Document · PDF

B-1.17 Besluit B&W over regioplan voor integraal zorgakkoord regio De Vallei d.d. 28-11-23

Gemeenteraad 13 december 2023, gemeente BarneveldBij agendapunt: Ingekomen en uitgaande stukken9.305 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Organisatieonderdeel: Samenleving Behandelaar: R. van den Top Telefoonnummer: +31611792726 Ter kennisname naar de raad Nummer beleidsproduct: 113

Onderwerp:

Voorstelnr. 3134 Barneveld, 21 november 2023 Portefeuillehouder: J. de Heer-Verheij Op overzicht Bestaand beleid (website)

Regioplan voor het Integraal Zorgakkoord in de regio Gelderse Vallei

Gevraagde beslissing: 1. In te stemmen met het regioplan Vitale Vallei 2023-2027. 2. Wethouder De Heer-Verheij te mandateren namens de gemeente Barneveld het regioplan Vitale Vallei 2023-2027 te ondertekenen tijdens de lancering op 30 november 2023. 3. Het regioplan Vitale Vallei 2023-2027 middels bijgevoegde raadsmemo ter kennisname te verzenden aan de raad. 4. Ten behoeve van de uitwerking van het regioplan Vitale Vallei 2023-2027 de IZA partners via de klankbordgroep IZA te informeren over de bereidheid van de gemeente Barneveld om te participeren in de domein overstijgende samenwerking via de nog nader uit te werken governance.

1. Inleiding In september 2022 heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) met partijen uit de zorg, rijksoverheid, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties het Integraal Zorgakkoord (verder: IZA) ondertekend. Hiermee wordt door partijen een volgende stap gezet om domeinoverstijgend te werken en een regionaal gecoördineerde aanpak van zorg en preventie te realiseren. De uitwerking van de IZA-doelen dient plaats te vinden in de verschillende samenwerkingsregio’s door middel van het opstellen van een regioplan en het inregelen van een regionale governance. Gemeente Barneveld is hierbij onderdeel van de regio Gelderse Vallei. Regiobeeld Gelderse Vallei Net als in de rest van Nederland staat het zorgsysteem in de regio Gelderse Vallei onder druk. Dit blijkt onder meer uit het regiobeeld Gelderse Vallei dat in juni 2023 werd gepubliceerd. Kernpunten uit het regiobeeld zijn: • Net als elke regio heeft ook de Gelderse Vallei te maken met vergrijzing, er komen bijna 26.000 ouderen boven 65 jaar bij tot 2040. Toch is het percentage ouderen boven 65 jaar kleiner dan de rest van Nederland en is de bevolkingsgroei in de Gelderse Vallei groter dan de rest van Nederland; • De inwoners van de Gelderse Vallei hebben een hogere ervaren gezondheid dan gemiddeld in Nederland.

Ook de jongeren doen het gemiddeld beter in vergelijking met Nederland (al zien we in de trends dat het wel naar het Nederlandse gemiddelde trekt). Risico’s zijn (vanwege jongere populatie) de mentale gezondheid en de vaccinatiegraad. • Roken, alcoholgebruik en bewegen laten een gunstige ontwikkeling zien. Overgewicht laat juist een stijgende lijn zien, en is vergelijkbaar met de rest van Nederland; • Het aantal mensen met een chronische aandoening in de Gelderse Vallei neemt toe, met name de ouderdomsziekten zoals dementie komen in 2040 veel vaker voor (circa 50% meer); • Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder die kampen met eenzaamheid groeit de komende jaren, maar is nog steeds lager dan het landelijk gemiddelde. • De wachttijden voor medisch specialistische zorg en geestelijke gezondheidszorg zijn relatief hoog in de Gelderse Vallei. In vergelijking met de rest van Nederland is er relatief een sterkere stijging van ziekenhuiszorg. • De vraag naar wijkverpleging neemt de komende jaren met ruim 56% toe. Het volledige regiobeeld is toegevoegd in bijlage 1. Regioplan Gelderse Vallei Om de knelpunten het hoofd te bieden, zijn in de afgelopen maanden door partners uit zorg en welzijn, gemeenten, sociaal domein en zorgverzekeraars de krachten gebundeld. Dit heeft geresulteerd in het regioplan Vitale Vallei 2023-2027 (verder: regioplan).

In dit regioplan is afgesproken hoe we de komende jaren

-2gelijkgericht samenwerken aan de transitie naar passende zorg, ondersteuning en gezondheid binnen de regio Gelderse Vallei. Dit regioplan is toegevoegd in bijlage 2. Regio-opgaven In het regioplan zijn vijf regio-opgaven benoemd: 1. Vitaal ouder worden De groeiende groep ouderen woont langer zelfstandig thuis. We bieden passende zorg en ondersteuning waar dat nodig is. We zetten in op de sociale basis, hulp van de omgeving en mantelzorg, inzet van digitale middelen en reablement. Ouderen kunnen als vrijwilliger actief bijdragen in de regio. 2. Kansrijk opgroeien Kinderen groeien gezond en gelukkig op in de regio en zijn weerbaar tegen de onvermijdelijke hobbels van het opgroeien. Kinderen die het nodig hebben worden goed en snel geholpen met jeugdhulp. We zetten in op een kansrijke leefomgeving en het vergroten van ouderbetrokkenheid. 3. Mentaal vitaal Er zijn meer mentaal gezonde en veerkrachtige inwoners en kortere wachtlijsten voor de GGZ. We organiseren laagdrempelige activiteiten (vindbaar & dichtbij) voor specifieke doelgroepen en/of hun omgeving. 4. Passende acute zorg De acute zorg is toekomstbestendig ingericht en de patiënt die dit echt nodig heeft krijgt de juiste acute zorg op de juiste plek en door de juiste professional. Hiervoor is een spoedplein ingericht, zijn zorglijnen uitgewerkt en is zorgcoördinatie verder gebracht. 5.

Passende zorg & ondersteuning bij multiproblematiek Er zijn minder inwoners met multiproblematiek, en daar waar ondersteuning en zorg nodig is, is er een integrale aanpak met coördinatie en afstemming tussen verschillende domeinen Het fundament Naast de regio-opgaven, wordt in het regioplan ook het fundament beschreven van waaruit wordt gewerkt. Dit fundament is een basis die nodig is om zo vitaal en krachtig mogelijk te blijven: 1. Naar elkaar omzien Om mentaal en fysiek gezond te kunnen leven hebben mensen elkaar nodig. Een sterke sociale basis (netwerk van informele en formele contacten) is hierbij cruciaal. 2. Gezonde leefstijl De basis van een gezonde leefstijl bestaat uit voldoende slaap, beweging, gezond eten en drinken. Daarnaast is zingeving, vertrouwen in de toekomst en participatie belangrijk. Evenals veerkracht om met tegenslagen om te gaan en weerstand te kunnen bieden aan ongezonde verleidingen. 3. Bestaanszekerheid Problemen met bestaanszekerheid hebben grote (40%) invloed op de gezondheid. Bewustwording van de invloed ervan op de mogelijkheid gezonde keuzes te maken en vitaal te blijven is cruciaal. 4. Gezonde leefomgeving Een fijne fysieke leefomgeving is belangrijk voor de gezondheid. Is er genoeg groen in de wijk, ontmoetingsruimte, nodigt de omgeving uit tot bewegen, zijn er speelmogelijkheden? 5.

Laagdrempelige toegang Makkelijk bereikbare en vindbare ondersteuning & zorg vanuit een integrale blik. Vanaf daar kan met de inwoner een passender aanbod worden gevonden. 6. Professionals kennen en vinden elkaar Elkaar -over organisaties én domeinen heen- kennen en weten te vinden. Dat helpt bij het vroeg signaleren en het goed doorverwijzen. Samen leren en reflecteren, o.a. door casuïstiek en betrokkenheid van inwoners is hierbij belangrijk. Van ambities naar uitvoering Partijen die deelnemen aan het regioplan committeren zich aan de ambities, uitgangspunten en doelen die zijn beschreven in het regioplan. Om hier uitvoering aan te geven, wordt in het eerste kwartaal van 2024 een passende netwerkstructuur opgezet. In het eerste kwartaal wordt tevens een integraal transformatieplan opgesteld voor de eerste set van projecten en randvoorwaarden. Ook worden dan nadere afspraken gemaakt over de organisatie, activiteiten en financiering.

-3-

2. Beoogd effect a) Meetbaar effect De doelen uit en de voortgang van het regioplan worden gemeten aan de hand van de drie volgende indicatoren: • Ervaren (positieve) gezondheid • Passend aantal FTE • Zorgkosten per inwoner Deze indicatoren zijn een startpunt en worden verder verdiept en mogelijk uitgebreid.

b) Maatschappelijk effect Het regioplan richt zich op het welbevinden en de gezondheid van inwoners in de Gelderse Vallei en het bieden en beschikbaar houden van kwalitatief hoogwaardige zorg waar dat nodig is. Daarbij staat de gezamenlijke ambitie, de beweging naar passende zorg, ondersteuning, gezondheid en welbevinden, centraal.

3. Argumenten 1.1 De in het regioplan benoemde ambities en doelen sluiten nauw aan bij het lokale beleid van de gemeente Barneveld. De ambities en doelen sluiten nauw aan bij de doelen uit het beleidsplan Sociaal Domein ‘Mensen voorop’. Tevens sluit het regioplan aan bij actuele ontwikkelingen. Een voorbeeld hiervan is de nadrukkelijke aandacht voor het thema bestaanszekerheid, wat in de gemeente Barneveld tot uitdrukking komt in programma Bestaanszekerheid. 1.2 Het regioplan is gebaseerd op het eerder opgestelde regiobeeld Mensen en middelen zijn schaars. Daarom is het belangrijk dat we naast transformeren ook prioriteren. Een belangrijke eerste stap om te kunnen prioriteren is het in beeld brengen van de uitdagingen in de regio. Samen met de gemeenten en GGD’en uit de Gelderse Vallei heeft Coöperatie Menzis daarvoor het regiobeeld voor de Gelderse Vallei opgesteld. Het regioplan is hierop gebaseerd. Daarmee wordt inzet gepleegd op de belangrijkste knelpunten in de regio. 1.3 Regionale samenwerking is nodig om de lokale doelen te bereiken. Een voorbeeld hiervan zijn samenwerkingsafspraken met de zorgverzekeraar. Zij zijn vaak niet bereid tot het maken van lokale afspraken met elke gemeente afzonderlijk, maar zijn hier op regioniveau eerder toe bereid.

Een ander voorbeeld zijn de doelen van de gemeente Barneveld in het plan van aanpak voor de ‘Brede SPUK-Regeling voor sport, bewegen, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en de sociale basis’ (voorstel 3012). Daarbinnen moeten onder andere ketenaanpakken ontwikkeld worden. Dat kan niet zonder regionale afspraken met zorgpartijen. Deze regionale afspraken maken onderdeel uit van het regioplan en helpen zodoende om de lokale doelen uit het plan van aanpak voor de Brede SPUK-Regeling te bereiken. 1.4 Door het regioplan te ondertekenen, komen SPUK-IZA middelen beschikbaar. Het rijk heeft SPUK-IZA middelen beschikbaar gesteld voor regio’s die deelnemen aan het Integraal Zorgakkoord. Voor de regio Gelderse Vallei is hiervoor 2,4 miljoen euro op jaarbasis beschikbaar. 2.1 Op 30 november wordt het regioplan gelanceerd en zullen alle partijen het plan ondertekenen. Aan alle partijen wordt gevraagd om tijdens de lancering akkoord te geven op het regioplan. Voor gemeente Barneveld zal wethouder De Heer-Verheij aanwezig zijn op het event en namens de gemeente Barneveld het regioplan ondertekenen. 3.1 De uitwerking van het IZA is een belangrijk agendapunt voor gemeenten de komende jaren. Het is daarom belangrijk om de raad te informeren over de wijze waarop het integraal zorgakkoord in de Gelderse Vallei invulling krijgt.

Daarom wordt met bijgevoegde raadsmemo de raad geïnformeerd over het regioplan. 4.1 Het regioplan is het resultaat en de start van samenwerking tussen partijen met een gedeelde ambitie: transformeren naar gezondheid, preventie en passende zorg. Voor de uitwerking van het regioplan is de komende jaren domein overstijgende samenwerking nodig. De regionale samenwerking dient verdiept te worden om impact te maken met de doelen en ambities uit het regioplan. Het verder invulling geven aan de governance en de uitvoering van deze governance is hiervoor

-4van belang. De klankbordgroep IZA heeft alle partners opgeroepen om kenbaar te maken of zij bij de uitwerking van het regioplan willen participeren. Voorgesteld wordt om de bereidheid van de gemeente Barneveld om te participeren in de governance na dit collegebesluit kenbaar te maken bij de IZA partners. Hierbij is een voorwaarde dat de capaciteit lokaal beschikbaar kan worden gemaakt en bekostigd kan worden uit de SPUK IZA-middelen.

4. Kanttekeningen Het opstellen van het regioplan is een intensief proces geweest met een groot en divers aantal partijen. Zo is eind september 2023 een tweedaagse verdiepingssessie georganiseerd waar ruim 30 organisaties en gemeenten vertegenwoordigd waren en hebben de regiogemeenten onderling samen koers bepaald en input gegeven. Om vanuit deze betrokkenheid en alle geleverde inbreng een regioplan te laten ontstaan in dit tijdsbestek is een opgave op zichzelf. Tegelijkertijd zijn er ook nog kanttekeningen te plaatsen bij het regioplan. Onderstaande kanttekeningen worden bij de uitvoering meegenomen en blijven we onder de aandacht brengen vanuit de gemeente Barneveld: • Maatschappelijk draagvlak en participatie van inwoners De benodigde transformatie vraagt een andere manier van leven en zorgen, zowel van inwoners als professionals. Deze transformatie vraagt om het creëren van maatschappelijk draagvlak. Dit vraagt om actief met inwoners in gesprek te zijn en te blijven. • Lokale initiatieven In de gemeente Barneveld zijn er veel initiatieven waarin het sociaal en medisch domein al goed samenwerken. Voorbeelden hiervan zijn het bestuurlijk overleg Wonen, Zorg en Welzijn en het Gezondheidshuis. Op dit lokale niveau en in de wijken en buurten ontstaan veel initiatieven die kunnen bijdragen aan de doelen die gesteld zijn in het regioplan.

Gemeente Barneveld vindt het van belang dat er in de uitvoering van het regioplan voldoende ruimte en financiering komt voor lokale initiatieven. • Niet alles is maakbaar In het regioplan zijn veel ambities geformuleerd om inwoners te stimuleren gezond en krachtig te blijven. Preventie is echter niet altijd passend of mogelijk. We blijven aandacht vragen voor een waardig leven en passende hulp en ondersteuning op de juiste plek voor mensen die te kampen hebben met aandoeningen. • Governance De gemeenten werken in verschillende samenstellingen samen in de regio. Voor de gemeente Barneveld is het van belang dat er aansluiting in deze verschillende samenstellingen gevonden kan worden. Voorbeelden hiervan zijn de twee betrokken GGD’en en een andere samenstelling van de jeugdhulpregio. Ook vragen we telkens aandacht voor een goede aansluiting van onze lokale samenwerkingspartners. Alleen door per opgave en initiatief de juiste partijen te betrekken kunnen we het verschil met elkaar maken. In bovenstaande punten staat de gemeente Barneveld niet alleen. Ook de regiogemeenten en partners zoeken naar een goede balans hierin. Daarmee is er het vertrouwen dat deze aandachtspunten een plek weten te vinden in de uitvoering.

5. Financiën Er zijn structureel middelen beschikbaar gesteld door het Rijk voor gemeentelijke inzet binnen het IZA. Voor de periode 2023 – 2026 ontvangt de gemeente Ede als mandaatgemeente deze middelen via de SPUK IZA (2,4 miljoen euro voor de regio Gelderse Vallei). Door de regiogemeenten wordt momenteel een begroting 2024-2026 opgesteld. Deze wordt later dit jaar samen met de samenwerkingsovereenkomst in het college gebracht ter besluitvorming. Uiterlijk 31 december 2023 dient Ede, mede namens de andere gemeenten de aanvraag 2024-2026 in bij het ministerie van VWS. De aanvraag dient te bestaan uit het regioplan Vitale Vallei, de inrichting van de regio-governance en de begroting 2024-2026. Daarnaast zijn er door het Rijk transformatiemiddelen voor impactvolle transformaties beschikbaar gesteld (landelijk 2,8 miljard). Hiervoor kunnen straks in het kader van het regioplan voorstellen ingediend worden bij de zorgverzekeraar.

6. Participatie en communicatie a) Participatie De totstandkoming van het regioplan is een regionaal proces. Zoals benoemd in de eerste tussentijdse evaluatie van het participatiebeleid van de gemeente Barneveld, is participatie bij regionale samenwerkingen

-5een aandachtspunt (zie voorstelnummer 2951). Er is een regionaal proces voor participatie gevolgd, dat op sommige punten afweek van het lokale participatiebeleid. Voor de betrokken partijen uit de regio was participatietrede 3 ‘meewerken/adviseren’ van de participatieladder van toepassing. Bij de opstelling van het regioplan werden tal van organisaties uit de regio betrokken. Een brede vertegenwoordiging vanuit onder andere gemeenten, eerstelijnszorg, acute zorg, het sociaal domein en de GGZ nam deel aan bijeenkomsten en overleggen en raadpleegde de eigen achterban. Gemeenten hebben hun eigen adviesraden betrokken. Hiervoor was participatietrede 2 ‘meedenken/ raadplegen’ van de participatieladder van toepassing. De Adviesraad Sociaal Domein heeft het concept regioplan ontvangen en heeft hier een schriftelijk advies over uitgebracht. Het advies richtte zich vooral op concretisering, betrokkenheid van inwoners en de ASD bij de uitvoering, ruimte voor een lokale aanpak en aandacht voor het wegnemen van financiële barrières. Het volledige advies is toegevoegd in bijlage 4. Bij het regionale schrijfteam heeft de gemeente aandacht gevraagd voor een goede terugkoppeling ten aanzien van de uitgebrachte adviezen door de adviesraden.

Tevens heeft de gemeente Barneveld samen met de andere regiogemeenten aandacht gevraagd voor meer inwonerparticipatie bij de concretisering en uitvoering van het regioplan.

b) Communicatie Er wordt regionaal een persbericht voorbereid. Deze wordt afgestemd met de afdelingen communicatie van gemeenten. De raad wordt middels bijgevoegd raadsmemo geïnformeerd over het regioplan.

7. Uitvoering Planning: Op 30 november wordt het regioplan bij een feestelijke bijeenkomst ondertekend door alle partijen. Dit vormt de aftrap van de uitvoering van het regioplan. Per regio-opgaven zullen coalities opgesteld worden die aan de slag gaan met de doelen en plannen per opgave. In het regioplan is de basis voor de governance opgenomen. De komende periode wordt deze governance verder uitgewerkt door de partners. Op 27 juni 2023 heeft uw college besloten een volmacht af te geven aan de gemeente Ede om namens de regiogemeenten als mandaatgemeente op te treden in het kader van de IZA en de daarbij behorende governance (voorstel 2884). In navolging op de volmacht wordt een samenwerkingsovereenkomst opgesteld tussen de gemeenten. Deze wordt later dit jaar in het college gebracht ter besluitvorming. Evaluatie/controle: In het regioplan is een aantal indicatoren beschreven om de voortgang te meten: • Ervaren (positieve) gezondheid • Passend aantal FTE • Zorgkosten per inwoner Deze indicatoren zijn een startpunt en moeten verder worden verdiept en mogelijk worden uitgebreid. Daarbij wordt gedacht aan het ontwikkelen van een vitaliteitsscore en het toevoegen van proces indicatoren.

8. Bijlagen 1. Regiobeeld Gelderse Vallei 2. Regioplan Vitale Gelderse Vallei 3. Raadsmemo regioplan Vitale Gelderse Vallei 4. Advies Adviesraad Sociaal Domein

Regiobeeld Gelderse Vallei 2023 Contactpersonen Regionale samenwerkingsstructuren: Sabine Veldhuis, Netwerkmanager Vallei Vitaal Karin de Booij, Programmamanager Vallei Vitaal en Gezond Floortje Sijpesteijn, Programmamanager Coalitie Preventie Foodvalley

Barneveld Ede Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen

Coördinerende zorgverzekeraar: Naam: Christiaan Rademaker, Regiomanager Coördinerende gemeente: Naam: Hilde Stokman, Strateeg

Doel van het regiobeeld

Dit regiobeeld geeft inzicht in: 1. Prognoses van en ontwikkelingen in de zorgbehoefte en andere relevante informatie over de bevolking van de regio; en 2. De capaciteit en prestaties van zorg, sociaal domein en ondersteuning in de regio. 3. Het regiobeeld vormt de basis voor het regioplan. 4. Projecties zijn beleidsarm.

In het regioplan stellen de regionale zorgpartijen vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en staan de afspraken hoe deze gezamenlijk worden aangepakt.

Zie voor meer informatie, verdiepende data en vergelijking met andere regio’s: www.regiobeeld.nl

29-6-2023

De netwerkpartners in de regio zijn o.a.:

Betrokken partijen

Samenvatting en belangrijkste conclusies

Inhoudsopgave

A. Kenmerken van de regio: 1. Demografie 2. Sociale factoren 3. Gezondheid en leefstijl 4. IZA-doelgroepen 5. Fysieke omgeving 6. Arbeidsmarkt B. Zorg in de regio (per sector): 7. Huisartsenzorg 8. Medisch specialistische zorg 9. Acute zorg 10. Geboortezorg 11. Geestelijke gezondheidszorg 12. Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg 13. Gehandicaptenzorg 14. Jeugdwet en Wmo 15. Preventie C. Regionale samenwerking

Samenvatting

Belangrijkste conclusies

Groei (kwetsbaar) ouderen. Het aantal ouderen (65plussers) groeit sterk, waardoor een groei van het aantal inwoners met dementie van ca. 50% tussen nu en 2030. Toename naar meer dan 50% inwoners met overgewicht in 2030. (Ernstig) overgewicht brengt gezondheidsrisico's met zich mee. Een grotere zorgvraag door een vergrijzende populatie en overgewicht met meer chronische aandoeningen. Groeiend aantal mensen met psychische kwetsbaarheid. Risicogroep zijn jongeren en jongvolwassenen. Een afnemend zorgaanbod doordat de zorgvraag harder stijgt dan het beschikbaar aantal zorg- en hulpverleners, waarbij ook de beschikbaarheid van informele zorg afneemt. De trend is in Gelderse Vallei wel iets gunstiger dan in Nederland. Tekorten in personeel en toegenomen zorgvraag leiden tot lange wachttijden/capaciteitsproblemen in de GGZ, MSZ, Verpleeghuiszorg en Welzijn.

A. Kenmerken van de regio

Beknopte omschrijving van de regio • De subregio Gelderse Vallei is gelegen in het midden van Nederland en bestaat uit 7 gemeenten. De regio heeft 324.454 inwoners.

• Deze subregio maakt onderdeel uit van zorgkantoorregio Arnhem met de subregio's Arnhem en omstreken en Rivierenland. • De regio valt deels in de provincie Gelderland (Ede, Wageningen, Barneveld, Scherpenzeel) en deels in de provincie Utrecht (Veenendaal, Rhenen, Renswoude). • De regio Gelderse Vallei is een centraal gelegen regio met een dorp-, klein stedelijke en plattelandsstructuur.

Plaats

Inwoners (2023)

Barneveld

61.665

Ede

122.012

Scherpenzeel

10.386

Renswoude

5.747

Rhenen

20.329

Veenendaal

68.525

Wageningen

40.960

1. Demografie A.

Bevolkingsontwikkeling en leeftijdsopbouw

Vergrijzing en geboortes

Demografische druk

1. Samenvatting - demografie

• De bevolkingsgroei in de Gelderse Vallei is sterker dan de gemiddelde bevolkingsgroei in Nederland. • Het aandeel 65-plussers stijgt naar een kwart van de bevolking, evenals de 0-19 jarigen. De helft van de inwoners is tussen 20 en 65 jaar in 2040. • Het aandeel 65-plussers in de bevolking ligt iets lager dan landelijk, maar volgt dezelfde stijgende trend. • Het aantal geboortes in de regio ligt relatief hoog.

1A. Bevolkingsontwikkeling en leeftijdsopbouw

•

Het bevolkingsaantal stijgt naar verwachting van 324.454 in 2023, naar 386.480 in 2040; dit is een stijging van circa 18,1%.

•

De bevolkingsgroei in de Gelderse Vallei is sterker dan de gemiddelde bevolkingsgroei in Nederland.

•

In de periode 2023 – 2040 neemt in de regio Gelderse Vallei het aandeel inwoners van 65-79 jaar toe van 14,0% naar 15,1% en het aandeel van de groep inwoners ouder dan 80 jaar stijgt van 4,7% naar 7,5%.

•

Het aandeel inwoners van 20-64 daalt in de periode 2023 – 2040 van 57,2% naar 52,4%.

•

Het aandeel inwoners jonger dan 20 stijgt licht van 24,1% naar 25,1%.

1B. Vergrijzing en geboortes

•

Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder stijgt van 18,7% in 2023, naar 22,5% in 2040.

•

Absoluut stijgt het aantal ouderen van 61.170 in 2023 naar 87.030 in 2040; een toename van 25.860 personen.

•

Het percentage inwoners van 65 jaar en ouder ligt in de Gelderse Vallei lager dan het gemiddelde in Nederland.

•

Het aantal levend geboren kinderen laat in de Gelderse Vallei in de periode 2002 – 2021 een stijgende trend zien. De stijging is hoger dan de gemiddelde trend in Nederland.

•

Het aantal levend geboren kinderen in de Gelderse Vallei bedroeg 3.980 in 2021.

1C. Demografische druk •

De demografische druk in de Gelderse Vallei neemt in de periode 2023 – 2040 toe van 74,8% naar 90,9%.

•

De demografische druk is in de Gelderse Vallei hoger dan gemiddeld in Nederland.

•

De Gelderse Vallei laat een vergelijkbare trend zien met de rest van Nederland.

Demografische druk geeft de verhouding aan tussen de som van het aantal personen van 0-19 jaar en 65 jaar of ouder en de personen in de zogenaamde 'productieve leeftijdsgroep' van 20-64 jaar. Het cijfer van de demografische druk geeft inzicht in de verhouding tussen het niet-werkende deel van de bevolking en het werkende deel van de bevolking.

2. Sociale determinanten A.

SES-WOA

SES-WOA per gemeente

Bestaanszekerheid

Voldoende en voorspelbaar inkomen

Inkomensverdeling

Regie over het eigen leven

Regie over het eigen leven (2)

Eenzaamheid

2. Samenvatting- sociale determinanten • Er zijn verschillen in de sociale status van inwoners tussen gemeenten, maar de verschillen zijn groter tussen wijken. • Financiële problemen dreigen in iedere gemeente voor een deel van de inwoners, met name in Veenendaal en Wageningen. • De mate van eigen regie over het leven ligt hoger dan gemiddeld in Nederland. • Het percentage inwoners dan aangeeft eenzaam te zijn ligt lager dan gemiddeld in Nederland.

2A. SES-WOA Deze kaart toont per gemeente de gemiddelde sociaaleconomische status (SES-WOA). De SES-WOA score is voor het eerst bepaald door het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van gegevens over financiële welvaart (W), opleidingsniveau (O) en recent arbeidsverleden (A) van de huishoudens in de betreffende regio. Een hogere score reflecteert een hogere sociaaleconomische status.

2B. SES-WOA •

DE SES-WOA score in de Gelderse Vallei ligt in de meeste gemeenten boven het landelijk gemiddelde.

•

In de gemeente Wageningen is de SES-WOA score het laagste. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt door de studenten die wonen in Wageningen en studeren aan de Universiteit Wageningen.

•

De verschillen tussen wijken in een gemeente zijn vaak groter dan de verschillen tussen gemeenten.

Deze kaart toont per gemeente in de Gelderse Vallei de gemiddelde sociaaleconomische status (SES-WOA). De SES-WOA score is voor het eerst bepaald door het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van gegevens over financiële welvaart (W), opleidingsniveau (O) en recent arbeidsverleden (A) van de huishoudens in de betreffende regio. Een hogere score reflecteert een hogere sociaaleconomische status.

2C. Bestaanszekerheid •

•

Bestaanszekerheid is zekerheid van (VNG & Divosa, 2021): •

voldoende en voorspelbaar inkomen

•

Werk

•

kunnen meedoen in samenleving

•

dak boven je hoofd (geschikt en betaalbaar)

•

veilige en prettige omgeving

•

snelle en toegankelijke dienstverlening

•

als veiligheid in gedrang komt

Financiële zorgen en problemen staan vaak aan het begin van stress, gezondheidsproblemen, minder sociale contacten, relatieproblemen en een toenemende vraag naar zorg en ondersteuning.

2D. Voldoende en voorspelbaar inkomen Inkomen tot lage inkomensgrens en tot 130% van het sociaal minimum voor ten minste 1 jaar Tot lage inkomensgrens

900

2200

Barneveld (percentage huishoudens van totaal)

3,9%

9,8%

Ede (aantal huishoudens)

2400

5400

11,3%

100

2,2%

6,7%

400

800

4,2%

10,2%

Barneveld (aantal huishoudens)

Ede (percentage huishoudens van totaal) Renswoude (aantal huishoudens) Renswoude (percentage huishoudens van totaal) Rhenen(aantal huishoudens) Rhenen (percentage huishoudens van totaal)

100

300

Scherpenzeel (percentage huishoudens van totaal)

3,1%

8,6%

Veenendaal (aantal huishoudens)

1600

3900

Veenendaal (percentage huishoudens van totaal)

5,8%

14,2%

Wageningen (aantal huishoudens)

1000

2200

14,9%

Scherpenzeel (aantal huishoudens)

Wageningen (percentage huishoudens van totaal)

•

In iedere gemeente is er een substantieel deel van de inwoners dat een lage inkomensgrens heeft, of een inkomen tot 130% van het sociaal minimum.

•

De verschillen tussen wijken in een gemeente zijn vaak groter dan de verschillen tussen gemeenten.

Tot 130% van het sociaal minimum

2E. Inkomensverdeling •

De Gelderse Vallei heeft relatief iets minder huishoudens in het eerste en tweede kwintiel vergeleken met het landelijk gemiddelde. In het derde en vierde kwintiel heeft de Gelderse Vallei meer huishoudens dan het Nederlandse gemiddelde. En in het vijfde kwartiel precies evenveel als landelijk.

•

Dit betekent dat er gemiddeld meer huishoudens met een hoger inkomen in de Gelderse Vallei wonen dan landelijk gezien.

•

De verschillen tussen wijken in een gemeente zijn vaak groter dan de verschillen tussen gemeenten.

2F. Regie over het eigen leven •

Hoe ouder, hoe minder regie. Sociaal economische positie (SEP) beschermt, lage SEP geeft minder regie.

•

Het oosten en het zuiden van Nederland heeft minder regie dan het noorden, Zuid Holland en Utrecht eo.

•

De regie over het leven daalt en is met name een aandachtspunt op gemeente/wijk niveau.

2G. Regie over het eigen leven (2)

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft, ligt hoger dan het gemiddelde in Nederland.

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft, laat een dalende trend zien.

•

De verdeling van het percentage inwoners 20 jaar en ouder dat regie over het eigen leven heeft over de Gelderse Vallei ligt tussen de 90-92%. Van de gemeente Renswoude zijn geen gegevens beschikbaar.

2H. Eenzaamheid

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder waarbij sprake is van eenzaamheid, ligt in de Gelderse Vallei flink lager dan het gemiddelde in Nederland.

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder waarbij sprake is van eenzaamheid, laat een licht stijgende trend zien.

•

Het percentage inwoners van 20 jaar waarbij sprake is van ernstige of zeer ernstige eenzaamheid in de Gelderse Vallei, ligt hoger in Veenendaal en Wageningen.

3. Gezondheid en leefstijl A.

Ervaren gezondheid en Levensverwachting

Prevalentie aandoeningen

Mentaal welbevinden jeugd en jongvolwassenen

Medicijngebruik

Leefstijlindicatoren

Leefstijlindicatoren (2)

Leefstijlindicatoren (3)

ZorgMentality

Zorgkosten (algemeen)

3. Samenvatting – gezondheid en leefstijl • De inwoners van Gelderse Vallei hebben een hogere ervaren gezondheid dan gemiddeld in Nederland en een gelijke levensverwachting. • Mentale gezondheid jeugd (13-17 jaar) en jongvolwassenen (16-25 jaar) staat onder druk. Jongeren/jongvolwassenen ervaren veel stress en prestatiedruk. • De relatieve stijging van het aantal inwoners met een chronische aandoening is in de regio Gelderse Vallei groter dan het gemiddelde in Nederland. Met name de prevalentie van ouderdomsgerelateerde aandoeningen neemt sterk toe. De prevalentie van dementie stijgt het hardst. • Roken, alcoholgebruik en bewegen laten een gunstige ontwikkeling zien. Overgewicht neemt echter sterk toe, gelijk aan de trend in Nederland.

3A. Ervaren gezondheid en Levensverwachting

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder met een als goed ervaren gezondheid ligt in de regio Gelderse Vallei hoger dan gemiddeld in Nederland.

•

Het percentage inwoners van 20 jaar en ouder met een als goed ervaren gezondheid daalt in de periode 2023 – 2030 in de regio Gelderse Vallei nauwelijks; van 78,6% naar 78,2%.

•

De levensverwachting bij geboorte ligt in de regio Gelderse Vallei hoger dan het gemiddelde in Nederland.

3B. Mentaal welbevinden jeugd en jongvolwassenen Jeugd (13-17 jr)

Jongvolwassenen (16-25 jr)

Heeft matige tot ernstige psychische klachten (in%) 20

15 8

matige tot ernstige psychische klachten (NL 23%)

45% voelt zich

(Zeer) vaak gestrest door 1 of meer factoren (in %) 43

In de Gelderse Vallei stijgt het aandeel inwoners jonger dan 20 jaar naar 25,1% (in tegenstelling tot veel regio’s waar het aandeel inwoners tot 20 jaar daalt). Dit vraagt om extra aandacht voor deze leeftijdsgroep

•

Mentale gezondheid jeugd (13-17 jaar) en jongvolwassenen (16-25 jaar) staat onder druk

21% heeft

60 40 20 0

•

(heel) vaak gestrest (NL 48%) 44

23% is sterk

eenzaam (NL 27%)

Jongeren/jongvolwassenen ervaren veel stress en prestatiedruk Kunnen hier de •

namen• van de aanpak is gericht op het beter omgaan Huidige gemeente ingevuld met stress en druk. worden? •

Ook belangrijk om de maatschappelijke discussie te voeren. Als samenleving moeten we ons afvragen waar die stress en druk vandaan komt. Wat vinden we belangrijk? Waarom? En wat staat ons dan te doen?

Bronnen: corona Gezondheidsmonitor Jeugd, 2021, cijfers gemeenten Gelderse Vallei (NB: cijfers Renswoude ivm lage aantallen ongewogen) corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen, 2022, cijfers Gelderse Vallei * betekent geen cijfers beschikbaar

3C. Prevalentie aandoeningen

•

In 2023 heeft 53,9% van de inwoners in de regio Gelderse Vallei ten minste één chronische aandoening, 24,8% heeft twee of meer chronische aandoeningen (83.390).

•

Het aantal inwoners met één chronische aandoening stijgt van 162.370 in 2023 naar 172.040 in 2030; een toename van 9.670 personen in 7 jaar.

•

De relatieve stijging van het aantal inwoners met een chronische aandoening is in de regio Gelderse Vallei groter dan het gemiddelde in Nederland.

•

Uitgezonderd van angststoornissen, neemt de prevalentie van de in de grafiek getoonde vijf veelvoorkomende aandoeningen in de periode tot 2030 sterk toe in de regio Gelderse Vallei.

•

Met name de prevalentie van ouderdomsgerelateerde aandoeningen neemt sterk toe. De prevalentie van dementie stijgt het hardst.

3D. Medicijngebruik •

Deze gegevens zijn gebaseerd op de gehele zorgkantoor regio Arnhem.

•

Het medicijngebruik ligt voor de meeste in de bovenste tabel genoemde lichamelijke aandoeningen in de zorgkantoorregio Arnhem hoger of rondom het Nederlandse gemiddelde. Alleen voor diabetes type I en II en hartaandoeningen ligt het gebruik iets lager.

•

Het medicijngebruik ligt voor de in de onderste tabel genoemde geestelijke aandoeningen in de zorgkantoorregio Arnhem licht hoger of gelijk aan het Nederlandse gemiddelde.

3E. Leefstijlindicatoren (1)

•

Leefstijlindicatoren uit de monitor 18+

•

Roken: trend dalend, behalve bij jongvolwassenen. Risicogroepen: 18-34 jarigen, mannen en lo/mavo/lbo opgeleiden

•

Alcoholgebruik: trend is positief, verantwoord alcoholgebruik stijgt (max 1 glas/dag), risicogroepen zijn mannen, 18-34 jarigen en HBO/WO opgeleiden

•

Voldoet aan beweegrichtlijn: Risicogroepen: 75plus en lo/mavo/lbo opgeleiden

•

Overgewicht: trend is stijgend, behalve bij 65+, daar is de trend stabiel/dalend. Risicogroepen: 65-75 jaar, mannen en mensen met een lo/mavo/lbo opleiding. 1834 jarigen stijgt het hardst

•

Angst en depressie klachten: trend is stijgend, vooral bij 18-34 jarigen. Risicogroepen zijn vrouwen, 18-34 jarigen en mensen met een lo/mavo/lbo opleiding

•

Stress: ongeveer 1 op de 5 mensen ervaren (heel) veel stress in de afgelopen 4 weken. Risicogroepen zijn vrouwen en 18-34 jarigen. Langdurige stress kan leiden tot een verminderde werking van het immuunsysteem. Ook hebben mensen die veel stress ervaren de neiging zich ongezonder te gedragen door bijvoorbeeld te roken of te drinken.

3F. Leefstijlindicatoren (2) •

Het percentage rokers en personen met overmatig alcoholgebruik ligt in de regio Gelderse Vallei lager dan het gemiddelde in Nederland, terwijl het percentage dat voldoet aan de beweegrichtlijn hoger ligt. Het percentage personen met overgewicht ligt ook lager dan het landelijk gemiddelde.

•

Het percentage rokers neemt in de periode tot 2030 sterk af.

•

Het percentage personen met overgewicht neemt sterk toe, gelijk aan de trend in Nederland.

3G. Leefstijlindicatoren (3)

Jongvolwassenen (16-25 jr)

Jeugd (13-17 jr) Rookt dagelijks (in %) 6 4 2 0

5 3

11% rookt

dagelijks (NL 14%)

•

In Renswoude en Scherpenzeel ligt het alcoholgebruik onder jongeren (13-17 jaar) aanzienlijk hoger dan het landelijke gemiddelde

Het percentage jongvolwassenen dat dagelijks rookt of de afgelopen 4 wkn alcohol heeft gedronken ligt in de regio Gelderse Vallei lager Kunnen dan hierhet degemiddelde in Nederland. •

Laatste 4 weken alcohol gedronken (in %) 60 40 20 0

76% heeft 29

65% sport

Sport wekelijks bij een vereniging of sportschool (in %) 80 60 40

afgelopen 4 wkn alcohol gedronken (NL 77%)

wekelijks (NL 69%) 74

namen• van dejongeren en jongvolwassenen uit de Minder gemeente ingevuld Gelderse Vallei sporten wekelijks (tov Nederlands worden?gemiddelde)

Bronnen: corona Gezondheidsmonitor Jeugd, 2021, cijfers gemeenten Gelderse Vallei (NB: geen cijfers Wageningen, cijfers Renswoude ongewogen) corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen, 2022, cijfers Gelderse Vallei * betekent geen cijfers beschikbaar

3H. ZorgMentality ZorgMentality per gemeente in de regio Gelderse Vallei 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Minder zelfredzaam

Pragmatisch

Maatschappijkritisch

•

De inwoners van de regio Gelderse Vallei zijn wat vaker minder zelfredzaam als zorgcliënt (51% t.o.v. 45% in NL); de verschillen tussen gemeenten zijn groot.

•

Het aandeel minder zelfredzame zorgcliënten is relatief groot in de gemeente Renswoude. Een nadere toelichting op de ZorgMentality profielen wordt gegeven in Bijlage 1.

•

Bron: Motivaction ZorgMentality op basis van Menzis verzekerdendata 2023.

3I. Zorgkosten (algemeen) •

De gemiddelde gedeclareerde zorgkosten per persoon (Zvw) liggen in 2021 in de regio Gelderse Vallei voor alle leeftijdsklassen (grafiek 1: 0 t/m 17 jaar, grafiek 2: 18-64 jaar en grafiek 3: 65 jaar en ouder) en zorgsoorten iets lager dan het Nederlandse gemiddelde.

•

Bron: Zorgprisma, Monitor Zorg in de Regio (in Zorgprisma is het niet mogelijk om op aparte zorgstromen/zorgsoorten te selecteren).

grafiek 1

grafiek 2

grafiek 3

4. IZA-doelgroepen A.

Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden

Mensen met psychische klachten

Mensen met (risico op) kanker

Mensen met (risico op) hart- en vaatziekten

Ouderen met een kwetsbare gezondheid

4. Samenvatting – IZA doelgroepen • Een gebrek aan digitale vaardigheden leidt tot een grotere groep inwoners met beperkte gezondheidsvaardigheden, met name onder ouderen. • Een groot deel van de inwoners van subregio Gelderse Vallei heeft een risico op mentale problemen.

• Incidentie van kanker neemt toe. • Het aantal ouderen met een kwetsbare gezondheid is relatief groot in Gelderse Vallei.

4A. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden Indicatoren uit de GGD gezondheidsmonitor GGDGM (2020)

•

In GGD Regio Gelderland-Midden heeft 5% onvoldoende en 57% matige gezondheidsvaardigheden. Een lagere score is bij ouderen vooral door gebrek aan digitale vaardigheden en bij 65- vooral door (een risico) op laaggeletterdheid. 18-64 jaar: 65+ onvoldoende : 4% onvoldoende : 8% matig: : 47% matig : 58% voldoende : 39% voldoende : 35%

•

In Regio Gelderland-Midden heeft 20% van de 65-plussers onvoldoende digitale vaardigheden. Vooral vrouwen, 75plussers en mensen met lo, mavo en lbo zijn minder vaardig.

•

Digitale zorg/hulpmiddelen zal voor een deel van de inwoners te moeilijk zijn

4B. mensen met psychische klachten

Indicatoren uit de monitor (2022)

Ondanks een stabiele trend in angst- en stemmingsstoornissen volgens de beleidsarme prognose heeft een groot deel van de inwoners van subregio Gelderse Vallei een risico op mentale problemen. Vooral bij jongvolwassenen zien we een (sterke) stijging. Stijging van mentale problemen blijkt ook uit de trend van de K10 (angst en depressieklachten) uit de gezondheidsmonitor 18+ van de GGD (na 20 juni trendcijfers mogelijk van 2012-2016-2020 en 2022). 6% heeft een hoog risico, 45% een matig risico (GM2020 cijfers).

4C.

mensen met risico op kanker

•

Risicogroep: ouderen, want lange termijn

•

Risicofactoren clusteren bij armere mensen, in minder goede wijken met minder goede leefomstandigheden, slechtere levensstijl, slechtere woon- en werk omstandigheden en met meer stress. Daarnaast hebben deze groepen minder kennis en toegang tot zorg.

•

Vooral incidentie van huidkanker stijgt (nationaal)

•

Risico op kanker is te verlagen met gezondere leefstijl, minder zon & gezonde lucht.

4D. Mensen met (risico) op hart en vaatziekten

Risicofactoren HVZ: 1. Roken (ongeveer 20% rookt) 2. Bloeddruk (ongeveer 30% heeft hoge bloeddruk) 3. LDL-cholesterol (ongeveer 60% heeft een te hoog LDL)

Trend HVZ is dalend, voor mannen sterker dan voor vrouwen HVZ zijn te verminderen met gezondere leefstijl.

4E. Ouderen met kwetsbare gezondheid

In regio Gelderse Vallei zijn iets meer dan gemiddeld 65-plussers met een kwetsbare gezondheid. Dat geldt voor algemene kwetsbaarheid, psychologisch domein, fysiek domein en sociaal domein.

5. Fysieke omgeving A.

Groene omgeving

Kernwaarden gezonde leefomgeving

Gezonde leefomgeving

Geluidshinder en grondgebruik

Fijnstof

5A. Meer groen resulteert in minstens 62.000 minder patiënten Vergroening geeft: •

per extra hectare groen tot 89 minder patiënten*

•

Hoe versteender, hoe groter de gezondheidsimpact

•

125 miljoen euro besparing (totaal)

•

47 miljoen zorgwinst & 78 miljoen verzuimwinst (ook bij zorgprofessionals!)

•

Aan de slag voor gemeenten en verzekeraars (en andere partijen**)

* en ** in notities

5B. Kernwaarden gezonde leefomgeving Woonomgeving: •

schone lucht voor iedereen (roken en stoken, luchtkwaliteit, fijnstof),

•

aantrekkelijke plekken in woonomgeving, draagt bij aan gezond gewicht (fiets/wandelpaden),

•

ontmoeten (eenzaamheid, bankjes, parkjes, speeltuinen) en

•

gebouwen (binnenklimaat, één koele gevel woning, groen, levensloopbestendig).

Welke soort groen helpt waarvoor? •

Hitte: alle soorten groen werken → maak lokaal hitteplan •

Risicogroepen: mensen met broze gezondheid en die moeite hebben met rondkomen (ook 18-34 jarigen, door woonsituatie)

•

Bewegen: openbaar groen

•

Mentale gezondheid: alle soorten groen

Ga naar Atlas leefomgeving , Klimaat Effect Atlas en naar Kernwaarden gezonde leefomgeving voor cijfers en het maken van een lokaal plan.

5C. Gezonde leefomgeving (data) Wijk a

•

Regioplan maken mbv gezonde leefomgeving

•

Via deze website kan per buurt een vergelijking met een andere buurt gedaan worden, alles mbt leefomgeving

•

Demografie, sociale en fysieke leefomgeving, wonen en bouwen, klimaat (groen en blauw, dus hittekaart, % groen in de buurt), gezondheid en leefstijl vergeleken, luchtkwaliteit, geluid (belasting en hinder), veiligheid en voorzieningen (oa. afstand huisarts)

Wijk a

Wijk b

Wijk b Wijk a

Wijk b

5D. Geluidshinder en grondgebruik

•

De ernstige geluidshinder door wegverkeer is in Gelderse Vallei relatief tov de rest van Nederland gemiddeld te noemen. Geluidshinder door vliegverkeer is minimaal op Barneveld (2.9%) na en treinverkeer is met een percentage onder de 1% te verwaarlozen.

•

De kaart laat het percentage zien van het totale oppervlakte dat in de gemeentes in regio Gelderse Vallei wordt gebruikt voor natuur.

•

De gemeentes Ede, Barneveld en Rhenen zitten tussen de 30% – 52%. De andere gemeentes zitten beduidend lager met een percentage tussen de 2,9 tot en met 16,7%.

5E. Fijnstof De kaart laat de fijnstof (PM2,5) concentraties in Nederland zien; gemiddelde µg PM2,5/m3 over 2020. Deze waarde ligt boven de WHO-advieswaarde (2021) van 5 µg/m3. Blootstelling aan fijnstof en stikstofdioxide kan nadelige gezondheidseffecten veroorzaken. Het gaat vooral om het ontstaan en verergeren van luchtweg- en longaandoeningen, en het ontstaan en verergeren van aandoeningen van hart en bloedvaten. De regio Gelderse Vallei ligt voor een groot deel in gebied waarin de hogere concentraties van fijnstof gevonden wordt.

Bron: www.atlasleefomgeving.nl

6. Arbeidsmarkt

Zie voor verdiepende informatie: Prognosemodel zorg en welzijn

Personeelstekort in de regio

Percentage 55+ in zorg en welzijn

Mantelzorgpotentieel

Ontwikkeling werkgelegenheid in zorg en welzijn

Ontwikkeling werkgelegenheid per branche

Totale in en uitstroom

Prognoses van vraag en aanbod

Ontwikkeling leeftijdopbouw ZOrg en Welzijn

Deeltijdfactor per branche

Mogelijke effecten van interventies op tekorten

6. Samenvatting - arbeidsmarkt • Net als in de rest van Nederland ontstaat er in toenemende mate krapte op de arbeidsmarkt. Gezien de relatief gunstige bevolkingsontwikkeling en ligging, lijkt het vraagstuk kleiner dan elders in Nederland. • Het mantelzorgpotentieel neemt af.

6A. Personeelstekort in de regio

Deze grafiek toont het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn. (Bron: prognosemodel zorg en welzijn.)

•

Het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn in de zorgkantoorregio Arnhem loopt op van 2,6% in 2021 naar 4,4% in 2030; dit is bijna een verdubbeling.

•

Het personeelstekort in de regio ligt onder het Nederlandse gemiddelde.

6B. Percentage 55+ in zorg en welzijn

•

Het percentage werknemers van 55 jaar en ouder in de MSZ en GGZ in de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland is de afgelopen 13 jaar gestegen. Het percentage medewerkers van 55 jaar en ouder in de huisartsenzorg behoorlijk gestegen.

•

Het percentage werknemers van 55 jaar en ouder in de VVT, gehandicaptenzorg, sociaal werk en thuiszorg in de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland is de afgelopen 13 jaar gestegen. Hoewel het aantal sociale werkers weer iets afneemt de laatste twee jaar.

•

Met name in de thuiszorg is het percentage werknemers ouder dan 55 jaar hoog. In de jeugdzorg en gehandicaptenzorg is het percentage werknemers ouder dan 55 jaar relatief laag.

Bovenstaande grafieken tonen het aandeel werknemers van 55 jaar en ouder per branche in de sector zorg en welzijn ten opzichte van het totaal aantal werknemers in de branche tussen 2010 en 2022. De cijfers zijn alleen beschikbaar per arbeidsmarktregio.

6C. Mantelzorgpotentieel •

Deze grafiek laat de ontwikkeling van het aantal 50- tot 65jarige mantelzorgers zien per 85-jarig en ouder persoon. Dit wordt het zogenaamde mantelzorgpotentieel genoemd.

•

Het mantelzorgpotentieel in de regio Gelderse Vallei daalt in de periode 2023 van 8,7 naar 3,9 in 2040; dit is meer dan een halvering.

6D. Ontwikkeling werkgelegenheid Zorg en Welzijn

6E. Ontwikkeling werkgelegenheid per branche

6F. Totale in- en uitstroom

6G. Prognoses van vraag en aanbod

6H. Ontwikkeling leeftijdsopbouw in Zorg en Welzijn

6I. Deeltijdfactor per branche

6J. Mogelijke effecten van interventies op tekorten

B. Zorg in de regio (per sector)

7. Samenvatting • Afhankelijk van de groei van de zorgvraag is er een dreigend tekort van huisartsen in de regio, daarbij worden ook tekorten aan ondersteunend personeel gerapporteerd. • We zien een sterkere stijging naar ziekenhuiszorg in Gelderse Vallei dan gemiddeld in Nederland.

• Het aantal geboortes in de regio is relatief hoog. • De stijging van het aantal cliënten voor wijkverpleging in de regio Gelderse Vallei is sterker dan gemiddeld in Nederland. • De wachttijden in de MSZ en GGZ zijn relatief hoog in de regio Gelderse Vallei.

7. Huisartsenzorg A.

Huisartsenzorg - Aanbod

Huisartsenzorg – Aanbod (2)

Huisartsenzorg - Consulten

Huisartsenzorg - Zorgkosten

Huisartsenzorg - Capaciteit

7A. Huisartsenzorg – aanbod

•

In de regio Gelderse Vallei wonen inwoners over het algemeen redelijk dichtbij een huisartsenpraktijk

•

Het aantal huisartsen per 10.000 inwoners in de Regio Gelderse Vallei verschilt sterk tussen gemeenten.

•

De huisartsenpost is gesitueerd in Ede bij ziekenhuis Gelderse Vallei. De inwoners van Barneveld en Scherpenzeel maken gebruik van Huisartsenpost Eemland (locatie Amersfoort).

•

In de gemeenten Wageningen en Rhenen is het aantal huisartsen per 10.000 inwoners het laagst. Van de gemeente Scherpenzeel zijn geen gegevens beschikbaar.

7A. Huisartsenzorg – aanbod

•

In de regio Gelderse Vallei wonen inwoners over het algemeen redelijk dichtbij een apotheek.

•

Het aantal apotheekhoudende huisartsenpraktijken in de regio Gelderse Vallei is gering.

•

In Scherpenzeel is de afstand tot de apotheek gemiddeld het kortst (0,5-1 km).

•

Bron: Vzinfo.nl

7B. Huisartsenzorg – consulten

•

Het aantal reguliere huisartsconsulten is in 2040 126.620 per jaar meer dan in 2023; een forse stijging van 21,3%.

•

Het aantal telefonische huisartsconsulten is in 2040 123.040 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 26,5%.

•

De stijging van het aantal reguliere huisartsconsulten in de regio Gelderse Vallei is fors hoger dan de gemiddelde stijging in Nederland.

•

De stijging van het aantal telefonische huisartsconsulten in de regio Gelderse Vallei is 11% hoger dan de gemiddelde stijging in Nederland.

7C. Huisartsenzorg – zorgkosten •

•

Bron: Zorgprisma, Monitor Zorg in de Regio (in Zorgprisma is het niet mogelijk om op aparte zorgstromen/zorgsoorten te selecteren).

grafiek 1

grafiek 2

grafiek 3

7D. Huisartsenzorg – capaciteit

Naar verwachting stroomt tot 2025 12% van de huisartsen in Gelderse Vallei uit en tot 2030 wordt rekening gehouden met 25%. De geschatte instroom is ongeveer 20 huisartsen per jaar. Daarmee neemt de FTE-capaciteit toe van 383 tot 427 over 5 jaar en 457 over 10 jaar. De additionele zorgvraag zal 0,9% per jaar groeien in een minimum variant en 1,8 % per jaar in een maximum variant. In de minimum variant is het aantal huisartsen in 2028 voldoende. Bij een grotere groei (maximum variant) dreigt een fors tekort (25%).

8. Medisch specialistische zorg A.

Locaties ziekenhuizen

Aantal DBC’s

Wachttijden

Wachttijden (2)

Zorgkosten

8A. MSZ – locaties ziekenhuizen In de regio Gelderse Vallei is één ziekenhuis (hoofdlocatie):

EDE

•

Ziekenhuis de Gelderse Vallei Ede

•

In de regio Gelderse Vallei is de afstand tot ziekenhuislocaties (in kilometers) voor de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Rhenen relatief hoog met meer dan 6 kilometer. (Hierbij is ook gekeken naar de afstand tot ziekenhuislocaties buiten de Gelderse Vallei)

8B. MSZ – aantal DBC’s

•

Het aantal patiënten in de regio Gelderse Vallei dat onder behandeling is in een algemeen ziekenhuis stijgt van 108.340 in 2023 naar 131.850 in 2040; dit is een stijging van 23.510 personen, een toename van 21,7%. Het aantal patiënten in de regio Gelderse Vallei dat onder behandeling is in een algemeen ziekenhuis is hoger dan de gemiddelde stijging in Nederland.

•

Het aantal patiënten in de regio Gelderse Vallei dat onder behandeling is in een UMC stijgt van 13.140 in 2023 naar 15.670 in 2040; dit is een stijging van 2.530 personen, een toename van 19,3%. Het aantal patiënten in de regio Gelderse Vallei dat onder behandeling is in een UMC stijgt harder dan het gemiddelde in Nederland stijging in Nederland.

•

Het aantal DBC’s in de regio Gelderse Vallei stijgt met 25,1% in de periode 2023-2040.

•

De stijging van het aantal DBC’s in de regio Gelderse Vallei is fors hoger dan de gemiddelde stijging in Nederland.

8C. MSZ – wachttijden

•

De grafieken tonen de wachttijden (in weken) voor enkele behandelingen in de medisch-specialistische zorg: voor de behandelingen met de langste gemiddelde wachttijd en voor enkele standaardbehandelingen, in zorgkantoorregio Arnhem en in Nederland (peildatum 3 mei 2022). In zorgkantoorregio Arnhem is de gemiddelde wachttijd korter dan landelijk.

•

Bron: Nza, Regioanalyse Arnhem 2022.

8D. MSZ – wachttijden (2)

•

De grafieken tonen de gemiddelde wachttijd in dagen tot behandeling of polikliniekbezoek per ziekenhuis in de regio Gelderse Vallei, in regio Gelderse Vallei totaal en in Nederland. In de regio Gelderse Vallei is de gemiddelde wachttijd tot behandeling langer dan landelijk en de gemiddelde wachttijd tot polikliniekbezoek iets korter dan landelijk.

•

Bron: Nza, Dataset Wachttijden medisch-specialistische zorg 2023.

N.b. Op dit moment loopt er een apart traject voor de uitvoering van de VWS-opdracht Toegankelijkheid van MSZ en (regio)rapportages. De uitkomsten hiervan kunnen t.z.t. mogelijk worden verwerkt in dit regiobeeld.

8E. MSZ – zorgkosten •

•

Bron: Zorgprisma, Monitor Zorg in de Regio (in Zorgprisma is het niet mogelijk om op aparte zorgstromen/zorgsoorten te selecteren).

grafiek 1

grafiek 2

grafiek 3

9. Acute zorg

Zie ook het ROAZ-beeld van de ROAZ-regio Oost

Acute zorgvoorzieningen

Bezoeken huisartsenpost en SEH

9A. Acute Zorg – acute zorgvoorzieningen In de regio Gelderse Vallei is één SEH:

•

Ziekenhuis de Gelderse Vallei Ede

Eén huisartsenpost: •

Huisartsenpost de Gelderse Vallei

Eén aanbieder van acute GGZ:

EDE

•

Pro Persona (Arnhem, Ede)

De acute zorg wordt georganiseerd vanuit Ede en is beschikbaar voor alle inwoners uit de regio.

•

In de regio Gelderse Vallei is de afstand tot SEH’s en huisartsenposten (in kilometers) relatief beperkt.

9B. Acute Zorg – bezoeken huisartsenpost en SEH

•

Het aantal huisartsconsulten op de HAP ligt in Gelderse Vallei hoger dan in de rest van Nederland (GV is de bovenste blauwe lijn) en de trend is dat de stijging in Gelderse Vallei sterker is dan gemiddeld in Nederland.

•

Het aantal reguliere huisartsconsulten is in 2040 126.620 per jaar meer dan in 2023; een forse stijging van 21,3%.

•

De stijging van het aantal reguliere huisartsconsulten in de regio Gelderse Vallei is fors hoger dan de gemiddelde stijging in Nederland.

•

Het aantal bezoeken aan de SEH is in 2040 9.480 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 27,1%.

•

De stijging van het aantal bezoeken aan de SEH is in de regio Gelderse Vallei sterker dan de gemiddelde stijging in Nederland.

10. Geboortezorg A.

Locaties acute verloskunde

Aantal geboortes

10A. Geboortezorg – locaties acute verloskunde •

In de regio Gelders Vallei is één locatie voor acute verloskunde: bij ZGV in Ede.

•

In het Ziekenhuis de Gelderse Vallei Ede vinden meer dan 2000 bevallingen per jaar plaats.

•

Er is samenwerking tussen de geboortezorg in het ziekenhuis, eerstelijnsverloskundigen en de kraamzorgaanbieders in het Verloskundig Samenwerkingsverband (VSV) Gelderse Vallei.

10B. Geboortezorg – aantal geboortes

•

Het aantal levend geboren kinderen laat in de regio Gelderse Vallei in de periode 2002 – 2021 een stijgende trend zien. De stijging is groter dan de gemiddelde trend in Nederland.

•

Het aantal levend geboren kinderen in de regio Gelderse Vallei bedroeg 3.980 in 2021.

•

Het aantal levend geboren kinderen in de regio Gelderse Vallei per 10.000 is relatief hoog. Het relatief lage aantal in de gemeente Wageningen is te verklaren omdat hier veel studenten wonen en in deze levensfase geen kinderen krijgen.

11. Geestelijke gezondheidszorg A.

Locaties GGZ

Aantal cliënten

Ernstig psychiatrische aandoeningen

Wachttijden voor behandeling

Aantal cliënten langdurige GGZ

Wachttijden langdurige GGZ

Zorgkosten

11A. GGZ – locaties GGZ In de regio Gelderse Vallei zijn de grootste GGZ-aanbieders: Pro Persona, Iriszorg en GGZ Centraal. Voor de inwoners die graag zorg ontvangen met een Christelijke signatuur is Eleos een grote aanbieder in de regio. Brede samenwerking vindt plaats in de stuurgroep Zorg en Veiligheid (afstemming gemeenten, Menzis, OM, politie, zorgpartijen). Deelnemers aan de transfertafel zijn Pro Persona, Iriszorg, Eleos, HSK, Viviq, PsyZorg Gelderse Vallei, RIBW Veluwe Vallei, Huisartsen Gelderse Vallei, gemeente Ede (wijkteam) ondersteund door de regionale ondersteuningsstructuur MURA. Doel is het verminderen van wachttijd door in de regio. In de regio Veluwe Vallei (locatie Riethorst in Ede) werken de directe netwerkpartners Pro Persona, Iriszorg, RIBW Arnhem en Veluwe Vallei en ziekenhuis Gelderse Vallei aan het in stand houden en kwalitatief verbeteren van de behandeling en begeleiding van mensen met een ernstige psychiatrische kwetsbaarheid. Dit doen zij onder de naam GGZ Buiten de Lijntjes.

11B. GGZ – aantal cliënten

•

Het aantal cliënten in de GGZ in de regio Gelderse Vallei neemt eerst toe en vertoont na 2020 een daling.

•

Het landelijke beeld laat een sterkere daling zien.

•

De wachttijden in de regio zijn in die periode echter toegenomen.

•

Het aantal cliënten in de GGZ in de regio Gelderse Vallei is relatief het grootst in Wageningen, gevolgd door Veenendaal.

11B. GGZ – aantal cliënten

We zien in de regio Gelderse Vallei een grotere inzet van Basis GGZ en specialistische GGZ zonder verblijf dan in de rest van Nederland. Er is een sterkere afname van het aantal patiënten in zorg op een klinische afdeling. Een verklaring kan te vinden zijn in de inzet van de regio op het ambulantiseren van klinische voorzieningen. Opvallend is de grotere inzet van de basis GGZ, die een afwijkende trend laat zien ten opzichte van Nederland.

11C. GGZ – indicatie aantal bedden Indicatie aantal bedden in regio Gelderse Vallei en andere regio's (2018-2022) 200 150 100 50

0 Gelderse Vallei

Twente

Groningen Achterhoek

2018

2019

2020

Arnhem Rivierenland

2021

West

2022

•

Bovenstaande grafiek geeft een indicatie van het aantal GGZ-bedden (exclusief LGGZ) in de periode 2018-2022 in de regio Gelderse Vallei vergeleken met de andere regio’s.

•

De regio Gelderse Vallei heeft weinig GGZ-bedden.

•

Bron: Declaratiedata Menzis.

11D. GGZ – Ernstig psychiatrische aandoeningen

•

Het aantal cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen per 10.000 inwoners ligt relatief laag in de regio Gelderse Vallei.

11E. GGZ – wachttijden voor behandelingen •

De gemiddelde wachttijden voor GGZ liggen in de zorgkantoorregio Arnhem hoger dan het landelijk gemiddelde.

•

In de regio Gelderse Vallei liggen de wachttijden gemiddeld ook boven de Treeknorm, met duidelijke verschillen tussen zorgvraag. Er is een transfertafel opgezet om de wachttijden te verkorten.

11F. GGZ – wachttijden langdurige GGZ •

In de zorgkantoorregio Arnhem ligt het aantal wachtenden per 100.000 inwoners voor urgent plaatsen, actief plaatsen en wachten op voorkeur met zorg voor langdurige GGZ op of boven het landelijk gemiddelde.

•

In de zorgkantoorregio Arnhem ligt het aantal wachtenden per 100.00 inwoners voor wachten op voorkeur zonder zorg voor langdurige GGZ lager dan het landelijk gemiddelde.

•

In de zorgkantoorregio Arnhem wachten een groter deel van de patiënten tussen de 0 tot 2 weken en tussen 3 tot 6 maanden ten opzichte van gemiddelde in Nederland. Voor de resterende wachttijden is het aandeel wachtenden in de zorgkantoorregio Arnhem lager dan het gemiddelde in Nederland.

11G. GGZ – zorgkosten •

•

De kolom zorgkosten bij de categorie 0 t/m 17 jaar is leeg bij de GGZ omdat dat onder Jeugdwet valt.

•

Bron: Zorgprisma, Monitor Zorg in de Regio (in Zorgprisma is het niet mogelijk om op aparte zorgstromen/zorgsoorten te selecteren).

grafiek 1

grafiek 2

grafiek 3

12. VVT A.

Wijkverpleging – aantal cliënten

Wijkverpleging – zorgkosten

Wijkverpleging– capaciteit

ELV – locaties

ELV – aantal patiënten

ELV – uitstroom

Verpleeghuizen – aantal cliënten

VVT - Leeftijdsopbouw

Verpleeghuizen – aantal cliënten (vervolg)

Verpleeghuizen – capaciteit

Zorgkosten verpleging en verzorging

12A. VVT | Wijkverpleging – aantal cliënten

•

Het aantal cliënten in de wijkverpleging in de regio Gelderse Vallei stijgt van 11.130 in 2023 naar 17.450 in 2040; een stijging van 56,8 %.

•

De stijging van het aantal cliënten voor wijkverpleging in de regio Gelderse Vallei is sterker dan de gemiddelde stijging in Nederland.

12B. VVT | Wijkverpleging – zorgkosten •

•

Bron: Zorgprisma, Monitor Zorg in de Regio (in Zorgprisma is het niet mogelijk om op aparte zorgstromen/zorgsoorten te selecteren).

grafiek 1

grafiek 2

grafiek 3

12C. VVT | ELV – locaties In de regio Gelderse Vallei is er een goede spreiding van de ELVlocaties:

2 1

10 2 2

Ede

Barneveld

Veenendaal

Rhenen

Wageningen

Scherpenzeel

Het ELV-loket in de regio is opgezet vanuit de samenwerking tussen Opella, Norschoten, Zinzia, Vilente en Zorggroep Charim

12D. VVT | ELV – aantal patiënten

Gelderse Vallei

jaar

klanten

•

We zien fluctuaties in het aantal Menzis-klanten in Gelderse Vallei dat gebruik maakt van ELV. In 2021 was er een piek in het aantal cliënten op een ELV bed.

•

Laag complex Eerstelijnsverblijf (ELV) wordt bijna niet ingezet in Gelderse Vallei.

•

Data van Menzis verzekerden, geen landelijke databron beschikbaar.

gem dagen per klant

ELV

2022

197

31,5

ELV

2021

248

28,7

ELV

2020

188

27,8

ELV

2019

190

36,4

12E. VVT | ELV – uitstroom •

Uitstroom: naar Wlz-instelling

•

In de zorgkantoorregio Arnhem stromen relatief veel mensen uit de ELV naar een Wlzinstelling.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Barneveld&id=699e4166-cdef-45d8-8748-97f49d288ab2