B-2.15 Besluit B&W Rapport verkenning treinproduct Afoort Bveld Adoorn d.d. 7-1-25

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

20

(gegeneraliseerde) reistijd van de bus. De aanname is dat circa 50% van deze reizigers gebruik zal maken van de RegioSprinter. •

Op de relatie Ede/Lunteren – Apeldoorn is aangenomen dat 15 tot 35% van de reizigers op buslijn 108 op de relatie Ede – Apeldoorn rijdt. Deze percentages zijn gebaseerd op CBS (2022), Mobiliteit per persoon, verplaatsingskenmerken, vervoerwijzen en regio’s. Hieruit volgt dat 25% van alle busreizigers in heel Nederland een afstand aflegt langer dan 15 kilometer. Omdat dit gaat om een gemiddelde, kan het zijn dat in dit geval voor deze specifieke relatie het percentage lager of hoger ligt. Ook op de relatie Ede – Apeldoorn geldt dat de nieuwe (gegeneraliseerde) reistijd van de trein na genoeg gelijk is aan de huidige (gegeneraliseerde) reistijd van de bus. De aanname is dus dat ook hier 50% van de reizigers gebruik zal maken van de RegioSprinter.

B.1.3.3

Input bouwsteen C - auto

Om te bepalen hoeveel autoreizigers gebruik gaan maken van de RegioSprinter is gebruik gemaakt van een kruiselasticiteit. Een kruiselasticiteit geeft aan hoe een verandering in de reistijd bij de ene modaliteit leidt tot een verandering van reizigersaantallen in een andere modaliteit. De gehanteerde kruiselasticiteit tussen OV en auto is 0,017. Dit betekent dat een vermindering van 10% in (gegeneraliseerde) reistijd per trein leidt tot een verandering van ( -10% * 0,01 = ) -0,1% in het aantal autoreizigers. Aangenomen is dat al deze reizigers ook daadwerkelijk gebruik gaan maken van de RegioSprinter. Voor de omvang van de huidige autostromen is gebruik gemaakt van een gecomprimeerde HB-matrix uit het verkeersmodel van de gemeente Apeldoorn. B.1.3.4

Resultaten bouwsteen C

Tabel 12 Resultaten voor bouwsteen C - trein Huidige treinreizigers Ede/Lunteren <-> Apeldoorn Barneveld/Hoevelaken <-> Apeldoorn

7

GRT huidig

GRT nieuw

GRT verandering

Nieuwe reizigers Laag

Hoog

20

92

58

-37%

5

5

20

58

53

-8%

0

0

‘Uitwisseling gebruikersgroepen auto-ov’ van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM, 2015).

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

21

Tabel 13 Resultaten voor bouwsteen C - bus Hoevelaken – Apeldoorn

Ede - Apeldoorn

700

900

Reizigersaantallen (totaal op de lijn)

Reizigers gemiddeld werkdag 2019 Index verplaatsingen 2040Hoog

Groei van 2019→2040

1,14

1,14

t.o.v. 2018, specifiek voor concessie Veluwe. Bron: IMA (2021), bijlage 3, figuur 6.3.6

Aandeel van totaal reizigers op specifieke

0,4 - 0,75

0,15 - 0,35

320 - 600

260

relatie Verwachting reizigers in de toekomst

Inschatting o.b.v. bestaande

Deel dat beïnvloed wordt

50%

door nieuw reisalternatief

50%

rijtijden bus en toekomstige rijtijden RegioSprinter.

Nieuwe reizigers

160 - 300

RegioSprinter

70 - 180

Tabel 14 Resultaten voor bouwsteen C - autp Autoverplaatsingen Ede/Lunteren <-> Apeldoorn Barneveld/Hoevelaken <-> Apeldoorn

B.1.4

GRT huidig

GRT nieuw

GRT verandering

Nieuwe reizigers Laag

Hoog

3.900

92

58

-37%

0

10

7.600

58

53

-8%

10

20

Bouwsteen D: verbetering bestaande reisrelaties, door doorkoppelingen

over Apeldoorn

B.1.4.1

Input bouwsteen D

Het effect van de nieuwe reisrelaties via Barneveld worden ook bepaald op basis van het verschil in gegeneraliseerde reisrelaties tussen herkomst- en bestemmingen. De relevante herkomst- en bestemmingsrelaties zijn in dit geval de relaties: Bij een doorkoppeling richting Zutphen: •

Alle stations tussen Apeldoorn – Zutphen – Winterswijk <-> Amersfoort (maatgevende relatie voor rijtijden Zutphen – Amersfoort)

•

Alle SPR-stations tussen Amersfoort – Apeldoorn <-> Zutphen (maatgevende relatie voor rijtijden Hoevelaken – Zutphen)

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

22

Bij een doorkoppeling richting Deventer: •

Alle SPR-stations tussen Apeldoorn – Deventer – Almelo <-> Amersfoort (maatgevende relatie voor rijtijden Twello – Amersfoort)

•

Alle SPR-stations tussen Amersfoort – Apeldoorn <-> Deventer (maatgevende relatie voor rijtijden Hoevelaken – Deventer)

Voor de huidige reizigersaantallen op deze relaties wordt uitgegaan van een reizigersprognose voor 2040 uit het Nationaal Railmodel van Goudappel. Vervolgens is een reistijdelasticiteit toegepast van -0,6 tot -0,9 (MuConsult, 2015).

B.1.4.2

Resultaten bouwsteen D

Tabel 15 Resultaten voor bouwsteen D Huidige reizigers over Apeldoorn Bij doorkoppeling Zutphen: Stations Apeldoorn – Winterswijk <-> Amersfoort Hoevelaken/Barneveld <-> Zutphen Bij doorkoppeling Deventer: SPR-stations Apeldoorn – Almelo <-> Amersfoort Hoevelaken/Barneveld <-> Deventer

B.1.5

GRT huidig

GRT nieuw

GRT veranderin g

Nieuwe reizigers Laag

Hoog

110

83

73

-12%

10

15

5

105

74

-30%

0

0

400

73

72

-2%

5

5

10

70

68

-2%

0

0

Bouwsteen E: extra reizigers door toenemende congestie A1

Door toenemende congestie veronderstellen we afroming van automobilisten op de A1 (Watervalmethodiek – 2.1.3). B.1.5.1

Input bouwsteen E

In de ochtendspits is er congestie op de A1 tussen Stroe en Terschuur. In de avondspits tussen knooppunt A28/A1 en Harselaar. Dit is gebaseerd op de plekken waar in 2040 congestie optreed op basis van verkeersmodel Apeldoorn. Voor verschillende reisrelaties is bepaald of deze hinder ondervinden van de congestie en in hoeverre de RegioSprinter voor deze reisrelaties een serieus alternatief is. Een voorbeeld hiervan is de reisrelatie Stroe – Amersfoort. Aandeel ochtendspits/avondspits ten opzichte van het totaal: ca 10%.

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

23

B.1.5.2

Resultaten bouwsteen E

Tabel 16 Resultaten voor bouwsteen E Aantallen Aantal automobilisten per etmaal tussen Amersfoort en Apeldoorn (v.v.) Aantal automobilisten in de ochtend- en avondspits Aantal automobilisten dat gevoelig is om over te stappen op het OV, als de reis met de auto minder aantrekkelijk wordt door congestie Aandeel automobilisten dat daadwerkelijk overstapt

B.1.6

Aandeel

19.500

Toelichting Totaal van alle reisrelaties over de A1 die hinder ondervind van de congestie, o.b.v. verkeersmodel Apeldoorn. RIVM, 2014 – aanpassing van de etmaalvariatie voor wegverkeer

1.950

10%

190 - 290

10-15%

Deur-tot-deurmethode resultaten rapport stedelijke bereikbaarheid MRA, 2017

20 - 150

10-50%

Aanname

Bouwsteen F: extra reizigers door verbeterde toegankelijkheid

recreatieve bestemmingen

Inschatting van het aantal recreatieve verplaatsingen met de trein van/naar de Veluwe, Apenheul, Paleis het Loo en Koningin Julianatoren (Watervalmethodiek – 2.1.3). B.1.6.1

Input bouwsteen F

Aan de hand van de watervalmethode is bepaald hoeveel recreatieve reizigers gebruik mogelijk gebruik maken van de nieuwe treinverbinding. Startpunt van de berekening zijn verwachtte bezoekersaantallen in 2040 voor de attracties in de regio o.b.v. input van de gemeente Apeldoorn en de FoodValley. Uit cijfers van het CBS (2021), mobiliteit; per persoon, verplaatsingskenmerken, reismotieven, regio’s volgt dat van alle reizigers met motief recreatie 4% gebruik maakt van de trein. Deze treinreizigers zijn omgerekend naar geschatte bezoekersaantallen voor een gemiddelde werkdag in 2040. Daarbij is uitgegaan van een verdeling van 38% - 62% tussen weekend en werkdagen, ook op basis van getallen van CBS (2021). Van deze stroom reizigers is het dichtstbijzijnde station / stations van de RegioSprinter bepaald en het aandeel reizigers dat gebruik gaat maken van dit station/ deze stations. Dit aandeel is een inschatting die rekening houdt met de afstand van de recreatieve bestemmingen tot de nieuwe stations en andere stations in de omgeving en die rekening houdt met de bediendingsniveaus van deze stations. Van deze reizigers wordt aangenomen dat maximaal de helft van deze reizigers nieuwe reizigers zijn, de rest van de reizigers maakte voorheen al gebruik van het OV-systeem

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

24

Tabel 17 Input voor bouwsteen F – recreatieve reizen Bezoekers/jaar in 2040*

Bezoekers per jaar per trein

Bezoekers per werkdag per trein

Apenheul Het Nationale Park de Hoge Veluwe

465.000

18.600

45

750.000

30.000

70

Julianatoren Paleis Het Loo

450.000 500.000

18.000 20.000

45

Apeldoorn West Apeldoorn West en Stroe Apeldoorn West

45

Apeldoorn West

Dichtstbijzijnde nieuwe station(s)

* Input gemeente Apeldoorn.

B.1.6.2

Resultaten bouwsteen F

Tabel 18 Resultaten voor bouwsteen F – recreatieve reizen Aandeel reizigers op het nieuwe station Apenheul Het Nationale Park de Hoge Veluwe Julianatoren Paleis Het Loo

20 - 40% 10 – 20% 10 – 20% 10 – 20%

Aantal reizigers op het nieuwe station 10 – 20 5 – 15 5 – 10 5 – 10

Nieuwe reizigers 0 – 10 0 – 10 0–5 0–5

In deze berekening is uitgegaan van een gemiddelde werkdag, omdat dit de maatgevende periode is. Recreatieve reizigers zullen met name in de weekenden reizen. Dat betekent dat het aantal recreatieve reizigers relatief laag is in de RegioSprinter. Daarnaast blijven veel reizigers via hoofdstations reizen. Er is relatief weinig verbetering in reistijd. Ter voorbeeld: een reiziger vanuit Amersfoort reist nu in 49 minuten naar de Apenheul in Apeldoorn (24 minuten in de IC, 8 minuten overstaptijd op Apeldoorn en 17 minuten met bus 12). Met een RegioSprinter zou dit in ongeveer 42 minuten kunnen (31 minuten in de sprinter, ca. 5 minuten overstaptijd en ca. 6 minuten in een shuttlebus tussen Apeldoorn West en de Apenheul). De reistijdwinst is relatief klein. Bij de andere recreatieve bestemmingen is het verschil nog kleiner. Reizigers die een herkomst ten westen van Amersfoort hebben, krijgen daarnaast te maken met een extra overstap in Amersfoort op de RegioSprinter, omwille van comfort zullen deze reizigers geneigd zijn om in de intercity te blijven zitten.

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn - 2 september 2022

25

Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland

Snipperlingsdijk 4

Postbus 161

+31(0) 570 666 222

BTW NL 0072 11 879 B01

7417 BJ Deventer

7400 AD Deventer

info@goudappel.nl

KVK

Nederland

Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort – Barneveld - Apeldoorn 2 september 2022 Nederland www.goudappel.nl IBAN NL09 INGB 0001 -2746 32

3801 7479

26

Collegevoorstel Titel

Datum

Beantwoording schriftelijke vragen LA inzake Treinstation Apeldoorn West

6-1-2025

Betrokkenen Auteur : J.B.M. Kuipers Telefoonnummer : Doorkiesnummer: 2531 Afdeling : Omgevingsbeleid Ambtelijk opdrachtgever : N.v.t. Betrokken afdeling(en) : Concernzaken Portefeuillehouder : M. Wenzkowski Programmawethouder : n.v.t.

Behandelwijze B&W Presidium/PMA/Raad Behandelvoorstel

: Hamerstuk : Ja : Brief van het college aan de raad

Openbaarheid Voorstel Toelichting Bijgevoegde stukken openbaar Bijgevoegde stukken niet openbaar

: Openbaar : Openbaar : Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort-Barneveld-Apeldoorn (2022) :

Voorstel afdeling Schriftelijke vragen van de fractie Lokaal Apeldoorn volgens art. 34 Reglement van Orde betreffende Treinstation Apeldoorn West Voorstel afdeling Concernzaken: • Instemmen met de beantwoording van de schriftelijke vragen. • Dit besluit ter kennis brengen van de gemeenteraad.

Beantwoording vragen op grond van artikel 34 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad.

Vragen van de fractie van: Lokaal Apeldoorn Datum vragen: 3 december 2024 Onderwerp: Station Apeldoorn West Integrale tekst van de inleiding + vragen: Schriftelijke vragen aan het college van B&W over Station Apeldoorn West 3 december 2024 Schriftelijke vragen aan het college van B&W o.g.v. artikel 34 reglement van Orde van de fractie van Lokaal Apeldoorn inzake treinstation Apeldoorn West. Geachte college, Met de opname in het coalitieakkoord van het motto "Handen uit de mouwen en aan de slag", specifiek bij het onderdeel "Gezond en leefomgeving", punt 42: "We realiseren een Station Apeldoorn West", leek een langgekoesterde wens in vervulling te gaan. Voor Lokaal Apeldoorn staat de realisatie van station Apeldoorn West symbool voor een significante verbetering van mobiliteit, bereikbaarheid en leefbaarheid, geheel in lijn met de ambities die we als coalitie hebben uitgesproken. Al vroeg na de start van het nieuwe college, verscheen in de Stentor van 8 augustus 2022 het optimistische bericht dat de "seinen op groen" stonden voor het realiseren van dit station. Arriva had zelfs al een succesvolle aanvraag ingediend bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) voor een regio-sprinterverbinding tussen Zutphen en Amersfoort. Des te teleurstellender was het om in het krantenartikel van 26 november jongstleden te moeten lezen dat "er voorlopig geen station in Apeldoorn-West komt".

Het plan om in 2026 een sprinterverbinding met Amersfoort te realiseren, zou niet langer haalbaar zijn en is volgens het artikel in de ijskast gezet. Dit nieuws is gebaseerd op een onderzoek dat gezamenlijk is uitgevoerd door de gemeenten Apeldoorn en Barneveld, met een teleurstellende conclusie als resultaat. Naar aanleiding van dit bericht heeft de fractie van Lokaal Apeldoorn de volgende vragen: 1. Klopt het bericht in de Stentor van 26 november 2024 dat het plan voor Station Apeldoorn West in de ijskast is gezet? a. Zo ja, sinds wanneer is het college hiervan op de hoogte? b. Zo nee, wanneer verwacht het college met concrete plannen naar de raad te komen? 2. Kan het college het genoemde onderzoek, waarop het artikel is gebaseerd, beschikbaar stellen aan de raad? 3. Graag ontvangen wij een overzicht van de inspanningen die het college heeft geleverd tussen augustus 2022 en november 2024 met betrekking tot de realisatie van Station Apeldoorn West, inclusief de resultaten van deze inspanningen. In afwachting, Namens de fractie van Lokaal Apeldoorn, Sytse Wiering Arjan Steenbeek

-2-

Beantwoording vragen: 1. Klopt het bericht in de Stentor van 26 november 2024 dat het plan voor Station Apeldoorn West in de ijskast is gezet? a. Zo ja, sinds wanneer is het college hiervan op de hoogte? b. Zo nee, wanneer verwacht het college met concrete plannen naar de raad te komen?

Het artikel wekt een aantal suggesties die niet juist zijn. Er is geen onderzoek gedaan door de gemeenten Barneveld en Apeldoorn waarin wordt aangetoond dat station Apeldoorn West onhaalbaar is. Wel is er in 2022 een onderzoek uitgevoerd in opdracht van de regio’s Stedendriehoek (voorheen Cleantech) en FoodValley naar het aantal verwachte reizigers. Dit onderzoek is slechts één van de onderdelen in de studie naar de haalbaarheid van een station Apeldoorn West. Uit het rapport de conclusie trekken dat een station op deze locatie niet haalbaar is, is daarom niet juist. Het plan is wat ons betreft niet in de ijskast gezet. Wij blijven ons inspannen voor de komst van dat station. Omdat wij voor wat betreft deze ambitie afhankelijk zijn van andere partijen, is het echter niet mogelijk om uitspraken te doen over een planning. Voor een toelichting verwijzen wij u naar de bijlage onderaan deze brief. 2. Kan het college het genoemde onderzoek, waarop het artikel is gebaseerd, beschikbaar stellen aan de raad? Een haalbaarheidsonderzoek heeft zoals aangegeven niet plaatsgevonden. Wel kunnen wij een onderzoek uit 2022 naar het aantal verwachte reizigers (vervoerwaarde) delen in de context zoals beschreven in de bijlage onderaan deze brief. Het onderzoek uit 2022 is bijgevoegd. 3.

Graag ontvangen wij een overzicht van de inspanningen die het college heeft geleverd tussen augustus 2022 en november 2024 met betrekking tot de realisatie van Station Apeldoorn West, inclusief de resultaten van deze inspanningen. In de meeste gevallen voert de gemeente Apeldoorn de lobby naar capaciteitsvergroting op het spoor tussen Apeldoorn en Amersfoort samen met de andere gemeenten in de Regio Stedendriehoek, de provincie Gelderland, Regio FoodValley en andere regio’s. Zo worden zowel bestuurlijke als ambtelijke overleggen met het ministerie, NS en ProRail benut om dit voor het voetlicht te brengen. De focus in de lobby ligt overigens breder dan alleen het spoor ApeldoornAmersfoort, namelijk op de corridor A1, waarin zowel de weg als het spoor valt. We zijn hiervoor ook in gesprek met de Regio FoodValley en andere regio’s langs deze corridor. Op 20 november jl. heeft er op initiatief van de provincie Gelderland een bereikbaarheidsontbijt plaatsgevonden met leden van de Tweede Kamer, waarbij voor de Regio Stedendriehoek een bestuurlijke delegatie uit o.a. Apeldoorn aanwezig was. Inzet was om de investeringen voor infrastructuur voor het voetlicht te brengen die nodig zijn om de Gelderse regio’s bereikbaar te houden met het oog op de grote verstedelijkingsopgave die op de regio’s afkomen. De A1-corridor is hierbij ook ingebracht.

Begin 2025 organiseert de Regio Stedendriehoek een bezoek van leden van de Tweede Kamer aan de regio om te spreken over spoorse aangelegenheden. Het gaat dan om capaciteitsvergroting mede in relatie tot de verstedelijkingsopgave, goederenroutering en het spoorvervoer van gevaarlijke stoffen door binnensteden.

-3-

BIJLAGE Regionaal onderzoek Algemeen Met het oog op de A1-corridor en spoorcorridor Amersfoort-Apeldoorn werken wij in regionaal verband samen met andere regio’s langs de corridor. In 2022 heeft in opdracht van de regio’s Stedendriehoek (voorheen Cleantech Regio) en FoodValley een verkenning plaatsgevonden naar het aantal verwachte reizigers (vervoerwaarde) van een nieuwe sprinterverbinding tussen Apeldoorn-Barneveld-Amersfoort (Verkenning regionaal treinproduct Amersfoort-BarneveldApeldoorn). De verkenning naar de vervoerwaarde is slechts één stap uit een hele reeks van onderzoeken naar nut, noodzaak en effecten die uitgevoerd moeten worden voordat er bestuurlijke besluitvorming over de haalbaarheid kan plaatsvinden. Aandachtspunten Wij en beide regio’s vinden het belangrijk om bij het rapport de volgende aandachtspunten mee te geven: • Het rapport heeft een ambtelijke status. Het is niet bestuurlijk vastgesteld binnen beide regio’s of door de afzonderlijke gemeenten. Vanwege die status was er tot op heden geen aanleiding om het rapport openbaar te maken. • Er is geen onderzoek uitgevoerd naar de inpassingsmogelijkheden op het spoor van een dergelijke sprinterverbinding, de eventuele investeringen en bestuurlijke keuzes die hiervoor nodig zijn en de benodigde procedures en het bijbehorend tijdspad. • Met de kennis uit 2022 is het aantal potentiële reizigers berekend.

Inmiddels zijn er in beide regio’s en gemeenten voortschrijdende inzichten onder andere op het gebied van verstedelijking, defensieterreinen en uitbreiding opleidingen Koninklijke Marechaussee. Daardoor wijzigt mogelijk ook de vervoerwaarde. De uitkomsten in het rapport moeten daarom niet als vaststaande feiten worden geïnterpreteerd. Landelijk onderzoek Ook vanuit het Rijk vinden onderzoeken plaats die raken aan de spoorcorridor langs de A1. Landelijk gezien gaat er een studie opgestart worden naar de routering van de Goederencorridor Noordoost Europa en naar wensen voor personenvervoer op de Spoorcorridor Amsterdam – Twente – Duitse Grens. In het kader van de laatstgenoemde studie hebben wij vanuit de regio’s Stedendriehoek en FoodValley nieuwe stations bij Apeldoorn-West, Stroe en Barneveld-Noord als gewenste bouwsteen ingebracht. Tegelijk kan uit de openbare Notitie Opgave, Afbakening en Omgeving (OAO) Spoorcorridor Amsterdam – Twente – Duitse Grens worden geconcludeerd dat de capaciteit op die spoorcorridor op dit moment maximaal is benut. Gegeven díe achtergrond hebben wij in reactie op de persvraag van De Stentor aangegeven dat het inpassen van een sprinterverbinding tussen Apeldoorn en Barneveld lastig is omdat de capaciteit op het spoor op dit moment vol zit.

Mogelijk biedt een andere routering van goederenvervoer dan over de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn ruimte voor extra personentreinen. Vervolg Als uit de landelijke onderzoeken blijkt dat een station Apeldoorn West qua inpasbaarheid op het spoor haalbaar zou kunnen zijn, dan zullen wij vanzelfsprekend alle mogelijkheden aangrijpen om deze wens verder (te laten) uitwerken. Ook kunnen wij dan de verkenning naar station Apeldoorn West weer opstarten samen met de betrokken partijen. Maar ook tot die tijd blijven wij ons inspannen voor de komst van dat station.

-4-