B-1.25 Memo B&W Ontwikkelingen in de jeugdbescherming en start proeftuin Barneveld-Nijkerk d.d. 06-09-22.pdf

Raadsmemo Ontwikkelingen in de jeugdbescherming en start proeftuin BNS

Datum:

Onderwerp: Ter attentie van: Afzender: Portefeuillehouder: Mail behandelaar

23-08-2022 Ontwikkelingen in de jeugdbescherming en start proeftuin BNS De raad College van Burgemeester en Wethouders P.J.T. van Daalen m.vanhemmen@barneveld.nl

Telefoonnummer

06-21350704

De jeugdbescherming is een bijzonder onderdeel binnen de jeugdzorg. Binnen de jeugdbescherming worden kinderen geholpen die (ernstig) in hun ontwikkeling worden bedreigd. Dit komt bijvoorbeeld omdat er mishandeling of verwaarlozing plaatsvindt in het gezin, of omdat een kind een te groot gevaar vormt voor zichzelf. Binnen de jeugdbescherming kan een ‘maatregel’ worden opgelegd door de rechter, waardoor hij of zij ‘onder toezicht’ (OTS) wordt gesteld. Een voogd van een van de gecertificeerde instellingen (GI) wordt dan toegewezen aan het kind. Het proces om te komen tot zo’n OTS duurt lang en daar zijn veel partijen bij betrokken. Het start vaak met een melding bij Veilig Thuis. Veilig Thuis onderzoekt de melding en draagt deze vervolgens over aan de gemeente, in ons geval een gespreksvoerder Jeugd. Er wordt altijd geprobeerd om een gezin zo lang als mogelijk te helpen in het vrijwillig kader, maar dit lukt niet altijd. Als dit niet (meer) gaat, dan besluit de gespreksvoerder tot een bespreking aan de ‘Jeugdbeschermingstafel’. Deze tafel is onderdeel van het Veiligheidshuis. Aan deze tafel wordt besloten om al dan niet een onderzoek te starten door de Raad van de Kinderbescherming (RvdK). Besluit men hiertoe, dan doet RvdK onderzoek naar de situatie. Wanneer ingrijpen nodig is, vraagt RvdK om een maatregel aan bij de kinderrechter.

Als de kinderrechter hiertoe besluit, dan wordt er een voogd toegewezen vanuit een van de GI’s. Deze voogd kan verplichte hulp inzetten en in sommige ernstige gevallen het kind uit huis plaatsen. De jeugdbeschermingsketen is te complex Er zijn veel partijen betrokken in dit proces die elkaar opvolgen in taken en dikwijls overlappen. Dit maakt dat het proces lang duurt, stroperig is en dat informatie verloren gaat bij elk overdrachtsmoment. De vaak kwetsbare gezinnen zien tal van hulpverleners gedurende het proces en moeten keer op keer hun verhaal vertellen. Daarnaast denken we ook dat we nog meer in de preventie te kunnen doen en zorgvuldiger het proces kunnen bewandelen richting een OTS. Nederland is helaas kampioen uithuisplaatsingen en keuzes rondom een OTS kunnen nog zorgvuldiger worden gemaakt, blijkt uit onderzoek.

Niet alleen ouders en kinderen hebben hier last van, maar ook het personeel dat in deze keten werkt. De medewerkers hebben te maken met de meest zware en complexe gezinnen. Het werk is zwaar, maar daar krijgen zij niet meer waardering voor (zowel financieel als emotioneel). Ook voor hen is het systeem complex en dit kost hun veel tijd en energie. Vooral bij de gecertificeerde instellingen zijn grote personeelstekorten. Landelijke ontwikkelingen In 2019 en 2020 zijn er een aantal kritische inspectierapporten gepubliceerd met de titel ‘Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’. Deze rapporten hebben tot een aantal korte- en lange termijn maatregelen geleid. Zo is allereerst een doorbraakmethode verplicht gesteld voor alle individuele casussen die op dat moment vastliepen. Elke gemeente moest op onorthodoxe wijze een oplossing zoeken voor de kinderen die al te lang wachten op passende hulp via de jeugdbeschermingsorganisaties. Ook is er op landelijk niveau een ‘toekomstscenario’ opgesteld. Dit scenario is hieronder visueel weergeven. In de toekomstige jeugdbescherming is de belangrijkste rol weggelegd voor het lokale team. Zij staan dicht bij het gezin en zijn de casusregisseur bij gezinnen waar onveiligheid speelt. In dit scenario zijn zij dan ook eindverantwoordelijk voor deze gezinnen. Verder is het regionale veiligheidsteam een belangrijk nieuw onderdeel.

Het lokale team kan het regionale veiligheidsteam ‘bijschakelen’ als specifieke expertise nodig is. Alle taken en functies die nu nog over de verschillende organisaties zijn verdeeld, worden samengevoegd in dit team. Het is de bedoeling dat de komende jaren wordt toegewerkt naar deze werkelijkheid. Dit gebeurt in zogenoemde proeftuinen. Onder het kopje ‘lokale ontwikkelingen’, wordt hier uitgebreid op in gegaan. De verwachting is dat de (stelsel)wijziging per 2026 wordt doorgevoerd.

Regionale ontwikkelingen

Daarnaast zijn alle gemeenten, samen met de GI’s, VT en RvdK op provinciaal niveau aan de slag gegaan met een Verbeteragenda, in Gelderland de Gelderse Verbeteragenda. In deze agenda staan tal van afspraken rondom contracteren, het tarief, een gezamenlijke visie, monitoring en samenwerkingsafspraken tussen lokale teams en GI’s. Deze agenda is dit jaar gestart. De bouwstenen zijn hieronder in de afbeelding weergegeven.

Lokale ontwikkelingen Zoals eerder genoemd wordt het toekomstscenario beproefd in ‘proeftuinen’. Er zijn zes landelijke proeftuinen, binnenkort worden daar nog vier aan toegevoegd. De FoodValley is een van deze proeftuinen. De gemeente Ede is gestart met ‘Jeugdlink’ in 2020. Dit jaar sluiten ook de andere gemeenten in de FoodValley aan. Barneveld, Nijkerk en Scherpenzeel trekken gezamenlijk op in een eigen proeftuin. Deze proeftuin is gestart per 1 juni 2022. De proeftuin bestaat uit een veiligheidsteam met een teamleider, gedragswetenschapper en professionals vanuit de jeugdbeschermingsorganisaties. Elke gespreksvoerder kan bij een casus waar onveiligheid speelt, het veiligheidsteam inschakelen. Met dit veiligheidsteam wordt geprobeerd om een OTS te voorkomen. Mocht dit niet lukken, dan kan het proces naar een jeugdbeschermingsmaatregel wel worden versneld. Per gemeente sluiten zogenoemde ‘ambassadeurs’ aan. In Barneveld gaat het om twee gespreksvoerders Jeugd. Zij zorgen voor de verbinding tussen het veiligheidsteam en het lokale team en denken mee in de verdere ontwikkeling van de proeftuin.

-1Afdeling: Sociaal Domein Behandelaar: Hemmen, Martine van Telefoonnummer: 06-21350704 Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct:

Onderwerp:

Voorstelnr. 2291 Barneveld, Portefeuillehouder: P.J.T. van Daalen Op overzicht Bestaand beleid (website)

Ontwikkelingen in de jeugdbescherming en start proeftuin Barneveld-NijkerkScherpenzeel

Gevraagde beslissing: 1. Kennis te nemen van de memo 'ontwikkelingen jeugdbescherming en start proeftuin BNS'. 2. De memo 'Ontwikkelingen jeugdbescherming en start proeftuin BNS' ter kennisname voor te leggen aan de gemeenteraad.

1. Inleiding De huidige jeugdbescherming is complex en knelt. In een jeugdbeschermingstraject zijn naast de gespreksvoerders van de gemeente, drie organisaties betrokken. (Veilig Thuis (VT), Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en Gecertificeerde Instellingen (GI).) Deze organisaties werken opeenvolgend (als estafette) en overlappen in taken. Kinderen en volwassenen voelen zich onvoldoende gehoord, gezien en gesteund. Ook professionals ervaren de complexiteit als belemmerend. Veel professionals binnen jeugdbeschermingsketen verliezen motivatie voor het vak en verlaten in groten getale de organisaties.

de

Om deze redenen zijn er verbeteringen nodig binnen de jeugdbescherming. Landelijk is er daarom een toekomstscenario geschreven waar de komende jaren naartoe wordt gewerkt in zogenoemde ‘toekomsttuinen’. Als jeugdhulpregio FoodValley hebben we daarin een bijzondere positie en zijn we ‘proeftuin’. In Barneveld zijn we daar per 1 juli 2022 mee gestart. In dit collegevoorstel wordt op beide ontwikkelingen nader ingegaan in de memo in de bijlage.

2. Beoogd effect a) Meetbaar effect Met de start van de proeftuin en daarmee meer focus op ‘het voorkomen van’, hopen we op een daling in het aantal besprekingen aan de jeugdbeschermingstafel en daarmee in een afname aan jeugdbeschermingsmaatregelen. b) Maatschappelijk effect Een eenvoudigere jeugdbescherming, die dichter bij het gezin is georganiseerd leidt naar verwachting tot een betere hulpverlening van de meest kwetsbare gezinnen waar onveiligheid speelt.

3. Argumenten 1. Het toekomstscenario schetst een jeugdbescherming waarbij het lokale team (onze gespreksvoerders jeugd) een centrale, regisserende rol hebben als het gaat om gezinnen in onveiligheid. Het regionale veiligheidsteam wordt bijgeschakeld indien nodig. Het regionale veiligheidsteam zal grotendeels de taken hebben die nu belegd zijn bij VT, RvdK en de GI’s. 2. De proeftuin die wordt gestart in Barneveld (in samenwerking met Nijkerk en Scherpenzeel) kent dezelfde contouren als het geschetste landelijke toekomstscenario. Op deze manier oefenen we met en sorteren we voor op de stelselwijziging die in de komende jaren plaats zal vinden. 3. Doordat de jeugdhulpregio FoodValley een van de acht landelijke proeftuinen is, doen wij in 2022 aanspraak op een subsidie vanuit VWS en J&V. De kosten die voor het regionale veiligheidsteam worden gemaakt, worden daaruit betaald.

4. Kanttekeningen 1. Hoewel we pas net van start zijn gegaan met het beproeven van het toekomstscenario, kan het zijn dat de stelselwijziging eerder plaats gaat vinden dan nu wordt gecommuniceerd door het rijk (over drie à vier jaar). Dit heeft te maken met de steeds nijper wordende personeelstekorten bij de jeugdbeschermingsorganisaties.

-22. In het toekomstscenario is een grote rol weggelegd voor ‘lokale teams’. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat deze teams ook zelf hulp verlenen. Barneveld heeft er bewust voor gekozen om niet te werken met wijkteams maar met gespreksvoerders voor beschikte hulp en het CJG voor voorliggende veld. De gespreksvoerders voeren wel actieve regie, Dat wil zeggen dat zij ervoor zorgen dat het kind de best passende hulp ontvangt op de snelste manier. Hoewel dit in onze lokale proeftuin geen probleem lijkt te zijn, is dit wel een aandachtspunt om ‘te beproeven’.

5. Financiën Financiering 2022 Het grootste gedeelte van de proeftuin wordt gefinancierd uit een regionale subsidie die de gemeente Ede ontvangt voor de proeftuin in de gehele regio FoodValley. Daaruit wordt het veiligheidsteam betaald dat ook voor de proeftuin BNS wordt ingezet. Lokaal wordt er voor de proeftuin extra inzet vanuit de gespreksvoerders Jeugd gevraagd. Dit past niet binnen het huidige takenpakket en hier is dus extra capaciteit voor nodig. Voor 2022 gaat dit naar verwachting om een bedrag van € 9.000. Deze extra capaciteit kan worden gedekt uit de reguliere budget Jeugd (Vangnetvoorziening). Financiering 2023 en 2024 De regionale subsidie voor de proeftuin FoodValley loopt eind 2022 af. Dit betekent dat vanaf 2023 de kosten voor het veiligheidsteam door gemeenten zelf gedekt moet worden. Zowel in 2023 als 2024 wordt een bedrag van € 157.000 aan kosten verwacht. Dit bestaat uit: - Veiligheidsteam: € 130.000 - Extra inzet gespreksvoerders € 27.000 Deze kosten zullen worden gedekt uit het regulier budget Jeugd (Vangnetvoorziening). Hier is ruimte voor in dit budget

6. Uitvoering Planning Na besluitvorming van het college wordt de memo doorgeleid naar de gemeenteraad. De uitvoering van de proeftuin is gestart per 1 juni 2022. Communicatie Nadat de memo is doorgeleid naar de raad zal er een bericht op de gemeentepagina in de Barneveldse krant worden geplaatst. Ook zal de krant worden uitgenodigd voor een persgesprek met wethouder Hans van Daalen. Evaluatie/controle De voortgang van de proeftuin wordt door middel van de onderzoeksmethode ‘Storytel’ gemonitord. Ook worden een aantal kwantitatieve KPI’s opgesteld en gemonitord (bijv. snelheid van oppakken casus na melding, doorlooptijd casussen, etc.).

7. Bijlagen 1. Memo toekomstscenario en proeftuin Barneveld-Nijkerk-Scherpenzeel.