe betreden. De achterliggende gedachte van deze interventie is dat het verbeteren van bestaande en het openen van nieuwe ontvangstlocaties en TOP’s tot een betere bereikbaarheid van de Veluwe en betere spreiding van bezoekers leidt. Ook vermindert het de negatieve gevolgen van mobiliteit, zoals CO2-uitstoot, geluidsoverlast en de aantasting van de leefbaarheid en recreatieve beleving.

•

Verbeteren recreatieve mobiliteit. Om de bezoekersstromen beter te verspreiden en de nieuwe recreatieve voorzieningen bereikbaar te maken, is het van belang om het recreatief routenetwerk (netwerk van onder andere fiets-, wandel- en ruiterpaden) op het Veluwe massief goed te verbinden met het te ontwikkelen netwerk in de Gouden Randen. Concreet bestaat deze interventie bijvoorbeeld uit de ontwikkeling van loop- of fietsbruggen en wegaanpassingen over de snelwegen, waardoor specifieke delen van de Veluwe beter met meer belevingskwaliteit en op een duurzamere manier bereikbaar worden voor recreatie. Ook wordt het gebruik van duurzame mobiliteit, zoals fietsen en OV, gestimuleerd. In de praktijk blijkt dat het uitdagend is om voor deelmobiliteit sluitende business cases te maken, bijvoorbeeld doordat het gebruik (en daarmee de inkomsten) van deelfietsen door het jaar heen sterk fluctueert. Deze opgave vraagt een vorm van pionieren waarbij Partijen en Partners alle relevante vormen van duurzame mobiliteit betrekken en zij zich niet beperken tot deelmobiliteit. Daarnaast brengt de Regio ook in beeld welke vormen van flankerend beleid nodig zijn om hier een succes van te maken.

Net zoals bij de ontvangstlocaties en TOP’s, is de achterliggende gedachte van deze interventie dat deze tot een betere spreiding van bezoekers en een vermindering van de negatieve gevolgen van mobiliteit leidt.

•

Defensie. Het Programma Transformatie Vastgoed Defensie8 en het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie9 leggen een extra claim op de ambitie om de mobiliteit op de Veluwe te verduurzamen. Defensie wil samen met de regionale betrokken partijen werken aan de uitvoering van haar eigen transitieopgave van het vastgoed. Tegelijkertijd ontstaat er ook een kans om het mobiliteitsvraagstuk van Defensie te koppelen aan de recreatieve mobiliteit waardoor er een ‘winwin’ situatie ontstaat. De Regio Deal maakt het mogelijk om hiervoor innovatieve concepten te ontwikkelen in samenspraak met het Rijksvastgoedbedrijf. De focus ligt op de thema’s mobiliteit en recreatie, landbouw- en natuurtransitie, erfgoed en de energietransitie. Zo kan Defensie samen met de Regio werken aan het realiseren van een mobiliteitstransitie (gesteund vanuit het programma Transformatie Vastgoed Defensie). Daarmee draagt Defensie bij aan het behalen van de verduurzamingsambities die binnen de Regio zijn opgesteld.

•

Monitoren en sturen van bezoekersstromen. Op dit moment wordt reisgedrag van bezoekers

8

https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/onderwerpen/defensie-vastgoed

9

https://www.defensie.nl/onderwerpen/ruimte-voor-defensie

8

gemonitord en worden bezoekersstromen waar mogelijk gestuurd. Hier is een professionaliseringsslag wenselijk, omdat er op dit moment nog te weinig zicht is op de bewegingen van de bewoners van de Veluwe. Hiervoor moeten nieuwe communicatie tools, zoals een routeplanner en Veluwe App, worden (door)ontwikkeld en geïmplementeerd. De monitoring kan vervolgens bijvoorbeeld worden verbeterd door – naast GPS-monitoring – nieuwe sensoren te gebruiken. Ook is het wenselijk om de data beter op te slaan, zodat dit tot nieuwe inzichten leidt en een duidelijk handelingsperspectief biedt voor het sturen van bezoekersstromen. Tot slot kan vanuit deze interventie worden onderzocht welke mogelijkheden er nog meer zijn om bezoekersstromen te sturen. Uiteindelijk moet dit ertoe leiden dat de bezoekersdruk op de Veluwe beter wordt verspreid. Binnen deze interventie is nadrukkelijk aandacht voor een goede behandeling en bescherming van persoonsgegevens. De activiteiten vinden uitsluitend plaats binnen de kaders van de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg). Voor alle drie de programmalijnen geldt dat de Regio Deal zich inzet op het met elkaar leren en innoveren. Dit vraagt goede monitoring van de aanpak en van de resultaten die daarmee worden bereikt. Partijen en Partners zullen de geleerde lessen en innovatieve aanpakken delen, zowel binnen de Regio als elders in het land.

Op die manier rendeert de investering in de Regio Deal maximaal. Daarbij denkt de Regio bijvoorbeeld aan de aanpak rondom bestemmings-management, de transitie van de landbouw, de aanpak van sociale problematiek in vakantieparken en verduurzaming van vakantieparken. De wijze waarop lessen worden getrokken en gedeeld maakt onderdeel uit van het afwegingskader op basis waarvan subsidies worden verstrekt. Een bestaand platform waar geleerde lessen kunnen worden gedeeld, is het jaarlijkse Veluwe congres. Hier komen regionale partners samen om de samenwerking te verbeteren. De uitvoering van deze Regio Deal bouwt voort op de uitvoering van Regio Deal Veluwe I. De samenwerking tussen de provincie Gelderland en de Partners in de Regio wordt vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Artikel 3 – Beoogde resultaten 1. Programmalijn A: Nieuwe perspectieven voor de (Gouden randen van de) Veluwe. • Ontwikkeling van agrotoerisme. De drie typen interventies zetten in op de volgende resultaten: o Aanpak en inhoudelijke invulling van (voorlichtings)bijeenkomsten over onder andere agrotoerisme langs geïnteresseerde agrariërs; o Afgeronde verkenning van samenwerking met banken op het gebied van bijvoorbeeld agrotoerisme; o Afgeronde verkenning over hoe de regeldruk kan worden verminderd.