B-1.6 Memo B&W Denkrichting Beleidskader Sociaal Domein d.d. 22-4-25

Raadsmemo denkrichting Beleidskader Sociaal Domein Datum: Onderwerp: Ter attentie van: Afzender:

7 april 2025 Raadsmemo denkrichting Beleidskader Sociaal Domein De Raad College van Burgemeester en Wethouders

Portefeuillehouder:

J. de Heer-Verheij

Mail behandelaar:

r.vandentop@barneveld.nl Telefoonnummer: 06-11792726

Samenvatting De gemeente Barneveld werkt aan een nieuw Beleidskader Sociaal Domein. Inmiddels zijn de eerste bouwstenen en denkrichtingen gevormd. Deze wil het college ter consultatie voorleggen aan de raad. Dit memo bevat de achtergrondinformatie voor deze consultatie. Doel De raad ten behoeve van de consultatie achtergrondinformatie te verstrekken over de denkrichtingen voor het nieuwe Beleidskader Sociaal Domein. Inhoud memo Aanleiding In januari 2019 stelde de gemeenteraad het Beleidsplan Sociaal Domein ‘Mensen voorop’ vast. Het beleidsplan werd voor onbepaalde tijd vastgesteld, maar is inmiddels niet meer op alle fronten actueel. Zo is er de coronapandemie geweest. De gevolgen hiervan zijn nog steeds merkbaar, bijvoorbeeld in de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen. Verder werd met onder andere de energiecrisis, de toenemende druk op de bestaanszekerheid en afname van kansengelijkheid ook in de gemeente Barneveld steeds meer zichtbaar. Daarnaast blijkt dat kosten voor zorg en ondersteuning in Nederland sterk stijgen. Dit geldt ook voor de gemeente Barneveld. Dit komt mede door de toename van problematiek, de sterke vergrijzing en de krapte op de arbeidsmarkt. Het beschikbaar houden van zorg en ondersteuning is daarmee een steeds belangrijkere opgave geworden. Tot slot zijn er landelijk beleidsmatige en wettelijke veranderingen.

Om op deze veranderingen en maatschappelijke opgaven een passend antwoord te geven, is een nieuw Beleidskader Sociaal Domein nodig.

Om te komen tot een nieuw Beleidskader Sociaal Domein stelde het college in februari 2025 een bestuursopdracht vast. Een onderdeel van deze opdracht is de consultatie van de gemeenteraad tijdens de commissie Samenleving in mei 2025. Dit memo dient ertoe achtergrondinformatie voor deze raadsconsultatie te verstrekken. Het proces tot nu toe In februari heeft het college, nadat het concept ter kennisname was behandeld in de commissie Grondgebied, een bestuursopdracht vastgesteld voor het opstellen van een nieuw Beleidskader Sociaal Domein. Sindsdien zijn verschillende stappen gezet om tot een breed gedragen en goed onderbouwd beleidskader te komen: • Twee partnerbijeenkomsten zijn georganiseerd. Met maatschappelijke organisaties en vrijwilligersorganisaties in het sociaal domein. Tijdens deze bijeenkomsten dachten partners mee over de doelen voor het nieuwe beleidskader, wat hiervoor nodig is en hoe goede initiatieven hiervoor benut kunnen worden (3 maart en 1 april 2025). • Het inwonerpanel is geraadpleegd. Hiermee konden inwoners hun ervaringen, knelpunten en ideeën delen voor het nieuwe beleidskader (maart/april 2025). • Diverse interne werksessies zijn georganiseerd. Hierin werkten ambtenaren samen aan de analyse van trends en ontwikkelingen, de inbreng van partners en de vertaling naar beleidskeuzes.

Ook werden ter inspiratie diverse externe experts en initiatiefnemers van goede voorbeelden uitgenodigd. • Een terugblik en analyse van cijfers is uitgevoerd. Zo werden ontwikkelingen in kosten, gebruik van voorzieningen, demografische trends en (lokale) maatschappelijke ontwikkelingen in kaart gebracht. • Een analyse werd uitgevoerd van recente bestaand(e) beleid/programma’s en de bouwstenen die dit oplevert voor het nieuwe beleidskader Sociaal Domein, waaronder de Integrale Cultuurvisie, de Ontwerp Omgevingsvisie, het Lokaal Plan Hervormingsagenda Jeugd, het programma Bestaanszekerheid en de Woonzorgvisie. • Een informele sessie met de raad vond plaats. Hierin zijn raadsleden geïnformeerd over het sociaal domein in de gemeente Barneveld. De presentatie is toegevoegd in de bijlage van dit memo. De opbrengsten uit deze stappen hebben geleid tot waardevolle inzichten en eerste bouwstenen voor het nieuwe Beleidskader Sociaal Domein. In de komende periode worden deze verder uitgewerkt. Dit betekent dus ook dat de denkrichtingen uit het memo de komende periode verder kunnen worden aangevuld. Waar komen we vandaan? Een korte terugblik De gemeente Barneveld bouwt al meerdere beleidsperiodes mee aan een veerkrachtige en verbonden samenleving waarin inwoners centraal staan.

Onder het motto "Zelf-Samen-Gemeente" kijken we eerst naar de mens: wat kan iemand zelf, wat is mogelijk samen met anderen en waar is gemeentelijke ondersteuning nodig? We denken oplossingsgericht in plaats van probleemgericht en sluiten aan bij wat voor iemand belangrijk is en nodig in specifieke situaties. Dit gedachtegoed vormt de basis voor het beleid in het hele sociaal domein van de gemeente Barneveld, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als in samenwerking met gecontracteerde en gesubsidieerde partners. Het gedachtegoed vormt de basis voor opgaven en doelen die in de

verschillende beleidsperiodes werden opgesteld. In het Beleidsplan Sociaal Domein ‘Mensen Voorop’ werden drie opgaves benoemd: 1. Groeien naar zelfstandigheid We hebben hiervoor geïnvesteerd in preventie en samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp en andere partners om jongeren beter te ondersteunen bij hun ontwikkeling. Onder andere door meer in te zetten op collectieve preventie in het voorveld bij het CJG en in te zetten op Kansrijke Start. De instroom in de jeugdhulp blijft groeien, maar minder snel dan landelijk. Dit laat zien dat er veel zelf- en samenredzaamheid is in de lokale gemeenschap en het lijkt erop dat de ingezette koers effect heeft. Een volgende stap hierin werd onlangs gezet met het Lokaal plan Hervormingsagenda Jeugd. 2. Meedoen naar vermogen Het stimuleren van participatie heeft ertoe geleid dat meer inwoners actief zijn in werk, vrijwilligerswerk en sociale initiatieven. Het aantal bijstandsuitkeringen is afgenomen, ook door ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat er in de gemeente Barneveld een grote groep mensen is van wie de bestaanszekerheid onder druk staat. Daarom werd eind vorig jaar het Programmaplan Bestaanszekerheid vastgesteld. 3. Samen oud worden Door de vergrijzing in Barneveld neemt de zorgvraag toe en groeit de druk op mantelzorgers.

Daarom hebben we extra ingezet op betere en domeinoverstijgende samenwerking met het medisch domein. Ook hebben we ingezet op laagdrempelig, preventief aanbod dat bijdraagt aan meer zelf- en samenredzaamheid. Dit lijkt een dempend effect te hebben op de immateriële Wmo-vangnetvoorzieningen. Tegelijkertijd zien we een stijging in de vraag naar materiële vangnetvoorzieningen door de toenemende vergrijzing. Tot slot is het aantal inwoners dat huishoudelijke hulp ontvangt fors toegenomen, grotendeels als gevolg van de landelijke afschaffing van de inkomensafhankelijke bijdrage in 2020. Kortom, om hulp en ondersteuning niet alleen houdbaar, maar vooral beter en toekomstbestendig te maken, is een volgende stap nodig. Dit betekent dat we nog meer uit moeten gaan van wat inwoners zelf en samen kunnen, met minder afhankelijkheid van professionele hulp. Niet alleen om financieel duurzaam te blijven, maar vooral om de kwaliteit van leven te vergroten. Ons antwoord: de beweging naar de samenleving Daarom zetten we de volgende stap: we bundelen onze krachten om collectieve oplossingen te stimuleren en de sociale kracht van de gemeente Barneveld te versterken. Dit betekent een verschuiving van afhankelijkheid naar zelfstandigheid, waarbij inwoners minder afhankelijk zijn van instanties en meer inzetten op onderlinge hulp en samenwerking.

Door te investeren in informele zorg, sociale netwerken en preventie, krijgt de samenleving de ruimte om zelf oplossingen te bieden. Zo blijft professionele hulp beschikbaar voor degenen die echt op (geïndiceerde) ondersteuning aangewezen zijn. Op deze manier zorgen we ervoor dat hulp en ondersteuning toegankelijk én toekomstbestendig blijven. Dit leidt tot de volgende denkrichting voor de visie:

Zelf-samen-gemeente

In onze gemeente zijn we er voor elkaar, en dat is wat ons sterk maakt. Onze negen dorpen zijn plekken waar we elkaar helpen, samen problemen aanpakken en voor elkaar zorgen. Die verbondenheid willen we versterken in onze groeiende gemeenschap. We willen dat onze dorpen plekken zijn waar iedereen zich thuis voelt en waar onze kinderen zich kunnen ontwikkelen. De gemeente schept de juiste randvoorwaarden, zodat mensen samen het verschil kunnen blijven maken. Actief bijdragen is essentieel voor een vitale samenleving. We verwachten dan ook dat onze inwoners zich naar vermogen inzetten voor de gemeenschap. Iedereen is dan onderdeel van een netwerk om op terug te vallen. Zo pakken we samen de vraagstukken van de toekomst aan. De gemeente stimuleert initiatieven die hieraan bijdragen. Eigen verantwoordelijkheid en elkaar helpen zijn belangrijk. Soms is extra ondersteuning nodig. De gemeente biedt dan passende hulp, zoveel mogelijk collectief en in de alledaagse omgeving. Zo kan iedereen meedoen. De opgaven

Overwegingen

Het huidige beleidsplan Sociaal Domein ‘Mensen voorop’ is ingedeeld op basis van leeftijdsgebonden opgaven. Dit biedt structuur, maar leidt in de praktijk soms tot verkokering, omdat veel vraagstukken – zoals armoede, eenzaamheid en zorg – meerdere of zelfs alle levensfasen raken. We willen daarom overstappen naar thematische strategische opgaven, die beter aansluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen en samenwerking tussen beleidsterreinen versterken.

Denkrichting strategische opgaven

1. Verbondenheid in groeiende gemeenschappen • De gemeente Barneveld staat bekend om haar sterke sociale samenhang, maar de groei van de dorpen vormt hierbij een uitdaging. Het versterken van de hechte gemeenschappen in onze dorpen, waar mensen elkaar helpen en voor elkaar zorgen, vraagt hierdoor meer aandacht. • De keerzijde van de sterke sociale samenhang is dat er ook een groep mensen is die zich sociaal uitgesloten voelt. We willen dat iedereen zich thuis voelt in de gemeente en dat sociale uitsluiting wordt tegengegaan. Hiervoor moeten we sociale inclusie stimuleren. • We werken actief aan het bevorderen van de sociale cohesie en de betrokkenheid van inwoners, waarbij wederkerigheid en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid centraal staan. Zo bouwen we aan het maatschappelijk belang en gaan we verdeeldheid tegen. Dit vraagt om de aanwezigheid van juiste randvoorwaarden, zoals voorzieningen voor bewegen, ontmoeten, sport en cultuur en een sterk verenigingsleven. • Als gemeente willen in goede verbinding staan met onze inwoners. Daarvoor is het belangrijk dat we de afstand tussen overheid en inwoner verkleinen, goed naar de inwoner luisteren, benaderbaar zijn en transparant. Én dat we inwoners laten meedenken en meebeslissen over ons beleid. 2. Bestaanszekerheid en gelijke kansen • We willen dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken over hun bestaanszekerheid.

Dit betekent dat ze zeker zijn van een

•

•

passende woning, voldoende en voorspelbaar inkomen, en de mogelijkheid om onverwachte kosten te kunnen betalen. Voor de jeugd is het vergroten van gelijke kansen essentieel. Dit begint bij de bestaanszekerheid van het gezin. Jongeren moeten toegang hebben tot goed onderwijs en ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Dit legt een stevige basis voor hun zelfredzaamheid en actieve bijdrage aan de samenleving. Werk speelt een cruciale rol in bestaanszekerheid. Het biedt structuur, helpt doelen te bereiken en versterkt het gevoel van erbij horen. We ondersteunen ook kwetsbare groepen die (tijdelijk) niet in hun eigen inkomen kunnen voorzien. Betaald werk is niet voor iedereen mogelijk, maar meedoen in de samenleving wel. Gelijke kansen ontstaan door iedereen een plek te geven om bij te dragen.

3. Gezond, vitaal en weerbaar • Gezondheid benaderen we vanuit het concept van positieve gezondheid. Het gaat om het vermogen van mensen om zich aan te passen aan en om te gaan met de uitdagingen van het leven, en om hun eigen gezondheid actief te bevorderen. • We richten ons op het versterken van vitaliteit voor alle inwoners, van jong tot oud, zodat zij gezond blijven en actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Dit draagt bij aan zowel de persoonlijke gezondheid van inwoners als aan het langer houdbaar houden van zorg en ondersteuning in de toekomst. • Ouderen zijn een drijvende kracht in de lokale gemeenschap. Ze dragen bij met hun ervaring en betrokkenheid, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk en mantelzorg. Tegelijkertijd zien we de uitdaging van de vergrijzing, waarbij het aantal 75-plussers tot 2040 verdubbelt. Dit brengt belangrijke vraagstukken voor zorg en welzijn met zich mee. Daarom is het van groot belang om ouderen te ondersteunen, zodat zij gezond, vitaal en actief kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. En als dat niet meer mogelijk is, moeten onze dorpen plekken zijn waar er naar ze wordt omgekeken. • We hebben relatief veel jeugd, en het is essentieel dat zij een stevige, stabiele basis krijgen om zich te ontwikkelen, hun talenten te ontdekken en zich voor te bereiden op een actieve rol in de samenleving.

Ouders spelen hierin een cruciale rol, samen met de bredere gemeenschap. We kijken bij problemen van jongeren vooral naar hun bredere context en niet uitsluitend naar de jongere zelf. Door gezamenlijke inspanningen en vroegtijdige preventie kunnen we gezondheidsproblemen voorkomen en een sterke basis leggen voor de toekomst van onze jeugd. 4. Passende woonsituatie met de juiste hulp en ondersteuning • De woningnood in onze gemeente vormt een grote zorg, vooral voor jongeren, ouderen en kwetsbare groepen. De zoektocht naar betaalbare woningen is moeilijk, en voor mensen met zorgbehoeften is het vinden van geschikte woningen vaak nog lastiger. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat jongeren langer in jeugdhulp blijven dan nodig, omdat er geen geschikte woning voor ze is. Dat is zowel onwenselijk voor de jongeren als voor de jeugdhulp(kosten). • Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid om, samen met woningcorporaties en andere partners, voldoende betaalbare woningen en aangepaste woonvormen voor ouderen en zorgbehoevenden te realiseren. We moeten investeren in

•

woonvormen die passen bij de diverse behoeften van onze inwoners. De gemeente speelt hierin een ondersteunende rol door de juiste voorwaarden en samenwerkingen te creëren voor passende woon- en zorgoplossingen. Het doel is dat iedereen, van jong tot oud, in zijn of haar eigen woning kan blijven wonen, met de juiste zorg en ondersteuning binnen handbereik.

De uitgangspunten Uitgangspunten vormen een belangrijk fundament voor onze werkwijze en helpen om consistentie en helderheid te bieden in (de uitvoering van) beleid. Net als in het huidige beleidsplan, vinden we het daarom belangrijk in het nieuwe beleidskader uitgangspunten op te nemen. Wel willen we een aantal wijzigingen doorvoeren.

Overwegingen

Sommige van de bestaande uitgangspunten bleken te onduidelijk of overlapten te veel. Daarom hebben we ze aangescherpt. We hebben ook een sterkere nadruk gelegd op het werken vanuit vertrouwen, in lijn met het Programmaplan Bestaanszekerheid. Ook willen we dat de uitgangspunten beter aansluiten bij een samenleving waarin mensen zelfredzaam zijn en waarin professionele interventie niet altijd de eerste of enige oplossing hoeft te zijn. Tot slot hebben we het laatste uitgangspunt verfijnd met ‘waar nodig’. Identiteit speelt niet altijd een doorslaggevende rol in hulpvragen, en gezien de toenemende schaarste in ondersteuning is efficiëntie belangrijk. Tegelijk erkennen we dat identiteit in sommige situaties essentieel is voor effectieve hulp. Daarom kiezen we voor een gebalanceerde benadering.

Denkrichting uitgangspunten Uitgangspunten Beleidsplan Sociaal Domein ‘mensen voorop’ 1. We sluiten aan op initiatieven en de eigen kracht van inwoners 2. We werken met elkaar en integraal 3. We spelen in op wat er nodig is 4. We werken (be)doel(ings)gericht 5. We bieden waar nodig maatwerk 6. We geven deskundigen handelingsruimte 7. We doen zo veel mogelijk lokaal, dichtbij mensen 8. We houden rekening met de identiteit van inwoners

Denkrichting uitgangspunten nieuw Beleidskader Sociaal Domein 1. We sluiten aan bij initiatieven en de eigen kracht van inwoners 2. We werken integraal samen 3. We doen wat nodig is 4. We werken vanuit vertrouwen 5. We doen zoveel mogelijk lokaal en dichtbij de mensen 6. We bieden ondersteuning waar mogelijk collectief aan 7. We realiseren ons dat tegenslagen deel uitmaken van het leven en niet altijd opgelost kunnen en hoeven te worden door professionals. 8. We houden waar nodig rekening met de identiteit van inwoners

Looptijd van het beleidskader Tijdens de bespreking van de bestuursopdracht in de commissie Grondgebied in januari jl. werd de looptijd van het beleidskader als aandachtspunt benoemd. Enerzijds werd benadrukt dat het onwenselijk is om te frequent een nieuw beleidskader op te stellen. Anderzijds werd het belang onderstreept van voldoende flexibiliteit om bij te kunnen sturen wanneer nodig.

Overwegingen

We willen elke college- en raadsperiode de mogelijkheid bieden om bij te sturen op het beleidskader voor het sociaal domein. Hoewel de visie en strategische opgaven doorgaans niet ingrijpend veranderen binnen een periode van vier jaar, worden de meer tactisch/operationeel georiënteerde doelen juist periodiek geactualiseerd. Dit zorgt ervoor dat het beleid flexibel blijft en kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen en maatschappelijke behoeften. Daarnaast hebben we een wettelijke verplichting om op bepaalde beleidsterreinen het beleid met een vastgestelde frequentie ter goedkeuring aan de raad voor te leggen. Dit biedt niet alleen een moment van reflectie en bijsturing, maar zorgt er ook voor dat ons beleid actueel en doelgericht blijft. Om het integrale werken te bevorderen, is het logisch om aan te sluiten bij de herijking van de Omgevingsvisie, die elke vier jaar plaatsvindt. Door deze afstemming kunnen we de samenhang tussen verschillende beleidsdomeinen versterken en een efficiënte, eenduidige koers blijven volgen.

Voorstel looptijd

Wij stellen daarom de volgende aanpak voor: • De formele looptijd van het beleidskader is vier jaar. • Het beleidskader heeft een horizon tot 2040. Zowel de visie als de strategische opgaven richten zich op deze lange termijn. • Elke vier jaar vindt een herijking plaats, waarbij nieuwe tactische/operationele doelen voor de volgende vier jaar worden vastgesteld. Indien nodig kunnen ook de visie, strategische opgaven of uitgangspunten worden bijgesteld. 4 Vervolg De komende periode staat in het teken van verdere concretisering en besluitvorming: • April - juni: Verwerking van de input uit de consultatieronde en verdere uitwerking van het beleidskader, waarbij wordt ingegaan op: o Een nadere uitwerking van de strategische opgave. o Het aanvullen met strategische en tactische/operationele doelen voor de komende vier jaar. o De doorwerking van het beleidskader naar aanvullend beleid in het sociaal domein en de samenhang met de Omgevingsvisie. o De monitoring en sturing. • Juni - september: Toetsing van het beleidskader bij relevante stakeholders. • Oktober: Definitieve vaststelling van het beleidskader, waarna de implementatie kan starten. Bijlage: • Presentatie informele sessie gemeenteraad 11 maart 2025.

Informele raadsbijeenkomst beleidskader sociaal domein 11 maart 2025

Doel van de avond •

Informeren van de raad over het sociaal domein in Barneveld, ter voorbereiding op raadsconsultatie. • Hoe is het sociaal domein georganiseerd? • Welke ontwikkelingen zijn er geweest de afgelopen jaren? • Welke opgaven liggen er?

Programma

•

Introductie met stellingen

•

Een nieuw Beleidskader Sociaal Domein

•

Het sociaal domein in de gemeente Barneveld

•

Terugblik Beleidsplan Sociaal Domein ‘mensen voorop’

• Gebruik voorzieningen en ontwikkelingen • Wat hebben we gedaan? • Welke opgaven liggen er?

Welkom en introductie Stellingen

Vraag 1 Hoeveel jeugdigen in Barneveld ontvangen jeugdhulp?

A. B. C.

1 op de 7 jeugdigen 1 op de 10 jeugdigen 1 op de 12 jeugdigen

Vraag 1 Hoeveel jeugdigen in Barneveld ontvangen jeugdhulp?

A. B. C.

1 op de 7 jeugdigen landelijk 1 op de 10 jeugdigen 1 op de 12 jeugdigen

Vraag 2 Hoeveel bedraagt de netto bijstandsuitkering (inclusief vakantie-uitkering) voor een alleenstaande of alleenstaande ouder per maand? A. € 1.345,45 B. € 1.566,15 C. € 1.743,80

Vraag 2 Hoeveel bedraagt de netto bijstandsuitkering (inclusief vakantie-uitkering) voor een alleenstaande of alleenstaande ouder per maand? A. € 1.345,45 B. € 1.566,15 C. € 1.743,80

Vraag 3 Hoeveel inwoners van Barneveld woonden er in een woonvorm voor beschermd wonen met een Wmo-indicatie in 2024? A. B. C.

34 64 84

Vraag 3 Hoeveel inwoners van Barneveld woonden er in een woonvorm voor beschermd wonen met een Wmo-indicatie in 2024? A. B. C.

34 64 84

Vraag 4 In 2023 telde de gemeente Barneveld circa 5.000 75-plussers. Hoeveel 75-plussers zijn er in 2040? A. B. C.

Circa 7.500 Circa 9.000 Circa 10.000

Vraag 4 In 2023 telde de gemeente Barneveld circa 5.000 75-plussers. Hoeveel 75-plussers zijn er in 2040? A. B. C.

Circa 7.500 Circa 9.000 Circa 10.000

Vraag 5 Waar zijn jeugdigen tussen de (6-18 jaar) het meest bang voor? A. B. C.

Oorlog Spinnen Huiswerk

Vraag 5 Waar zijn jeugdigen tussen de (6-18 jaar) het meest bang voor? A. B. C.

Oorlog Spinnen Huiswerk

Vraag 6 Hoeveel geld werd in 2024 ongeveer besteed aan Wmo voorzieningen (materieel en immaterieel, inclusief huishoudelijke hulp)? A. 3 miljoen B. 5 miljoen C. 10 miljoen

Vraag 6 Hoeveel geld werd in 2024 ongeveer besteed aan Wmo voorzieningen (materieel en immaterieel, inclusief huishoudelijke hulp)? A. 3 miljoen B. 5 miljoen C. 10 miljoen

Een nieuw beleidskader sociaal domein

Aanleiding •

Doelstellingen niet meer (volledig) actueel

•

Wetgeving veranderd

•

Geeft onvoldoende handvatten voor beleid en uitvoering

•

Wens van college en gemeenteraad

•

Samenhang met Omgevingsvisie

Bestaanszekerheid

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY

Vergrijzing

Mentale gezondheid

Houdbaarheid zorg, hulp en ondersteuning (Hervormingsagenda + Integraal Zorgakkoord+ arbeidsmarktkrapte)

Relatie overheid en burgers

Kansengelijkheid

Digitalisering en gebruik van data

Woningmarkt

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-NC-ND

Aanleiding •

Doelstellingen niet meer (volledig) actueel

•

Wetgeving veranderd

•

Geeft onvoldoende handvatten voor beleid en uitvoering

•

Wens van college en gemeenteraad

•

Samenhang met Omgevingsvisie

Een nieuw beleidskader sociaal domein Het proces

Opdracht Het opstellen van een nieuw beleidskader sociaal domein voor de periode 2025 – 2029 voor de gemeente Barneveld. Dit beleidskader maakt onderdeel uit van de bestuurlijke opgave ‘iedereen doet mee’ en bouwt voort op het huidige beleidsplan Sociaal Domein ‘mensen voorop’.

Planning Februari

Maart

April

Mei

Juni-aug

Sept-okt

Opdracht verstrekken door college

Inwonerpanel

Tweede partnerbijeen komst

Vertaling naar uitvoering

Concept beleidskader

Vierde interne werksessie

Advies adviesraad ASD

Vastelling college en gemeenteraad

Vragenlijst collega’s en partners Eerste interne werksessie Terugblik beleidsplan sociaal domein ‘mensen voorop’

Eerste partnerbijeen komst Tweede interne werksessie Informele bijeenkomst gemeenteraad

Derde interne werksessie Vertaling naar uitvoering

Consultatie gemeenteraad

Het sociaal domein in de gemeente Barneveld

Het verhaal van Barneveld

Zelf-Samen-Gemeente als rode draad

2012 Het gesprek WMO 2007 - Zelfredzaamheid en - Eigen verantwoordelijkheid

- Oplossingsgericht werken intern

Beleidsplan meer WelZijn, minder Zorg(en)

- Training maatschappelijke partners

- Zelf-SamenGemeente

2011: ontstaan CJJG, 2016 zelfstandig

Beleidskader 3 decentralisaties - Zelf, samen, gemeente - Toegang - Algemene voorzieningen

Decentralisaties

Naar 1 beleidsplan sociaal domein ‘mensen voorop’, Naar 3 opgaven i.p.v. 3 wetten

Zelf-Samen-Gemeente als rode draad

2012 Het gesprek WMO 2007 - Zelfredzaamheid en - Eigen verantwoordelijkheid

- Oplossingsgericht werken intern

Beleidsplan meer WelZijn, minder Zorg(en)

- Training maatschappelijke partners

- Zelf-SamenGemeente

2011: ontstaan CJJG, 2016 zelfstandig

Beleidskader 3 decentralisaties - Zelf, samen, gemeente - Toegang - Algemene voorzieningen

Decentralisaties

Naar 1 beleidsplan sociaal domein ‘mensen voorop’, Naar 3 opgaven i.p.v. 3 wetten

Beleidsplan sociaal domein ‘mensen voorop’ 2019 Beleidsplan sociaal domein ‘mensen voorop’ Groeien naar zelfstandigheid

Meedoen naar vermogen

Samen oud worden

Zelf-samen-gemeente Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

Visie vraagt andere taal Bijv.: •

Ondersteuning i.p.v. zorg

•

Gespreksvoerders i.p.v. klantmanagers

•

Oplossingsgericht i.p.v. vraaggericht

•

Jeugdhulp i.p.v. jeugdzorg

•

Aanbieders i.p.v. zorgaanbieders

Uitgangspunten 1. We sluiten aan op initiatieven en de eigen kracht van inwoners 2. We werken met elkaar en integraal 3. We spelen in op wat er nodig is 4. We werken (be)doel(ings)gericht 5. We bieden waar nodig maatwerk 6. We geven deskundigen handelingsruimte 7. We doen zo veel mogelijk lokaal, dichtbij mensen 8. We houden rekening met de identiteit van inwoners

Hoe ziet het sociaal domein in de gemeente Barneveld eruit?

Zelf-samen-gemeente Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

Rol gemeente Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

Voorveld: zonder beschikking Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

9,9 miljoen/jr + 2,8 miljoen GGD

……

Centering pregnancy Welzijn op recept

Onafhankelijke clientondersteuning Buurtbemiddeling

Cultuureducatie en - participatie …..

Dagactiviteiten voor ouderen Thuiscoaching & gezinscoaching Automaatje

Maaltijd aan huis Mantelzorgondersteuning

Spreekuren

Sociaal juridisch steunpunt Ondersteuning en werving vrijwilligers

Maatschappelijke stage

……

Jongerenwerk

Beweeg- en sportstimulering

Woonbewust ….. Opbouwwerk

Maatschappelijk werk GGZ inloop

Opvoedondersteuning Maatschappelijk Informatiepunt sport- en Digitale Overheid cultuurfonds

Vangnetvoorzieningen Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

49 miljoen/jr

Niet benoemd

•

Verder (12,5 miljoen) • Opvang Oekraïne • Diverse SPUK’s (o.a. OAB en Wet Inburgering) • Overige

De toegang

Zelf-samen-gemeente Hulp, bijstand en ondersteuning CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS

Vereniging, kerk, school, werk Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

Sociaal netwerk

Vrij toegankelijk aanbod

Vangnetvoorzieningen

Gemeentelijke toegang: gespreksvoerder •

Vier aanmeldbalies • Jeugd • Onderwijs • Wmo • Werk en financiële ondersteuning (Participatiewet en Schuldhulpverlening)

•

Oplossingsgericht werken

•

Maatwerk: sociaal netwerk, vrij toegankelijk aanbod, geïndiceerd aanbod

•

Zorg en veiligheid

Hulp, bijstand en ondersteuning

CJG, Connect, Welzijn Barneveld, Maatschappelijk werk, MEE, SJS Vereniging, kerk, school, werk

Buren, familie, vrienden

Individu/ gezin

Gespreksvoerder

Drie opgaven •

Waar staan we? (indicatoren)

•

Gebruik voorzieningen en ontwikkelingen?

•

Wat hebben we gedaan?

•

Welke opgaven liggen er?

Opmerkingen vooraf Bevolkingsgroei heeft invloed op toename kosten • 11% bevolkingsgroei tussen 2017 en 2024 => hogere inkomsten.

2024

Nederland

2017

Nederland

2024

Bevolkingssamenstelling

Barneveld

21,4%

13,2%

24,6%

23,2%

17,5%

2017

•

Barneveld

21,6%

14%

23,6%

24,8%

15,9%

0,0%

15,1%

12,3%

25,6%

26,5%

20,5%

16,3%

12,3%

24,7%

28,2%

18,5%

10,0%

14 jaar en jonger

20,0%

30,0%

15-24 jaar

40,0%

50,0%

25-44 jaar

60,0%

70,0%

45-64 jaar

80,0%

90,0% 100,0%

65 jaar en ouder

Opmerkingen vooraf •

Bevolkingsgroei heeft invloed op toename kosten • 11% bevolkingsgroei tussen 2017 en 2024 => hogere inkomsten

•

Loon- en prijsontwikkeling heeft invloed op toename kosten • 2017 t/m 2024: circa 33%

•

‘Beweging naar de voorkant’ heeft invloed op verdeling kosten • Subsidies voorveld kunnen dempend effect hebben op groei kosten achter beschikking.

Groeien naar zelfstandigheid

Groeien naar zelfstandigheid “We willen dat alle kinderen en jongeren in de gemeente Barneveld gezond en veilig opgroeien en zich ontwikkelen tot zo zelfstandig mogelijke burgers.” 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Bevordering cultuureducatie Versterken samenwerking met het onderwijs Jeugd en jongerenwerk Bevordering participatie in gezinnen met een Kleine beurs Ondersteuning jonge mantelzorgers Preventieve jeugdgezondheidszorg Kwaliteitstoezicht kinderopvang Opvoed-en opgroeiondersteuning

9. Tegengaan kindermishandeling 10. Bevordering bewegen en gezonde leefstijl 11. Overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt 12. Tegengaan taalachterstand bij jeugdigen 13. Zorg in en om de school 14. Uitvoeren van de leerplicht 15. Tegengaan vroegtijdig schoolverlaten 16. Leerlingenvervoer

Gebruik voorzieningen •

Circa 1.700 jeugdigen

•

2017-2024: toename van 6,7% • Minder dan landelijk • Minder dan bevolkingsgroei

•

Circa 20 miljoen in 2024

•

2017-2024: • toename van 47% in totale kosten • Toename van 38% per jeugdige • Toename kosten grotendeels te wijten aan bevolkingsgroei en loonen prijsontwikkeling

Wat hebben we gedaan? •

Uitvoering wettelijke taken

•

Ambulante gezinsondersteuning, steungezinnen coach on the job bij het CJG

•

WISE

•

Integrale Cultuurvisie

•

Sport- en beweegakkoord ll

•

Gezonde leefstijlakkoord

•

Buurtgerichte aanpak

Welke opgaven liggen er? Lokaal Plan Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028: •

Actielijn 1: Versterken van de pedagogische basis

•

Actielijn 2: Versterken van samenwerking tussen onderwijs en ondersteuning

•

Actielijn 3: Effectieve jeugdhulp/ bevorderen door- en uitstroom bij jeugdhulp

•

Actielijn 4: Versterken van de toegang tot geïndiceerde jeugdhulp

•

Actielijn 5: Zo thuis mogelijk

Meedoen naar vermogen

Meedoen naar Vermogen We willen dat inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Om dit te bereiken zetten we in op de volgende terreinen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Bevordering cultuurparticipatie Beweeg- en sportstimulering Buurtopbouwwerk Welzijnswerk voor inwoners met een beperking Bevordering vrijwilligerswerk Cliëntondersteuning Publieke gezondheid Toegankelijkheid Vergroten van basisvaardigheden

10. Wet inburgering 2021 11. Tegengaan huiselijk geweld 12. Maatschappelijk werk 13. Maatschappelijke opvang 14. Tegengaan problematische schulden 15. Arbeidsmarktbeleid en stimuleren samenwerking met ondernemers 16. Bijstandsverlening en re-integratie 17. Verstrekken Wmo-vangnetvoorzieningen 18. Bijzondere bijstand en minimaregelingen

Aantal bijstandsdossiers 2017-2025

- Een dossier betreft een huishouden. Dit kan een alleenstaande of echtpaar betreffen. - De bijstandsdichtheid (het aandeel van de bevolking met een bijstandsuitkering) in de gemeente Barneveld is relatief laag: 2% t.o.v. 4% landelijk. - Totaalbedrag 11,6 miljoen 2026.

Toename in duur van bijstandsverlening (o.a. door veranderende doelgroep) Aantal bijstandsdossiers 700

600

500

400

300

200

100

0

<1 jaar

2- 3 jaar

3-5 jaar 2017

5-15 jaar 2024

> 15 jaar

totaal

Bijstandsverlening naar leeftijdscategorie 2017-2025

Leeftijdsgroep bijstandsdossiers 300

250

200

150

100

50

0 < 27

27-45

45-60

2017

2025

>60

Wat hebben we gedaan? (2) •

Uitvoering wettelijke taken

•

Inwoner bij baan => baan bij inwoner

•

Inzet op mismatch tussen vraag en aanbod

•

Meer differentiatie expertise gespreksvoerders (jobcoach, specifieke doelgroepen)

•

Realisatie van het product beschermd thuis, omslag van beschermd wonen naar beschermd thuis

•

Programma bestaanszekerheid

•

Maatschappelijke opvang: hervorming urgentie

Welke opgaven liggen er? • Onzekerheid over budgetten • Krapte arbeidsmarkt en mismatch vraag en aanbod

• Opvangen autonome groei (o.a. instroom statushouders/jongeren) • (Toekomstige) wetswijzigingen zoals Participatiewet in Balans en Wetsvoortsel van school naar duurzaam werk • Woningmarkt

• Decentralisatie beschermd wonen • Realiseren doelen programma bestaanszekerheid (financiele zekerheid, positieve gezondheid, passend wonen) • Maatschappelijke opvang

Samen oud worden

Samen oud worden

“Wij willen dat ouderen en hun naasten kwaliteit van leven blijven ervaren.” 1. 2. 3. 4.

Sociaal-cultureel werk ouderen Aanpak laaggeletterdheid Senioren informatiepunt Steunpunt mantelzorg

5. 6. 7. 8.

Hulp door vrijwilligers Maaltijd aan Huis Huishoudelijke hulp Verstrekken Wmo-vangnetvoorzieningen

Gebruik voorzieningen immaterieel en materieel Immateriële voorzieningen

Wmo gebruik immaterieel en materieel

•

5,1 miljoen

800

•

Afname aantal inwoners • Verschuiving voorveld • 2021: WLZ opengesteld voor inwoners met psychische problematiek en 24-uurs zorgbehoefte

700

•

Stijging kosten per inwoner

600

500

400

300

200

Materiele voorzieningen •

•

1,5 miljoen

Toename aantal inwoners • Scootmobiel en traplift • Vergrijzing en bevolkingsgroei

100

0 2020

2021

2022 immaterieel

2023 materieel

2024

Gebruik voorzieningen- huishoudelijke ondersteuning Huishoudelijke ondersteuning

•

•

Stijging aantal inwoners • Bevolkingsgroei, vergrijzing • Abonnementstarief (goedkope ondersteuning €21,- p/m ) Kosten 2024: 3,7 miljoen

1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2020

2021

2022

2023

2024

Wat hebben we gedaan? •

Uitvoering wettelijke taken

•

Beweging naar de voorkant • Laagdrempelige dagactiviteiten • Doorontwikkeling activiteiten ouderen

•

Inzet op preventie • Valpreventie • Bewegen • Reablement

•

Domeinoverstijgend samenwerken • Gezondheidshuis • Wmo indicaties door casemanagers dementie

Welke opgaven liggen er? • Vergrijzing

Zorg

Sociaal domein Samenleving

Welke opgaven liggen er? • Vergrijzing

Zorg

Sociaal domein Samenleving

Complexere problematiek • Afschaling en wachtlijsten GGZ • Afschaling revalidatie • Langer zelfstandig thuiswonen

Welke opgaven liggen er? • Vergrijzing

Zorg

Sociaal domein Samenleving

Welke opgaven liggen er? • Vergrijzing

Zorg

Sociaal domein Samenleving

• Afname mantelzorgpotentieel • Langer zelfstandig thuis • Beschermd wonen => beschermd thuis

Contact

06 11792726 r.vandentop@barneveld.nl

Adres

Raadhuisplein 2, 3771 ER Barneveld

Website

www.barneveld.nl