B-1.15 Besluit B&W inzake vaccinatiegraad verslagjaar 2020 -evaluatie vaccinatieconsult d.d. 6-4-21.pdf

3.5 Vertrouwen in consultatiebureau en Rijksvaccinatieprogramma Ouders vertrouwen de jeugdarts en het consultatiebureau (76%). Het vertrouwen in het Rijksvaccinatieprogramma ligt lager (60%).

3

4.

Aanbevelingen

Op basis van de uitkomsten van de evaluatie geven wij u de volgende adviezen: 1. Het is belangrijk om door te gaan met het aanbieden van het vaccinatieconsult aan ouders van pasgeborenen, maar selectiever te zijn. Wij adviseren om onderscheid te maken tussen: • Standaard vaccinatieconsult: Bij eerstgeborenen in een gezin. • Optioneel vaccinatieconsult: Het vaccinatieconsult alleen als optioneel aanbieden, wanneer er al kinderen aanwezig zijn binnen een gezin of er vraag is naar een vaccinatieconsult. 2. Een belangrijk terugkerend aspect, is het belang voor ouders om over juiste en betrouwbare informatie te beschikken. Begrijpelijke en toegankelijke informatie over vaccineren en infectieziekten is essentieel. Daarom is het advies aan de gemeente om informatie en voorlichting te bieden op toegankelijke locaties, zoals: • Prenatale voorlichting: Zwangerschapscursussen, Centering Pregnacy. • Kinderdagverblijf en basisschool: Groepsvoorlichting. • Voorgezet onderwijs en MBO scholen: Bijvoorbeeld door gebruik te maken van het lesmateriaal voor middelbare scholen over vaccinaties, ontwikkeld door het RIVM heeft in samenwerking met NIBI4. 3. D  e effecten van het vaccinatieconsult, zijn pas na de leeftijd van 2 jaar meetbaar. Daarom is het belangrijk om de vaccinatiegraad in 2022 opnieuw te meten en het vaccinatieconsult opnieuw te evalueren.

• Verhoog het aantal respondenten bij de evaluatie: Van de ouders gaf 85% aan mee te willen werken aan de vragenlijst. De redenen voor de non-respons zijn niet bekend. Daarom is het goed om de (anonieme) vragenlijst in de toekomst zowel digitaal, schriftelijk als mondeling aan te bieden. Dit vergroot de respons en verbreedt de doelgroep.

4

https://www.nibi.nl/pagina/leren-over-vaccineren

4

Bijlage 1: Het onderzoek: In 2018 werden er inde gemeente Barneveld 66% zuigelingen volledig gevaccineerd. Landelijk ligt dit percentage gemiddeld op 90,2% [5]. De lagere vaccinatiegraad lijkt voort te komen uit religieuze overwegingen en twijfels over de noodzakelijkheid en veiligheid5. In samenwerking met de GGD en het Centrum voor Jeugd en Gezondheid (CJG) is de gemeente Barneveld een ’pilot vaccineren’ gestart met als doel inwoners beter te informeren en de vaccinatiegraad te verhogen [7]. Als onderdeel van deze ’pilot vaccineren’ krijgen ouders van álle pasgeborenen (sinds oktober 2018) een vaccinatiegesprek aangeboden op het consultatiebureau. De JGZ evalueerde in de periode juli tot en met december 2019 het vaccinatiegesprek met ouders. De evaluatie vond plaats door middel van digitale vragenlijsten. De evaluatie betrof: • Inventarisatie demografische gegevens; • Waardering van het vaccinatiegesprek op beleving en inhoud; • Ondersteuning bij het komen tot een vaccinatiekeuze en vaccinatiebereidheid; • Beschikken over kennis van infectieziekten en vaccins; • Vertrouwen in consultatiebureau en Rijksvaccinatieprogramma. Het onderzoek vond plaats onder ouders van kinderen die geboren werden tussen 01-07-2019 en 31-12-2019. De vragenlijst was anoniem en ouders vulden het online in, direct na het vaccinatiegesprek en 6-8 weken later.

Onderstaande tabel geeft de belangrijke demografische gegevens weer. Ouders

Aantal ouders

Percentage

Totaal

155

100%

Vrouw

152

98%

Man

3

2%

In Nederland geboren

151

97%

4

3%

155

100%

Van de ouders is zelf gevaccineerd

124

80%

Gemiddelde leeftijd

29 jaar

N.v.t.

Niet in Nederland geboren Alle deelnemers middel- en hoge SES-scores

6

Tabel 1: Demografische gegevens ouders

Alle ouders hebben een middel- en hoge SES-scores, de vragenlijst is alleen digitaal aangeboden en 80% van de ouders is zelf gevaccineerd. De respondenten vertegenwoordigen hierdoor een deel van de doelgroep. Onderstaand figuur geeft het aantal deelnemende ouders weer. Vragenlijst ingevuld

Aantal respondenten

Non respons

Vragenlijst 4-weken consult CB

359 (100%)

55 (15,3%)

Vragenlijst online

155 (51,1%)

149 (48,9%)

Vragenlijst 2 toestemming

60 (100%)

20 (33,3%)

Vragenlijst 2 compleet

39 (65%)

21 (35%)

Figuur 1: Respons en non-response

Het aantal deelnemers bij de 2e vragenlijst is te laag om een representatief beeld te schetsen.

5

Barneveldse krant 7 november 2019: ingezonden brief

6

SES: Sociaal Economische status 5

Intentie tot vaccineren Na het vaccinatiegesprek met de jeugdarts treedt in de intentie tot wel of niet vaccineren een lichte verschuiving op. Oranje gemarkeerde cijfers geven aan waar de zorg zit. De groen gemarkeerde cijfers laten de positieve ontwikkeling van de vaccinatiebereidheid aan. Intentie-tot-vaccineren

Totaal

Ja

%

Nee

%

Twijfel

%

T0 (vóór gesprek)

155

114

73,50%

35

22,60%

6

3,90%

1 kind

63

52

82,50%

8

12,70%

3

4,80%

2+ kinderen

92

62

67,40%

27

29,30%

3

3,30%

T1 (ná gesprek)

155

118

76,10%

29

18,70%

8

5,20%

1 kind

63

53

84,10%

7

11,10%

3

4,80%

2+ kinderen

92

65

70,70%

22

23,90%

5

5,40%

Tabel 2: Intentie tot vaccineren vóóraf aan het vaccinatiegesprek en direct ná het vaccinatiegesprek

Algemene waardering gesprek Mijn algemene waardering van het vaccinatiegesprek is (slecht 0 tot 10 uitstekend)...

Figuur 2: Waarderingsscore

6

Gemiddeld totaal: Slecht

7,1

0

10 Uitstekend

Eerste kind: Slecht

0

7,4

2+ kinderen: 10 Uitstekend

Slecht 0

7,0

10 Uitstekend

Figuur 3: Gemiddelde score

Bij ouders die vooraf een keuze tot wel of niet vaccineren maakten, is de gemiddelde waarderingsscore lager. Daarnaast gaven enkele ouders aan dat een vaccinatiegesprek alleen aangeboden zou moeten worden als ouders daar behoefte aan hebben.

Waarde inhoud van het vaccinatiegesprek Om inzicht te krijgen in de waarde van het vaccinatiegesprek voor ouders, werd een beoordeling gevraagd op een aantal stellingen. Hierin werd ingegaan op zowel de organisatie als de inhoud van het vaccinatiegesprek. Beoordeling inhoud vaccinatiegesprek

Percentage

Voldoende tijd

85%

Tijd te lang

15%

4-weken consult passend moment

54%

Voorkeur voor gesprek tijdens zwangerschap

37%

Voldoende kennis bij de jeugdarts

77%

Gelegenheid voor vragen aan de jeugdarts

84%

Vertrouwen in de jeugdarts en het consultatiebureau

76%

Vertrouwen in het Rijksvaccinatieprogramma

60%

Toegenomen kennis over infectieziekten en vaccinaties

40%

Geen toegenomen kennis

25%

Ondersteunend bij vaccinatiekeuze

25%

Niet ondersteunend bij vaccinatiekeuze

40%

Tabel 3: Beoordeling inhoud vaccinatiegesprek

Ouders waarderen het vaccinatiegesprek positief. Het gesprek biedt deels ondersteuning bij de vaccinatiekeuze en 40% kreeg meer kennis met betrekking tot infectieziekten en vaccinaties. Tijdens de gesprekken bleek, dat ouders van pasgeboren kinderen niet veel weten over (de bijwerkingen van) vaccinaties. Dat gold ook voor het feit dat de ziektes waartegen gevaccineerd wordt, slecht behandelbaar zijn. Daarnaast blijkt het opbouwen van een vertrouwensband met de jeugdarts van groot belang te zijn.

7

Bijlage 2: Bronnen en literatuur 1. Onderzoeksrapport: “Het goede gesprek” – doet het er toe? - Ervaringen met vaccinatieconsulten in Barneveld; Hans Beks, Arts M&G - Infectieziektebestrijding  GGD Gelderland-Midden; 28-10-2020 2. Onderzoeksrapport: “Het goede gesprek” – doet het er toe? - Ervaringen met vaccinatieconsulten in Barneveld; Hans Beks, Arts M&G - Infectieziektebestrijding 3. GGD Gelderland-Midden; 28-10-2020 4. Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2018; RIVM, rapport juni 2019 5. Kamerbrief “Verder met vaccineren”, brief aan Tweede Kamer van Staatssecretaris Min VWS; 19 november 2018. 6. “Acceptance of Vaccination among Orthodox Protestants in The Netherlands”, PhD thesis Helma Ruijs, 2012. 7. ‘In Bergen is de vaccinatiegraad opvallend laag. Hoe komt dat?’ NRC - 28-06-2019 8. Rijksvaccinatieprogramma: vaccinaties per regio - https://statline.rivm.nl/#/RIVM/nl/dataset/50055NED/table (update juni2019) 9. Brochure “Vaccinatie: voorzienigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid”; RIVM i.s.m. Nederlandse Patiënten Vereniging (NVP); 2013 10. Gezondheidsbeleid gemeente Barneveld 2017 -2020: aangenomen motie 27-09-2017 (oproep aan college zich in te spannen om te voldoen aan WHO-vaccinatienormen). 11. Onderzoeksproject “Meer dialoog, hogere vaccinatiegraad?”; L. Strijbis et.al. GGD Flevoland, september 2016.

12. “Overwegingen bij vaccinaties van inwoners regio Zuid-Holland-Zuid”, E. Verspui et.al, GGD ZHZ; Infectieziekten Bulletin – Themanummer vaccinaties, no. 4, april 2019 13. GGD ZHZ Ellen Verspui et.al. https://www.ad.nl/dordrecht/de-ggd-ging-in-gesprek-met-ouders-overvaccineren-niemand-staat-er-blanco-in~aff3e1a3/ 14. Handreiking: Uitvoering van het RVP door gemeenten in samenhang met afspraken over de JGZ, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG); oktober 2017. 15. “In gesprek over vaccineren”, Rapport over een nieuwe benadering van de maatschappelijke ontwikkelingen over de bereidheid tot vaccineren; Externe Adviescommissie Vaccinatiebereidheid, februari 2018. 16. Moore, G. et.al : “Process evaluation of complex interventions”; doi:10.1136/bmj.h1258; 13 January 2015 17. CBS Kerkelijke gezindte en kerkbezoek naar gemeenten 2019. 18. Onderzoek naar MenACWY - vaccinatie voor 14-jarigen 19. Onderzoek naar de 22 wekenprik; kinkhoest vaccinatie voor zwangere 20. Het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland - Surveillance en ontwikkelingen in 2019-2020 21. Persoonlijke communicatie H. Ruys en J. Hautvast (AW AMPHI) 22. ‘Onwetendheid bij Barneveldse ouders over vaccinaties, Barneveldse Krant; 29-03-2019

8

PERSBERICHT Datum Nummer

30 maart 2021 21-30

Vaccinatiegraad gemeente Barneveld stijgt licht Vaccinatieconsult gaat door Het aantal inwoners van de gemeente Barneveld dat zich het afgelopen jaar liet inenten volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is licht gestegen. De vaccinatiegraad ligt voor alle vaccinaties in de gemeente Barneveld nog wel steeds onder de landelijke gemiddelden. Dat blijkt uit een rapportage van de GGD Gelderland-Midden. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Barneveld blijft daarom investeren in acties die ertoe bijdragen dat inwoners een weloverwogen keuze kunnen maken om zich al dan niet te laten vaccineren. Het vaccinatieconsult krijgt in iets aangepaste vorm een vervolg. Uit een evaluatie van de GGD blijkt namelijk dat dit gesprek over vaccineren gewaardeerd wordt. Elk jaar publiceert het RIVM de RVP-vaccinatiecijfers. De GGD Gelderland- Midden stuurt de gemeenten in de regio op basis daarvan jaarlijks een rapport. Vaccineren is de meest succesvolle preventiemaatregel tegen het uitbreken van ernstige en zeer besmettelijke ziekten. Vaccinatieconsult gaat door In oktober 2018 startte de gemeente Barneveld samen met de GGD en het Centrum voor jeugd en gezin een pilot vaccinatieconsult/gesprek. Ouders van alle pasgeborenen krijgen een vaccinatiegesprek met een jeugdarts aangeboden op het consultatiebureau.

Doel van het gesprek is het ondersteunen bij het maken van een weloverwogen vaccinatiekeuze door het geven van informatie. De GGD Gelderland-Midden heeft het evaluatieconsult geevalueerd. Uit dat onderzoek blijkt, dat veel ouders het evaluatieconsult positief waarderen. Dat geldt met name voor inwoners die voor het eerst ouders worden. Ouders die een uitnodiging voor het gesprek kregen wanneer hun eerste kind geboren werd, waarderen het consult met een rapportcijfer 7,4. Ouders met meer kinderen beoordeelden het consult met een 7,0. Daarnaast vond 76% van de ouders dat de jeugdartsen beschikten over voldoende kennis om hun vragen te beantwoorden. Ook vonden ouders dat ze voldoende gelegenheid kregen hun zorgen en vragen te stellen (85%). Het college van b en w wil het vaccinatieconsult voor ouders die voor het eerst een kind hebben gekregen, continueren. Aan overige ouders wordt het gesprek optioneel aangeboden. Weloverwogen keuze Wethouder Hans van Daalen: “Of mensen zich laten vaccineren, is natuurlijk hun eigen afweging. Het is echter wel belangrijk dat iedereen de juiste informatie heeft, zodat er een weloverwogen keuze kan worden gemaakt. De keuze heeft ook effect op de omgeving. Want als je je niet laat inenten, is er een grotere kans dat je bepaalde ziektes overdraagt op anderen.Tijdens het vaccinatieconsult krijgen ouders veel informatie over vaccineren.

Ik ben blij dat de vaccinatiebereidheid licht lijkt te stijgen. We weten nog niet helemaal zeker of dat ook door het vaccinatieconsult komt. De verschillen in de cijfers worden echt goed zichtbaar in latere rapportages. Maar omdat de waardering voor het consult over het algemeen hoog is, blijven we het voortzetten.”

Noot voor de redactie, niet voor publicatie: Informatie via perstelefoon: 06-15493076 of pers@barneveld.nl Contactpersoon voor dit bericht: Cindy van Harmelen