B-2.16 Besluit B&W inzake Plan van Aanpak kalverensector d.d. 22-2-22.pdf

-1Afdeling: Bestuur en Dienstverlening Behandelaar: Wessels, Jan Telefoonnummer:

Voorstelnr. <Neem dossiernr over uit Ibabs> Barneveld, Portefeuillehouder: D.J. Dorrestijn-Taal

Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct:

Onderwerp:

Op overzicht Bestaand beleid (website)

Plan van Aanpak Kalversector, december 2021

Gevraagde beslissing: 1. Kennis te nemen van het Plan van Aanpak Kalversector opgesteld door het Poultry Expertise Centre (PEC); 2. Het Plan van Aanpak Kalverensector aan te bieden aan de kalverensector met de aanbeveling om verantwoordelijkheid te nemen voor de benoemde vervolgstappen. 3. Dit besluit alsmede het Plan van Aanpak Kalverensector ter kennisgeving aan de gemeenteraad te zenden.

1. Inleiding Naar aanleiding van de aanbevelingen in het Rapport Kalversector van januari 2021 heeft u het proces van de kalverensector gefaciliteerd voor het opstellen van een plan van aanpak. Bijgaand treft u een door het Poultry Expertise Centre met ondersteuning van het Rabobank Dialoogcentre en Jos Berkvens Advies opgesteld Plan van Aanpak aan. De opstellers hebben door middel van een dialoogsessie en een uitwerkingssessie met stakeholders uit de kalverhouderij in de regio Foodvalley de vraagstukken rond de kalverhouderij geanalyseerd. In deze besprekingen is ook de denkrichting aangegeven waarin naar oplossingen moet worden gezocht. Daarbij is zijn samenwerking, transparantie en kennis sleutelbegrippen. Op basis van de analyse is een indeling tot stand gekomen naar een 6-tal thema’s. Deze thema’s zijn: kennisoverdracht, innovatie, beeldvorming, ruimtelijke toekomstperspectief, financieel toekomstperspectief en diergezondheid en-welzijn. Het plan van aanpak volgt deze thematische indeling, waarbij onderkend wordt dat sommige onderwerpen raakvlakken hebben met meerdere thema’s. De verschillende thema’s worden niet uitputtend behandeld in het plan van aanpak, het is een weergave van wat opgehaald is vanuit de discussie. De kalverhouderji staat voor een keerpunt waarbij ingrijpende keuzes nodig zijn om te komen tot een duurzaam toekomstperspectief.

Daarbij zal naar verwachting het totale aantal dierplaatsen in aantal afnemen maar tegelijkertijd is er bestaansrecht voor de sector door een noodzakelijke verduurzamingsslag. Het plan van aanpak heeft als doel om te komen tot een toekomstbestendige kalverhouderij in de regio. Daarmee wordt uitgedrukt dat de kalverhouderij zeker bestaansrecht heeft en zal blijven hebben als onmisbaar onderdeel van de zuivelproductie. Een te kleine kalversector zou in deze regio betekenen dat er onvoldoende basis blijft voor het instandhouden van de gehele infrastructuur van ketensamenwerking en industriële marktpartijen. Zoals gezegd betekent dat niet dat de bestaande situatie moet worden gehandhaafd qua omvang in aantal kalverplaatsen en bedrijven. Het plan van aanpak wil bereiken dat er in de regio voldoende ruimte is voor een economisch en duurzaam verantwoorde kalverhouderij op passende locaties, waar door middel van goed management en innovatie dieren op duurzame en verantwoorde wijze worden gehouden. De opstellers concluderen dat er binnen de sector veel bereidheid is om te werken aan een toekomstbestendige kalverhouderij. Men realiseert zich dat daarvoor ingrijpende veranderingen nodig zijn en dat zij daarvoor verantwoordelijkheid moeten nemen. De sectorpartijen kunnen dat echter niet alleen.

Er is meer en betere kennisdeling nodig en ook is de beleidsmatige en processuele rol van de overheid medebepalend voor het slagen van de transitie. Vandaar dat wordt voorgesteld dat de uitvoering van het Plan van Aanpak wordt aangestuurd door een platform waarin sectorpartijen, kennisinstellingen en de overheid zitting hebben, vergelijkbaar met de wijze waarop dit gebeurt bij het Poultry Expertise Centre. Per thema zullen in dit Plan van Aanpak werkgroepen bestaande uit sectorpartijen een verdere uitwerking geven met inbegrip van kosten en dekking van de te nemen maatregelen. Naar verwachting zullen de thema’s kennisoverdracht, innovatie, beeldvorming en diergezondheid/welzijn in de toekomst gebundeld

-2kunnen worden en ondergebracht in een kenniscentrum, voor wat betreft de inhoud enigszins vergelijkbaar met het Poultry Expertise Centre. Het ruimtelijk toekomstperspectief kan niet los worden gezien van de regionale ruimtelijke strategie. Vandaar dat wordt voorgesteld dit thema qua uitwerking te beleggen bij het regionale Landbouwperspectief. Qua planning krijgen de werkgroepen tot april de tijd om hun uitwerkingsplan te presenteren. Om het proces voortgang te laten vinden en de uitwerking in een voldragen projectstructuur onder te brengen wordt in het Plan van Aanpak voorgesteld om een kwartiermaker in te huren, die voor een half jaar de tijd krijgt. Gelet op het proces tot nu toe ligt het voor de hand om de opdracht voor het aantrekken van een kwartiermaker bij het PEC neer te leggen. Zoals in de aanhef gemeld, heeft de gemeente Barneveld het proces voor het opstellen van dit Plan van Aanpak gefaciliteerd. Het communicatieproces en de meningsvorming bij de stakeholders op zich heeft al gestimuleerd dat verschillende organisaties meer met elkaar communiceren en samenwerking zoeken. Een goede vervolgstap is om het plan van aanpak aan te bieden aan de kalverensector met de aanbeveling om verantwoordelijkheid te nemen voor de te zetten vervolgstappen. Daarbij is in eerste instantie de sector zelf aan zet.

2. Beoogd effect a) Doel van het Plan van Aanpak is een toekomstbestendige kalverhouderij in de regio Foodvalley. Daarmee wordt werkgelegenheid behouden en blijft er een basis voor innovatie en kennisontwikkeling, waarvan de toeleverende bedrijven en de kennisinstellingen profiteren.

3. Argumenten De gemeente Barneveld is in Nederland en de regio een belangrijk concentratiegebied als het gaat om de primaire productie en de toeleverende industrie van dierlijke eiwitten. Met daarbij de aanwezigheid van relevante opleidingen en kenniscentra in de gemeente of de directe omgeving, is de gemeente uniek. De regio huisvest in totaliteit 25% van de Nederlandse kalverhouderij, waarvan bijna de helft in de gemeente Barneveld. Daarnaast huisvest de gemeente belangrijke internationaal opererende toeleverende bedrijven in deze sector. Die bedrijven hebben een omgeving en een thuismarkt nodig om te kunnen blijven innoveren en daarmee bij te dragen aan toekomstbestendige vormen van veehouderij. Het Plan van Aanpak is nadrukkelijk geschreven vanuit de regionale invalshoek. Waar het de rol en of de verantwoordelijkheid van landelijke partijen raakt, wordt daarbij aangesloten. Steeds is het uitgangspunt dat vooral geen dingen dubbel gedaan moeten worden. De sectorpartijen hebben meegewerkt aan het Plan van Aanpak en daarmee laten zien hun verantwoordelijkheid te willen nemen. De gemeente Barneveld heeft het initiatief genomen en het is belangrijk om die betrokkenheid te blijven tonen. In deze fase is het echter zaak dat de sector zelf nu verantwoordelijkheid neemt voor de te zetten vervolgstappen.

De sector realiseert zich dat er ingrijpende veranderingen nodig zijn en dat zij daarvoor verantwoordelijkheid moeten nemen. Het bieden van ruimte en steun door de overheid helpt de kalverenhouders om verstrekkende keuzes te maken over hun toekomst. Hierbij kan worden opgemerkt dat er bij de sectorpartijen veel waardering is voor de inzet van de gemeente in het tot nog toe gevolgde proces.

4. Kanttekening De problemen in de kalversector spelen niet alleen in Barneveld. Veel zaken vragen om landelijke of regionale sturing en financiering. U hebt het voortouw in de regio genomen, maar het is dringend aan te bevelen om de andere regiogemeenten waar de problemen evenzeer spelen te betrekken. Op het gebied van het ruimtelijk onderdeel is dat gewaarborgd door het onderbrengen in het Landbouwperspectief. Voor het overige is de sector nu aan zet.

5. Financiën Vooralsnog zijn er voor de gemeente geen vervolgkosten noodzakelijk. Afhankelijk van de door de kalverensector te zetten vervolgstappen is het voorstelbaar dat de gemeente nog een beperkte investering beschikbaar stelt voor het faciliteren van het proces.

6. Uitvoering Planning: -

Het plan van aanpak aanbieden aan de kalverensector.

Communicatie: -

Na besluitvorming het Plan van Aanpak openbaar maken en toezenden aan de gemeenteraad.

-3-

Evaluatie/controle. Na het aanbieden van het plan van aanpak aan de kalverensector zal contact worden gehouden over de te zetten vervolgstappen.

7. Bijlage Plan van Aanpak Kalversector (december 2021)

PLAN VAN AANPAK

DECEMBER 2021

- Pagina 1 -

PLAN VAN AANPAK

- Pagina 2 -

DECEMBER 2021

Verklaring afkortingen

Inhoud

COV

Centrale Organisatie voor de Vleessector

Verklaring afkortingen

3

KPI

Key Performance Indicator; met Kritieke

Inleiding

4

LTO LNV

Prestatie Indicatoren kunnen prestaties

Algemeen

4

meetbaar en concreet gemaakt worden.

Regio

4

Doel

5

Aanpak

6

Land- en Tuinbouw Organisatie (Ministerie van) Landbouw, Natuur en

Financiering

6

Voedselkwaliteit Detaillering van de thema’s

7

1. Kennisoverdracht

8

2. Innovatie

9

3. Beeldvorming

11

4. Toekomstperspectief ruimtelijk

13

5. Toekomstperspectief financieel

15

6. Diergezondheid en -welzijn

17

NAJK Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt NGO

Niet-gouvermentele organisatie

Nuka Nuchter Kalf RVO

Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland Conclusie

SBK

Stichting Brancheorganisatie Kalversector

SMG

Stichting Mestverwerking Gelderland

SPK

Stichting Promotie Kalfsvlees

VVK

Vereniging Van Kalverhouders

- Pagina 3 -

19

Inleiding ALGEMEEN

uitkomsten van deze discussies is een indeling tot

De gemeente Barneveld heeft in 2020 opdracht

stand gekomen naar een zestal thema’s waarin

gegeven voor een onderzoek naar de problemen

ontwikkelingen en mogelijke oplossingen kunnen

in de kalverhouderij, die verband houden met de

worden ingedeeld. Het plan van aanpak volgt deze

Covid-19 crisis. Door de Covid-19 problemen is de

thematische indeling, waarbij onderkend wordt dat

afzet van kalfsvlees van het ene op het andere

sommige onderwerpen raakvlakken hebben met

moment voor een belangrijk deel weggevallen.

meerdere thema’s. De verschillende thema’s worden

Omdat al snel bleek dat de problemen als gevolg

niet uitputtend behandeld in dit plan van aanpak,

van Covid niet los kunnen worden gezien van

het is een weergave van wat opgehaald is vanuit

de totale situatie in de kalverhouderij, heeft het

de dialoogsessie en uitwerkingssessie. Na het

onderzoek een breder karakter gekregen. De groei

uitwerken van de zes thema’s wordt ingegaan op de

van de kalversector van de afgelopen jaren was

organisatie en de financiering van het vervolg van

al nagenoeg tot stilstand gekomen. Er worden

het plan van aanpak

steeds hogere eisen gesteld aan duurzaamheid en dierenwelzijn en de sector is betrokken bij de

REGIO

landelijke stikstofdiscussie. De verwachte krimp van

Er worden iets meer dan 1.000.000 vleeskalveren

de melkveestapel zal zorgen voor een lager aanbod

in Nederland gehouden, waarvan ongeveer de

aan Nederlandse kalveren. De sector is in gesprek

helft in Gelderland en meer dan 25% in de Regio

met de minister van LNV over de aanpak van de

Foodvalley, met als concentratiegemeenten

stikstofproblematiek en de provincie Gelderland

gemeente Ede en Barneveld. In de regio bevinden

heeft een opkoopregeling en innovatiesubsidie.

zich ook veel toeleverende industrie en onderzoeken onderwijsorganisaties. Een aantal kalverhouders

Geconcludeerd kan worden dat de kalverhouderij

doet mee aan de proeftuin voor emissiereductie in

op een keerpunt staat. Er moeten ingrijpende

het kader van de Regiodeal Foodvalley.

keuzes gemaakt worden, zowel op keten- als bedrijfsniveau. Daarvoor is samenwerking,

De regio Foodvalley werkt aan een

transparantie en kennis nodig. Er zijn kalverhouders

verstedelijkingstrategie. De regio staat onder druk

die overwegen te stoppen en gebruik te maken van

van meerdere ruimtelijke opgaven zoals extra

daarvoor beschikbare regelingen. Er zijn ook veel

woningbouw, meer infrastructuur, regionale energie

– overwegend jongere ondernemers – die graag

strategie en - zeker gegeven de ligging tegen de

verder willen en zich inzetten voor een duurzame en

westzoom van de Veluwe - natuur en milieu. De

hoogwaardige productie. Aan hen moet perspectief

regio is binnen de verstedelijkingstrategie gestart

worden geboden. Daarvoor is er behoefte aan regie

met een regionaal landbouwperspectief.

en duidelijkheid van zowel de ketenpartners als de

De gemeenten in de regio werken bovendien

overheid.

aan Omgevingsvisies en willen zaken als het functieveranderingsbeleid in de agrarische

Door middel van een dialoogsessie en een

gebieden regionaal afstemmen.

uitwerkingssessie met stakeholders uit de

De regio stelt zich uitdrukkelijk op als proeftuin voor

kalversector in de regio Foodvalley is een beeld

vernieuwing op het gebied van agrifood.

ontstaan van de vraagstukken die spelen en de denkrichting waarin naar oplossingen moet

Het is evident dat veel vraagstukken rond de

worden gezocht. Op basis van een analyse van de

intensieve veehouderij in het algemeen en

- Pagina 4 -

de kalverhouderij in het bijzonder onderdeel

Dat betekent niet dat de bestaande situatie moet

uitmaken van landelijke discussie en onderzoek.

worden gehandhaafd qua omvang in aantal

Veel partijen die hebben deelgenomen aan de

kalverplaatsen en bedrijven.

voorbereiding van dit plan van aanpak zijn ook

Het plan van aanpak wil bereiken dat er in de

betrokken bij bovenregionale discussies en

regio voldoende ruimte is voor een economisch

onderzoeksinitiatieven.

verantwoorde kalverhouderij op passende locaties, waar door middel van goed management en

Dit plan van aanpak is regionaal. Dit heeft te maken

innovatie dieren op duurzame en verantwoorde

met het gegeven dat voor aantal aspecten – en

wijze worden gehouden.

met name rond het ruimtelijke spoor – de keuzes regionaal moeten worden gemaakt. Daarnaast

In de regio Foodvalley staat de kalverhouderij op

beoogt het plan van aanpak zo concreet mogelijke

een hoog niveau en samen met de toeleverende

stappen te zetten en heeft daarom een praktische

en verwerkende industrie is het een economische

inslag. Er is behoefte bij de kalverhouders aan meer

factor van betekenis. Zoals de regio ook op andere

duidelijkheid op korte termijn en daarom kan niet

onderdelen van de dierlijke eiwit-productie een

worden gewacht op de uitkomsten van landelijke

mondiaal vooraanstaande positie heeft.

discussies.

Voor de industrie en de kennisinstellingen is primaire productie op voldoende schaal ook nodig

Echter om te voorkomen dat dingen dubbel worden

om als vestigingslocatie aantrekkelijk te blijven.

gedaan, krijgt het regionale plan van aanpak een open karakter. Daarmee wordt bedoeld dat er een

Uit het onderzoek en de dialogen is heel duidelijk

wisselwerking wordt nagestreefd met andere

naar voren gekomen dat het doel alleen kan worden

(landelijke, bovenregionale, regionale of lokale)

bereikt als de stakeholders er in samenwerking hun

ontwikkelingen en initiatieven. Hoe dat in de praktijk

schouders onder willen zetten.

vorm krijgt, verschilt per thema.

Vanuit de overheid is er een beroep op de sector en de kalverhouders gedaan om verantwoordelijkheid

DOEL

te nemen en de handschoen op te pakken. Dat is

Het plan van aanpak heeft als doel een

terecht, de overheid kan het niet voor de sector

toekomstbestendige kalverhouderij in de regio.

doen. Aan de andere kant mag van de overheid

Daarmee wordt uitgedrukt dat de kalverhouderij

worden verwacht dat zij ruimte en steun biedt

zeker bestaansrecht heeft en zal blijven hebben als

aan de kalverhouders, die in een zeer complexe

onmisbaar onderdeel van de zuivelproductie. Een te

omgeving heel verstrekkende keuzes moeten

kleine kalversector verliest draagkracht voor

maken over hun toekomst.

de gehele infrastructuur van ketensamenwerkingen.

- Pagina 5 -

Aanpak Om het totale proces voortgang te laten hebben en dit verder vorm te geven in een overkoepelend projectplan is een projectleider/kwartiermaker voor minimaal een half jaar nodig. Naar verwachting zal deze persoon één dag per week hiervoor nodig hebben. De projectleider wordt aangestuurd door een klankbordgroep, waar bedrijfsleven (SBK), overheid en onderwijs zitting in heeft. De projectleider levert samen met werkgroepen op 1 juli 2022 een projectplan voor twee jaar op, inclusief de verdere ontwikkeling van het kenniscentrum. Om te komen tot het projectplan op 1 juli 2022 levert elke werkgroep op 1 april 2022 een gedetailleerd werkplan en begroting aan voor twee jaar. In dit werkplan worden de hierboven beschreven activiteiten per werkgroep verder uitgediept en gespecificeerd. De werkgroep Toekomstperspectief Ruimtelijk zal hierin het proces van het Landbouwperspectief beschrijven en volgen. Qua fasering wordt eerst gedacht aan een project, vervolgens een programma en, bij gebleken meerwaarde, een zelfstandig opererend kenniscentrum. Fasering zal afhangen van de betrokkenheid van de partijen, de meerwaarde van het project, ontwikkelingen in de sector en de mogelijkheden voor financiering. In het traject worden de ervaringen van andere expertisecentra in meegenomen. Financiering Voor de kosten van een kwartiermaker/ procesbegeleider is een bedrag van € 24.000,-- geraamd.

Voorgesteld wordt dat de kosten hiervoor worden gedragen door de verschillende partijen: 1/4 onderwijs; 1/2 bedrijfsleven; 1/4 overheid. De kosten verbonden aan de uitwerking van de thema’s en de financieringsmogelijkheden worden opgenomen in de begroting van de betreffende werkgroepen. Op 1 juli 2022 wordt een projectplan voor de volgende fase opgeleverd met de daarbij behorende begroting en financiering.

- Pagina 6 -

Detaillering van de thema’s Zoals in de inleiding al is aangegeven is het plan

Per thema is de ambitie weergegeven die

van aanpak ingedeeld op basis van zes thema’s.

gedefinieerd en afgestemd is tijdens de

Bij de uitwerking van deze thema’s geldt naast

vervolgsessie. Tijdens de dialoogsessie en

de inhoudelijke aspecten dat samenwerking

vervolgsessie is verder per thema opgehaald wat

in de sector en de keten voorop staat en dat

de lopende trajecten en wat daarbij ontbreekt.

er aandacht is voor het proces, zodanig dat

Daarna is weergegeven welke producten worden

alle stakeholders en met name de individuele

verwacht per thema en welke partijen betrokken

kalverhouders kunnen aanhaken en zoveel

moeten worden bij de uitwerking van deze

mogelijk aangehaakt blijven. Juist voor de

producten in werkgroepen.

kalverhouders en hun gezinnen hebben de maatregelen directe invloed op hun bestaanszekerheid en hun toekomst.

- Pagina 7 -

1. Kennisoverdracht Ambitie: “We willen gezamenlijk mensen binnen en buiten de sector toegang geven tot de meest actuele kennis en de mogelijkheid geven om een leven lang te leren over de kalversector.”

De kalversector is innovatief maar ook in zichzelf

Wat is nodig

gekeerd. Individuele bedrijven doen onderzoek,

De inhoud van het onderwijs moet aangepast

maar gestructureerd in samenwerking met

worden op de actuele behoefte en zich ook richten

kennisinstellingen en sectoraal is beperkt. Er is

op maatschappelijke, sociale en communicatieve

behoefte aan kennis van ‘buiten’ en betere data.

aspecten. Het is nodig dat een positief/

Opleiding en kennisdeling kan worden versterkt.

constructief beeld naar buiten komt van de sector. Kalverhouders en stakeholders die informatie

• Kennis: De beschikbare kennis kan meer worden

kunnen geven uit de sector hebben training nodig

gedeeld en worden uitgebouwd. Het gaat om

om beter te kunnen omgaan met media en publiek.

kennis over voedselproductie, circulariteit en

Voor de kennisverspreiding binnen de sector is een

communicatie.

centraal overzicht met aanbod van opleidingen

• Data: Het ontbreken van betrouwbare data over

behulpzaam. Qua cursusaanbod mist nu nog een

de sector en delen daarvan binnen de sector

cursus voor toezichthouders en beleidsmakers en

remt innovatie en belast de samenwerking.

voor andere professionals die al werken in de sector.

Lopende initiatieven

Verder is een neutraal punt waar data en informatie

Geconcludeerd kan worden dat er veel kennis is

over de sector opgevraagd kan worden van nut.

in de sector. Door de aard van de sector kunnen

Producten

met name de kalverhouders die onder contract

• Regionaal opleidingsplan met inbegrip/

staan van een integratie gebruik maken van de

afstemming op het bestaande aanbod

kennis die er bij de integratie is en wordt kennis onder meer via de buitendienstmedewerkers

• Beschikbare en evt. benodigde faciliteiten tbv opleiding en training

van de integratie verspreid. Daarnaast worden er

• Actuele aanvullingen, aanpassingen en

onderzoeken gedaan, waarvan de rapportages

vernieuwing en van opleidingen, expertise en

beschikbaar zijn. Diverse partijen bieden

les-trainingsmateriaal,

cursussen en trainingen aan van goede kwaliteit.

dat nodig is + fasering in tijd

Op dit moment worden de laatste hoofdstukken

Partijen

van een e-learning afgerond, een samenwerking

Een werkgroep zal de uitwerking ter hand nemen,

tussen AERES en de VVK. Verder is er bij AERES

bestaande uit vertegenwoordigers van:

een MBO keuzedeel en een HBO verdieping

• Integraties

kalverhouderij ontwikkeld.

• Kalverhouders

De kennis over kalverhouderij is beperkt tot

• Onderwijs

degenen die werken in de sector. Daarbuiten,

• Onderzoek

in de samenleving en bij de overheid, is de kennis

• NGO

zeer beperkt en daardoor is er een vertekend beeld.

• Overheid • VVK AERES zal optreden als trekker van deze werkgroep.

- Pagina 8 -

2. Innovatie Ambitie: “We willen samen innovaties in de sector verder brengen, zodat ze een brede toepassing krijgen in de regio”

Om toekomstperspectief te hebben dient de

op de landelijke beleidswens om over te

sector te vernieuwen; daarbij moet gekeken

stappen van middelvoorschriften naar

worden naar de markt, de samenleving,

doelvoorschriften op het gebied van emissies en

ecologische en bedrijfseconomische aspecten.

gezondheidsvoorwaarden mogelijk maken.

Vernieuwing vindt plaats in de aard en omvang van de productie en de productieprocessen,

Lopende initiatieven

op zowel bedrijfsniveau als in de keten. Het

Op dit moment zijn er landelijk en regionaal

ontwikkelen en toepassen van technische

verschillende lopende regelingen en initiatieven

innovaties vraagt om samenwerking en durf.

om innovatie te versnellen. Landelijk is er de Subsidie Brongerichte Verduurzaming

Aandachtspunten zijn:

met daarbinnen een innovatiemodule om de

• Milieu: het oplossen van duurzaamheids-

ontwikkeling van emissiereducerende technieken

vraagstukken door nieuwe technieken en

te stimuleren. Bij de eerste openstelling van deze

aanpassingen aan omgevingsfactoren.

regeling zijn zes projecten door de kalversector ingediend en toegewezen, tijdens de tweede

• Kringlooplandbouw: de kalverhouderij nog meer

openstelling zijn vijf projecten ingediend en

circulair laten werken en bijdragen aan circulaire

vier toegewezen. Bij RVO is een werkgroep

melkveehouderij; een heldere visie op voer en

vleeskalveren waar de verschillende initiatieven

mestverwerking/-afzet draagt bij aan de license

die er zijn om emissies te reduceren binnen de

to produce.

vleeskalveren sector worden besproken. Specifiek

• Experimenteerruimte: er gebeurt al veel, wat

voor de Innovatiemodule Subsidie Brongerichte

beter in beeld moet worden gebracht en meer in

Verduurzaming wordt door de RVO een

samenhang; daarvoor is experimenteerruimte

klankbordgroep opgericht met kennisinstellingen

nodig, zowel fysiek als in de sfeer van

die betrokken zijn in de meettrajecten van deze

regelgeving.

subsidietrajecten. In Brabant lopen bij het bedrijf

• Import/export/transport: belangrijke aspecten

Thelosen in Someren metingen van verschillende

in de duurzaamheidsdoelstellingen zijn de

emissiereducerende systemen. Bij het Ministerie

omvang van de kalverimport in relatie tot de

van LNV is een expertisecentrum stalmetingen

milieudruk; de kringloopvisie zowel lokaal,

belegd, waarbij de verschillende trajecten

regionaal, nationaal als internationaal biedt

rondom het meten met behulp van sensoren

goede mogelijkheden om tot aanvaardbare

worden besproken. Bij het Nederlands Centrum

systemen te komen. Transportsystemen moeten

voor Mestverwaarding worden projecten over

aantoonbaar inspelen op gezondheids- en

mestverwaarding gebundeld. Op dit moment loopt

welzijnseisen ten aanzien van de dieren

een vierjarig PPS project ‘Betere stal, betere mest,

• Meetsystemen: meetsystemen moeten

betere oogst’, waarin ook de mestverwaarding in de

het bewijs leveren van het effect van

kalversector wordt onderzocht.

innovaties. Dit om in te kunnen spelen

- Pagina 9 -

Ook regionaal zijn er veel initiatieven, met

Producten

name rond het reduceren van emissies uit

• Inventarisatie van innovaties in de regio en

stalsystemen. In Gelderland is afgelopen

proefbedrijven

periode een innovatieregeling specifiek voor de kalverhouderij open gesteld, de POP3 Innovatie Regeling Kalverhouderij. Informatie over het

• Beschikbare en eventuele benodigde faciliteiten ten bate van onderzoek en innovatie • Actuele aanvullingen, aanpassingen en

aantal geaccepteerde voorstellen wordt eind 2021

vernieuwing en van faciliteiten en expertise die

verwacht. Binnen de Regiodeal Foodvalley kunnen

nodig zijn + fasering in tijd

innovaties met betrekking tot emissiereductie,

• Rapportage van de effecten in de regio

circulair veevoer, bodem- en waterkwaliteit, verdienmodellen en monitoring aangemeld en

Partijen

beproefd worden. In het Landbouwnetwerk Regio

Een werkgroep zal de uitwerking ter hand nemen,

Foodvalley is er een themagroep innovatie, waar

bestaande uit vertegenwoordigers van:

innovatieprojecten vanuit de regio Foodvalley

• Integraties

gebundeld wordt.

• Stallenbouwers • Voerproducenten

Wat is nodig

• Kalverhouders

Effecten en resultaten worden veelal op stalniveau

• Melkveehouders

gemeten, maar het is wenselijk om inzicht te

• Innovatiemakelaar

krijgen in de impact van maatregelen op de hele

• Overheid

sector. Verder is het nuttig om beter inzicht te

• Onderzoek

krijgen in wat de laatste 5 á 10 jaar al is bereikt

• Dierenbescherming

door verschillende onderzoeken. Dit inzicht is er

Trekker van deze werkgroep is de

nu vaak te weinig, door ontbrekende data, of data

innovatiemakelaar van Regio Foodvalley.

die samengevoegd zijn met de melkveesector. Om innovaties te kunnen opschalen is het belangrijk om in beeld te brengen wat het terugverdienvermogen is van een bepaalde innovatie. Doordat in de praktijk investeringsruimte ontbreekt is een ruime stimuleringsregeling in combinatie met andere financiële prikkels nodig om innovaties aan te jagen en breed toegepast te krijgen. Hierbij is ook erkenning en medewerking van de overheid nodig om een ‘stip op de horizon’ te geven. Op dit moment is er een gebrek aan duidelijkheid waar de sector heen gaat, wat het innoverend vermogen remt.

- Pagina 10 -

3. Beeldvorming Ambitie: “We willen samen identiteit en imago van de sector met elkaar verenigen door op een georganiseerde manier uitleg te geven aan consument, media en ketenpartners.”

Een spanningsveld wordt onderkend tussen

Sommige kalverhouders hebben zichtstallen en

identiteit en imago van de sector. Er wordt

organiseren open dagen.

naar eigen inzicht met trots en passie gewerkt

Er kan aansluiting worden gezocht bij marketing

in de sector, met oog voor dierenwelzijn en

verhaal “Eet Vlees” en bij initiatieven van de COV.

milieu. Het beeld in de maatschappij is veel minder positief, hetgeen zijn weerslag heeft

Wat mist

op het overheidsbeleid. Behoefte bestaat om

Op het gebied van communicatie en voorlichting

die discrepantie te verminderen. Dit kan door

ontbreekt overzicht. Het is niet duidelijk welke

transparant te zijn, het eerlijke verhaal te vertellen,

communicatie naar buiten komt en wie dat doet,

kennis te delen en voorlichting te geven. Maar ook

waardoor ambiguïteit in communicatie kan

door in gesprek te gaan en te luisteren naar wat

ontstaan. Algemene media geven vaak een eenzijdig

er leeft. Een goede relatie met de media is nodig

beeld van de sector, met name de negatieve

om te werken aan een positief imago. Belangrijk is

berichten komen in het nieuws. Dit komt onder

daarbij openheid over wat er in de sector gebeurt,

andere doordat partijen van buiten de sector de

met welke omvang en hoe. Dat is een eerste stap

weg in de media beter lijken te vinden en hier meer

naar een juist zelfbeeld en een basis voor een

op inzetten dan de sector zelf. Deze beelden, samen

betere relatie met de samenleving.

met beelden vanuit NGO’s hebben een grote invloed op het beleid van de overheid en op het beeld van

Goede communicatie berust op wederkerigheid.

de sector bij de consument. Door de ambiguïteit in

Luisteren naar wat er leeft en hoe de eigen

communicatie wordt weinig adequaat gereageerd

boodschap overkomt, zijn daar onderdeel van.

op negatieve berichtgeving in de media. De relatie met de media kan beter, ook kunnen social media

Lopende initatieven

beter worden ingezet als communicatiemiddel.

Vanuit de VanDrie Group is Stichting Promotie Kalfsvlees opgezet die via bijv. kookboeken,

Producten

beursbezoeken en social media posts het

• Regionaal communicatieplan gericht op

kalfsvlees promoot. Verder helpen initiatieven

de inwoners en instanties in de regio met

die huisverkoop van kalfsvlees stimuleren mee

gebruikmaking van lokale en regionale

aan het verbeteren van het imago van de sector,

organisaties en initiatieven/events. Onderdeel

doordat de consument dichterbij komt. Een

van het communicatieplan is een overzicht van

initiatief dat huisverkoop stimuleert is ‘Vlees

de verschillende mediapartijen in de regio en

van de Kalverhouder’. Kalverhouders zijn bij dit

een activiteitenplan per doelgroep. Voorbeelden

initiatief zelf verantwoordelijk voor het verkopen

van activiteiten die opgenomen kunnen worden:

van het vlees aan de klant, dit kan bijvoorbeeld

• Challenge op social media om naamsbekend-

via automaten aan de weg. Dit wordt ook positief beïnvloed door de actie ‘wees loyaal, koop lokaal’.

heid te krijgen, zoals de Go-Tan peper challenge • Influencer om (op social media) het verhaal

Zo is er een beperkt aantal (super)markten, zoals in

te vertellen, hierbij speciale aandacht voor de

Wilp die kalfsvlees als streekproducten verkopen.

doelgroep jongeren

- Pagina 11 -

• Regionale initiatieven zoals samenwerking met

Partijen

Toerisme Veluwe, Foodvalley evenementen,

Een werkgroep zal de uitwerking ter hand nemen,

AJK initiatief korte ketens

bestaande uit vertegenwoordigers van:

• App: waar komt je eten vandaan?

• Kalverhouders

• Streekproducten; regionale horeca

• Kennisinstelling

inschakelen

• Rabobank

• Uitwerking van kalfsvlees als streekproduct

• Integraties

in samenwerking met regionale horeca, retail

• VVK

en toeristische sector in samenhang met

• LTO

promotiecampagne voor huisverkoop, evt. in

Trekker hiervan is de LTO/VVK.

combinatie met keurmerk.

- Pagina 12 -

4. Toekomstperspectief Ruimtelijk Ambitie: “We willen samen perspectief bieden aan ondernemers die willen stoppen en aan diegene die door willen gaan.”

Er is behoefte aan een breed gedragen visie op de

waarbij onder meer wordt gesproken over het

toekomst van de sector. Deze moet perspectief

terugbrengen van dieraantallen in de kalversector.

bieden aan huidige en toekomstige generatie(s)

Vanuit het Ministerie van LNV is opdracht gegeven

en antwoord geven op de uitdagingen waar de

tot een scenariostudie van de kalverhouderij

sector voor staat. Het doel is het omkeren van

waaruit drie scenario’s zijn gekomen die

negatieve ontwikkelingen voor de sector. Rekening

vergaande gevolgen zullen hebben voor de

moet worden gehouden met een dalend aantal

inrichting en omvang van de kalversector.

kalverhouders, die zich (technisch en financieel) moeten kunnen aanpassen aan nieuwe eisen op

Ook regionaal is er een opkoopregeling, ingezet

het gebied van duurzaamheid en dierenwelzijn.

door de Provincie Gelderland. Deze opkoopregeling

Betere samenwerking en organisatie in de sector

is gesloten en op dit moment worden de

is daarvoor een vereiste.

veehouders die zich ingeschreven hebben benaderd. Verder wordt er de komende jaren in

Een recente trend, die versterkt is door de

de regio Foodvalley een landbouwperspectief

coronacrisis, is de vraag naar en het aanbod

ontwikkeld. Kort geleden is een startnotitie

van lokaal geproduceerd voedsel. Andere

besproken in de regio, de verwachting is dat het

distributiekanalen zoals directe verkoop vanaf de

landbouwperspectief in 2022 gereed is. Op lokaal

boerderij zijn nodig. Op regionaal niveau wordt

niveau worden er omgevingsvisies opgesteld.

geconstateerd dat de regio Foodvalley en enkele direct aanpalende gebieden een concentratie

Wat mist

huisvesten van zowel de primaire kalverhouderij als

Op nationaal niveau zijn veel discussies en

de toeleverende en verwerkende bedrijven. De regio

gesprekken gaande over (en niet altijd met)

is daarnaast een kennisconcentratie op het gebied

de veehouderij. Behoefte is aan een duidelijke

van agrifood. Hier ligt een goede basis voor het

regionale en nationale visie op de kalverhouderij.

ontwikkelen van een integraal plan van aanpak voor

De markt voor kalveren is internationaal, dat wil

de kalverhouderij dat als voorbeeld kan dienen voor

zeggen, heeft betrekking op meerdere landen,

de rest van Nederland. In de regio wordt gewerkt

zowel qua diertransport als afzet van vlees. De

aan een landbouw perspectief binnen de ruimtelijke

Nederlandse kalverhouderij is een schakel in de

verkenning van de Regio Foodvalley. Zowel landelijk

(west-)Europese zuivelproductie. Minder ruimte

als provinciaal is er expliciet aandacht voor de

in Nederland en onze regio moet zowel ruimtelijk

kalversector met specifieke maatregelen zoals een

als kwalitatief elders worden gecompenseerd. Er

opkoop en innovatieregeling.

is geen inzicht in welke kalverhouders (op termijn) willen stoppen en wie wil door gaan. Daarom is

Lopende initiatieven

er behoefte aan een overzicht van locaties in

Landelijk zal er een opkoopregeling komen voor

de regio waar kalverhouderij toekomst heeft, uit

veehouderijen. Ook is er een grootschalige aanpak

ruimtelijk en milieutechnisch perspectief.

in ontwikkeling voor de stikstofproblematiek

- Pagina 13 -

Producten

Bij de uitwerking wordt zoveel mogelijk

De ketenpartners werken samen met overheid en

aangehaakt bij de bestaande organisaties en

kalverhouders aan de volgende aspecten:

overleggen, zoals de werkgroep ‘Ruimte om te

• Kaders en doelen opstellen in het

ondernemen’ van het Landbouwnetwerk Regio

landbouwperspectief en vervolgens opnemen in

Foodvalley. De uitwerking heeft in ieder geval

de verordening van de Provincie Gelderland.

betrekking op de inbreng vanuit de kalverhouderij.

• Combineren van een natuurlijke krimp van kalverhouders en kalverplaatsen met

Partijen

herschikking op geschikte locaties en

De Regio Foodvalley zal de uitwerking ter hand

terugdringen van uitstoot.

nemen en betrekt hierbij, ten behoeve van de

• In beeld brengen van de ruimtelijke

verdieping op de kalverhouderij, vertegenwoordigers

mogelijkheden

van:

• In beeld brengen van alle kalverhouders in de regio (aantal stoppers en blijvers)

• Kalverhouders • Regio, gemeenten, provincie

• In beeld brengen van waar innovatie en demo-

• Adviseur

bedrijven kunnen zitten (innovatie cluster

• VVK

maken)

• LTO

• Ruimtelijk beleid om innovaties te faciliteren en

Trekker is een bestuurder van de Regio Foodvalley

experimenten mogelijk te maken

onder de vlag van het Landbouwperspectief,

• De kritische massa bepalen (aantal

die verbanden kan leggen met de provincie en

kalverhouders en kalverplaatsen)

gebiedsprocessen.

• Natuurlijke krimp faciliteren met gericht ruimtelijk en financieel beleid • Nagaan waar verschillende ruimtelijke instrumenten elkaar tegenwerken (bijvoorbeeld ontwikkeling sterlocaties en functieveranderingsbeleid) • Inzetten op Europese Herstelfonds: bijvoorbeeld alle kalverhouders in Regio Foodvalley aanmelden met innovaties om nieuwe en bestaande stallen aan te pakken op gebied van emissiereductie.

- Pagina 14 -

5. Toekomstperspectief Financieel Ambitie: “We willen samen nieuwe manieren ontwikkelen voor kalverhouders om de producten af te zetten en om ontwikkeling te financieren.”

Er is een groot internationaal aanbod van kalveren

aan het uitbouwen van ketens, waarin de boer

en internationale vraag naar kalfsvlees. Maar er

een zakelijk partner is met wie voor de lange

is ook een roep naar meer lokaal geproduceerd

termijn een onderscheidend product ontwikkeld

voedsel en naar schaalverkleining van de sector.

wordt. De organisatie Vallei Boert Bewust

Welke kant gaat de sector op?

werkt aan verbinding tussen boeren, tuinders en samenleving in eigen streek. Er wordt een

Het toekomstperspectief van de kalver-

toenemend aantal initiatieven gesignaleerd

houderij dient gebaseerd te zijn op een

tot huisverkoop, bijvoorbeeld door middel van

bedrijfseconomisch gezonde basis. Om te

automaten aan de weg.

innoveren, veelal met lange terugverdientijd, moet er ruimte zijn om te investeren. Ook voor

Wat mist

het overdragen van bedrijven naar volgende

De verkoop van producten via automaten

generaties is financieringsruimte nodig.

of boerderijwinkels is wijdverbreid in de

Verdienmodellen moeten gebaseerd zijn op

pluimveesector, maar nog maar beginnend

(veranderende) schaalgrootte en productie-

in de kalversector. Er ontbreekt kennis hoe

eisen.

kalfsproducten via automaten of boerderijwinkels

• Verdienmodel: Bestaande verdienmodellen

op de juiste manier bij de consument gebracht kan

worden geëvalueerd en aangepast of ingeruild

worden. Verder ontbreekt een goede marketing van

voor nieuwe verdienmodellen op basis van

de Nederlandse kalfsvleesproducten. Kalfsvlees is

schaalgrootte, voedselproductie en efficiëntie.

bijvoorbeeld gezonder en gemakkelijker verteerbaar

• Binnen de verdienmodellen zijn globaal 2 ketens

dan rundvlees of varkensvlees. De bereidingstijd

te onderscheiden voor de binnenlandse en

is korter. Doelgroepen zouden dan ouderen of

regionale afzet enerzijds en de internationale

tweeverdieners kunnen zijn. Nu is dat beeld er niet.

afzet anderzijds. De internationale keten wordt

Het imago van buitenlandse producten is soms

grotendeels aangestuurd door enkele integraties

beter dan dat van de Nederlandse. Verder

en hun rol in dat verdienmodel is evident.

ontbreekt een bijdrage van de consument

• Investeren/financieren (randvoorwaardelijk):

om duurzaamheidsinnovaties te kunnen

Inzicht is nodig in de investeringsbehoefte voor

doen. Ook is er behoefte aan duidelijkheid

een toekomstbestendige kalverhouderij. Met

in andere financieringsmogelijkheden om

banken en overheid zal gekeken moeten worden

duurzaamheidsinnovaties te doen.

naar financieringsmogelijkheden. Producten Lopende initiatieven

• Marketingplan voor kalfsvlees in de regio, zo

Het project ‘Waardecreaties in Ketens’ is

mogelijk in samenhang met een nationaal

geïnitieerd door de LTO, NAJK en Rabobank en

marketingplan. Het marketingplan is gericht

heeft als doel om supermarketen, verwerkers,

op specifieke doelgroepen, regionaal product

boeren en tuinders samen te laten werken

en productdifferentiatie (mede gericht op

- Pagina 15 -

duurzame en diervriendelijke productie). Waar

Partijen

het communicatieplan, beschreven onder

Een werkgroep zal de uitwerking ter hand nemen,

werkgroep Beeldvorming gaat over het imago

bestaande uit vertegenwoordigers van:

van de sector, focust het marketingplan op

• Boeren

marktbenadering: afzet van producten en

• Overheid

verdienmodellen.

• Financiers

• Rekenmodel duurzaamheidsbijdrage voor

• Keten partijen • Retailers

consumenten • Overzicht van subsidie mogelijkheden die er zijn voor het bekostigen van innovatie.

Trekker van dit project is een financieel adviseur van een agrarisch accountant.

- Pagina 16 -

6. Diergezondheid en -welzijn Ambitie: “We willen samen komen tot een onderzoeksagenda van onderwerpen waaraan de komende jaren onderzoek gedaan wordt.”

Centraal staat het kalf. Diergezondheid en

Wat mist

dierwelzijn vormen maatschappelijk gezien de

De relatie dierenwelzijn en diergezondheid

achilleshiel van de kalverhouderij. Problemen

met emissie reducerende maatregelen wordt

op dit gebied geven onmiddellijk imagoschade.

in toenemende mate belangrijk bij project

Antibiotica vermindering is een uitdaging voor de

aanvragen en proeftrajecten. De terugkoppeling

sector. Van belang daarbij is de samenwerking

en het delen van onderzoeksresultaten vanuit de

met de melkveehouderijsector. Op het gebied

kalverhouderij naar de melkveehouder kan beter,

van dierwelzijn zijn veranderingen gaande door

bijvoorbeeld via het Kalf Volg Systeem. Bij de

aankomende wetgeving, zoals de 2 vierkante

melkveehouder, de kalverhouder en de dierenarts

meter per kalf, maar ook door innovaties, zoals

is er een gebrek aan KPI’s waar op gestuurd kan

de rubberen welzijnsvloeren.

worden om het dierenwelzijn te verbeteren. In

Er is al veel onderzoek gedaan en er is al veel

toekomstig beleid zal mogelijk het kalf de eerste

kennis bij verschillende sectorpartijen. De

4 weken op het melkveebedrijf moeten blijven. De

kennisdeling wordt echter niet als optimaal

verantwoordelijkheid voor het kalf ligt daardoor

ervaren.

die vier weken bij de melkveehouder, waardoor de kalverhouder en dierenarts weinig mogelijkheden

Lopende trajecten

hebben om daar te sturen in een goede opstart van

Vanuit de SBK is de regeling ‘Vitaal Kalf’

het kalf. Verder mist er goede kennisdeling over het

uitgezet. Vitaal Kalf is de kwaliteitsregeling van

op transport zetten van de jonge kalveren.

de Nederlandse kalversector. Het transport tussen melkveehouder en verzamelcentrum

Producten

of kalverhouder wordt geregistreerd in het

• Onderzoek naar en plan voor de rol van de regio

Kalf Volgsysteem. Hierdoor draag het systeem

m.b.t. diergezondheid en diertransport

bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de

• Onderzoeksagenda voor de regio (in lijn met on-

jonge kalveren bestemd voor de eigen opfok

derzoeksagenda SBK) met daarbij aandacht voor:

op het melkveebedrijf en de kalverhouderij. In

• Risico’s van kalveren vier weken bij melkveehouder

een volgende fase gaat het Kalf Volg Systeem

• Onderbouwde resultaten antibiotica inbrengen

ondersteunen tussen de schakels in de kolom van melkveehouderij tot kalverhouderij. De GD heeft een monitoringsprogramma in de kalverhouderij.

bij beleidsmakers • Korte lijnen onderhouden met lopende onderzoeken

De verschillende trajecten die lopen wat betreft

• Verbetering transport en transportgegevens

mestverwaarding en emissiereductie (zie ‘lopende

• Reductie koppelkuren

trajecten’ onder ‘innovatie’) dragen bij aan het

• Data verzameling en data deling

verbeteren van het binnenklimaat van de stal en

• Bedrijfsprocessen analyseren op het terrein

daarbij aan het dierwelzijn. VanDrie Group en SMG doen onderzoek naar emissiereductie in relatie

van gezondheid en dierenwelzijn. • Monitor voortgang onderzoeken en proeven

met borst- en buikvliesontsteking.

• Bijscholing-agenda in samenwerking met Expertise centrum/regionaal opleidingsplan

- Pagina 17 -

Partijen Een werkgroep zal de uitwerking ter hand nemen, bestaande uit vertegenwoordigers van: • Dierenartsen/GD • Kalverhouder • Melkveehouder • Integratie • Aeres/WUR • Slachterijen • SBK Trekker van deze werkgroep is een lector gespecialiseerd in gezondheidszorg aan kalveren.

- Pagina 18 -

Conclusie Binnen de sector is veel bereidheid gebleken

te kleine kalversector verliest draagkracht voor de

om te werken aan een toekomstbestendige

gehele infrastructuur van ketensamenwerkingen.

kalverhouderij. Men realiseert zich dat daarvoor

Dat betekent niet dat de bestaande situatie moet

ingrijpende veranderingen nodig zijn en dat zij

worden gehandhaafd qua omvang in aantal

daarvoor verantwoordelijkheid moeten nemen.

kalverplaatsen en bedrijven.

De sectorpartijen kunnen dat echter niet alleen. Er is meer en betere kennisdeling nodig en ook

Per thema is de ambitie gedefinieerd, lopende

is de beleidsmatige en processuele rol van de

initiatieven en wat er ontbreekt in kaart gebracht.

overheid mede bepalend voor het slagen van

Dit is gedaan op basis van wat opgehaald is vanuit

de transitie. Vandaar dat wordt voorgesteld

de dialoogsessie en vervolgsessie. Verder wordt

dat de uitvoering van het Plan van Aanpak

benoemd welke producten verwacht worden van de

wordt aangestuurd door een platform waarin

werkgroepen en wat de mogelijke betrokken partijen

sectorpartijen, kennisinstellingen en de overheid

zijn per werkgroep. Om het totale proces voortgang

zitting hebben, vergelijkbaar met de wijze waarop

te laten hebben en dit verder vorm te geven in een

dit gebeurt bij het Poultry Expertise Centre.

overkoepelend projectplan is een projectleider/ kwartiermaker voor minimaal een half jaar nodig.

Door middel van een dialoogsessie en een

De planning is als volgt:

uitwerkingssessie met stakeholders uit de kalverhouderij in de regio Foodvalley is een beeld ontstaan van de vraagstukken die spelen en

Projectleider/kwartiermaker wordt aangesteld.

de denkrichting waarin naar oplossingen moet worden gezocht. Op basis van een analyse van de uitkomsten van deze discussies is een indeling tot

Werkgroep per thema levert op 1 april 2022 een

stand gekomen naar een zestal thema’s waarin

gedetailleerd werkplan en begroting aan voor

ontwikkelingen en mogelijke oplossingen kunnen

twee jaar.

worden ingedeeld. 1. Kennisoverdracht 2. Innovatie

De projectleider levert, aangestuurd door een

3. Beeldvorming

klankbordgroep, op 1 juli 2022 een projectplan

4. Toekomstperspectief Ruimtelijk

voor twee jaar op.

5. Toekomstperspectief Financieel 6. Diergezondheid en -welzijn Het plan van aanpak volgt deze thematische

Project wordt uitgevoerd en voortgezet in

indeling, waarbij onderkend wordt dat sommige

programma.

onderwerpen raakvlakken hebben met meerdere thema’s. Het plan van aanpak heeft als doel een toekomstbestendige kalverhouderij in de regio. Daarmee wordt uitgedrukt dat de kalverhouderij zeker bestaansrecht heeft en zal blijven hebben als

Programma wordt, bij gebleken meerwaarde, een zelfstandig opererend kenniscentrum.

onmisbaar onderdeel van de zuivelproductie. Een

- Pagina 19 -

Voor de kosten van een kwartiermaker/ procesbegeleider is een bedrag van € 24.000,-geraamd. Voorgesteld wordt dat de kosten hiervoor worden gedragen door de verschillende partijen: 1/4 onderwijs; 1/2 bedrijfsleven; 1/4 overheid. Op 1 juli 2022 wordt een projectplan voor twee jaar opgeleverd met de daarbij behorende begroting en financiering.

- Pagina 20 -

AUTEURS: Jos Berkvens MR Jos Berkvens Advies jberkvens-advies@outlook.com Anne-Jo Smits MSc Projectmedewerker Poultry Expertise Centre a.smits@aeres.nl Eltjo Bethlehem DVM Businessmanager Poultry Expertise Centre e.bethlehem@aeres.nl

FOTOGRAFIE: Unsplash.com Van Dijk, Terschuur LTO BEGELEIDING: Wendy Louwen ELBA\REC VORMGEVING: Robert Ellents ELBA\REC

- Pagina 21 -

- Pagina 22 -